II GSK 436/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Czarnik (spr.) Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędzia del. WSA Małgorzata Grzelak Protokolant Ewa Czajkowska po rozpoznaniu w dniu 7 listopada 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 października 2015 r. sygn. akt VI SA/Wa 903/15 w sprawie ze skargi T P na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [..] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. oddala skargę; 3. odstępuje od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego. Wyrokiem z dnia 16 października 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: WSA w Warszawie lub Sąd I instancji) uwzględnił skargę T P (dalej: skarżący) na postanowienie Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej: Prezes) z dnia [..] stycznia 2015 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sprawie objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej i uchylił zaskarżone postanowienie. Ze stanu faktycznego sprawy przyjętego przez Sąd I instancji wynika, że decyzją z [..] grudnia 2013 r. Dyrektor Łódzkiego Oddziału Wojewódzkiego NFZ stwierdził objęcie skarżącego obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Decyzja ta została doręczona 23 grudnia 2013 r. żonie skarżącego. W dniu 10 października 2014 r. skarżący wniósł odwołanie od tej decyzji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu podał, że o istnieniu decyzji dowiedział się z treści postanowienia ZUS II Oddział w Łodzi, Inspektorat w Pabianicach z [...] września 2014 r. Wskazał ponadto, że nie został zawiadomiony o wszczęciu postępowania. Postanowieniem z dnia [..] stycznia 2015 r. Prezes odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Organ wskazał, że zawiadomienie o wszczęciu postępowania zostało doręczone stronie 27 września 2012 r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru znajdującego się w aktach sprawy, na którym widnieje własnoręczny podpis skarżącego. Organ wyjaśnił, że doręczenie decyzji żonie skarżącego nie może stanowić przesłanki uzasadniającej przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji. WSA w Warszawie uchylił zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu Sąd podał, że na podpisanym przez żonę skarżącego druku zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki zawierającej decyzję organu I instancji brak jest informacji, że osoba odbierająca przesyłkę podjęła się oddania pisma adresatowi. W ocenie Sądu I instancji, jeżeli na odwrocie poświadczenia odbioru pisma nie podkreślono, że doręczenia dokonano dorosłemu domownikowi, zaznaczając jednocześnie, że osoba ta podjęła się oddać przesyłkę adresatowi, to doręczenie nie spełnia wymogów z art. 40 § 1 ani z art. 43 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r. poz. 267), dalej: k.p.a. WSA uznał, że decyzja I instancji nie została stronie skutecznie doręczona 23 grudnia 2014 r. w trybie art. 43 k.p.a. Prezes zaskarżył wyrok w całości, domagając się jego uchylenia i oddalenia skargi, ewentualnie uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego. Zaskarżonemu wyrokowi organ zarzucił naruszenie: 1) przepisów prawa materialnego, tj. art. 43 k.p.a. poprzez jego błędną wykładnię i w konsekwencji przyjęcie, że warunkiem prawidłowości doręczenia w trybie art. 43 k.p.a. jest zamieszczenie na druku zwrotnego potwierdzenia odbioru adnotacji zawierającej informację, że doręczenie jest skuteczne, jeżeli odbierający przesyłkę podjął się oddania jej adresatowi; 2) przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), dalej: p.p.s.a., w związku z art. 3 § 1, art. 133 § 1 i 8 134 p.p.s.a., przez błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy stanowiącego podstawę wydania wyroku, poprzez przyjęcie, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki doręczenia zastępczego z art. 43 k.p.a., a doręczenie skarżącemu decyzji miało miejsce 6 października 2014 r., oraz że odwołanie od decyzji zostało przez skarżącego wniesione w terminie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA lub Sąd II instancji) rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę przyczyny nieważności postępowania sądowoadministracyjnego określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, zatem zaistniały warunki do rozpoznania skargi kasacyjnej. Zgodnie z treścią art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego, które może polegać na błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu albo na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga kasacyjna Prezesa oparta została na obu podstawach kasacyjnych z art. 174 p.p.s.a. W takiej sytuacji Sąd II instancji w pierwszej kolejności odnosi się do podnoszonych w tej skardze naruszeń prawa procesowego, a dopiero w dalszej do naruszeń prawa materialnego. Zachowanie takiej kolejności rozpoznania zarzutów kasacyjnych jest konsekwencją tego, że ocena sposobu stosowania prawa materialnego może być dokonana dopiero wtedy, gdy zostanie przesądzone, że stan faktyczny sprawy nie budzi wątpliwości albo że nie został skutecznie zakwestionowany w postępowaniu kasacyjnym. Skarga kasacyjna Prezesa ma usprawiedliwione podstawy, dlatego musiała prowadzić do uchylenia skarżonego wyroku, pomimo tego, że nie wszystkie postawione w niej zarzuty są zasadne. W ocenie NSA nietrafny jest stawiany przez Prezesa zarzut naruszenia przepisów prawa procesowego. W tym zakresie organ dopatruje się naruszenia prawa polegającego na złamaniu przez Sąd I instancji dyspozycji art. 3 § 1, art. 1-33 § 1 i art. 134 p.p.s.a., polegające na przyjęciu, że stan sprawy nie został prawidłowo ustalony, a konsekwencją tego było wadliwe uznanie, że nie zostały spełnione warunki doręczenia zastępczego z art. 43 k.p.a. Zarzut tak postawiony jest chybiony. Z treści uzasadnienia wyroku Sądu I instancji nie wynika, że ten Sąd kwestionuje ustalenia faktyczne. Niewątpliwie dokonuje ich oceny w sposób odmienny od organu, ale z tego faktu nie wynika, że kwestionuje fakty istotne w sprawie. Ocena prawna faktów to nie fakty, zatem zarzut, który podważa stan faktyczny sprawy będący podstawą wyrokowania należało uznać za niezasadny. Odmiennie należy ocenić zarzut naruszenia prawa materialnego, a w konsekwencji błędną wykładnię art. 43 k.p.a. W tym zakresie Sąd I instancji przyjął, że dla zrealizowania domniemania doręczenia pisma urzędowego adresatowi w warunkach doręczenia zastępczego niezbędne jest, by na dowodzie doręczenia pisma domownikowi znajdowało się zobowiązanie tegoż domownika do przekazania tego pisma adresatowi. Sąd II instancji nie podziela takiego poglądu, chociaż ma świadomość, że takie stanowisko miało miejsce w orzecznictwie. Zdaniem NSA przyjęcie takiego założenia jakie czyni Sąd I instancji byłoby niczym nieuzasadnionym i restrykcyjnym sposobem rozumienia treści art. 43 k.p.a., w sytuacji gdy przepis ten wprost nie domaga się działań przyjętych w zaskarżonym wyroku. Z treści art. 43 k.p.a. wynika, że domniemanie doręczenia pisma odebranego zastępczo przez domownika zasadza się na założeniu, że skoro domownik odebrał pismo, to również przekazał je adresatowi. Z tego powodu Sąd II instancji uznał zasadność skargi kasacyjnej, gdyż przyjął, że prawidłowa wykładnia art. 43 k.p.a. zakłada, że skoro domownik, a w rozpoznawanej sprawie żona, odebrał pismo, to równocześnie podjął się doręczenia tegoż pisma skarżącemu, zwłaszcza że z akt sprawy nie wynika, a skarżący nie udowodnił, że między nim a żoną istniały takie relacje, że osoba ta mogła nie doręczyć odebranego pisma. Z tych wszystkich powodów oraz ze względu na treść art. 188 p.p.s.a. i art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak na wstępie.