I OSK 1259/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Irena Kamińska Sędziowie: Sędzia NSA Jan Paweł Tarno (spr.) Sędzia del. WSA Iwona Bogucka Protokolant asystent sędziego Aleksander Jakubowski po rozpoznaniu w dniu 7 października 2015 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 17 grudnia 2014 r. sygn. akt IV SA/Gl 372/14 w sprawie ze skargi J. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku Białej z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z 17 grudnia 2014 r., IV SA/GL 372/14 oddalił skargę J. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej nr [...] z [...] stycznia 2013 r. w przedmiocie dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd podniósł, że zaskarżona decyzja zapadła na podstawie art. 70b ustawy z 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz.U. z 2004 r., nr 256, poz. 2572 ze zm.), dalej jako – "u.s.o.", zgodnie z którym pracodawcom, którzy zawarli z młodocianymi pracownikami umowę o pracę, w celu przygotowania zawodowego, przysługuje dofinansowanie kosztów kształcenia, jeżeli: 1) pracodawca lub osoba prowadząca zakład w imieniu pracodawcy albo osoba zatrudniona u pracodawcy posiada kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych, określone w odrębnych przepisach oraz 2) młodociany pracownik ukończył naukę zawodu lub przyuczenie do wykonywania określonej pracy i zdał egzamin, zgodnie z odrębnymi przepisami. Zasady dotyczące przygotowania zawodowego młodocianych zostały określone w rozporządzeniu Rady Ministrów z 28 maja 1996 r. w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 232), wydanym na podstawie art. 191 § 3 i art. 195 § 2 Kodeksu pracy. Przygotowanie zawodowe młodocianych pracowników może odbywać się przez naukę zawodu oraz przyuczenie do wykonywania określonej pracy (§ 1 ust. 1). Nauka zawodu ma na celu przygotowanie młodocianego do pracy w charakterze wykwalifikowanego pracownika lub czeladnika i obejmuje praktyczną naukę zawodu, która jest organizowana u pracodawcy na zasadach ustalonych w odrębnych przepisach oraz dokształcanie teoretyczne (§ 1 ust. 2). Przyuczenie do wykonywania określonej pracy ma na celu przygotowanie młodocianego do pracy w charakterze przyuczonego pracownika i może dotyczyć wybranych prac związanych z nauką zawodu, o której mowa w § 6 ust. 2 i 3 (§ 1ust. 3). Przygotowanie zawodowe młodocianych, pod warunkiem posiadania kwalifikacji wymaganych od instruktorów praktycznej nauki zawodu, określonych w przepisach dotyczących praktycznej nauki zawodu, może prowadzić pracodawca, osoba prowadząca zakład pracy w imieniu pracodawcy lub osoba zatrudniona u pracodawcy (§ 2 ust. 1). Spornym w rozpatrywanej sprawie pozostaje to czy osoba zatrudniona u pracodawcy spełnia, wynikający z art. 70 ust. 1 pkt. 1 u.s.o., wymóg dotyczący posiadania "kwalifikacji wymaganych do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych określonych w przepisach w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania". Analizując ten wymóg w kontekście § 2 ust. 1 cyt. rozporządzenia Sąd uznał, że chodzi o posiadanie przez taką osobę "kwalifikacji wymaganych od instruktorów praktycznej nauki zawodu, określonych w przepisach dotyczących praktycznej nauki zawodu". Kwalifikacje te, jak wynika z delegacji ustawowej zawartej w art. 70 ust. 4 u.s.o. określa minister właściwy do spraw oświaty i wychowania w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw pracy. Na podstawie tej delegacji Minister Edukacji Narodowej wydał rozporządzenie z 15 grudnia 2010 r. w sprawie praktycznej nauki zawodu (Dz.U. 244, poz. 1626). Stosownie do § 3 ust. 2 tego aktu, praktyczna nauka zawodu młodocianych jest organizowana przez pracodawcę, który zawarł z nimi umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego. W myśl § 10 ust. 2 zajęcia praktyczne realizowane u pracodawców i w indywidualnych gospodarstwach rolnych mogą także prowadzić: 1/ pracownicy, dla których