III SA/Po 1605/14
WyrokWSA w Poznaniu2015-10-07
Skład orzekający: Beata Sokołowska, Szymon Widłak, Marek Sachajko
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w P. prawidłowo rozpoznał sprawę w drugiej instancji, stosując się do zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego i wymogów dotyczących uzasadnienia decyzji?Ratio decidendi
Zaskarżona decyzja Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w P. została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organ odwoławczy nie rozpoznał sprawy merytorycznie na nowo w jej całokształcie, ograniczając się do aprobaty dla decyzji organu pierwszej instancji bez własnej oceny istotnych okoliczności faktycznych i prawnych. Naruszono zasadę dwuinstancyjności (art. 15 K.p.a.) oraz wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji (art. 107 § 3 K.p.a.).Stan faktyczny
Strona skarżąca złożyła wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2013. Organ pierwszej instancji przyznał płatność, ale pomniejszył ją z uwagi na różnice między powierzchnią zadeklarowaną a stwierdzoną w kontroli. Organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Strona skarżąca wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów K.p.a. i rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w P. z dnia [...] września 2014 r. oraz zasądził od organu na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 7 października 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Sokołowska Sędziowie WSA Szymon Widłak (spr.) . WSA Marek Sachajko Protokolant: st. sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 października 2015 roku przy udziale sprawy ze skargi M. K. na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] września 2014r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2013 I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. na rzecz strony skarżącej kwotę [...],- zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: "ARiMR", "Agencja") w P. decyzją z dnia [...] września 2014 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K. z dnia [...] czerwca 2014 r., nr [...], w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym.
Dnia [...] maja 2013 r. M. K. złożył wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2013. We wniosku zadeklarował do płatności działki ewidencyjne nr [...], [...], [...] oraz [...] położone w województwie lubuskim, powiat [...], gmina [...], obręb [...], działkę ewidencyjną nr [...] położoną w województwie zachodniopomorskim, powiat [...], gmina [...], obręb [...], działkę ewidencyjną nr [...] położoną w województwie zachodniopomorskim, powiat [...], gmina [...], obręb [...], a także działkę ewidencyjną nr [...] położoną w województwie zachodniopomorskim, powiat [...], gmina [...], obręb [...]. Łączna powierzchnia zadeklarowanych do udzielenia płatności działek rolnych wyniosła 102,85 ha w ramach jednolitej płatności obszarowej (dalej: "JPO") oraz 42,98 ha w ramach uzupełniającej płatności obszarowej (dalej: "UPO").
Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r., po rozpatrzeniu powyższego wniosku, przyznał stronie płatność na rok 2013 w wysokości [...] zł, w tym: 1. jednolitą płatność obszarową w wysokości [...] zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę [...] zł, 2. uzupełniającą płatność obszarową do powierzchni grupy upraw podstawowych w wysokości [...] zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości [...] zł.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podał, odnosząc się do JPO, że powierzchnia działek rolnych stwierdzona w wyniku kontroli administracyjnej wyniosła 93,12 ha. Organ Agencji wskazał, że dnia [...] lipca 2013 r. w gospodarstwie wnioskodawcy przeprowadzona została kontrola na miejscu w zakresie kwalifikowalności powierzchni, podczas której stwierdzono nieprawidłowości:
1) działka rolna A położona na działce ewidencyjnej nr [...] - powierzchnia deklarowana 6,68 ha, powierzchnia stwierdzona podczas kontroli 7,09 ha, powierzchnia kwalifikowana do płatności 6,85 ha. Do działki rolnej A dodatkowo w raporcie pokontrolnym zastosowano kod DR 50. Dla działki tej, po weryfikacji danych z kontroli na miejscu, ustalono powierzchnie kwalifikowane do płatności w oparciu o powierzchnie referencyjne systemu LPIS,
2) działka rolna B położona na działce ewidencyjnej nr [...] - powierzchnia deklarowana 21,00 ha, powierzchnia stwierdzona podczas kontroli 23,46 ha, powierzchnia kwalifikowana do płatności 23,46 ha,
3) działka rolna C położona na działce ewidencyjnej nr [...] - powierzchnia deklarowana 20,00 ha, powierzchnia stwierdzona podczas kontroli 17,43 ha, powierzchnia kwalifikowana do płatności 17,43 ha,
4) działka rolna D położona na działce ewidencyjnej nr [...] - powierzchnia deklarowana 4,95 ha, powierzchnia stwierdzona podczas kontroli 5,17 ha, powierzchnia kwalifikowana do płatności 0,00 ha. Do działki tej w raporcie pokontrolnym zastosowano kod DR 18,
5) działka rolna E położona na działce ewidencyjnej nr [...] - powierzchnia deklarowana 1,99 ha, powierzchnia stwierdzona 1,72 ha, powierzchnia kwalifikowana do płatności 0,00 ha. Do działki tej w raporcie pokontrolnym zastosowano kod DR 18,
6) działka rolna F położona na działce ewidencyjnej nr [...] - powierzchnia deklarowana 5,25 ha, powierzchnia stwierdzona podczas kontroli 3,04 ha, powierzchnia kwalifikowana do płatności 3,04 ha,
7) działka rolna G położona na działce ewidencyjnej nr [...] - powierzchnia deklarowana 20,00 ha, powierzchnia stwierdzona podczas kontroli na miejscu 20,00 ha, powierzchnia kwalifikowana do płatności 20,00 ha,
8) działka rolna H położona na działce ewidencyjnej nr [...] - powierzchnia deklarowana 22,98 ha, powierzchnia stwierdzona podczas kontroli 22,98 ha, powierzchnia kwalifikowana do płatności 22,34 ha.
W dalszej części uzasadnienia organ Agencji podniósł, że różnica pomiędzy powierzchnią deklarowaną a powierzchnią stwierdzoną w czasie kontroli administracyjnej wyniosła 10,4489%. W powołaniu na art. 58 akapit pierwszy rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 organ ten pomniejszył zatem początkową kwotę JPO o kwotę w wysokości [...] zł, to jest o kwotę przypadającą na dwukrotną wykrytą różnicę. Organ ten wskazał także na dalsze pomniejszenie JPO w wyniku zastosowania współczynnika korygującego.
Odnosząc się w uzasadnieniu decyzji do UPO organ I instancji podał, że powierzchnia działek rolnych G1 oraz H1 stwierdzona w wyniku kontroli administracyjnej wyniosła 42,34 ha. Wyliczona procentowa różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a powierzchnią stwierdzoną w czasie kontroli administracyjnej wyniosła 1,5116%, wobec czego, powołując się na art. 57 ust. 3 akapit pierwszy rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, organ Agencji przyznał płatność do powierzchni stwierdzonej. Jednocześnie organ I instancji do płatności w ramach UPO zastosował zmniejszenie zgodnie z art. 1 ust. 4 decyzji wykonawczej Komisji z dnia 11 lipca 2013 r. zatwierdzającej przyznanie przejściowego wsparcia krajowego w Polsce za rok 2013.
W odwołaniu wnioskodawca podniósł, że organ Agencji nie przeprowadził należytego postępowania dowodowego i nie uwzględnił wszystkich istotnych okoliczności oraz dowodów mających wpływ na wynik sprawy. W jego ocenie przyznając JPO błędnie przyjęto, że stwierdzona powierzchnia działki rolnej C wynosi 17,44 ha. W rzeczywistości, uprawiana przez wnioskodawcę powierzchnia tej działki wynosi 20,00 ha. Na działce tej uprawiane są porzeczki i aronie, a dokonane pomiary dotyczyły jedynie tej powierzchni, na której uprawiane są porzeczki. Według odwołującego powierzchnia uwzględniona w przypadku wariantu 2.9 powinna wynieść 23,04 ha.
Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w P., w uzasadnieniu wskazanej na wstępie decyzji, utrzymując w mocy decyzję organu I instancji, podał że w wyniku przeprowadzonej kontroli stwierdzono następujące nieprawidłowości:
1) działka rolna A, na której zadeklarowana była grupa upraw JPO, na działce ewidencyjnej nr [...], zadeklarowana powierzchnia działki rolnej 6,68 ha jest mniejsza od powierzchni stwierdzonej, to jest 7,09 ha, wobec czego zastosowano kod DR 13-. Dla działki tej zastosowano także kod DR 52, DR 53 oraz DR 22,
2) działka rolna B, na której zadeklarowana była grupa upraw JPO, na działce ewidencyjnej nr [...], zadeklarowana powierzchnia działki rolnej 21,00 ha jest mniejsza od powierzchni stwierdzonej, to jest 23,51 ha, wobec czego zastosowano kod DR 13-. Dla działki tej zastosowano także kod DR 50 oraz DR 52,
3) działka rolna C, na której zadeklarowana była grupa upraw JPO, na działce ewidencyjnej nr [...], zadeklarowana powierzchnia działki rolnej 21,00 ha jest mniejsza od powierzchni stwierdzonej, to jest 23,51 ha, wobec czego zastosowano kod DR 13-. Dla działki tej zastosowano także kod DR 50 oraz DR 52,
4) działka rolna C, na której zadeklarowana była grupa upraw JPO, na działce ewidencyjnej nr [...], zadeklarowana powierzchnia działki rolnej 20,00 ha jest większa od powierzchni stwierdzonej, to jest 17,43 ha, wobec czego zastosowano kod DR 13+. Dla działki tej zastosowano także kod DR 50,
5) działka rolna D, na której zadeklarowana była grupa upraw JPO, na działce ewidencyjnej nr [...], zadeklarowana powierzchnia działki rolnej 4,95 ha jest mniejsza od powierzchni stwierdzonej, to jest 5,17 ha, wobec czego zastosowano kod DR 13-. Dla działki tej zastosowano także kod DR 18, to jest na całej działce stwierdzono zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej,
6) działka rolna E, na której zadeklarowana była grupa upraw JPO, na działce ewidencyjnej nr [...], zadeklarowana powierzchnia działki rolnej 1,99 ha jest większa od powierzchni stwierdzonej, to jest 1,72 ha, wobec czego zastosowano kod DR 13-. Dla działki tej zastosowano także kod DR 52 oraz DR 18, to jest na całej działce stwierdzono zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej,
7) działka rolna F, na której zadeklarowana była grupa upraw JPO, na działce ewidencyjnej nr [...], zadeklarowana powierzchnia działki rolnej 5,25 ha jest większa od powierzchni stwierdzonej, to jest 3,11 ha, wobec czego zastosowano kod DR 13+. Dla działki tej zastosowano także kod DR 50;
8) działka rolna G/G1, na której zadeklarowana była grupa upraw JPO/UPO, na działce ewidencyjnej nr [...], zadeklarowana powierzchnia działki rolnej 20,00 ha jest równa powierzchni stwierdzonej. Dla działki tej zastosowano kod DR 25 oraz DR 52,
9) działka rolna H/H1, na której zadeklarowana była grupa upraw JPO/UPO, na działce ewidencyjnej nr [...], zadeklarowana powierzchnia działki rolnej 22,98 ha jest równa powierzchni stwierdzonej. Dla działki tej zastosowano kod DR 25 oraz DR 52.
