II OSK 934/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Arkadiusz Despot - Mładanowicz Sędziowie: sędzia NSA Teresa Kobylecka (spr.) sędzia del. WSA Małgorzata Jarecka Protokolant sekretarz sądowy Aleksandra Tokarczyk po rozpoznaniu w dniu 7 lutego 2018 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej S. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 13 października 2015 r. sygn. akt II SA/Bd 929/15 w sprawie ze skargi S. K. na postanowienie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w B. z dnia 2 czerwca 2015 r. nr ... w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę kasacyjną. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 13 października 2015r., sygn. akt II SA/Bd 929/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę S. K. na postanowienie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w B. z dnia 2 czerwca 2015 r. nr ... w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd wskazał, że postanowieniem z dnia 6 maja 2015r., nr ... Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w I., działając na podstawie art. 34 § 1 i § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2014 r., poz. 1619 ze zm., dalej zw. u.p.e.a.) w związku z art. 124 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013r., poz. 267 ze zm., dalej zw. k.p.a.), po rozpatrzeniu wniosku Wojewody K. w sprawie zajęcia stanowiska co do zgłoszonych zarzutów przez zobowiązanego – S. K., uznał zarzuty za nieuzasadnione oraz podtrzymał zasadność prowadzenia egzekucji administracyjnej w oparciu o tytuł wykonawczy nr ... W uzasadnieniu tego postanowienia Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny wskazał, że w toku postępowania egzekucyjnego wydał tytuł wykonawczy nr ... z 20 października 2014r., dotyczący egzekucji obowiązku niepieniężnego, polegającego na uchylaniu się od poddania córki M. K. ur. 10 stycznia 2010r., obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciwko: gruźlicy, wirusowemu zapaleniu wątroby typ B, błonicy, tężcowi, krztuścowi, poliomyelitis, Haemophilus Influenzae typ B, odrze, śwince, różyczce. Na podstawie wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego Wojewoda K., w celu wyegzekwowania realizacji obowiązku niepieniężnego, wydał postanowienie o nałożeniu grzywny z dnia 8 grudnia 2014r. Na powyższe zobowiązany - S. K. wniósł także zarzuty, w których podniósł brak wymagalności obowiązku, niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym, zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. W odniesieniu do zarzutu braku wymagalności obowiązku, organ orzekający wskazał, że w art. 17 ustawy z dnia 5 grudnia 2008r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (tekst jednolity Dz.U. z 2013r., poz. 947 ze zm., dalej zw. ustawa), znajduje się ustawowa delegacja dla Ministra Zdrowia do określenia, w formie rozporządzenia wykazu chorób zakaźnych, objętych obowiązkiem szczepień ochronnych, osoby lub grupy osób obowiązanych do poddania się szczepieniom ochronnym (...), natomiast art. 17 ust. 11 tej ustawy stanowi, że Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu Program Szczepień Ochronnych na dany rok, biorąc pod uwagę postępy medycyny i sytuację epidemiologiczną kraju, a zatem wydanie Komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego ma umocowanie prawne, gdyż szczepienia obowiązkowe są realizowane przez osoby upoważnione, będące realizatorami obowiązkowych szczepień ochronnych w terminach i zgodnie ze szczegółowymi wskazaniami, dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek i zgodnie z aktualną wiedzą medyczną. Terminy realizacji obowiązku wykonania poszczególnych szczepień są uwarunkowane zaleceniami, jakie definiuje Program Szczepień Ochronnych obowiązujący na dany rok, w zależności od kalendarzowego wieku dziecka. Zachowanie wyznaczonych odstępów między podaniem poszczególnych dawek w schemacie szczepienia ma istotne znaczenie dla wytworzenia odporności oraz zapewnienia ochrony pacjenta i bliskiego otoczenia. Nieuzasadnione przerwanie ciągłości szczepień może również spowodować wymierne skutki, np. osłabienie odporności, zwiększenie podatności na zachorowanie. Zdaniem Powiatowego Inspektora Sanitarnego obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym wynika z mocy przepisu prawa, dlatego też nie ma podstawy prawnej do jej konkretyzacji administracyjnej. Oznacza to, że wynikający z przepisów obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu, jest bezpośrednio wykonalny. Jego niewykonanie uruchamia obowiązek wszczęcia, postępowania egzekucyjnego, którego rezultatem ma być zaszczepienie dziecka. Odnośnie zarzutu w kwestii niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny poinformował, iż zgodnie z art. 5 § 1 pkt 2 u.p.e.a., organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej są uprawnione do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązku szczepień, tj. są wierzycielem w rozumieniu art. 1a u.p.e.a. Art. 6 § 1 u.p.e.a. jednocześnie nakłada na organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej, jako wierzycieli tego obowiązku, prawny obowiązek podejmowania wszelkich czynności zmierzających do zastosowania przewidzianych