praca dydaktyczna i wychowawcza z uczniami lub młodocianymi stanowi podstawowe zajęcie i jest wykonywana w tygodniowym wymiarze godzin przewidzianym dla nauczycieli, 2/ pracodawcy lub wyznaczeni przez nich pracownicy albo osoby prowadzące indywidualne gospodarstwa rolne, dla których praca dydaktyczna i wychowawcza z uczniami lub młodocianymi nie stanowi podstawowego zajęcia lub jest wykonywana w tygodniowym wymiarze godzin niższym niż przewidziany dla nauczycieli, w ramach obowiązującego ich tygodniowego czasu pracy ("instruktorzy praktycznej nauki zawodu"). Instruktorzy ci powinni posiadać co najmniej tytuł mistrza w zawodzie, którego będą nauczać, lub w zawodzie wchodzącym w zakres zawodu, którego będą nauczać, i przygotowanie pedagogiczne wymagane od nauczycieli lub ukończony kurs pedagogiczny, którego program został zatwierdzony przez kuratora oświaty i obejmował łącznie co najmniej 70 godzin zajęć z psychologii, pedagogiki i metodyki oraz 10 godzin praktyki metodycznej, albo ukończony przed dniem 6 stycznia 1993 r. kurs pedagogiczny uprawniający do pełnienia funkcji instruktora praktycznej nauki zawodu (ust. 4). Zgodnie z ust. 5 § 10 instruktorzy praktycznej nauki zawodu, o których mowa w ust. 2 pkt 2, niemający tytułu mistrza w zawodzie, powinni posiadać przygotowanie pedagogiczne lub ukończony kurs pedagogiczny, o których mowa w ust. 4, oraz: 1/ świadectwo ukończenia technikum, technikum uzupełniającego lub szkoły równorzędnej albo świadectwo ukończenia szkoły policealnej lub dyplom ukończenia szkoły pomaturalnej lub policealnej i tytuł zawodowy w zawodzie, którego będą nauczać, lub w zawodzie pokrewnym do zawodu, którego będą nauczać oraz co najmniej trzyletni staż pracy w zawodzie, którego będą nauczać, lub 2/ świadectwo ukończenia liceum zawodowego i tytuł robotnika wykwalifikowanego lub równorzędny w zawodzie, którego będą nauczać oraz co najmniej czteroletni staż pracy w tym zawodzie nabyty po uzyskaniu tytułu zawodowego, lub 3/ świadectwo ukończenia liceum ogólnokształcącego, liceum technicznego, liceum profilowanego, uzupełniającego liceum ogólnokształcącego, technikum i technikum uzupełniającego, kształcących w innym zawodzie niż ten, którego będą nauczać lub średniego studium zawodowego i tytuł robotnika wykwalifikowanego lub równorzędny w zawodzie, którego będą nauczać oraz co najmniej sześcioletni staż pracy w tym zawodzie nabyty po uzyskaniu tytułu zawodowego, lub 4/ dyplom ukończenia studiów wyższych na kierunku (specjalności) odpowiednim dla zawodu, którego będą nauczać oraz co najmniej trzyletni staż pracy w tym zawodzie nabyty po uzyskaniu dyplomu lub dyplom ukończenia studiów wyższych na innym kierunku (specjalności) oraz co najmniej sześcioletni staż pracy w zawodzie, którego będą nauczać. T. M., pełniący z upoważnienia pracodawcy J. P., funkcję instruktora nauki zawodu, posiada świadectwo ukończenia Technikum Gastronomicznego dla Dorosłych z 26 stycznia 1996 r., wystawione przez Dyrektora Technikum Gastronomiczno-Odzieżowego dla Dorosłych w C. Legitymuje się także "Zaświadczeniem o ukończeniu kursu pedagogicznego" z 4 stycznia 1996 r. sporządzonym przez tę samą osobę. Wobec powyższego, na gruncie regulacji zawartej w § 10 ust. 4 w zw. z ust. 5 pkt. 1 rozporządzenia z 15 grudnia 2010 r. w sprawie praktycznej nauki zawodu, potwierdzeniem jego kwalifikacji do wykonywania funkcji instruktora praktycznej nauki zawodu (poza świadectwem ukończenia technika) ma stanowić kurs pedagogiczny, którego program został zatwierdzony przez kuratora oświaty i obejmował łącznie co najmniej 70 godzin zajęć z psychologii, pedagogiki i metodyki oraz 10 godzin praktyki metodycznej. Powstaje zatem pytanie, czy przedłożone zaświadczenie potwierdza odbycie kursu pedagogicznego odpowiadającego wymaganiom określonym w przywołanym wyżej przepisie, a więc czy program kursu został zatwierdzony przez kuratora oświaty oraz czy kurs ten obejmował wymaganą