I SA/Wa 1116/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Żmich Sędziowie: WSA Dorota Apostolidis (spr.) WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 października 2015 r. sprawy ze skargi T. G. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] marca 2014 r. nr [...]; 2. zasądza od Ministra Skarbu Państwa na rzecz T. G. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] maja 2015 r., nr [...] po rozpatrzeniu wniosku T. G. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] marca 2015 r., nr [...] odmawiającą uchylenia decyzji Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] o odmowie potwierdzenia posiadania przez R. T. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, położonej w miejscowości S. - utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] marca 2015 r. Zaskarżona decyzja wydana została w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy. W dniu 28 listopada 1966 r. R. T. złożył do Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w T. wniosek o przyznanie ekwiwalentu z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP, położonej w miejscowości S. W dniu 30 października 1990 r. R. T. złożył do Urzędu Miejskiego w T. wniosek (k. 21) w sprawie otrzymania "pełnego wyrównania ekwiwalentu za mienie nieruchome pozostawione na ziemiach wschodnich". W dniu 27 grudnia 2005 r. R. T. złożył do S. wniosek o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia, nieruchomości poza obecnymi granicami RP, położonej w miejscowości S. Decyzją z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] Wojewoda [...] odmówił R. T. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, położonej w miejscowości S. W uzasadnieniu ww. rozstrzygnięcia Wojewoda [...] wskazał, iż "wnioskodawca nie uzupełnił brakujących dokumentów, w szczególności nie przedłożył postanowienia sądowego o nabyciu spadku po M. T., dokumentów potwierdzających posiadanie obywatelstwa polskiego przez M. T. oraz dowodów potwierdzających miejsca zamieszkania właścicieli po przybyciu na obecne terytorium RP". Od ww. decyzji odwołał się R. T. Po rozpatrzeniu odwołania Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] lipca 2009 r., nr [...], utrzymał w mocy w/w decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2008r. Powyższa decyzja Ministra Skarbu Państwa została zaskarżona przez R. T. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wyrokiem z dnia 24 marca 2010 r., sygn. akt I SA/Wa 1502/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę. Wyrok ten stał się prawomocny z dniem 24 kwietnia 2010 r. W dniu 19 listopada 2014 r. (data stempla pocztowego) T. G. wystąpiła do Ministra Skarbu Państwa z wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] lipca 2009 r., nr [...] . We wniosku tym, jako podstawę prawną uzasadniającą wznowienie postępowania T. G. wskazała art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., powołując się na wyjście na jaw odpisu prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego [...] stwierdzającego nabycie spadku po M. T. Jednocześnie T. G. wskazała dzień 13 listopada 2014 r. jako datę, w której powzięła informację o pojawieniu się okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2015 r., nr [...] Minister Skarbu Państwa wznowił postępowanie administracyjne zakończone decyzją Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] lipca 2009 r. Następnie Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] marca 2015 r., nr [...] odmówił uchylenia w/w decyzji z dnia [...] lipca 2009 r. Z. G. złożyła w dniu 26 marca 2015 r. (data stempla pocztowego) do Ministra Skarbu Państwa wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] maja 2015 r., nr [...] po rozpatrzeniu wniosku T. G. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] marca 2015 r. - utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] marca 2015 r. W uzasadnieniu wskazano, że w momencie wydania przez organ decyzji nowe dowody i okoliczności faktyczne, o których mowa w niniejszej sprawie nie mogły wyjść na jaw, ponieważ Sąd Rejonowy [...] wydał postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku po M. T. w dniu [...] lipca 2014 r., tj. po 5 latach od dnia wydania ostatecznej decyzji w sprawie. Tym samym nie budzi wątpliwości zdaniem organu, iż nowy dowód w sprawie w postaci ww. postanowienia sądu nie istniał w dniu wydania przez Ministra Skarbu Państwa decyzji z dnia [...] lipca 2009 r. Nowe okoliczności faktyczne, wskazujące kto i w jakim zakresie nabył spadek po M. T. również nie istniały w dniu wydania w/w. decyzji. Okoliczności wynikające z testamentu pozostawionego przez M. T., który istniał w dniu wydania decyzji nie mogą być bowiem traktowane jako okoliczności przesądzające kwestię kto i w jakiej