W dalszej części uzasadnienia, organ odwoławczy uznał, że decyzja organu I instancji właściwie odzwierciedla obszar zatwierdzony będący podstawą do redukcji płatności w ramach JPO i UPO, wynikający z wykonanej kontroli na miejscu. Z kontroli tej wynika, że wnioskodawca zadeklarował działki rolne niezgodnie ze stanem faktycznym, co uznane zostało w decyzji I instancji za nieprawidłowość zgodnie z art. 2 pkt. 10 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009. Zarzut postawiony w odwołaniu nie dotyczy płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, jako że w sprawie tej nie były rozstrzygane kwestie realizacji wariantu 2.9 - kwestia ta została rozstrzygnięta w postępowaniu w ramach realizacji programu rolnośrodowiskowego. W ocenie organu II instancji Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. prawidłowo zastosował także zasady kompensacji. Organ odwoławczy podkreślił, że przedmiotem kontroli jest określenie zastanego stanu faktycznego na dzień przeprowadzenia kontroli. Stwierdzony stan faktyczny został określony w protokole i dokumentacji fotograficznej, przeprowadzona kontrola została przy tym zdaniem tego organu wykonana prawidłowo. Ortofotomapa jest dobrej jakości, a obraz z niej znajdujący się w systemie komputerowym ZSZiK nie budzi wątpliwości. Wobec powyższego organ odwoławczy wyraził stanowisko, zgodnie z którym decyzja organu I instancji wydana została zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu producent rolny, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:
1) art. 7 i 8 Kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 3 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego i przyjęcie, że powierzchnia deklarowanych do udzielenia pomocy działek jest mniejsza od rzeczywistej powierzchni tych działek oraz że na części działek zaniechano prowadzenia działalności rolniczej,
2) art. 10 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 3 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, poprzez brak umożliwienia stronie - przed wydaniem decyzji - wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań,
3) naruszenie art. 58 akapit pierwszy rozporządzenia Komisji (KE) nr 1122/2009, poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i dokonanie pomniejszenia kwoty płatności z uwagi na rzekomą różnicę w deklarowanej przez skarżącego powierzchni działek i powierzchni stwierdzonej podczas kontroli, mimo że w rzeczywistości różnica taka nie wystąpiła.
Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w P. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko i odnosząc się do podniesionych zarzutów.
W piśmie procesowym z dnia [...] lutego 2015 r. skarżący, w powołaniu na art. 106 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wniósł o przeprowadzenie uzupełniających dowodów z dokumentów w postaci: - prośby o wydanie opinii do X S.A. Oddział w P. dotyczącej protokołów kontroli z 2013 roku działek skarżącego oraz odpowiedzi na tę prośbę z dnia [...] listopada 2011 r. na okoliczność utrzymywania działek w dobrej kulturze rolnej, - informacji uzyskanej od skarżonego organu przed złożeniem wniosku na okoliczność, że wskazane we wniosku powierzchnie działek są zgodne z ich powierzchniami rzeczywistymi, - wniosku do Prezesa ARiMR z dnia [...] października 2014 r. na okoliczność zwracania się o udostępnienie skarżącemu powierzchni ewidencyjnej gospodarstw ustalonej przez organ, - z dokumentacji fotograficznej wykonanej przez skarżącego na okoliczność, że działki rolne skarżącego były utrzymane w dobrej kulturze rolnej. Ponadto, skarżący wniósł o zwrócenie się przez Sąd: - do Prezesa ARiMR o udostępnienie ustalonych przez ARiMR powierzchni ewidencyjnych gospodarstw (PEG) dla wskazanych działek skarżącego i przeprowadzenie z uzyskanego dokumentu dowodu na okoliczność utrzymywania działek w dobrej kulturze rolnej, - X S.A. Oddział w P. o wydanie opinii dotyczącej protokołów kontroli z 2013 roku i przeprowadzenie z uzyskanego dokumentu dowodu na okoliczność, że wskazane we wniosku o przyznanie płatności powierzchnie działek są zgodne z ich powierzchniami rzeczywistymi.
W kolejnym piśmie procesowym z dnia [...] września 2015 r. skarżący wniósł o przeprowadzenie uzupełniających dowodów z dokumentów w postaci: - zastrzeżeń skarżącego z dnia [...] stycznia 2014 r. do raportu kontroli z dnia [...] listopada 2014 r., - odpowiedzi na zastrzeżenia z dnia [...] lutego 2015 r. wystosowanej przez Wielkopolski Oddział Regionalny ARiMR w P., - decyzji Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w P. z dnia [...] sierpnia 2015 r. o stwierdzeniu nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K. z dnia [...] lipca 2014 r. na okoliczność, że wszystkie działki skarżącego były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej, - decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...] maja 2015 r. o przyznaniu skarżącemu płatności rolnośrodowiskowej na okoliczność, że wykonane pomiary działek skarżącego nie były prawidłowe i nie odzwierciedlają rzeczywistej powierzchni upraw zgłoszonej do płatności.
Na rozprawie dnia 7 października 2015 r. pełnomocnik skarżącego wniósł i wywiódł jak w skardze oraz w dalszych pismach procesowych. Podtrzymał przy tym wniosek o przeprowadzenie dowodu ze złożonych w sprawie dokumentów, które w jego ocenie mają świadczyć o nieprawidłowości kontroli z dnia [...] lipca 2014 r., w szczególności co do powierzchni działek i prawidłowości upraw. Nie wniósł natomiast o zwrócenie się do Jednostki Certyfikującej o wydanie zaświadczenia, albowiem organ nie kwestionuje danych tej jednostki.
Sąd, działając na podstawie art. 106 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił oddalić wnioski o przeprowadzenie dowodu z dokumentów złożonych przez stronę skarżącą w toku postępowania sądowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej podniesiono.
Zaskarżona decyzja Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w P. z dnia [...] września 2014 r. wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "P.p.s.a.").
Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w tak zakreślonych granicach, wskazać należy, że jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego, obowiązującą także - stosownie do art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 1164 ze zm., dalej: "u.s.w.b.") - na gruncie postępowań w sprawach o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, jest wyrażona w art. 15 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., dalej: "K.p.a.") - zasada dwuinstancyjności postępowania. Zasada ta znajduje podstawy w unormowaniach konstytucyjnych, zwłaszcza w art. 78 Konstytucji RP, zgodnie z którym każda ze stron ma prawo do zaskarżenia orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji. Wyjątki od tej zasady oraz tryb zaskarżania określa ustawa. Jej konkretyzację w postępowaniu administracyjnym stanowi natomiast przywołany już powyżej art. 15 K.p.a., który wskazuje na to, że postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne.
Istotą zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego jest dwukrotne rozpatrzenie i rozstrzygnięcie przez dwa różne organy tej samej sprawy administracyjnej. Dwukrotne rozpoznanie oznacza obowiązek przeprowadzenia dwukrotnie postępowania wyjaśniającego, konsekwentnie do tego ukształtowane jest postępowanie odwoławcze, którego przedmiotem nie jest weryfikacja decyzji, a ponowne rozpoznanie sprawy administracyjnej (zob. B. Adamiak, Komentarz do art. 15 [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2012, s. 85).
Do uznania, że zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 K.p.a.) została zrealizowana, nie wystarcza stwierdzenie, że w sprawie zapadły dwa rozstrzygnięcia dwóch organów różnych stopni. Konieczne jest też, by rozstrzygnięcia te zostały poprzedzone przeprowadzeniem przez każdy z organów, który wydał decyzje, postępowania umożliwiającego osiągnięcie celów, dla których postępowanie to jest prowadzone (por. wyrok Naczelny Sąd Administracyjny z dnia 12 listopada 1992 r., sygn. akt V SA 721/92, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Tym samym organ odwoławczy nie może ograniczyć się jedynie do kontroli zaskarżonej decyzji. Utrwalony jest przy tym pogląd o niezwiązaniu organu odwoławczego zarzutami i podstawami odwołania (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 stycznia 2008 r., sygn. akt I OSK 1862/06, z dnia 27 kwietnia 2006 r., sygn. akt I OSK 772/05, z dnia 11 marca 2008 r., sygn. akt II GSK 458/07, z dnia 27 kwietnia 2010 r., sygn. akt II GSK 1005/08, oraz z dnia 14 października 2010 r., sygn. akt II GSK 846/09, CBOSA).