liczbę godzin ze wskazanych przedmiotów. Jak wynika z ustaleń poczynionych w postępowaniu wyjaśniającym, program kursu nie został przedłożony kuratorowi oświaty do zatwierdzenia (informacja zawarta w piśmie Dyrektora Departamentu Kształcenia Zawodowego i Ustawicznego Ministerstwa Edukacji Narodowej z [...] maja 2013 r. nr [...] oraz pismo Kuratora Oświaty w Katowicach z [...] listopada 2012 r. nr [...]). Ponadto, kurs pedagogiczny, który odbył T. M. w okresie od 19 września 1995 r. do 4 stycznia 1996 r., był realizowany według nieobowiązującego w tym okresie Zarządzenia Ministra Oświaty i Wychowania z 27 czerwca 1983 r. w sprawie organizacji kursów pedagogicznych (Dz. Urz. MOiW Nr 7, poz. 47). Wymogi dotyczące kursu określało obowiązujące tym czasie rozporządzenie Rady Ministrów z 11 grudnia 1992 r. w sprawie organizowania i finansowania praktycznej nauki zawodu, praw i obowiązków podmiotów organizujących tę naukę oraz uczniów odbywających praktyczną naukę zawodu (Dz.U. Nr 97, poz. 479 ze zm.). W § 9 ust. 4 tego rozporządzenia znalazły się analogiczne wymogi względem kursu pedagogicznego dla instruktorów praktycznej nauki zawodu jak te, które zostały określone w § 10 ust. 4 rozporządzenia z 15 grudnia 2010 r. w sprawie praktycznej nauki zawodu, a więc program kursu powinien zostać zatwierdzony przez kuratora oświaty oraz mieć odpowiednią ilość zajęć z określonym przedmiotów. Zatwierdzenie programu kursu oznacza, że jego program odpowiada wymaganym standardom. Nawet próba uznania kursu pedagogicznego odbytego przez T. M. za odpowiadający wymaganiom wynikającym z przepisów prawa nie znajduje uzasadnienia, ponieważ kurs ten nie kończył się egzaminem wymaganym przez zarządzenie z 27 czerwca 1983 r. w sprawie organizacji kursów pedagogicznych. Ponadto program kursu nie odpowiada wymogom dotyczącym ilości i rodzajów zajęć. Zgodnie z § 10 ust. 4 rozporządzenia z 15 grudnia 2010 r. w sprawie praktycznej nauki zawodu program powinien obejmować co najmniej 70 godzin zajęć z psychologii, pedagogiki i metodyki oraz 10 godzin praktyki metodycznej. W "wykazie przedmiotów objętych kursem", zamieszczonym na odwrocie zaświadczenia o ukończeniu kursu, znajdują się następujące zajęcia prowadzone formie wykładów teoretycznych: podstawowe zagadnienia społeczno-ekonomiczne w liczbie 20 godzin, wybrane zagadnienia z pedagogiki – 30 godzin, zagadnienia z psychologii i psychologii pracy – 30, podstawy dydaktyki zawodowej – 40, organizacja praktycznej nauki zawodu – 30. Nie ma zatem wśród nich "praktyki metodycznej" w żadnym wymiarze, a poza tym nie ma żadnych zajęć praktycznych. Obowiązek odbycia 10 godzin praktyki metodycznej został wprowadzony na mocy § 9 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z 11 grudnia 1992 r. w sprawie organizowania i finansowania praktycznej nauki zawodu, praw i obowiązków podmiotów organizujących tę naukę oraz uczniów odbywających praktyczną naukę zawodu. W kontekście powyższych ustaleń Sąd uznał, że nie znajdują uzasadnienia zarzuty podnoszone w skardze. Sąd nie stwierdził, aby z naruszeniem art. 7, 76 § 1 i art. 80 k.p.a. organy dokonały dowolnej oceny materiału dowodowego odmawiając mocy dowodowej i wiarygodności zaświadczeniu Zespołu Szkół Zawodowych Nr 2 w C.-D. z 4 stycznia 1996 r. o ukończeniu przez T. M. kursu pedagogicznego dla instruktorów praktycznej nauki zawodu. Organy nie kwestionowały faktu ukończenia przez T. M. kursu pedagogicznego, natomiast przyjęły, że kurs ten nie spełniał wymogów obowiązujących w czasie jego prowadzenia, bowiem potwierdzeniem kwalifikacji uprawniających do wykonywania funkcji instruktora praktycznej nauki zawodu na gruncie regulacji zawartej w § 10 ust. 4 w zw. z ust. 5 pkt. 1 rozporządzenia z 15 grudnia 2010 r. w sprawie praktycznej nauki zawodu, nauki zawodu może być jedynie kurs pedagogiczny, którego program został zatwierdzony przez kuratora oświaty i obejmował łącznie co najmniej 70 godzin