części nabył spadek po wyżej wymienionej. Takie okoliczności mogą jedynie wynikać z postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku lub aktu poświadczenia dziedziczenia po zmarłym, a dokumenty te nie istniały w dniu wydania decyzji. W oparciu o powyższe Minister stwierdził, iż w sprawie nie została spełniona przesłanka wskazująca na to, że nowe dowody lub nowe okoliczności istniały w dniu wydania decyzji. Ponadto podniesiono, iż zgodnie z tym co wskazuje Strona we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy spadkobiercy M. T. istnieli w chwili wydawania decyzji przez Wojewodę [...], oraz przez Ministra Skarbu Państwa w dniu [...] lipca 2009 r. Postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku jedynie potwierdza fakt bycia spadkobiercą, bowiem zgodnie z art. 924 k.c. w związku z art. 925 k. c. chwilą nabycia spadku jest śmierć spadkodawcy, a nie uzyskanie postanowienia o nabyciu spadku. Odpowiadając na zarzuty podniesione przez T. G. Minister Skarbu Państwa wskazał, iż zapisy istniejące w jakimkolwiek testamencie nie przesądzają, czy osoby zapisane w nim jako spadkobiercy, okażą się rzeczywistymi spadkobiercami po przeprowadzeniu postępowania spadkowego przed sądem (np. obalenie testamentu). Zatem do czasu przeprowadzenia postępowania spadkowego, a następnie uprawomocnienia się postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku nie wiadomo, kto stanie się ostatecznym spadkobiercą spadkodawcy. Zatem w przedmiotowej sprawie istnienie samego testamentu M. T. bez postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po M. T. nie może być w ocenie organu traktowane jako okoliczność istniejąca w chwili wydania decyzji przez Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] lipca 2009 r. Ponadto podkreślono, iż postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku po M. T. nie istniało w dniu wydania decyzji, bowiem zostało wydane przez Sąd Rejonowy [...] dopiero w dniu [...] lipca 2014 r. W związku z powyższym w ocenie Ministra Skarbu Państwa nie została spełniona przesłanka wskazująca na to, że nowe dowody lub nowe okoliczności istniały w dniu wydania decyzji. Skargę na powyższą decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] maja 2015r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła T. G.. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 150 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. poprzez uznanie, że ujawnione okoliczności faktyczne nie stanowią podstawy do wznowienia postępowania i w konsekwencji do odmowy uchylenia decyzji. W uzasadnieniu skargi wskazano, że na dzień wydania decyzji w sprawie, w której skarżąca domaga się wznowienia nie istniało postanowienie spadkowe bo brak było jurysdykcji krajowej. Nie oznacza to jednak wcale, że nie istnieli na ten dzień spadkobiercy. Zgodnie z art. 924 k.c. w zw. z art. 925 k.c. chwilą nabycia spadku jest śmierć spadkodawcy, a nie uzyskanie postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku. Innymi słowy brak formalnego potwierdzenia spadkobierców nie przekreśla faktu ich istnienia. Wobec powyższego Postanowienie o nabyciu spadku ma również charakter deklaratoryjny. Oznacza to, że nie tworzy ono nowego stanu prawnego a jedynie potwierdza stan, jaki powstał przed wydaniem tego orzeczenia i niezależnie od jego wydania. Wnioskodawca o istnieniu oryginału testamentu datowanego na rok 1943 - istotnego dowodu ustalającego krąg spadkobierców - dowiedział się dopiero w 2011r. Gdyby dysponował nim w dacie wydawania decyzji to wówczas załączyłby go do akt sprawy aby wykazać przymiot strony i wnioskować o zawieszenie postępowania administracyjnego do czasu uzyskania stosownego postanowienia spadkowego. Co więcej to właśnie w testamencie - dokumencie sporządzonym w formie notarialnej - jest precyzyjnie opisane pozostawione mienie zabużańskie które stanowiło własność M. T. matki wnioskodawcy zmarłej [...] grudnia 1943 r. Przedmiotowe postanowienie określa również kto był prawnym właścicielem pozostawionego mienia oraz jaki był jego skład czyli kolejną okoliczność istniejącą w dacie wydawania decyzji. Zatem postanowienie spadkowe wyjaśnia kilka kluczowych okoliczności, istniejących na dzień wydania decyzji, istotnych dla sprawy i nieznanych organowi. Potwierdza, że wnioskodawca jest spadkobiercą (dotychczas nie było takiego dokumentu w aktach) oraz pośrednio wskazuje, że M. T. miała obywatelstwo polskie. Ponadto wskazano, że Skarżąca nie kwestionuje, że postanowienie spadkowe jest nowym dowodem, który pojawił się dopiero w chwili jego wydania. Ale nie z powodu nowego dowodu żąda wznowienia, a z powodu ujawnienia się okoliczności faktycznych takich jak - istnienie polskiego obywatelstwa M. T., opis majątku oraz określenie kręgu spadkobierców. W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Na wstępie podkreślenia wymaga, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) Rozpoznając przedmiotową sprawę według wskazanych wyżej kryteriów, Sąd doszedł do przekonania, że skarga jest uzasadniona bowiem zaskarżona i poprzedzająca ją decyzja Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] marca 2014 r. naruszają przepis art. 145 § 1pkt 5 p.p.s.a. regulujący instytucję wznowienia postępowania. Na jego podstawie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie jeżeli, wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. Ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody , istotne dla sprawy są nowe. Pod tym pojęciem kryją się też dowody po raz pierwszy zgłoszone przez stronę, stąd błędne ustalenie stanu faktycznego taką podstawę stanowi. Ujawnienie nowych dowodów może prowadzić nie tylko do ustalenia nowych okoliczności , ale do zmiany oceny stanu faktycznego sprawy. Dlatego też nie sposób przyjąć, że pierwszy człon w/w przepisu – "nowe okoliczności" faktyczne konsumuje drugi człon "nowe dowody".( por. wyrok NSA z dnia 29 marca 2006 r. II OSK 633/05). Ujawnienie nowych okoliczności faktycznych stanowi samoistną podstawę wznowienia postępowania. W toku wznowionego postępowania organ administracji zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej( art.7 k.p.a.)obowiązany jest ustalić czy ta nowa okoliczność faktyczna występowała, prowadząc w tym celu postępowanie wyjaśniające. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 6 marca 2002 r. III RN 75/01 ( OSNP 2002, Nr 17, poz.401) wskazał, że wznowienie postępowania administracyjnego na rozważanej przez Sąd w niniejszej sprawie podstawie prawnej, powinno nastąpić nie tylko z uwagi na ujawnienie nowych dowodów, ale także i nowych okoliczności faktycznych istotnych dla sprawy, istniejących w dniu wydania decyzji oraz nieznanych organowi, który ją wydał. Nowe okoliczności faktyczne czy nowe dowody mogą stanowić podstawę wznowienia postępowania o ile są dla sprawy istotne czyli muszą dotyczyć przedmiotu postępowania i mieć znaczenie prawne w tym sensie , że w konsekwencji wpływają na zmianę treści decyzji w zasadniczych kwestiach. Kolejne przesłanki wznowienia postępowania to istnienie nowych okoliczności czy nowych dowodów w dniu wydania decyzji ostatecznej oraz fakt, że nie były one znane organowi kiedy wydawał on decyzję. Ostatnia z przesłanek jest związana z zasadą swobodnej oceny dowodów ( art.80 k.p.a.) , przy czym zmiana oceny dokonanej przez organ, którą organ jest związany, nie może stanowić podstawy wznowienia postępowania. Przechodząc na grunt przedmiotowej sprawy wskazać należy, że nową okolicznością w przedmiotowej sprawie jest nie tyle prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego [...] stwierdzające prawa do spadku po M. T. zmarłej w roku 1943, na podstawie testamentu sporządzonego przez nią w roku 1943, o istnieniu którego wnioskodawca dowiedział się w roku 2011, ale fakty, które wynikają z tego postanowienia. Fakty te są dla sprawy istotne, bowiem nie tylko wskazują na krąg spadkobierców M. T., przesądzając tym samym o interesie prawnym do występowania z wnioskiem o potwierdzenie prawa do rekompensaty konkretnych osób, ale również dotyczą pozostawionego poza obecnymi granicami RP majątku. Okoliczności powyższe istniały w dacie wydania przez organ ostatecznej decyzji Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] lipca 2009 r.. Zgodzić się należy zdaniem Sądu z wywodami skargi dotyczącymi charakteru decyzji potwierdzającej polskie obywatelstwo M. T., która to okoliczność przesadziła o jurysdykcji krajowej w postępowaniu spadkowym. Podobny deklaratoryjny charakter ma postanowienie sądu powszechnego potwierdzające prawa do spadku po M. T., którego otwarcie tożsame jest z datą śmierci spadkodawcy ( [...] grudzień 1943 r.). Zatem okoliczność powyższe w dacie wydawania ostatecznej decyzji istniały, a ich potwierdzenia w formie prawem przepisanej nie były organowi w tej dacie znane. Ponadto Sąd podkreśla, że odmowa uchylenia decyzji w przedmiotowej sprawie ma także i ten skutek, że wnioskodawca ma uniemożliwioną drogę do merytorycznego rozpoznania jego wniosku, złożonego na podstawie ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Brak wiedzy organu w zakresie istotnych dla rozpoznania sprawy, a wskazanych we wniosku o wznowienie postępowania nowych okoliczności, była bowiem przesłanką odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty prawomocnymi decyzjami z roku 2009. Wobec powyższego, skoro doszło do naruszenia do naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję w trybie przepisu145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.