prawem środków egzekucyjnych, w celu nakłonienia osoby uchylającej się do wykonania szczepień ochronnych. Jak wyjaśnił organ, obowiązek poddania się szczepieniu ochronnemu przez osoby określone w rozporządzeniu Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych aktualizuje się w terminie wskazanym przez lekarza w powiadomieniu wysłanym przez niego do tych osób albo ich opiekunów prawnych lub faktycznych do poddania się w wyznaczonym w nim terminie badaniu kwalifikacyjnemu do szczepienia i samemu szczepieniu, pod warunkiem jednak, że w wyniku badania kwalifikacyjnego nie stwierdzono istnienia przesłanek zdrowotnych do czasowego lub długotrwałego odroczenia przeprowadzenia tego szczepienia albo ew. nie zostało przedstawione zaświadczenie o wcześniejszym poddaniu się temu szczepieniu w ramach szczepień zalecanych. Szczepienie może bowiem być przeprowadzone zarówno w terminach opisanych w komunikacie Głównego Inspektora Sanitarnego, jak też w innych terminach określonych przez lekarza w wezwaniu do poddania się szczepieniom, zwłaszcza wtedy, gdy z przyczyn zdrowotnych bądź organizacyjnych istnieje konieczność przesunięcia terminu przeprowadzenia szczepienia lub ze wskazań zdrowotnych zasadne jest wykonanie szczepienia wg odmiennego przygotowanego dla konkretnego pacjenta schematu (tzw. indywidualne kalendarze szczepień) i w innych terminach, niż zalecane w danym roku w komunikacie przez Głównego Inspektora Sanitarnego. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny podkreślił, że nie prowadził postępowania według ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013r., poz. 267 ze zm.), dlatego niezasadnym jest zarzut naruszenia przepisów, o których mowa w art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł S. K.. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w B. po rozpatrzeniu zażalenia, postanowieniem z 2 czerwca 2015r., nr ... utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny nie zgodził się ze stanowiskiem skarżącego, podnosząc, iż w kwestii zarzutu "braku wymagalności obowiązku podlegającemu egzekucji" nie można zgodzić się z postawioną przez stronę tezą, bowiem obowiązek poddania szczepieniu małoletniej wynika z ustawy z dnia 5 grudnia 2008r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (t.j. Dz.U. z 2013r., poz. 947 ze zm.). Obowiązek poddania się szczepieniu ochronnemu przez osoby określone w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz.U. Nr 182, poz. 1086 z późn. zm. dalej rozporządzenie) aktualizuje się w terminie wskazanym przez lekarza w powiadomieniu wysłanym przez niego do rodziców albo innych opiekunów prawnych lub faktycznych do poddania się w wyznaczonym terminie lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu i samemu szczepieniu. Decyzja lekarza podstawowej opieki zdrowotnej sprawia, iż obowiązek ten co do przypadku konkretnego dziecka, indywidualizuje się po lekarskim badaniu kwalifikacyjnym. Wskazano też, że zgodnie z wyrokiem NSA z dnia 17.07.2014r., sygn. akt II OSK 338/13, w ustawie o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi został ustalony ogólny obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym. Ponadto Wojewódzki Inspektor Sanitarny wyjaśnił, iż w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011r., zgodnie z ustawową delegacją określono choroby zakaźne, przeciw którym prowadzone są szczepienia ochronne oraz wiek i grupy osób objęte obowiązkiem szczepień. Stosownie do wyżej wymienionego wyroku, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, taki sposób regulacji jest wystarczający do przyjęcia, że obowiązek poddania się szczepieniu ochronnemu wynika bezpośrednio z przepisów prawa i nie zmienia tej oceny fakt, że Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu Program Szczepień Ochronnych na dany rok ze szczegółowym schematem stosowania poszczególnych szczepionek. W komunikacie tym zawarte są bowiem specjalistyczne informacje z zakresu medycyny dotyczące sposobu wykonania obowiązku ustalonego w ustawie. Zdaniem organu, S. K. jako rodzic, będący prawnym opiekunem M. K., nie dopełnił obowiązku poddania córki szczepieniom ochronnym zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b) pkt 3 ustawy z dnia 5 grudnia 2008r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi oraz § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych. W sytuacji, gdy rodzice nie zgłaszają się z dzieckiem do świadczeniodawcy prowadzącego szczepienia ochronne, nie ma możliwości przeprowadzenia kwalifikacyjnego badania lekarskiego i stwierdzenia występowania ewentualnych przeciwwskazań do jego wykonania, czy możliwości skierowania dziecka na konsultację specjalistyczną, dlatego ojciec dziecka nie stawiając się z córką na badanie kwalifikacyjne uniemożliwia tym samym lekarzowi ocenę stanu zdrowia dziecka, skierowanie na konsultację specjalistyczną, mającą na celu decyzję o kwalifikacji do szczepień, a organowi właściwą ocenę wymagalności ciążącego na rodzicach dziecka obowiązku. Odnośnie prawa do wyrażenia zgody na udzielenie świadczeń zdrowotnych albo odmowy takiej zgody, orzekający organ wskazał, że zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 16.04.2013r., obowiązek