Konsekwentnie należy także przyjąć, że organ odwoławczy nie może ograniczyć się do kontroli zasadności podniesionych w odwołaniu zarzutów i tylko do nich odnieść się w swojej decyzji. Organ odwoławczy ponownie rozpatruje i rozstrzyga sprawę administracyjną, niezależnie od podniesionych w odwołaniu zarzutów. Jest obowiązany sprawę rozpoznać merytorycznie na nowo w jej całokształcie i wydać decyzję zgodnie z treścią art. 138 K.p.a.
Powyższym wymogom, na gruncie kontrolowanej sprawy, nie sprostał Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w P., czym dopuścił się istotnego naruszenia art. 15 K.p.a. w zw. z art. 3 ust. 1 u.s.w.b.
Przede wszystkim wskazać należy, że Dyrektor podejmując zaskarżoną decyzję dokonał w istocie kontroli legalności decyzji organu I instancji, unikając merytorycznego rozpatrzenia poddanej pod jego rozpoznanie sprawy - na nowo i w jej całokształcie. Rozważania tego organu, którym dał wyraz w uzasadnieniu podjętej decyzji, ograniczają się w zasadzie do lakonicznych twierdzeń wyrażających aprobatę dla stanowiska prezentowanego przez organ I instancji i podjętych w sprawie przez ten organ działań. Organ II instancji nie wykazał zwłaszcza jaką powierzchnię działek rolnych skarżącego uznał jako kwalifikującą się do płatności w ramach JPO oraz UPO (por. art. 7 ust. 1 i ust. 2 u.s.w.b.), a także dlaczego nie dał w tym zakresie wiary stanowisku skarżącemu przedstawionemu we wniosku. W tym względzie Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w P. zupełnie bezrefleksyjnie uznał, że organ I instancji właściwie odzwierciedlił obszar zatwierdzony będący podstawą do redukcji płatności w ramach JPO i UPO, a wynikający z wykonanej kontroli na miejscu. Nie przeprowadzając własnej oceny tak istotnych dla wyniku sprawy okoliczności faktycznych organ ten pominął natomiast, że przyjęta przez organ I instancji powierzchnia kwalifikowana do płatności nie pokrywa się w każdym przypadku z powierzchnią stwierdzoną w wyniku kontroli. Dla działki rolnej A stwierdzono bowiem w wyniku kontroli powierzchnię 7,09 ha, gdy tymczasem organ I instancji jako powierzchnię kwalifikowaną przyjął 6,85 ha. Podobnie - dla działki rolnej B stwierdzono w wyniku kontroli powierzchnię 23,51 ha, a jako kwalifikowaną do płatności organ I instancji uznał 23,46 ha, - dla działki rolnej F stwierdzono w wyniku kontroli 3,11 ha, a organ I instancji uznał jako kwalifikowane do płatności 3,04 ha, wreszcie - dla działki rolnej H stwierdzono w wyniku kontroli 22,98 ha, a jako kwalifikujące się do płatności wskazano w I instancji 22,34 ha. Nie dokonując w tym miejscu oceny prawidłowości powyższych ustaleń faktycznych stwierdzić należy, że powtórzenie przez organ odwoławczy w takiej sytuacji ustaleń wynikających z protokołu kontroli z jednoczesnym powołaniem się na prawidłowość stanowiska organu I instancji, które nota bene nie pokrywa się z wynikami tego protokołu, bez wyrażenia własnego stanowiska w sprawie, poprzez wyjaśnienie jaka konkretnie powierzchnia poszczególnych działek rolnych kwalifikuje się do płatności i dlaczego, a także bez wskazania na przesłanki ewentualnego odejścia od stanowiska prezentowanego w tym względzie przez organ I instancji, świadczy nie tylko o naruszeniu wspomnianej już zasady dwuinstancyjności, lecz także zasady zaufania do organów władzy publicznej wyrażonej w art. 8 K.p.a. Organ odwoławczy nie tylko nie dokonał pełnej oceny okoliczności faktycznych w powyższym zakresie, lecz nadto nie przeprowadził ich subsumcji do znajdującego zastosowanie w sprawie stanu prawnego. Przedstawienie stanu prawnego przez organ II instancji jest zresztą wysoce niewystarczające, skoro organ ten w ogóle nie wyjaśnił na jakiej podstawie prawnej uległy pomniejszeniu przyznane skarżącemu płatności, nie mówiąc już o ustaleniu o jakie kwoty w oparciu o te regulacje płatności w ramach JPO oraz UPO zostały pomniejszone. Organ ten dopuścił się zatem również istotnego naruszenia art. 107 § 3 K.p.a., zgodnie z którym, uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.
