I OSK 500/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jan Paweł Tarno sędzia NSA Roman Ciąglewicz sędzia del. WSA Iwona Kosińska (spr.) Protokolant asystent sędziego Katarzyna Kudrzycka po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 2017 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 października 2015 r. sygn. akt IV SAB/Wa 293/15 w sprawie ze skargi B. K. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy w przedmiocie ustalenia odszkodowania oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 19 października 2015 r., sygn. akt IV SAB/Wa 293/15, po rozpatrzeniu skargi B. K. na przewlekłe prowadzenie przez Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy postępowania w przedmiocie ustalenia odszkodowania, umorzył postępowanie sądowe w przedmiocie zobowiązania Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy do ustalenia odszkodowania z tytułu przejęcia nieruchomości stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...] położoną w W. Ponadto Sąd stwierdził przewlekłe prowadzenie przez Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy przedmiotowego postępowania administracyjnego o ustalenie odszkodowania oraz uznał, że przewlekłość ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W tej sytuacji Sąd I instancji wymierzył Prezydentowi Miasta Stołecznego Warszawy grzywnę w wysokości 1000 złotych oraz zasądził od Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy na rzecz skarżącego B. K. kwotę 100 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny przedstawił następujący stan faktyczny sprawy: B. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie przez Prezydenta m.st. Warszawy postępowania w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość przejętą na podstawie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872, ze zm.) - część ulicy C., wykazaną jako działka nr [...] o powierzchni 32 m2. Ostateczną decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r., nr [...] Wojewoda M. stwierdził nabycie przez Gminę W. z mocy prawa, z dniem 1 stycznia 1999 r. nieruchomości zajętej pod drogę publiczną – część ulicy C., oznaczonej jako działka nr [...]. W dniu 10 września 2013 r. na potrzeby postępowania odszkodowawczego sporządzony został operat szacunkowy, zaś w dniu 6 listopada 2013 r. organ przeprowadził rozprawę administracyjną z udziałem stron. Pismem z dnia 19 maja 2014 r. organ poinformował strony postępowania odszkodowawczego, że sprawa zostanie załatwiona do dnia 31 grudnia 2014 r. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2014 r. Wojewoda M. uwzględnił zażalenie skarżącego na przewlekłość organu I instancji, wyznaczając temu organowi trzymiesięczny termin na rozpoznanie wniosku odszkodowawczego. Pismem z dnia 30 marca 2015 r. skarżący wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa. Pismem z dnia 20 kwietnia 2015 r. organ poinformował strony, że sprawa zostanie załatwiona do dnia 31 grudnia 2015 r. Pismem z dnia 13 maja 2015 r. skarżący wniósł do Sądu skargę na przewlekłe prowadzenie przez organ I instancji postępowania odszkodowawczego. W odpowiedzi na skargę organ I instancji wniósł o jej oddalenie oraz poinformował Sąd o rozstrzygnięciu wniosku odszkodowawczego skarżącego decyzją z dnia [...] maja 2015 r., nr [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 19 października 2015 r., sygn. akt IV SAB/Wa 293/15 uznał skargę za uzasadnioną. Sąd I instancji wyjaśnił, że skarga została wniesiona do Sądu po dopełnieniu przez skarżącego koniecznego wymogu formalnego, polegającego na uprzednim wezwaniu organu do usunięcia naruszenia prawa. Sąd przypomniał, że skarga na przewlekłość postępowania ma za zadanie stwierdzenie, że postępowanie prowadzone było w sposób przewlekły i to bez względu na to, czy sprawa została załatwiona przed wydaniem orzeczenia, czy też nie. W orzecznictwie przyjmuje się, że z przewlekłością postępowania mamy do czynienia wówczas, gdy postępowanie trwało dłużej niż to konieczne do wyjaśnienia okoliczności faktycznych i prawnych, które są istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Sąd przywołał treść art. 149 § 1 oraz 1a oraz § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2016 r. Dz. U. poz. 718, ze zm.). Sąd uznał, że nowe brzmienie przepisu art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi znajduje zastosowanie w niniejszej sprawie pomimo faktu, że skargę wniesiono przed wejściem nowelizacji tej ustawy w życie, a to na zasadzie art. 2 zdanie pierwsze aktu nowelizującego, tj. ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. poz. 685). W myśl tej regulacji przepisy powołanej ustawy w brzmieniu nadanym m.in. przez art. 1 pkt pkt 41-47 ustawy nowelizującej (art. 149 został zmieniony przepisem art. 1 pkt 40 tej ustawy) stosuje się również do postępowań wszczętych przed dniem jej wejścia w życie. Sąd I instancji wyjaśnił, że jak wynika z akt sprawy, po wpłynięciu skargi do organu (w dniu 2 kwietnia 2015 r.) organ I instancji wydał decyzję, której wydania co do zasady dochodził skarżący, tj. decyzję z dnia [...] maja 2015 r., nr [...]. Fakt ten wywołuje brak potrzeby stosowania przez Sąd instrumentu przewidzianego w art. 149 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, czyli zobowiązania organu do wydania w określonym terminie dochodzonego skargą aktu. Postępowanie sądowe w tym zakresie należało zatem umorzyć na zasadzie art. 161 § 1 pkt 3 powołanej ustawy. Wydanie przez organ decyzji nie zwalnia jednak Sądu od orzekania, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce, a jeśli tak, to czy miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, czy też naruszenie to nie miało charakteru rażącego. Użycie bowiem w zdaniu drugim ww. art. 149 § 1 powołanej ustawy zwrotu "jednocześnie" nie oznacza, że ta część przepisu ma zastosowanie jedynie wówczas, gdy sąd zobowiązuje organ do wydania aktu w określonym terminie. Wręcz przeciwnie, z analizy tego przepisu wynika, zdaniem Sądu, że uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego może polegać na stwierdzeniu, że bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa albo że naruszenie prawa nie było rażące, mimo że są podstawy do umorzenia postępowania sądowego w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu, z uwagi na to, że akt taki został wydany przez organ po wniesieniu skargi do sądu. Analiza pod tym kątem zgromadzonego w aktach administracyjnych materiału dokumentacyjnego doprowadziła Sąd do wniosku, że do wydania przez organ przedmiotowej decyzji doszło dopiero w dniu [...] maja 2015 r., co oznacza, że postępowanie odszkodowawcze, wszczęte wnioskiem skarżącego z dnia 20 grudnia 2005 r. było prowadzone ponad dziewięć i pół roku. Tak długi okres procedowania w sprawie administracyjnej przez organ I instancji wykracza poza ramy wyznaczone przepisem art. 35 kpa, niemniej przy rozpatrywaniu niniejszej skargi Sąd zobligowany był do uwzględnienia wyłącznie tych naruszeń tego przepisu, do których doszło po wydaniu w niniejszej sprawie przez inny organ, tj. Wojewodę, decyzji z dnia [...] stycznia 2012 r., stwierdzającej przejście na Gminę W. z mocy prawa, z dniem 1 stycznia 1998 r., prawa własności należącej do skarżącego działki drogowej. Dopiero wydanie takiej decyzji przez Wojewodę stanowiło bowiem podstawę do merytorycznego rozpatrzenia wniosku odszkodowawczego skarżącego. W ocenie Sądu I instancji, o ile można dopatrzyć się okoliczności usprawiedliwiających niedotrzymanie przez organ odszkodowawczy terminów przewidzianych w art. 35 kpa w okresie pomiędzy wydaniem przez Wojewodę decyzji z dnia [...] stycznia 2012 r. a dniem przeprowadzenia w sprawie rozprawy administracyjnej (6 listopada 2013 r.), wynikających z konieczności przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w kwestii zidentyfikowania działki, z przejęciem której wiążą się roszczenia odszkodowawcze skarżącego, a następnie sporządzenia operatu szacunkowego, o tyle z dniem przeprowadzenia wskazanej wyżej rozprawy, podczas której strony wypowiedziały się co do sporządzonego w sprawie operatu szacunkowego, okoliczności te ustały. Obowiązkiem organu było w tej sytuacji niezwłoczne orzeczenie o należnym skarżącemu odszkodowaniu. W tej sytuacji Sąd I instancji stwierdził, że pomiędzy 6 listopada 2013 r. a [...] maja 2015 r. (dzień wydania przez organ orzeczenia w sprawie) prowadzone postępowanie odszkodowawcze dotknięte było przewlekłością (art. 149 § 1 pkt 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Mając na uwadze czas trwania stwierdzonej przewlekłości, Sąd zakwalifikował ją jako mającą miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a powołanej ustawy), uznając również za uzasadnione wymierzenie organowi grzywny w kwocie 1000 zł (art. 149 § 2 powołanej ustawy). Skargę kasacyjną od tego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 19 października 2015 r., sygn. akt IV SAB/Wa 293/15 wniósł Prezydent Miasta Stołecznego Warszawa. W złożonej skardze skarżący zarzucił kwestionowanemu rozstrzygnięciu naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, czyli: - art. 149 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez oparcie orzeczenia na przepisie art. 149 § 1 powołanej ustawy w brzmieniu ustalonym ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, podczas gdy należało zastosować ten przepis w brzmieniu sprzed nowelizacji, - art. 149 § 1 i 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w brzmieniu sprzed nowelizacji, w związku z art. 161 § 1 pkt 3 tej ustawy poprzez orzekanie o przewlekłości postępowania, o jej charakterze i o grzywnie w sytuacji, gdy postępowanie ze skargi zostało w punkcie pierwszym wyroku umorzone, - z ostrożności procesowej - art. 149 § 1 zdanie 2 powołanej ustawy w brzmieniu sprzed nowelizacji poprzez stwierdzenie, że bezczynność Prezydenta m.st. Warszawy miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, w sytuacji gdy organ podejmował liczne czynności w sprawie, a przekroczenie terminów załatwienia spraw miało charakter zwykły a nie rażący, - z ostrożności procesowej - art. 149 § 2 powołanej ustawy poprzez ukaranie organu grzywną w sytuacji, gdy odpadł cel i sens nakładania tej kary. Mając powyższe zarzuty na uwadze, skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w części, tj. w zakresie punktów 2-4 i przekazanie sprawy w tym zakresie do ponownego rozpoznania sądowi wojewódzkiemu oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej strona skarżąca przedstawiła argumenty na poparcie zasadności postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2016 r. Dz. U. poz. 718, ze zm.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej. W przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarga kasacyjna nie jest zasadna. W niniejszej sprawie skarżący oparł skargę kasacyjną na jednej podstawie kasacyjnej, dotyczącej naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania. Oznacza to, że stan faktyczny ustalony przez Sąd I instancji w rozpatrywanej sprawie jest niesporny. W tej sytuacji wyjaśnić należy, że rzeczywiście aktualnego w dacie orzekania brzmienia art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2016 r. Dz. U. poz. 718, ze zm.), wprowadzonego ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. poz. 685), która weszła w życie od dnia 15 sierpnia 2015 r., nie stosuje się do postępowań sądowych już toczących się. Z tych względów rozpatrywanie w przedmiotowej sprawie przewlekłości postępowania winno było odbyć się jedynie na gruncie art. 149 powołanej ustawy w dotychczasowym brzmieniu, bowiem skarga została wniesiona w dniu 13 maja 2015 r. Jednakże to naruszenie przepisów postępowania sądowego nie miało żadnego wpływu na poprawność merytorycznego rozstrzygnięcia Sądu I instancji. Zgodnie zaś z treścią art. 174 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skutecznie można Sądowi I instancji zarzucić naruszenie przepisów postępowania, jedynie jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Taka zaś sytuacja w rozpatrywanej sprawie nie wystąpiła. W związku z tym wyjaśnić należy, że powołany art. 149 § 1 w brzmieniu mającym zastosowanie w sprawie stanowił, że sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie sprawy przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji, lub dokonania czynności, lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia, lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego dokonana przez Sąd I instancji ocena charakteru naruszenia prawa przez organ jest prawidłowa i nie jest arbitralna, uwzględnia stan faktyczny sprawy i kodeksowe standardy prowadzenia postępowania administracyjnego. Jak wyżej wskazano, w skardze kasacyjnej nie zakwestionowano ustalonego w sprawie stanu faktycznego. Sąd I instancji nie zanegował zasadności podejmowanych przez organ czynności, natomiast wskazał, że zgodnie z danymi zawartymi w aktach sprawy była ona w dostateczny sposób wyjaśniona już co najmniej po dniu 6 lipca 2013 r., w którym przeprowadzono rozprawę administracyjną. Po tej dacie nie dokonywano żadnych czynności, również w skardze kasacyjnej nie wskazano, aby miały one miejsce. Wysyłanie kolejnych powiadomień o zmianie terminu załatwienia sprawy w żaden sposób nie usprawiedliwia trwającego zaniechania. Sąd I instancji prawidłowo prześledził czynności podejmowane przez organ, ustalił daty dokonania poszczególnych czynności i okresy, jakie upłynęły między kolejnymi czynnościami organu. Czynności podejmowane przez Prezydenta m.st. Warszawy nie nosiły znamion koncentracji niezbędnej w świetle art. 12 kpa. Organ działał w sposób przewlekły, podejmując czynności w sposób nieefektywny w świetle całokształtu sprawy, faktycznie pozorując jedynie dalsze jej rozpatrywanie. Działania organu były podejmowane z przekroczeniem terminów rozpatrzenia sprawy, a biorąc pod uwagę okresy niepodejmowania żadnej czynności, należało uznać, że prawidłowo Sąd I instancji ocenił, iż przewlekłość ta nosiła cechy rażącego naruszenia prawa. Organ, który z wydaniem decyzji zwleka ponad półtora roku od dnia zebrania w sprawie niezbędnych do jej rozstrzygnięcia materiałów i nie podejmuje w tym czasie żadnych merytorycznych działań, niewątpliwie bowiem dopuszcza się rażącej przewlekłości, jeśli nie potrafi przedstawić poważnych i istotnych przyczyn tak długiego czasu trwania postępowania. Taka zaś sytuacja wystąpiła w rozpatrywanej sprawie, co zasadnie wywiódł w uzasadnieniu wydanego wyroku Sąd I instancji. Nie jest także zasadny zarzut naruszenia art. 149 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, na podstawie którego orzeczono o wymierzeniu organowi grzywny. Podkreślić przy tym należy, że zarówno w brzmieniu mającym zastosowanie w sprawie, jak i w brzmieniu obowiązującym po nowelizacji, przepis ten stanowi podstawę do orzeczenia o wymierzeniu organowi grzywny. Warunkiem jej zastosowania jest uwzględnienie skargi na przewlekłość, a wymierzenie grzywny może nastąpić z urzędu, w granicach określonych w art. 154 § 6 powołanej ustawy. W skardze kasacyjnej nie postawiono zarzutu naruszenia art. 154 § 6, spełnione zostały także dwie pozostałe przesłanki określone w art. 149 § 2, Sąd I instancji uwzględnił bowiem skargę na przewlekłość i był uprawniony w tym zakresie do działania z urzędu. Przypomnieć przy tym należy, że wymierzenie grzywny na podstawie powołanego art. 149 § 2 jest dodatkowym środkiem o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, który powinien być stosowany w przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy, a więc w tego rodzaju sytuacjach, w których oceniając całokształt działań organu, można dojść do przekonania, że noszą one znamiona celowego unikania podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie. Dlatego też jej wymierzenie nie jest uzależnione od wydania w sprawie przez organ decyzji administracyjnej przed rozpatrzeniem skargi na przewlekłość postępowania. Wyjaśnić również należy, że wysokość grzywny ustala się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Wymierzona grzywna mieści się zatem zdecydowanie w dolnej granicy wyznaczonej w art. 154 § 6 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi . Analiza uzasadnienia i wskazanych w nim okoliczności faktycznych sprawy pozwala na uznanie, że wyjaśnienia Sądu I instancji dotyczące wysokości wymierzonej grzywny są prawidłowe. Za niezasadny uznać również należy postawiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 149 § 1 i 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w brzmieniu sprzed nowelizacji w związku z art. 161 § 1 pkt 3 tej ustawy poprzez orzekanie o przewlekłości postępowania, o jej charakterze i o grzywnie w sytuacji, gdy postępowanie ze skargi zostało w punkcie pierwszym wyroku umorzone. Naczelny Sąd Administracyjny już w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt l OPS 6/08 wyjaśnił, że przepis art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ma zastosowanie także w przypadku, gdy po wniesieniu skargi na bezczynność organu organ wyda akt lub dokona czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co do których pozostawał w bezczynności. Postępowanie sądowe ulega zatem umorzeniu jako bezprzedmiotowe z uwagi na brak możliwości zastosowania przez Sąd trybu przewidzianego w art. 149 powołanej ustawy, gdyż uwzględniając skargę na bezczynność (lub przewlekłość postępowania), nie mógłby zobowiązać organu do wydania w określonym terminie aktu, który został wydany już po wniesieniu skargi, lecz przed jej rozpoznaniem przez sąd. Sąd orzekając w sprawie o bezczynność lub przewlekłość postępowania orzeka jednocześnie, czy nastąpiła ona z rażącym naruszeniem prawa. W wyroku z dnia 3 września 2013 r., sygn. akt II OSK 891/13 Naczelny Sąd Administracyjny stanął na stanowisku, że wydanie przez organ decyzji przed wniesieniem skargi nie stanowi przeszkody dla jej merytorycznego rozpoznania w zakresie rozstrzygnięcia, czy przewlekłość w prowadzeniu postępowania miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa i ewentualnym wymierzeniu grzywny. Również w wyroku z dnia 5 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1031/12 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że: "1. O ile wydanie przez organ administracyjny na dzień orzekania przez Sąd żądanego rozstrzygnięcia sprawy czyni z natury rzeczy niemożliwymi zobowiązanie organu do działania, o tyle nie zwalnia to Sądu z obowiązku zbadania, czy w sprawie doszło do przewlekłego prowadzenia postępowania administracyjnego, a następnie oceny, czy miało ono miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz rozważania, czy zachodzą podstawy do wymierzenia organowi grzywny (art. 149 § 1 i 2 p.p.s.a.). 2. Przewlekłość postępowania jest stanem sprawy, którego zaistnienie Sąd ocenia bez względu na to, czy organ podjął, czy też nie dalsze czynności w sprawie. Podjęcie przez organ czynności procesowych powoduje, iż ustaje stan ewentualnej bezczynności organu, co uzasadnia umorzenie postępowania w zakresie skargi na bezczynność organu, ale nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania sądowego dotyczącego skargi strony na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ." W wyroku z dnia 26 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1360/12 Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, zgodnie z którym: "Wydanie przez organ decyzji po wniesieniu do sądu skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego, nie powoduje, stosownie do art. 149 § 1 P.p.s.a., że w zakresie dotyczącym rozstrzygnięcia o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a." Podkreślenia wymaga, że przyjęta linia orzecznicza spotkała się z pełną akceptacją orzecznictwa sądów administracyjnych. Stanowisko przyjęte w wyroku z dnia 3 września 2013 r. w sprawie II OSK 891/13 wraz z argumentacją zawartą w jego uzasadnieniu pozostaje jedynie podzielić. Potwierdzeniem prawidłowości wykładni art. 149 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w jego brzmieniu obowiązującym przed dniem 15 sierpnia 2015 r. jest także, oprócz wyżej wskazanych orzeczeń, kierunek zmian, jakie przyjął w odniesieniu do tego przepisu ustawodawca w ustawie z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. poz. 658). Przedstawiona argumentacja prowadzi do wniosku, że sprawa co do istoty została prawidłowo rozpatrzona, a dokonana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w ocena prawidłowości zaskarżonych decyzji odpowiada prawu. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2016 r. Dz. U. poz. 718, ze zm.) Sąd orzekł jak w sentencji.