zajęć z psychologii, pedagogiki i metodyki oraz 10 godzin praktyki metodycznej. Nie doszło do naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 84 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie wniosku strony o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego na okoliczność charakteru kursu pedagogicznego ukończonego przez T. M. Stosownie do art. 84 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, a w tym przypadku przesłanka taka nie zachodziła. Ponadto ewentualna opinia biegłego sprowadzałaby się do analizy prawnej, co w zasadzie wyklucza możliwość korzystania z biegłych w postępowaniu administracyjnym. Brak także podstaw aby uznać, że doszło do naruszenia art. 7 i art. 80 k.p.a. ze względu na niewyczerpujące rozpatrzeniu zebranego w sprawie materiału dowodowego, co w szczególności miałoby dotyczyć opinii Ministra Edukacji Narodowej z 10 maja 2013 r. Przedmiotem rozpatrywania obu organów orzekających w sprawie było również powyższe stanowisko MEN (nie jest to opinia biegłego w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a.). W sposób jednoznaczny wynikało z niego, że w/w kurs nie spełniał wymogów wynikających z ówczesnych regulacji prawnych. Natomiast organy nie podzieliły sugestii z niego wynikającej co do uznania posiadanych przez T. M. kwalifikacji zawodowych do pełnienia funkcji instruktora praktycznej nauki zawodu. Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wywiódł J. P., zaskarżając go w całości oraz wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach, a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie: 1. art. 3 §1, art. 134 §1, art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, c ustaw – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w związku z art. 7, 75 § 1, 77 § 1 i 2, 80 oraz art. 84 § 1 k.p.a., 2. art. 70 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 4 u.s.o., § 10 ust. 4 w zw. z ust. 5 pkt 1 rozporządzenia z 15.12.2010 r. w sprawie praktycznej nauki zawodu, § 9 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z 11 grudnia 1992r. w sprawie organizowania i finansowania praktycznej nauki zawodu, praw i obowiązków podmiotów organizujących tę naukę oraz uczniów odbywających praktyczną naukę zawodu, poprzez nietrafne przyjęcie, że w sprawie nie istnieją podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji, a to w szczególności z powodu naruszenia przez organ administracji: a) art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i § 2, art. 80 oraz art. 84 § 1 k.p.a., m.in. poprzez zaniechanie dopuszczenia i przeprowadzenia dowodów z opinii biegłych w celu ustalenia charakteru kursu pedagogicznego, jaki odbył T. M., oraz czy zaświadczenie o ukończeniu uprawnia go do prowadzenia praktycznej nauki zawodu; b) naruszenie prawa materialnego, powołane powyżej. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w sposób błędny przyjął, że uznanie kursu pedagogicznego odbytego przez T. M. za odpowiadający wymaganiom wynikającym z przepisów prawa nie znajduje uzasadnienia, ponieważ kurs ten nie kończył się egzaminem wymaganym przez Zarządzenie Ministra Oświaty i Wychowania z 27 czerwca 1983 roku w sprawie organizacji kursów pedagogicznych. W okresie, w którym T. M. odbył kurs pedagogiczny obowiązywało rozporządzenie Rady Ministrów z 11 grudnia 1992 r. w sprawie organizowania i finansowania praktycznej nauki zawodu, praw i obowiązków podmiotów organizujących tę naukę oraz uczniów odbywających praktyczną naukę zawodu. Przepis § 9 ust. 4 powołanego rozporządzenia określał, że instruktorzy praktycznej nauki zawodu powinni posiadać przygotowanie pedagogiczne uzyskane w wyniku ukończenia kursu pedagogicznego organizowanego zgodnie z przepisami w sprawie zasad podnoszenia kwalifikacji dorosłych, którego program został zatwierdzony przez kuratora oświaty i obejmował łącznie co najmniej 70 godzin zajęć z psychologii, pedagogiki i metodyki oraz 10 godzin praktyki