rodziców poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom jest w Polsce obowiązkiem prawnym. Zwolnić z tego obowiązku mogą jedynie konkretne przeciwwskazania lekarskie do szczepienia dziecka, a tryb postępowania poprzedzającego dokonanie szczepienia ochronnego określa art. 17 ustawy o zapobieganiu i zwalczaniu chorób zakaźnych u ludzi. Rodzice nie zgłaszający się z córką do lekarskiego badania kwalifikacyjnego, zdaniem organu uniemożliwiają tym samym właściwą ocenę wymagalności ciążącego na nich obowiązku. W zakresie kwestionowania przez stronę stanowiska wierzyciela po stronie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w I., organ odwoławczy uznał, że Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny był uprawniony by egzekwować wykonanie obowiązku niepieniężnego w postaci szczepienia ochronnego, gdyż sposób egzekwowania od osób zobowiązanych wypełnienia obowiązku szczepień jako obowiązku o charakterze niepieniężnym został określony w przepisach ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. u.p.e.a. i zgodnie z art. 2 § 1 pkt 10 u.p.e.a., egzekucji administracyjnej podlegają obowiązki niepieniężne pozostające we właściwości organów administracji rządowej i samorządu terytorialnego lub zostają przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie przepisu szczególnego. Przy czym zgodnie z art. 3 § 1 u.p.e.a., egzekucję administracyjną stosuje się nie tylko do obowiązków, które wynikają z decyzji i postanowień właściwych organów, ale także gdy obowiązki wynikają bezpośrednio z przepisów prawa, natomiast zgodnie z art. 5 § 1 pkt 2 u.p.e.a., organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej są uprawnione do żądania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązku szczepień, gdyż są wierzycielami w rozumieniu art. 1a u.p.e.a. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego S. K. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i zasądzenie od organu na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania, zarzucając: (1) naruszenie przepisów postępowania, tj.: (a) art. 1 k.p.a., 6 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 15 k.p.a. oraz art. 107 § 1 k.p.a. poprzez działanie przez organ administracji publicznej wbrew przepisom prawa, powodując rozszerzanie braku zaufania do działalności organów administracji publicznej poprzez uznanie, iż lekarzom przysługują uprawnienia do jednostronnego i arbitralnego decydowania o zakwalifikowaniu konkretnych osób do procedury szczepień ochronnych oraz do wyznaczania konkretnych terminów szczepień bez podstawy prawnej wynikającej z powszechnie obowiązujących przepisów prawa, oraz przyjęcie przez organ administracji publicznej braku prawnej możliwości zakwestionowania decyzji lekarza w przedmiocie zakwalifikowania konkretnych osób do przeprowadzenia procedury szczepień obowiązkowych oraz zakwestionowania wskazywanych przez niego terminów do przeprowadzenia obowiązkowych szczepień ochronnych w związku z nadaniem temu powiadomieniu rangi aktu konkretyzującego obowiązek poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu, (b) art. 1a pkt 13, art. 5 § 1 pkt 2 i art 6 § 1 u.p.e.a., poprzez nadanie Państwowemu Powiatowemu Inspektorowi Sanitarnemu w I. statusu wierzyciela w niniejszym postępowaniu. Naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: (a) art. 17 ust. 3 ustawy z dnia 5 grudnia 2008r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, poprzez rozpoczęcie i prowadzenie procedury obowiązkowych szczepień ochronnych wobec małoletniej w sytuacji, gdy istniała przeszkoda prawna co do jej przeprowadzenia w postaci braku przeprowadzenia lekarskich badań kwalifikacyjnych w celu wykluczenia przeciwwskazań do przeprowadzenia szczepienia, (b) art. 17 ust. 9 ustawy z dnia 5 grudnia 200 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, poprzez uznanie, iż lekarzom przysługują uprawnienia do jednostronnego i arbitralnego decydowania o zakwalifikowaniu konkretnych osób do procedury szczepień ochronnych oraz do wyznaczania konkretnych terminów szczepień bez podstawy prawnej wynikającej z powszechnie obowiązujących przepisów prawa, (c) art. 87 ust. 1 i 2 Konstytucji RP w zw. z art. 17 ust. 11 ustawy z dnia 5 grudnia 200 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, poprzez uznanie, ze komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego ogłaszający Program Szczepień Ochronnych może być źródłem skonkretyzowania obowiązku poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym. W odpowiedzi na skargę organ, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia, wniósł o jej oddalenie wskazując, że po ponownej analizie akt sprawy nie znalazł podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji, ponieważ została ona podjęta zgodnie ze stanem faktycznym oraz w oparciu o obowiązujące przepisy prawa. Rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny wywiódł, iż zgodnie z art. 33 u.p.e.a. - zobowiązany może wnieść zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Natomiast zgodnie z art. 34 § 1 i 2 u.p.e.a., zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9, 10 odnośnie obowiązków niepieniężnych – jak w rozpatrywanej