I SA/Łd 972/15

Dnia 14 października 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Kowalski, Sędziowie Sędzia WSA Cezary Koziński, Sędzia WSA Joanna Tarno (spr.), , Protokolant Referent-stażysta Daniel Sałuda, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 października 2015 roku sprawy ze skargi M. W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu kosztów podróży oraz kosztów utraconego zarobku 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. na rzecz skarżącej kwotę 357,00 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. z dnia [...] r. w sprawie odmowy zwrotu M. W. kosztów podróży oraz kosztów utraconego zarobku. Naczelnik Urzędu Skarbowego w R. działając na wniosek innego organu podatkowego wezwał M. W. do przedłożenia dwóch faktur VAT, które wystawiła oraz rejestrów sprzedaży prowadzonych dla potrzeb podatku od towarów i usług, w którym zaewidencjonowano przedmiotowe faktury i na podstawie których sporządzono deklaracje VAT-7. W dniu 18 stycznia 2012 r. podatniczka złożyła osobiście w urzędzie skarbowym dokumenty wymienione w wezwaniu, wnosząc równocześnie o zwrot kosztów podróży z miejsca zamieszkania do siedziby organu podatkowego oraz o zwrot utraconego zarobku. Wskazanym na wstępie postanowieniem Naczelnik Urzędu Skarbowego w R. odmówił zwrotu tych kosztów. Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie organ podatkowy podał, że kwestia kosztów postępowania została uregulowana w Rozdziale 23 Działu IV ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.). Organ wyjaśnił, że wezwanie zostało wystosowane do podatniczki w ramach czynności sprawdzających. Wskazując motywy odmowy zwrotu kosztów postępowania organ stwierdził, że wprawdzie podatniczka stawiła się w siedzibie organu podatkowego osobiście, lecz nie była do tego zobligowana. W wezwaniu zawarto bowiem pouczenie, że doręczenie dokumentów może nastąpić osobiście, za pośrednictwem poczty lub przez pełnomocnika. Złożenie dokumentów osobiście było zatem wynikiem samodzielnej decyzji podatniczki, a nie nałożonego obowiązku. W tej sytuacji nie zostały spełnione warunki pozwalające na pozytywne rozpatrzenie wniosku i zwrot kosztów postępowania. Dyrektor Izby Skarbowej nie uwzględnił zażalenia podatniczki i postanowieniem z dnia [...] r. utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. W ocenie organu odwoławczego dokonując wezwania, należy uwzględnić, że dopiero w dacie doręczenia osoba wzywana uzyskuje informacje o nałożonym na nią obowiązku. Dlatego wyznaczenie terminu, do którego żądanie powinno być spełnione (np. przedłożenie dokumentów, złożenie wyjaśnień na piśmie), powinno nastąpić w sposób względny (czynność powinna zostać zrealizowana w terminie X dni, licząc od daty doręczenia wezwania). W odmienny sposób następuje wyznaczenie terminu do osobistego stawienia się osoby. Termin ten musi być z ustalony "z góry" w sposób bezwzględny, czyli w postaci konkretnej daty, z określeniem godziny. Mając na uwadze powyższy pogląd Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że z treści przedmiotowego wezwania wynika, że stronę wezwano do złożenia określonych dokumentów, w terminie siedmiu dni od doręczenia wezwania. Wezwanie nie zawiera kategorycznego sformułowania z którego wynikałoby, że strona ma obowiązek stawić się w siedzibie organu osobiście. W takim bowiem wypadku termin wykonania wezwania zostałby ustalony w sposób bezwzględny, czyli przez wskazanie konkretnej daty i godziny. Odnosząc się kwestii wykonania wezwania przez złożenie kopii dokumentów, organ odwoławczy stwierdził, że art. 274c § 1 Ordynacji podatkowej stanowi o przedstawieniu dokumentów w celu sprawdzenia ich prawidłowości i rzetelności. Przywołany przepis nie przewiduje zatem możliwości przedłożenia kopii dokumentów. Konkludując, Dyrektor Izby Skarbowej podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, że strona nie była wezwana do osobistego stawienia się i złożenia dokumentów, zaś wykonanie wezwanie w ten właśnie sposób było wynikiem jej samodzielnej decyzji. W skardze na powyższe postanowienie podatniczka wniosła o jego uchylenie oraz orzeczenie o kosztach postępowania, zarzucając naruszenie art. 265 § 1 pkt 2 w związku z art. 266 § 1 Ordynacji podatkowej. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że w jej ocenie z art. 265 § 1 pkt 2 powoływanej ustawy nie wynika, aby jedynie obowiązkowe stawiennictwo dawało stronie prawo do zwrotu kosztów postępowania wymienionych w art. 265 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej w tym kosztów podróży. Warunkiem uzyskania zwrotu kosztów opisanych w w/w przepisie jest osobiste stawiennictwo strony w związku z realizacją wezwania i groźbą zastosowania art. 83 K.k.s. oraz wszczęcie postępowania z urzędu. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko prezentowane w zaskarżonym akcie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 14 września 2012 r., I SA/Łd 893/12 oddalił skargę podatniczki. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia WSA wskazał, że w rozpoznawanej sprawie nie została spełniona przesłanka osobistego stawiennictwa w siedzibie organu. Treść wezwania skierowanego do skarżącej jasno wymienia jakich czynności organ od niej oczekuje, tj. złożenia określonych dokumentów i wyjaśnień. Charakter tych czynności nie wiązał się z obowiązkiem osobistego stawienia się w siedzibie organu podatkowego. Organ pozostawił skarżącej możliwość wykonania wezwania osobiście, za pośrednictwem poczty lub przez pełnomocnika. W tej sytuacji dostarczenie wymienionych w wezwaniu dokumentów osobiście, było wynikiem swobodnej decyzji skarżącej, a nie obowiązku stawienia się w siedzibie organu podatkowego, co powoduje, że organ ten nie był zobowiązany do zwrócenia stronie kosztów podróży. WSA podzielił również stanowisko organów podatkowych, że pod pojęciem dokumentów w rozumieniu art. 274c § 1 Ordynacji podatkowej należy rozumieć oryginały dokumentów, a nie ich kopie. Wyrokiem z dnia 25 czerwca 2015 r., II FSK 1235/13 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA w Łodzi i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Dokonując wykładni językowej pojęcia "koszty (...) związane z osobistym stawiennictwem strony (podatnika)" Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że nie można przyjąć, iż jedynie i wyłącznie obowiązkowe osobiste stawiennictwo strony (podatnika) uzasadnia zwrot kosztów postępowania (m.in. kosztów podróży, utraconego zarobku). Warunkiem uzyskania zwrotu opisywanych kosztów może być osobiste stawiennictwo strony (podatnika), tak jak w rozpatrywanej sprawie, jeżeli w wezwaniu organu podatkowego wskazano na taką możliwość wykonania postanowień tego, ze wskazaniem na konsekwencje karne skarbowe nie wykonania wezwania (art. 83 K.k.s.). Sąd podkreślił, że w piśmie z dnia 9 stycznia 2012 r. organ podatkowy wezwał skarżącą do przedłożenia określonych dokumentów "...w oryginale osobiście, przez pełnomocnika lub za pośrednictwem poczty w tut. organie podatkowym...". Skorzystanie zatem przez skarżącą z alternatywnej możliwości osobistego stawiennictwa w organie podatkowym, celem "dostarczenia oryginałów dokumentów" może być uzasadnione ich ochroną (obawa przed zagubieniem przy przesyłce). Nie przekreśla to uprawnień skarżącej do domagania się zwrotu należnych jej kosztów postępowania. Organ podatkowy pozostawił skarżącej możliwość wykonania wezwania osobiście, za pośrednictwem poczty lub przez pełnomocnika. W tej sytuacji – zdaniem NSA – nie można zgodzić się z poglądem Sądu pierwszej instancji, że dostarczenie wymienionych w wezwaniu dokumentów osobiście, było jedynie wynikiem swobodnej decyzji skarżącej. Konkludując Sąd kasacyjny stwierdził, że skarżąca niewątpliwie została wezwana do osobistego stawienia się w siedzibie organu podatkowego, miała bowiem zrealizować wezwanie dotyczące przedstawienia w oryginale dokumentów w siedzibie organu podatkowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1296) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły prawa, i to przynajmniej w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Na podstawie art. 190 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), powoływanej dalej "P.p.s.a.", Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Skarga zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 266 § 1 Ordynacji podatkowej organ podatkowy, na żądanie, zwraca koszty postępowania, o których mowa w art. 265 § 1 pkt 1 i 2. Stosownie do treści przepisów art. 265 § 1 pkt 1 i 2 Ordynacji podatkowej w stanie prawnym obowiązującym przed 5 listopada 2012 r., do kosztów postępowania ustawodawca zaliczał: 1) koszty podróży i inne należności świadków, biegłych i tłumaczy, ustalone zgodnie z przepisami o należnościach świadków i biegłych w postępowaniu sądowym; 2) koszty, o których mowa wyżej, związane z osobistym stawiennictwem strony, jeżeli postępowanie zostało wszczęte z urzędu albo gdy strona została błędnie wezwana do stawienia się. Na podstawie art. 280 Ordynacji podatkowej, przywoływane unormowania stosuje się odpowiednio do czynności sprawdzających określonych w dziale piątym Ordynacji podatkowej. W niniejszej sprawie organ podatkowy pismem z dnia 9 stycznia 2012 r. wezwał skarżącą do przedłożenia określonych dokumentów "...w oryginale osobiście, przez pełnomocnika lub za pośrednictwem poczty w tut. organie podatkowym...". Z treści tego pisma wynika zatem, że skarżąca w sposób alternatywny została wezwana do osobistego stawienia się w siedzibie organu podatkowego w celu złożenia określonych dokumentów. W ocenie Sądu dokonując wykładni językowej pojęcia "koszty związane z osobistym stawiennictwem strony", o którym mowa w art. 265 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, nie można przyjmować, że podstawę do zwrotu kosztów postępowania (m.in. kosztów podróży, utraconego zarobku) daje wyłącznie kategoryczne wezwanie strony (podatnika) do obowiązkowego osobistego stawiennictwa. Ponieważ w piśmie z dnia 9 stycznia 2012 r. pozostawiono skarżącej możliwość wykonania wezwania osobiście, za pośrednictwem poczty lub przez pełnomocnika, nie można zatem zgodzić się z poglądem organów, że osobiste dostarczenie dokumentów wymienionych w wezwaniu, było jedynie wynikiem swobodnej decyzji skarżącej. Skorzystanie przez skarżącą z takiej możliwości mogło być uzasadnione ochroną dokumentów i obawą przed ich zagubieniem przy przesyłce. W tej sytuacji należy stwierdzić, że odmawiając skarżącej zwrotu kosztów, organ dopuścił się naruszenia art. 265 § 1 pkt 2 w zw. z art. 266 § 1 Ordynacji podatkowej. Rozpoznając sprawę ponownie organ związany będzie wykładnią prawa wynikającą z uzasadnienia niniejszego wyroku oraz wyroku NSA z 25 czerwca 2015 r., II FSK 1235/13. Z powyższych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 200 i 205 P.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji. P.C.