metodycznej. Jak wynika z tego przepisu, wymagania programowe stawiane kursom pedagogicznym uprawniającym do pracy w charakterze instruktora praktycznej nauki zawodu w dacie ukończenia kursu pedagogicznego przez pracownika skarżącego były skromniejsze aniżeli wymagania, w oparciu o które zorganizowano kurs ukończony przez tego pracownika. Okoliczność ta jest istotna z tego względu, że w takiej sytuacji nie można kwestionować złożonego przez skarżącego zaświadczenia o ukończenia kursu pedagogicznego w taki sposób, w jaki uczyniły to organy administracji publicznej. Nie można bowiem zakładać, że kurs pedagogiczny prowadzony w czasie obowiązywania rozporządzenia z 11 grudnia 1992 r., nie odpowiadał programowo wymaganiom stawianym przez przepisy tego aktu prawnego skoro kurs ukończony przez T. M. realizował szerszy zakres programowy. W związku z kwestionowaniem prawidłowości przedłożonego zaświadczenia, skarżący wnosił w toku postępowania o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego na okoliczność, czy T. M. posiadał uprawnienia do prowadzenia praktycznej nauki zawodu w stosunku do pracowników młodocianych, jednakże organy obydwu instancji nie dopuściły tego dowodu. Organ I instancji uznał, że dla oceny spornego kursu wystarczą opinie Kuratora Oświaty i Ministra Edukacji Narodowej. Opinia Kuratora Oświaty nie udzieliła wprost odpowiedzi, czy T. M. posiada uprawnienia. Wynika z niej jedynie, że kurs był zorganizowany w sposób nieprawidłowy. W piśmie stwierdzono, że w archiwum kuratorium nie znaleziono dokumentacji stwierdzającej, aby kurs został zatwierdzony przez Kuratora Oświaty. Opinia ta nie stwierdza w sposób jednoznaczny, aby powyższe okoliczności pozwalały przyjąć, że T. M. nie posiada kwalifikacji do prowadzenia praktycznej nauki zawodu. Opinia nadesłana przez Ministra Edukacji Narodowej stwierdza: "Z uwagi, że Pan T. M. legitymuje się zaświadczeniem o ukończeniu kursu pedagogicznego w wymiarze 150 godzin, którego zakres jest znacznie szerszy od programu kursu pedagogicznego obowiązującego zgodnie z cytowanym rozporządzeniem Rady Ministrów z 11 grudnia 1992 r. (którego wymiar godzin wynosi co najmniej 80 godzin) proponuje się uznanie posiadania wymaganych kwalifikacji zawodowych do pełnienia funkcji instruktora praktycznej nauki zawodu zainteresowanemu". Jednakże Sąd I instancji, w sposób wybiórczy i jednostronny odniósł się do stanowiska MEN i wybrał z niego jedynie wyrwane z kontekstu fragmenty na poparcie swojej tezy, że T. M. nie posiada wymaganych kwalifikacji pedagogicznych, gdyż ukończony przez niego kurs nie zawierał 10 godzin praktyki metodycznej. Tymczasem wskazana wyżej opinia MEN ma całkowicie inną wymowę i pominięcie jej istotnych ustaleń stanowi uchybienie przepisom o postępowaniu administracyjnym, które nakazują wszechstronne rozważenie materiału dowodowego oraz jego ocenę z uwzględnieniem zarówno interesu społecznego jak i słusznego interesu obywateli. Zdaniem skarżącego zaświadczenie o ukończeniu kursu pedagogicznego posiada walor dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 76 k.p.a. – por. np. w wyrok WSA w Gdańsku z 22 listopada 2007 r., III SA/Gd 395/07 zgodnie, z którym "Zaświadczenie o ukończeniu kursu pedagogicznego dla instruktorów praktycznej nauki zawodu w zakładach pracy (...) niewątpliwie posiada walor dokumentu urzędowego". Ponadto z treści zaświadczenia wynika, że jest ono dowodem posiadania przygotowania pedagogicznego do pracy w charakterze instruktora praktycznej nauki zawodu w zakładach pracy. Oznacza to, że zaświadczenie stanowi dowód na okoliczność faktu posiadania kwalifikacji uprawniających do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych oraz, że dokument urzędowy do czasu jego zmiany, uchylenia lub stwierdzenia nieważności przez uprawniony organ, korzysta z domniemania ważności. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W postępowaniu przed NSA prowadzonym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej obowiązuje generalna zasada ograniczonej kognicji tego sądu (art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.). NSA jako sąd II instancji rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, wyznaczonych przez przyjęte w niej podstawy, określające zarówno rodzaj zarzucanego zaskarżonemu orzeczeniu naruszenia prawa, jak i jego zakres. Z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania. Ta jednak nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie. Skarga kasacyjna nie mogła być uwzględniona, albowiem podniesione w niej zarzuty przeciwko zaskarżonemu wyrokowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie nie są trafne. Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd, że przedstawione przez skarżącego zaświadczenie o ukończeniu kursu pedagogicznego posiada walor dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 76 k.p.a. Oznacza to, że stanowi ono dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Myli się jednak skarżący kasacyjnie, kiedy twierdzi, że "dokument urzędowy do czasu jego zmiany, uchylenia lub stwierdzenia nieważności przez uprawniony organ, korzysta z domniemania ważności", ponieważ postępowanie w sprawach wydawania zaświadczeń (art. 217 – 220 k.p.a.) nie zna instytucji zmiany, uchylenia lub stwierdzenia nieważności zaświadczenia. Natomiast unormowanie zawarte w art. 76 k.p.a. pozwala na przeprowadzenie dowodu przeciwko treści zaświadczenia. Takie właśnie postępowanie wyjaśniające przeprowadziły organy orzekające w niniejszej sprawie, co trafnie zostało ocenione przez Sąd I instancji, że w jego toku nie doszło do złamania prawa. Postępowanie wyjaśniające przeciwko treści zaświadczenia z 4 stycznia 1996 r. wystawionego przez Dyrektora Technikum Gastronomiczno-Odzieżowego dla Dorosłych w C. o ukończeniu kursu pedagogicznego i przedstawionego przez skarżącego, doprowadziło do niebudzących wątpliwości ustaleń, że: a) program kursu, który ukończył T. M., nie został zatwierdzony przez kuratora oświaty, a więc jego program nie odpowiadał wymaganym standardom; b) kurs ten nie obejmował wymaganej liczby godzin z przedmiotów wskazanych w rozporządzeniu Rady Ministrów z 11 grudnia 1992 r. w sprawie organizowania i finansowania praktycznej nauki zawodu, praw i obowiązków podmiotów organizujących tę naukę oraz uczniów odbywających praktyczną naukę zawodu; c) kurs ten był realizowany według nieobowiązującego w tym okresie Zarządzenia Ministra Oświaty i Wychowania z 27 czerwca 1983 r. w sprawie organizacji kursów pedagogicznych; d) kurs ten nie kończył się egzaminem, co było wymagane nawet przez zarządzenie z 27 czerwca 1983 r. w sprawie organizacji kursów pedagogicznych. Powyższe ustalenia nakazują wręcz przyjęcie, że T. M. nie posiada kwalifikacji wymaganych do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych. Dodać należy, że poczynienie powyższych ustaleń nie wymagało wiadomości specjalnych, a więc w rozpoznawanej sprawie, wbrew stanowisku skarżącego kasacyjnie, nie doszło do naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 84 k.p.a. Myli się również skarżący kasacyjnie, kiedy twierdzi, że pominięto istotne ustalenia zawarte w opinii nadesłanej przez Ministra Edukacji Narodowej, ponieważ opinia ta nie zawiera jakichkolwiek ustaleń. Żadna bowiem opinia, która nie jest opinią biegłego w rozumieniu art. 84 k.p.a., nie czyni jakichkolwiek ustaleń, lecz wyraża jedynie subiektywne stanowisko (ocenę, sąd, przekonanie, przeświadczenie, zdanie, pogląd czy zapatrywanie) podmiotu, który ją wydał. Organy orzekające w niniejszej sprawie miały więc prawo do niepodzielenia opinii Ministra, ponieważ nie jest on organem właściwym do zajmowania stanowiska w tej sprawie, w rozumieniu art. 106 k.p.a. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za niemającą usprawiedliwionych podstaw i na podstawie art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.