sprawie - organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów. Główny zarzut dotyczył braku wymagalności obowiązku i niewykonalności obowiązku. Przestrzeganie ustawowego obowiązku poddania się przymusowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym zabezpieczone zostało przymusem administracyjnym. Zgodnie bowiem z art. 3 § 1 u.p.e.a. egzekucję administracyjną stosuje się do obowiązków określonych w art. 2, gdy wynikają one z decyzji lub postanowień właściwych organów, albo - w zakresie administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego - bezpośrednio z przepisu prawa, chyba że przepis szczególny zastrzega dla tych obowiązków tryb egzekucji sądowej. Z kolei w myśl art. 2 § 1 pkt 10 u.p.e.a. egzekucji administracyjnej podlegają obowiązki o charakterze niepieniężnym pozostające we właściwości organów administracji rządowej i samorządu terytorialnego lub przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie szczególnego przepisu. Organem posiadającym ogólną właściwość do prowadzenia postępowania egzekucyjnego w zakresie obowiązków o charakterze niepieniężnym jest wojewoda. Wierzycielem jest natomiast podmiot uprawniony do żądania wykonania obowiązku lub jego zabezpieczenia w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym (art. 1a pkt 13 u.p.e.a.). Zgodnie z art. 5 § 1 pkt 2 u.p.e.a., uprawnionym do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków określonych w art. 2 u.p.e.a. jest m.in. dla obowiązków wynikających z orzeczeń sądów lub innych organów albo bezpośrednio z przepisów prawa - organ lub instytucja bezpośrednio zainteresowana w wykonaniu przez zobowiązanego obowiązku albo powołana do czuwania nad wykonaniem obowiązku, a w przypadku braku takiej jednostki lub jej bezczynności - podmiot, na którego rzecz wydane zostało orzeczenie lub którego interesy prawne zostały naruszone w wyniku niewykonania obowiązku. Zdaniem Sądu, w rozpatrywanej sprawie podmiotem tym pozostaje Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny, co wynika z treści art. 2, art. 4 ust. 1, art. 5 pkt 3, art. 10 ust. 1 oraz art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jednolity Dz. U. z 2011r., Nr 212, poz. 1263 ze zm.). Ten ostatni przepis ustanawia domniemanie kompetencji właściwego miejscowo państwowego powiatowego inspektora sanitarnego w tego rodzaju sprawach. Sąd wskazał również, że zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 2008r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do: poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Analiza powyższego przepisu wskazuje, że obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym wynika z mocy prawa, nie ma zatem potrzeby jego konkretyzacji w formie decyzji administracyjnej. Tak też stanowi art. 17 ust. 1 tej ustawy wskazując, że osoby, określone na podstawie ust. 10 pkt 2, są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1, zwanym dalej "obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi". W ust. 10 tego artykułu ustawodawca zawarł delegację dla ministra właściwego do spraw zdrowia do określenia w drodze rozporządzenia m.in. wykazu chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych. Wobec powyższej spójnej regulacji mającej swoją podstawę w akcie prawa rangi ustawowej, obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym nie musi być potwierdzony ani skonkretyzowany decyzją administracyjną. Stanowisko to zostało potwierdzone w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok NSA z dnia 6 kwietnia 2011r. sygn. II OSK 32/11, wyrok WSA w Białymstoku z dnia 5 maja 2011r. sygn. II SA/Bk 79/11, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W wydanym na podstawie delegacji, zawartej w powołanym wyżej art. 17 ust. 10 ustawy rozporządzeniu z dnia 18 sierpnia 2011r. (Dz. U. Nr 182, poz. 1086) Minister Zdrowia między innymi określił, że obowiązkiem szczepień ochronnych objęte są określone choroby zakaźne. Wskazano też wiek oraz grupy osób objętych tym obowiązkiem. Tak więc obowiązek poddania dziecka skarżącego szczepieniom wymienionym w tytule wykonawczym jest obowiązkiem wynikającym z ustawy i wymagalnym w okresach, doprecyzowanych z woli ustawodawcy w rozporządzeniu. W rozporządzeniu tym ustalono obowiązek poddania się szczepieniu ochronnemu przeciwko określonym chorobom z przedziałem czasowym wykonania obowiązku. Jeżeli więc określona osoba nie została jeszcze zaszczepiona przeciwko określonej chorobie, to o ile spełnia warunki ustalone w rozporządzeniu jest zobowiązana poddać się szczepieniu ochronnemu. Jak wskazał NSA w wyroku z dnia 12 czerwca 2014r., II OSK 1312/13 (vide: baza orzeczeń nsa.gov.pl) taki sposób regulacji jest wystarczający do przyjęcia, że obowiązek poddania się szczepieniu ochronnemu wynika bezpośrednio z przepisów prawa. Zgodnie zaś z art. 87 ust. 1 Konstytucji RP ustawa i rozporządzenie są źródłem prawa powszechnie obowiązującego. Nie zmienia tej oceny fakt, że Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu Program Szczepień Ochronnych na dany rok ze szczegółowym schematem stosowania poszczególnych szczepionek. W komunikacie tym zawarte są bowiem specjalistyczne informacje z zakresu medycyny dotyczące technicznych kwestii sposobu wykonania obowiązku szczepienia, ustalonego w ustawie i nie można z niego wywieść dodatkowych norm, niż te wynikające z ustawy i rozporządzenia (vide: wyrok NSA z dnia 12 czerwca 2014r., II OSK 1312/13). Kalendarz szczepień wynika z konieczności uwzględnienie okoliczności medycznych - czasu podawania kolejnych dawek szczepionek w odniesieniu do wieku dzieci w okresie określonym w rozporządzeniu w celu zapewnienia skuteczności stosowanych środków ochronnych. Wykonanie tego obowiązku z mocy prawa zabezpieczone jest przymusem administracyjnym oraz odpowiedzialnością regulowaną przepisami ustawy z 20 maja 1971r. Kodeks wykroczeń (t.j. Dz. U. z 2010r., Nr 46, poz. 275 ze zm.). Oznacza to, również wbrew twierdzeniom zawartym w skardze, że wynikający z przepisów obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu, jest bezpośrednio wymagalny. Jego niedochowanie aktualizuje obowiązek wszczęcia postępowania egzekucyjnego, którego rezultatem będzie poddanie dziecka szczepieniu ochronnemu. Zdaniem Sądu, podnoszony w skardze zarzut, jakoby obowiązek ten sprzeciwiał się przepisom prawa jest zupełnie nieuzasadniony. W szczególności, wbrew twierdzeniom skarżącego takim przepisem nie jest art. 16 ustawy z dnia 6 listopada 2008r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (tekst jedn. Dz. U. z 2012r., poz. 159), zgodnie z którym pacjent ma prawo do wyrażenia zgody na udzielenie określonych świadczeń zdrowotnych lub odmowy takiej zgody, po uzyskaniu informacji w zakresie określonym w art. 9. Zauważyć bowiem należy, że zacytowany przepis znajduje się w rozdziale 5 "Prawa pacjenta do wyrażania zgody na udzielanie świadczeń zdrowotnych" i poprzedzony jest artykułem 15, w myśl którego przepisy niniejszego rozdziału stosuje się do wyrażania zgody na udzielanie świadczeń zdrowotnych albo odmowy takiej zgody, jeżeli przepisy odrębnych ustaw nie stanowią inaczej. Taką zaś odrębną ustawą jest między innymi ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. W tych okolicznościach powołane przez skarżącego inne akty nie znoszą opisanego obowiązku. Sąd zwrócił uwagę, że obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym ma ścisły związek z zapobieganiem szerzenia się chorób zakaźnych u osób przebywających na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Profilaktyka przed chorobami epidemicznymi jest konstytucyjnym obowiązkiem władz publicznych (art. 68 ust. 4 Konstytucji). To w ramach realizacji tego obowiązku państwo opracowuje Narodowy Program Szczepień Ochronnych, który corocznie jest modyfikowany stosownie do aktualnej wiedzy epidemiologicznej. Nie jest to naruszenie powszechnie obowiązującego porządku prawnego lecz realizacja konstytucyjnego obowiązku, który właśnie poprzez coroczną aktualizowaną wiedzę najlepiej realizuje obowiązek szczepień ochronnych. Rolą organu egzekucyjnego nie jest badanie zasadności nałożenia przez ustawodawcę obowiązku poddania się szczepieniom i ewentualne kwestionowanie czy też podważanie tego obowiązku, ale jego wyegzekwowanie. Sąd wskazał również, że skarżący nie przedstawił żadnego dowodu, z którego wynikałoby, że aktualnie zachodzą przeciwwskazania do szczepień. Odwołał się on jedynie do wcześniejszych przeciwwskazań, których aktualności lekarz nie potwierdził. Kompetencje natomiast do oceny stanu zdrowia ma wyłącznie lekarz. Brak jest przepisu, który wyłączałby obowiązek poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom tylko ze względu na możliwe hipotetyczne powikłania. Ponadto należy podkreślić, że skarżący nawet nie dał szansy oceny stanu zdrowia dziecka przez lekarza, gdyż pomimo otrzymanego powiadomienia nie zgłosił się z dzieckiem do lekarza w celu oceny czy dziecko można zakwalifikować do szczepienia. Art. 17 ust. 5 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. przewiduje, że w przypadku gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkowym szczepieniem ochronnym do konsultacji specjalistycznej. Dziecko nie mogło być skonsultowane także specjalistycznie z powodów leżących po stronie skarżącego. Skarżący nie przedstawił żadnego dowodu, z którego wynikałoby, że zachodzą przeciwwskazania do szczepień (art. 17 ust. 5 ustawy z dnia 5 grudnia 2008r.). W ocenie Sądu, nie znajdują żadnego umocowania prawnego zarzuty dotyczące braku instrumentów kontroli oceny stanu zdrowia wydanej przez lekarza. Ocena stanu zdrowia wymaga wiedzy specjalistycznej i trudno ją kontrolować przez podmioty nie mające właściwych kwalifikacji. Tryb postępowania w sprawach poddawania określonych osób szczepieniom został określony w ustawie i aktach wydanych na jej podstawie, zatem zarzuty w tym przedmiocie nie zasługują na uwzględnienie. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu, o czym orzekł na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). W skardze kasacyjnej S. K. zaskarżył powyższy wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenie kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie: 1. przepisów postępowania mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), tj.: a) art. 1a pkt 13, art. 5 § 1 pkt 2 i art. 6 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez nadanie Państwowemu Powiatowemu Inspektorowi Sanitarnemu w I. statusu wierzyciela w niniejszym postępowaniu, które to uchybienie miało istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, b) art. 7, 77 § 1 i art. 8o k.p.a. oraz art. 106 § 3 p.p.s.a., polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym niewyjaśnienie czy brak jest przeciwwskazań do wykonania szczepienia na małoletniej M. K., 2. naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) poprzez: błędną wykładnię przepisów: a) art. 5 ust. 1 pkt 2, art. 17 ust. 1 oraz art. 17 ust. 10 ustawy z dnia 5 grudnia 2008r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi w zw. z § 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych poprzez uznanie, iż obowiązek szczepienia małoletniej M. K. jest wymagalny, b) art. 17 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 5 grudnia 2008r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, poprzez rozpoczęcie i prowadzenie procedury obowiązkowych szczepień ochronnych wobec małoletniej M. K. w sytuacji, gdy istniała przeszkoda co do jej przeprowadzenia w postaci braku przeprowadzenia lekarskich badań kwalifikacyjnych w celu wykluczenia przeciwwskazań do przeprowadzenia szczepienia, c) art. 17 ust. 9 ustawy z dnia 5 grudnia 2008r, o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi w zw. z art. 9. ust. 2 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta oraz w zw. z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 05 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty poprzez brak jego zastosowania i uznanie, iż przepisy prawa powszechnie obowiązującego przyznają lekarzom uprawnienie do podjęcia decyzji o poddaniu dziecka szczepieniu ochronnemu, a w szczególności, że powiadomienie pacjenta przez lekarza o obowiązku poddania się szczepieniu ochronnemu stanowi realizację takiego uprawnienia lekarza, d) art. 87 ust. 1 i 2 Konstytucji RP w zw. z art. 17 ust. 11 ustawy z dnia 05 grudnia 20o8r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, poprzez faktyczne uznanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, że komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego ogłaszający Program Szczepień Ochronnych jest źródłem skonkretyzowania obowiązku poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie zatem z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli w sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania, wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a taka sytuacja ma miejsce w sprawie niniejszej, to Sąd rozpoznający sprawę związany jest granicami skargi kasacyjnej. Wskazania wymaga na wstępie, że rozpoznawana sprawa dotyczy stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów we wszczętym postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym realizacji obowiązku poddania małoletniej M. K. szczepieniom ochronnym. Właściwość do wydania postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela wynika z tego, jaki konkretnie podmiot w danej sprawie jest wierzycielem, tzn. podmiotem uprawnionym do żądania wykonania obowiązku lub jego zabezpieczenia w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym (art. 1a pkt 13 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, dalej zwana u.p.e.a.). Uzyskanie takiego stanowiska jest wymagane przez organ egzekucyjny przed rozpatrzeniem zgłoszonych zarzutów (art. 34 § 1 u.p.e.a.). Zgodnie z ogólną regułą postępowania egzekucyjnego, wyrażoną w art. 17 § 1 u.p.e.a. stanowisko wierzyciela w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego następuje w formie postanowienia, na które służy zażalenie (art. 34 § 2 u.p.e.a.). Skarżący kasacyjnie zarzuca, że nieprawidłowo w sprawie uznano, iż status wierzyciela posiada Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w I., czym naruszono art. 1a pkt 13, art. 5 § 1 pkt 2 i art. 6 § 1 u.p.e.a. Zarzut ten nie jest usprawiedliwiony, gdyż to powiatowi inspektorzy sanitarni są uprawnieni do sprawowania nadzoru nad szczepieniami ochronnymi. Kompetencja ta wynika z art. 5 pkt 3 ustawy z dnia 14 marca 1985r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Jest to także organ, który zgodnie z art. 5 § 1 pkt 2 u.p.e.a. jest uprawnionym do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków wynikających bezpośrednio z obowiązujących przepisów prawa, ponieważ z uwagi na swoje kompetencje jest w zasadzie powołany do czuwania nad wykonaniem obowiązku (sprawuje w tym zakresie nadzór). W sprawie niniejszej przedmiotem egzekucji jest właśnie obowiązek wynikający bezpośrednio z przepisów prawa, tzn. zastosowania obowiązkowych szczepień ochronnych. Mając na uwadze ww. przepisy określające właściwość wierzyciela, uznać należy, że Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w I., był uprawniony do wydania postanowienia w I instancji w sprawie stanowiska wierzyciela, zaś organem odwoławczym od tak wydanego postanowienia był Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Bydgoszczy (art. 18 u.p.e.a. w zw. art. 127 § 2 i art. 144 k.p.a.). Należy podkreślić, że nie jest to organ egzekucyjny, o jakim mowa w art. 20 § 1 u.p.e.a., którym w związku z egzekucją obowiązku wynikającego bezpośrednio z przepisów prawa, jest wojewoda. W związku z powyższym, wbrew ocenie skarżącego kasacyjnie Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w I. ma status wierzyciela w niniejszym postępowaniu w rozumieniu art. 1a pkt 13 u.p.e.a. Na organie tym, jako na wierzycielu, ciąży prawny obowiązek podejmowania wszelkich czynności zmierzających do zastosowania przewidzianych prawem środków w celu wyegzekwowania od osoby zobowiązanej ustawowego obowiązku szczepień ochronnych (por. wyrok NSA z dnia 22 listopada 2017r., sygn. akt II OSK 799/16, wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2017r., sygn. akt II OSK 2654/15). Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zarzut naruszenia wymienionych w punkcie pierwszym skargi kasacyjnej przepisów jest nieusprawiedliwiony. Przechodząc do rozpoznania zarzutu dotyczącego wymagalności obowiązku szczepienia małoletniej M. K., tj. podnoszonego przez skarżącą naruszenia art. 5 ust. 1 pkt 2, art. 17 ust. 1 oraz art. 17 ust. 10 ustawy z dnia 5 grudnia 2008r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz.U. 2013.947, dalej zw. ustawa) w zw. z § 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz.U. Nr 182, poz. 1086, dalej zw. rozporządzenie), wskazać należy, że obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym wynika z przepisów prawa - art. 5 ust. 1 pkt 2 oraz art. 17 ust. 1 ustawy. Zgodnie z art. 68 ust. 1 Konstytucji RP każdy ma prawo do ochrony zdrowia, a władze publiczne są obowiązane do zapewnienia szczególnej opieki zdrowotnej dzieciom (art. 68 ust. 3 Konstytucji). Profilaktyka przed chorobami epidemicznymi jest konstytucyjnym obowiązkiem władz publicznych (art. 68 ust. 4 Konstytucji RP). W ramach realizacji tego obowiązku państwo opracowuje Narodowy Program Szczepień Ochronnych, który rokrocznie jest modyfikowany stosownie do aktualnej sytuacji epidemiologicznej. Trudno byłoby oczekiwać, by ustawodawca umieścił terminy szczepień oraz rodzaj szczepionek w ustawie, tak szczegółowa materia regulowana jest bowiem w aktach prawnych niższego rzędu. Wykazy obowiązkowych szczepień ochronnych i grupy osób obowiązanych do poddania się tym szczepieniom zostały określone w art. 17 ust. 1 ustawy i rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011r., które wskazuje, kto i w jakich sytuacjach podlega szczepieniu ochronnemu przeciw konkretnej chorobie, w tym - jeśli chodzi o dzieci - w jakim okresie ich życia. Zgodnie z § 5 rozporządzenia z 2011r., obowiązkowe szczepienia ochronne są prowadzone z uwzględnieniem Programu Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym w formie komunikatu przez Głównego Inspektora Sanitarnego. Terminy realizacji obowiązku wykonania poszczególnych szczepień są uwarunkowane zaleceniami, jakie definiuje Program w zależności od kalendarzowego wieku dziecka. Zatem wbrew twierdzeniom strony skarżącej, organ nie był zobowiązany do czekania aż małoletnia ukończy 19 rok życia, bowiem obowiązek szczepień dziecka powinien być realizowany zgodnie z ww. regulacjami, a jego niedokonanie rodzi obowiązek wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Nadto, powyższe wywody prowadzą również do wniosku, że słusznie Sąd I instancji uznał, iż komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego ogłaszający Program Szczepień Ochronnych jest źródłem skonkretyzowania obowiązku poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym, a zatem niezasadny jest również postawiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 87 ust. 1 i 2 Konstytucji RP w zw. z art. 17 ust. 11 ustawy z dnia 5 grudnia 2008r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd wyrażony w wyroku NSA z dnia 22 listopada 2017r. (sygn. akt II OSK 389/16), że "obowiązkowość szczepień dotyczy sfery w wymiarze całego społeczeństwa, celem zabezpieczenia go przed występującymi zagrożeniami (wewnętrznymi i zewnętrznymi). Zgodnie z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla m.in. ochrony zdrowia albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw. W tej zaś sprawie nie jest kwestionowane, a ponadto w orzecznictwie NSA wielokrotnie wskazywano, że obowiązek szczepień wynika bezpośrednio z ustawy. Ponadto ustawodawca przewidział odpowiedni mechanizm poprzedzający wykonanie szczepienia, tj. badanie kwalifikacyjne celem stwierdzenia czy nie istnieją w danym indywidualnym przypadku przeciwwskazania do wykonania szczepienia. Nie wydaje się zatem aby tego rodzaju rozwiązanie miało prowadzić do naruszenia praw i wolności. Brak jest również podstaw do przyjęcia, aby ww. rozwiązania ustawowe dotyczące obowiązkowości szczepień były niezgodne z prawem unijnym. W orzecznictwie europejskim wskazywano, że sama w sobie obowiązkowość szczepień nie jest niezgodna z prawem unijnym, lecz brak zagwarantowanych prawnie odpowiednich środków kompensujących ewentualne wystąpienie niepożądanych powikłań poszczepiennych. Co prawda, prawo cywilne nie wyklucza dochodzenia swoich roszczeń w związku z doznaną krzywdą lub utratą zdrowia, jednak nie można wykluczać, że dla szybkości i skuteczności dochodzenia praw właściwsze byłyby odpowiednie normy prawa administracyjnego. Są to jednak w głównej mierze postulaty de lege ferenda, które nie mają wpływu na wynik niniejszej sprawy, w tym na dopuszczalną prawnie obowiązkowość szczepień". Szczepienia ochronne stanowią prewencję nie tylko jednostek, lecz całego społeczeństwa, gdyż chronią wszystkich przed chorobami zakaźnymi. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 17 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 5 grudnia 2008r., poprzez rozpoczęcie i prowadzenie procedury obowiązkowych szczepień ochronnych wobec małoletniej M. K., w sytuacji gdy istniała przeszkoda co do jej przeprowadzenia w postaci braku przeprowadzenia lekarskich badań kwalifikacyjnych, w celu wykluczenia przeciwwskazań do przeprowadzenia szczepienia wskazać należy, że zgodnie z art. 17 ust. 2 tej ustawy wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Lekarskie badanie kwalifikacyjne jest zatem niezbędnym elementem procedury wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Obowiązek ten obejmuje bowiem obowiązek poddania się lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu, bez którego niemożliwe jest wykonanie szczepienia. Wbrew twierdzeniom strony skarżącej, przeszkodą do rozpoczęcia i prowadzenia procedury obowiązkowych szczepień ochronnych nie może być brak badań lekarskich, które są częścią procedury szczepienia ochronnego, będącego obowiązkiem prawnym, od którego uwolnić mogą jedynie konkretne przeciwwskazania lekarskie do szczepienia (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 stycznia 2016r., sygn. akt V KK 306/15 - LEX nr 1963649). Jak wyjaśnił organ w sprawie niniejszej brak przeprowadzenia badań kwalifikacyjnych małoletniej był następstwem niestawienia się na nie z winy zobowiązanego. Skarżący nie przedstawił także żadnego dowodu, z którego wynikałoby, że aktualnie zachodzą przeciwwskazania do szczepień. Niepoddanie dziecka lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu nie skutkuje brakiem wykonalności obowiązku szczepienia ochronnego. Obowiązek poddania się szczepieniu ochronnemu obejmuje również obowiązek poddania się lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu, bez którego niemożliwe jest wykonanie szczepienia. Jak skiszenie wskazał Sąd I instancji, ocena stanu zdrowia wymaga wiedzy specjalistycznej i trudno ją kontrolować przez podmioty nie mające właściwych kwalifikacji. Tryb postępowania w sprawach poddawania określonych osób szczepieniom został określony w ustawie i aktach wydanych na jej podstawie. Nadto, zgodnie art. 17 ust. 9 ustawy, obowiązkiem lekarza sprawującego profilaktyczną opiekę zdrowotną jest powiadomienie osoby zobowiązanej do poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym lub osoby sprawującej prawną pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną albo opiekuna faktycznego, w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o prawach pacjenta - o obowiązku poddania się tym szczepieniom, a także poinformowanie o szczepieniach ochronnych. Zatem powiadomienie pacjenta o obowiązku poddania się szczepieniu ochronnemu stanowi realizację obowiązku nałożonego na lekarza ustawą z dnia 5 grudnia 2008r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Zgodnie z art. 5 ust. 2 ustawy w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, ponosi osoba, która sprawuje prawną pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. z 2012r. poz. 159 i 742). W związku z powyższym zarzut naruszenia art. 17 ust. 9 ustawy w zw. z art. 9. ust. 2 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta oraz w zw. z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 1996r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty uznać należało za nieuzasadniony. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że Sąd I instancji prawidłowo uznał, że okoliczności faktyczne sprawy zostały ustalone właściwie, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy ma walor kompletności, a jego ocena nie nosi znamion dowolności. Co za tym idzie, zarzuty naruszenia art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. oraz art. 106 § 3 p.p.s.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym niewyjaśnienie czy brak jest przeciwwskazań do wykonania szczepienia na małoletniej M. K., nie mogły odnieść zamierzonego skutku. Odnośnie wniosku o skierowanie pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego, Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd ukształtowany w jednolitej linii orzecznictwa sądów administracyjnych, zgodnie z którym wyłącznie wątpliwości sądu, a nie skarżącego, mogą uzasadnić przedstawienie Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego, od odpowiedzi na które zależy rozstrzygnięcie sprawy sądowo-administracyjnej. Skład orzekający Naczelnego Sądu Administracyjnego nie znalazł podstaw do wystąpienia do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym we wnioskowanym w skardze kasacyjnej zakresie. W ocenie Sądu, obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym realizuje bowiem wskazywane w Konstytucji powinności państwa względem jednostki oraz ogółu społeczeństwa. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej za nieusprawiedliwione i na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w wyroku. ----------------------- 18