W tych okolicznościach przedwczesne staje się odniesienie do większości zarzutów stawianych przez skarżącego, to jest w szczególności do zarzutu naruszenia art. 7 K.p.a. w zw. z art. 3 ust. 1 u.s.w.b. oraz zarzutu naruszenia art. 58 akapit pierwszy rozporządzenia Komisji (KE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. U. UE Seria L z 2009 r. Nr 316, poz. 65 ze zm.). Skarżący podnosząc te zarzuty zmierza do zakwestionowania przyjętej przez organ ARiMR powierzchni działek rolnych kwalifikowanej do poszczególnych płatności, a w dalszej kolejności także do zakwestionowania prawidłowości pomniejszenia tych płatności, jednakże bez przedstawienia przez organ odwoławczy własnego stanowiska w tych kwestiach, z zachowaniem wymogów wynikających z art. 15 i art. 107 § 3 K.p.a., ich ocena przez Sąd jest niedopuszczalna.
Z tych samych przyczyn, co ostatnio przedstawione, nie zasługują na uwzględnienie wnioski dowodowe skarżącego. Zgodnie z art. 106 § 3 P.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Z uwagi na to, że Sąd nie dokonał oceny prawidłowości ustaleń faktycznych organu ARiMR odnośnie powierzchni działek rolnych skarżącego kwalifikowanych do płatności w ramach JPO i UPO, przeprowadzenie dowodów uzupełniających z dokumentów na te okoliczności nie może być ocenione jako niezbędne w świetle przywołanej regulacji procesowej, a wręcz uznane być musi za niedopuszczalne.
Nie jest natomiast trafny zarzut naruszenia przez organy ARiMR art. 10 K.p.a. w zw. z art. 3 ust. 1 u.s.w.b. Stawiając ten zarzut skarżący pomija treść art. 3 ust. 2 pkt. 4 u.s.w.b., który w istotny sposób modyfikuje tryb działania organów ARiMR w powyższym zakresie. Zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt. 4 ab initio u.s.w.b. w postępowaniu w sprawach dotyczących płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej, płatności cukrowej, płatności do pomidorów oraz wsparcia specjalnego organ administracji publicznej zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Realizacja przez organ ARiMR dyspozycji art. 10 § 1 K.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, w postępowaniach w sprawach dotyczących płatności bezpośredniej i płatności uzupełniającej, uzależnione jest zatem od żądania strony. Skarżący natomiast na żadnym etapie kontrolowanego postępowania takiego żądania nie wyraził.
Ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy uwzględni ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania zawarte w niniejszym uzasadnieniu, a w szczególności przeprowadzi postępowanie odwoławcze z poszanowaniem zasady dwuinstancyjności wyrażonej w art. 15 K.p.a., uzasadniając podjętą decyzję zgodnie z art. 107 § 3 K.p.a. Organ odwoławczy będzie przy tym zobligowany wziąć pod uwagę twierdzenia i wnioski dowodowe skarżącego przedstawione na etapie postępowania przed tutejszym Sądem, a także ewentualne dalsze czynności skarżącego, dokonując ich wszechstronnej oceny z poszanowaniem zwłaszcza art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a. w zw. z art. 3 ust. 1 u.s.w.b., a także art. 3 ust. 2 pkt. 1 i 2 oraz ust. 3 u.s.w.b.
Wobec powyższego, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c P.p.s.a., w punkcie I. sentencji wyroku orzeczono o uchyleniu zaskarżonej decyzji. O kosztach postępowania orzeczono w punkcie II. sentencji wyroku w oparciu o art. 200 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło