II SA/Kr 1264/15

WyrokWSA w Krakowie2015-11-03

Skład orzekający: Kazimierz Bandarzewski, Beata Łomnicka, Iwona Niżnik-Dobosz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego odmawiająca stwierdzenia nieważności decyzji Starosty, która nałożyła obowiązek rekultywacji na podmiot, który nie spowodował degradacji gruntu, została wydana z rażącym naruszeniem prawa?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję SKO, uznając, że organy nie zbadały wszechstronnie przesłanki rażącego naruszenia prawa przy wydawaniu decyzji o nałożeniu obowiązku rekultywacji. Obowiązek ten wynika z faktu spowodowania utraty lub ograniczenia wartości użytkowej gruntu, a nie z samego tytułu prawnego do gruntu. Brak analizy tej kwestii oraz wadliwe sformułowanie decyzji Starosty, która nie wskazywała konkretnych praw i obowiązków do przekazania, stanowiło rażące naruszenie prawa.
Stan faktyczny
Spółka Z[...] sp. z o.o. wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty z 2007 r., która nałożyła na nią obowiązek rekultywacji działek. Spółka argumentowała, że nie spowodowała degradacji gruntu i że decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy swoją wcześniejszą decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności. Spółka zaskarżyła decyzję SKO do WSA.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 24 lipca 2015 r. oraz poprzedzającą ją decyzję tego samego organu z dnia 9 czerwca 2015 r. i zasądził od SKO na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Kazimierz Bandarzewski Sędziowie: WSA Beata Łomnicka (spr.) WSA Iwona Niżnik-Dobosz Protokolant: st. sekr. sąd. Katarzyna Paszko-Fajfer po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 listopada 2015 r. sprawy ze skargi A. Spółki z o.o. w M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 24 lipca 2015 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w wykonaniu obowiązku rekultywacji działek I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję tego samego organu; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz strony skarżącej A. Spółki z o.o. w M. kwotę 457 zł (czterysta pięćdziesiąt siedem złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia 24 lipca 2015 r. znak [...] - po rozpoznaniu wniosku Spółki Z[...] sp. z o.o. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej wydaniem decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 9 czerwca 2015 roku nr [...] odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Starosty M. z dnia 5 marca 2007 roku nr [...], którą orzeczono, że obowiązek rekultywacji działek [...] i [...] położonych w K. spoczywa na przedsiębiorstwie Z[...] sp z o.o. z siedzibą w M., ul. .K., na podstawie: - art. 20 ust. 6 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1205 ze zm.); - art. 156 § 1 pkt 2, art. 157 § 1, art. 158 § 1 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.), utrzymało w mocy decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 9 czerwca 2015 roku nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Starosty M. z dnia 5 marca 2007 roku nr [...], którą orzeczono, że obowiązek rekultywacji działek [...] i [...] położonych w K. spoczywa na przedsiębiorstwie Z[...] sp z o.o. z siedzibą w M., ul. K Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym: We wniosku Spółki Z[...] sp. z o.o. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej wydaniem decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 9 czerwca 2015 roku nr [...] odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Starosty M. z dnia 5 marca 2007 roku nr [...], którą orzeczono, że obowiązek rekultywacji działek [...] i [...] położonych w K. spoczywa na przedsiębiorstwie Z[...] sp z o.o. z siedzibą w M., ul. K. wskazano, że została ona wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego - art. 156 §1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 20 ust. 1 i ust. 6 ustawy z dnia 3 lutego 1995 roku o ochronie gruntów rolnych i leśnych poprzez błędne przyjęcie, że decyzja Starosty M. z dnia 5 marca 2007 roku nr [...]nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa. W uzasadnieniu wniosku podniesiono, że pogląd prezentowany w treści uzasadnienia faktycznego decyzji SKO w K. nr [...] jest nieprawidłowy, bowiem rażące naruszenia prawa należy do kategorii obiektywnej, tzn. nie zależy od tego, jaki stosunek do tego naruszenia ma sama strona, skorzystanie przez stronę z możliwości wniesienia odwołania nie ma znaczenia dla oceny czy doszło do rażącego naruszenia prawa, ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych w sposób jednoznaczny wskazuje, że "osobą zobowiązaną do rekultywacji" jest "osoba powodująca utratę albo ograniczenie wartości użytkowej gruntów" (art. 20 ust. 1 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych). Ponadto we wniosku wskazano, że rażące naruszenie prawa może dotyczyć zarówno naruszenia przepisów prawa materialnego, jak i naruszenia przepisów prawa procesowego. Tymczasem z treści uzasadnienia decyzji wynika, że Kolegium nie zbadało żadnej z przesłanek zastosowania przepisu prawa materialnego. Rozpatrując ponownie sprawę skład tut. Kolegium ustalił następujący jej stan faktyczny: Decyzją z dnia 5 marca 2007 r. znak [...] wydaną z upoważnienia Starosty M. orzeczono, że obowiązek rekultywacji działek [...] i [...] położonych w K. spoczywa stronie skarżącej. Kolejno, spółka strona skarżąca wystąpiła o stwierdzenie nieważności opisanej wyżej decyzji. W uzasadnieniu wniosku wskazano, iż zobowiązanym do rekultywacji może być jedynie osoba powodująca utratę lub ograniczenie wartości użytkowej gruntów. Spółka zaś nigdy nie prowadziła żadnej działalności powodującej utratę wartości przedmiotowego gruntu. Istotny dla sprawy jest fakt, iż decyzją Naczelnika Miasta i Gminy M. z dnia 11 listopada 1986 r. - znak [...] ustalono rolny kierunek rekultywacji i zagospodarowania terenu poboru gliny dla celów przemysłowych położonych w miejscowości P. znajdujących się w posiadaniu [...] Przedsiębiorstwa [...] z siedzibą w K. Eksploatacja złoża została zakończona przez następcę prawnego powyższego przedsiębiorstwa a mianowicie Przedsiębiorstwo Produkcyjno - Handlowo - Usługowe [...] sp. z o.o. z siedzibą w M. w związku z wyczerpaniem złoża. Następnie Spółka Z. s p. z o.o. nabyła prawo użytkowania wieczystego działek nr [...] i [...] położonych w K. W piśmie Starosty Powiatowego w M. z dnia 9 stycznia 2007 r. strona skarżąca wystąpiła o zatwierdzenie proponowanego kierunku rekultywacji. W piśmie tym wskazano, iż: "Przedsiębiorstwo Produkcyjno - Handlowo - Usługowe [...] sp. z o.o. z siedzibą w M. zakończyło eksploatację części złoża surowców ilastych wydobywanych w granicach działek [...] i [...] Przedsiębiorca dokonał rozliczenia zasobów, które zostały przyjęte przez Wojewodę Małopolskiego pismem z dnia 3 listopada 2004 r. znak [...] Decyzją Wojewody Małopolskiego z dnia 26 listopada 2004 r. znak [...] nastąpiło wygaśnięcie koncesji wydanej przez Wojewodę Małopolskiego decyzją z dnia 9 sierpnia 1994 r. znak [...] Z. sp. z o.o. M. jako następca prawny nieruchomości gruntowych położonych w obrębie K. składających się z działek nr [...] i [...] o łącznej powierzchni [...] ha oraz działki [...] o pow. [...] ha przejmuje obowiązek rekultywacji w/w terenu zgodnie z zapisem planu zagospodarowania przestrzennego". W dniu 14 lutego 2007 r. strona skarżąca w wyjaśnieniu i sprecyzowaniu powyższego zwróciła się do Starostwa Powiatowego w M. z wnioskiem o wydanie decyzji o przekazaniu praw i obowiązków do rekultywacji gruntów, zgodnie z art. 20 ust. 6 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Po rozpatrzeniu wniosku Starosta M. wydał decyzję z dnia 5 marca 2007r. znak [...], której stwierdzenia nieważności żąda obecnie wnioskodawca - spółka Z. sp. z o.o. z siedziba w M. Kolegium wskazało, że bezspornym jest, iż stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest wyjątkiem od ogólnej zasady stabilności decyzji wynikającej z art. 16 §1 k.p.a W ocenie organu brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji Starosty M. z dnia 5 marca 2007 roku nr [...], ponieważ decyzja nie dotknięta została w sposób niewątpliwy przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 §1 kpa. Rozwijając powyższe stwierdzenie Kolegium podaje, iż zgodnie z art. 20 ust. 6 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych "w przypadku zmiany osoby zobowiązanej do rekultywacji gruntów, w drodze decyzji właściwego organu wymienionego w art. 5, następuje przekazanie praw i obowiązków wynikających z wcześniej wydanych decyzji". Wskazuje się, iż co do zasady osobę zobowiązaną ustala się w oparciu o przepis art. 20 ust. 1 ustawy, który stanowi, iż "osoba powodująca utratę albo ograniczenie wartości użytkowej gruntów jest obowiązana do ich rekultywacji na własny koszt". Z treści pism kierowanych do Starosty Powiatowego w M. przez wnioskodawcę wynika, że Spółka ,, Z." sp. z o.o zgadzała się niejako na przejęcie obowiązku rekultywacji. W piśmie z dnia 9 stycznia 2007 r. w punkcie [...] zawarte jest oświadczenie Spółki, iż "Z.t sp. z o.o. M. jako następca prawny nieruchomości gruntowych położonych w obrębie K. składających się z działek nr [...] i [...] o łącznej powierzchni [...] ha oraz działki [...] o pow. [...]ha przejmuje obowiązek rekultywacji w/w terenu zgodnie z zapisem planu zagospodarowania przestrzennego". Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na powyższą decyzję wniosła strona skarżąca. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie prawa materialnego, a to art. 20 ust. 1 i 6 ustawy z dnia 3 lutego 1995 roku o ochronie gruntów rolnych i leśnych (o.g.r.l.) poprzez błędne przyjęcie, że obowiązek rekultywacji gruntu rolnego: może być nałożony na osobę, która nie spowodowała utraty, ani ograniczenia wartości użytkowej tego gruntu, może zostać przeniesiony na osobę, która nie nabyła praw do inwestycji powodującej utratę lub ograniczenie wartości użytkowej gruntu, ani też w żaden inny sposób nie przejęła od sprawcy jego obowiązków wynikających z art. 10 ust. 1 o.g.r.l., może zostać przeniesiony decyzją, o jakiej mowa w art. 10 ust. 6 o.g.r.l., mimo niezaistnienia zmiany po stronie osoby obowiązanej do rekultywacji, jest związany z prawem użytkowania gruntu, a nie z faktem spowodowania utraty albo ograniczenia jego wartości użytkowej, może zostać przeniesiony na osobę, która nie spełnia przesłanek określonych w art. 10 ust. 1 ani w art. 10 ust. 6 o.g.r.l., a jedynie zgadza się (poprzez złożenie wniosku) na przejęcie tego obowiązku. Ponadto zarzuciła mające wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania, a to: art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 6 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że nie stanowi rażącego naruszenia prawa nałożenie obowiązku rekultywacji na osobę, która na podstawie przepisów obowiązującego prawa nie jest do niej zobowiązania, ale godzi się (poprzez złożenie wniosku) na przejęcie tego obowiązku, art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 10 ust. 6 o.g.r.l. poprzez błędne przyjęcie, że nie stanowią rażącego naruszenia prawa następujące braki formalne decyzji Starosty M.: brak zbadania (jako przesłanki) czy nastąpiła zmiana osoby obowiązanej do rekultywacji, sformułowanie rozstrzygnięcia w sposób nieprzystający do dyspozycji art. 10 ust. 6 o.g.r.l., zgodnie z którym organ ma orzekać o "przekazaniu" praw i obowiązków wynikających z wcześniej wydanych decyzji, brak wskazania, jakie prawa i obowiązki są przekazywane, brak określenia decyzji, co do których ma nastąpić przekazanie praw i obowiązków (brak określenia organu, daty i numeru decyzji). Strona skarżąca wniosła uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji. Strona skarżąca podniosła, iż organ wcale nie badał przesłanek określonych w tym przepisie, jak również nad tym, że skarżący nigdy nie prowadził działalności skutkującej utratą albo ograniczeniem wartości użytkowej gruntu. Wynika to nie tylko z okoliczności sprawy oraz zgromadzonego w niej materiału dowodowego, ale nawet z lakonicznego, kilkuzdaniowego uzasadnienia. W tym stanie rzeczy nie sposób obronić tezy, że nałożenie obowiązku rekultywacji na skarżącego wyłącznie z uwagi na fakt nabycia przez niego prawa użytkowania wieczystego gruntu, odbyło się bez naruszenia przepisu art. 20 ust. 1 o.g.r.l. Wbrew twierdzeniom SKO, doniosłości prawnej nie posiada również subiektywne, lecz błędne przekonanie danej osoby, że spoczywa na niej obowiązek rekultywacji. Ustawa nie wprowadza takiej przesłanki. Nie można zgodzić się ze stanowiskiem SKO w K., że skoro skarżący "zgadzał się niejako" (takiego sformułowania używa SKO w uzasadnieniu swojej decyzji) na przejęcie obowiązku rekultywacji, to decyzja Starosty M. nie narusza prawa. Jak już wskazano, ustawa nie zna takiej przesłanki. Poza tym skarżący nie godził się na przejęcie obowiązku, a jedynie pozostawał w błędnym przekonaniu odnośnie skutków prawnych nabycia prawa użytkowania wieczystego. Z tego powodu złożył on wniosek o przekazanie obowiązku rekultywacji. Nie oznacza to jednak, że organ administracji miał prawo "wykorzystać" błąd skarżącego i odstąpić od stosowania przesłanek ustawowych. Takiego działania nie da się pogodzić z zasadą demokratycznego państwa prawnego, ani z wyrażonym w art. 6 k.p.a. nakazem działania organów administracji na podstawie przepisów prawa. W ocenie strony skarżącej należało dojść do wniosku, że: brak było podstaw do jej wydania, skoro skarżący nie jest następcą prawnym pod tytułem ogólnym podmiotu, który prowadził działalność skutkującą ograniczeniem albo utratą wartości użytkowej gruntu, decyzja nie porusza w żadnym miejscu okoliczności, czy doszło do zmiany osoby zobowiązanej do rekultywacji (przesłanka wydania decyzji na podstawie art. 20 ust. 6 o.g.r.L), a jedynie w uzasadnieniu stwierdza, że prawa i obowiązki wynikające z wcześniej wydanych decyzji przechodzą na skarżącego; tak powinna brzmieć jednak część dyspozytywna decyzji wydanej w oparciu o art. 20 ust. 6 o.g.r.L, a nie jej uzasadnienie (uzasadnieniem, jak już wskazano, powinien być fakt zaistnienia zmiany osoby obowiązanej do rekultywacji), decyzja, mimo, że ma przekazywać prawa i obowiązki wynikające z wcześniej wydanych decyzji, nie wskazuje, jakie prawa i obowiązki przekazuje, z jakich decyzji wynikają te prawa i obowiązki, przez jaki organ i kiedy decyzje te zostały wydane, jakie są numery tych decyzji; nie pozwala to na ustalenie czy prawa i obowiązki, o których przekazaniu ma orzekać przedmiotowa decyzja w ogóle istnieją część dyspozytywna decyzji jest nieadekwatna do treści dyspozycji art. 20 ust. 6 o.g.r.L, która wskazuje, że w drodze decyzji "następuje przekazanie praw i obowiązków", a zatem część dyspozytywna powinna wskazywać, jakie prawa i obowiązki są przekazywane, a nie ograniczać się do stwierdzenia, że na danej osobie spoczywa obowiązek rekultywacji; tego rodzaju rozstrzygnięcie byłoby właściwe, gdyby organ administracji orzekał na podstawie art. 20 ust. 1 o.g.r.L, tj. w oparciu o ustalenie, że osoba ta jest sprawcą degradacji gruntu. Strona skarżąca podniosła, iż w niniejszej sprawie miało miejsce naruszenia prawa, którego charakter należy ocenić, jako rażący. W ocenie strony skarżacej obowiązek rekultywacji nałożony został na podmiot, który ani nie spowodował ograniczenia czy utraty wartości użytkowej gruntów, ani nie przejął obowiązku rekultywacji, jako następca prawny podmiotu wcześniej zobowiązanego. Jest to oczywista sprzeczność pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisami zastosowanymi przez organ. Uzasadnia ona stwierdzenie, że powstałe w ten sposób naruszenie prawa ma charakter rażący i stanowi podstawę stwierdzenia nieważności decyzji w oparciu o przepis art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Zdaniem strony skarżącej o rażącej, rzucającej się w oczy sprzeczności treści decyzji z przepisem prawa świadczy też brak tak istotnych elementów decyzji wydanej na podstawie art. 20 ust. 6 o.g.r.l., jak prawidłowe sformułowanie części dyspozytywnej adekwatnej do dyspozycji przepisu, który daje podstawę do "przekazania" praw z wcześniej wydanych decyzji, czy wskazanie organu, daty i numeru decyzji, co do których przekazanie to ma nastąpić. Porównując treść decyzji z treścią art. 20 ust. 6 o.g.r.l. rzuca się w oczy, że decyzja ta nie określa, jakie prawa i obowiązki przekazuje, ani z jakiej decyzji. Jest to nie tylko niezgodnie z treścią i istotą przepisu, ale ponadto powoduje, że nie można nawet ustalić czy przekazywane prawa i obowiązki rzeczywiście istnieją. Strona skarżąca podkreśliła, iż SKO nie przeprowadziło jednak żadnych dowodów na okoliczność tego, czy skutki takie wystąpiły. Po prostu arbitralnie przyjęło, że skutki takie nie miały miejsca. Nie jest to jednak prawdą. W wyniku niezgodnego z prawem nałożenia na skarżącego obowiązku rekultywacji strona skarżąca była zmuszony wykonać prace opisane szczegółowo z realizacji zadania pt. Rekultywacja terenu pogórniczego złoża "M[...]" z 2014 roku. Prace to zostały opisane także w Opinii określającej przydatność zrekultywowanego terenu pogórniczego złoża "M." oznaczonego jako działki nr [...],[...],[...] położone w K., gmina M. dla celów budownictwa kubaturowego, która stała się następnie podstawą wydania decyzji Starosty M. z dnia 16 czerwca 2014 roku nr [...] o uznaniu rekultywacji za zakończoną. O fakcie wykonania tych prac SKO w K. wiedziało z urzędu, gdyż w sprawie [...] orzekało o kosztach sporządzenia operatów. Koszt prac wykonanych przez skarżącego przekroczył [...] zł. Koszt samych operatów przekroczył [...] zł. Arbitralne, bez przeprowadzenia postępowania dowodowego w tym zakresie, a także wbrew wiadomościom posiadanym przez organ z urzędu, przyjęcie, że decyzja Starosty M. nie wywołała skutków niedających się zaakceptować z punktu widzenia wymagań praworządności, uzasadnia postawienie zarzutu naruszenia art. 7 oraz art. 77 § 1 i § 4 k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.), przy czym warunkiem wyeliminowania decyzji (postanowienia) z obrotu prawnego jest stwierdzenie, że naruszenia te mogły mieć (lub miały) istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga w niniejszej sprawie jako oczywiście uzasadniona musiała odnieść zamierzony skutek prawny. Na wstępie podnieść należy, że zaskarżona decyzja została wydana w jednym z nadzwyczajnych postępowań - postępowaniu nieważnościowym. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji traktowane jest jako nowe postępowanie w sprawie i toczy się wg przepisów art. 157 k.p.a. Jak słusznie podkreślił organ administracji - zadaniem organu prowadzącego postępowanie o stwierdzenie nieważności ostatecznego rozstrzygnięcia jest ocena takiej decyzji pod kątem kwalifikowanej niezgodności z prawem, tj. czy wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.) lub spełnienia innych przesłanek określonych w art. 156 § 1 k.p.a. Postępowanie takie - o stwierdzenie nieważności decyzji ma zatem odrębną podstawę prawną i nie może być traktowane tak, jakby chodziło o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją ostateczną, rozstrzygającą o zastosowaniu przepisów prawa materialnego do danego stosunku administracyjno-prawnego. Ponadto o rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zachodzą trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze, czyli skutki. Przy korzystaniu z tej wywołującej najdalej idące konsekwencje instytucji wskazane wyżej przesłanki muszą wystąpić łącznie i nie mogą być dorozumiewane, ale jasno wskazane (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 maja 2011 r. sygn. akt II OSK 878/10, LEX nr 992652 oraz z dnia 20 października 2010 r. sygn. akt II OSK 1614/09, LEX nr 746680). Rażące naruszenie prawa stanowi jedną z kwalifikowanych wad wskazanych w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Analiza dorobku prawa, jak i judykatury przyjęła, że zachodzi ono wówczas, gdy treść rozstrzygnięcia pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owo rozstrzygnięcie nie może być akceptowane jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Rażące naruszenie prawa jest więc z reguły wyrazem ewidentnego, oczywistego błędu w interpretacji prawa i ma miejsce wtedy, gdy stwierdzone naruszenie ma znaczenie większej wagi aniżeli stabilność ostatecznego rozstrzygnięcia organu administracji. O rażącym naruszeniu prawa można zatem mówić wtedy, gdy spełnione zostały trzy przesłanki: naruszenie prawa ma charakter oczywisty, charakter przepisu, który został naruszony pozwala na uznanie oczywistości naruszenia, przemawiają za tym racje ekonomiczne i gospodarcze, które wywołuje rozstrzygnięcie. Przenosząc powyższe, ogólne zasady, na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja własna SKO w K., wydana została w wyniku przeprowadzenia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty M. z dnia 5 marca 2007 r., wydanej na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 20 ust. 6 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (DZ.U. na 16, poz. 78 z późn. zm.), którą orzekł, że obowiązek rekultywacji działek [...] i [...], położonych w K., spoczywa na przedsiębiorstwie Z. sp. z o.o. z siedzibą w M. Z uzasadnienia decyzji wynika natomiast, że skutkiem nabycia prawa użytkowania wieczystego wskazanych działek, na nabywcę przeszły prawa i obowiązki wynikające z wcześniej wydanych decyzji. Wszczęcie postępowania zainicjowane zostało pismem Z. sp. z o.o w M. z dnia 9 stycznia 2007 r., o wydanie decyzji o przekazaniu praw i obowiązków do rekultywacji terenu tj. działek o nr [...] i [...] położonych w K., a którą to nieruchomość na podstawie umowy przenoszącej prawo użytkowania wieczystego z dnia 31 stycznia 2007 r. Rep. A nr [...] nabyła spółka od Przedsiębiorstwa Produkcyjno– Handlowo-Usługowego [...] sp. z o.o. w likwidacji w M . Z dołączonych do wniosku dokumentów, w szczególności kopii decyzji Wojewody Małopolskiego z dnia 26 listopada 2004 r. [...] stwierdzającej z urzędu wygaśnięcie koncesji wydanej przez Wojewodę Krakowskiego na eksploatację złoża surowców ilastych ceramiki budowlanej "M[...]" przeniesionej na rzecz Przedsiębiorstwa Produkcyjno– Handlowo-Usługowego [...] sp. z o.o. w M. wynika, że wydobycie kopalin prowadzone w granicach działek nr [...] i [...] (obręb [...]) zostało zakończone przez wskazaną wyżej spółkę w roku 2003. W związku z treścią podniesionych zarzutów skargi należało zatem ocenić, czy SKO w K. odmawiając stwierdzenia nieważności decyzji Starosty M. z dnia 5 marca 2007 r. w sposób wszechstronny rozważyło ustawową przesłankę legalności decyzji w świetle art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a, a odnoszącą się do ustalenia czy do wydania przedmiotowej decyzji doszło z rażącym naruszeniem prawa. W ocenie Sądu organ administracyjny nie poczynił żadnych istotnych dla rozstrzygnięcia ustaleń faktycznych, ograniczając się do stwierdzenia, że skoro skarżący niejako sam zgadzał się na przejęcie obowiązku rekultywacji, to decyzji Starosty M. nie można postawić zarzutu jej nieważności. Tymczasem obowiązkiem organu, także w kontekście zarzutów podnoszonych we wniosku o stwierdzenie nieważności przedmiotowej decyzji (vide: wniosek z dnia 27 listopada 2014 k: [...]) było ustalenie czy decyzja ta, z uwagi na okoliczności faktyczne i przyjętą podstawę prawną, została wydana prawidłowo. Nie można tego uczynić bez analizy przepisu art. 20 ust. 1 i art. 20 ust.6 , a następnie odniesienia ich do treści decyzji z dnia 5 marca 2007 r. Zauważyć należy, że już sama lektura treści decyzji, na co słusznie zwraca uwagę skarżący, nasuwa poważną wątpliwość co do przedmiotu rozstrzygnięcia z uwagi na brak spójności decyzji. Z części dyspozytywnej wynika bowiem, że organ ustala podmiot zobowiązany do rekultywacji, zaś z jej uzasadnienia wynika, że z wcześniej wydanych decyzji następuje przejście obowiązku rekultywacji gruntów na nabywcę użytkowania wieczystego gruntu podlegającego rekultywacji. Art. 20 ust. 1 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych stanowi, że osobą zobowiązaną do rekultywacji jest podmiot powodujący utratę lub ograniczenie wartości użytkowej gruntów. Natomiast z ust. 6 wynika, że w drodze decyzji może dojść do zmiany osoby zobowiązanej. Treść przytoczonych regulacji wskazuje na istnienie różnych przesłanek wydania decyzji na ich podstawie i to już winno wzbudzić wątpliwość SKO co do prawidłowości wydanej decyzji, z uwagi na przyjęte w niej motywy rozstrzygnięcia i brak jakichkolwiek poprzedzających je ustaleń faktycznych. Należy zgodzić się ze skarżącą spółką, że ustawa nie łączy obowiązku rekultywacji z tytułem do gruntu, lecz z faktem wywołania określonych, niekorzystnych dla gruntów skutków. Zatem określenie osoby zobowiązanej do rekultywacji nie może być arbitralne, lecz winno korelować z treścią art. 20 ust. 1 powołanej ustawy. Natomiast czy doszło do zmiany osoby zobowiązanej należy stwierdzić o przesłankę zakresu następstwa prawnego między podmiotami i czy w związku z tym, czynność prawna dokonana między tymi podmiotami mogła stanowić także źródło przejścia praw i obowiązków z tytułu rekultywacji gruntów. Wreszcie jeżeli decyzja z dnia 5 marca 2007 r. miała dotyczyć przejścia określonych praw, to po pierwsze brak jest w niej wskazania aktu prawnego (decyzji administracyjnej), z którego wynikałoby istnienie i podstawa prawna nałożenia praw i obowiązków związanych z rekultywacją, podmiotu uprzednio zobowiązanego i wreszcie zakresu praw i obowiązków, które przechodzą na następcę. Powyższe uchybienia niewątpliwie skutkować musiały eliminacją z obrotu prawnego zaskarżonych decyzji. Ponownie więc rozpoznając sprawę organ administracyjny weźmie pod uwagę stanowisko i wskazania Sądu wynikające z niniejszego uzasadnienia i dokona wszechstronnej analizy przesłanki wynikającej z art. 156 § 1 pkt.2 k.p.a. Mając na uwadze powyższe Sąd orzekł jak w pkt I sentencji, biorąc za podstawę rozstrzygnięcia art.145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. O kosztach postępowania w punkcie II wyroku orzeczono natomiast na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło