I SA/Bd 579/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Urszula Wiśniewska Sędziowie: Sędzia WSA Halina Adamczewska- Wasilewicz (spr.) Sędzia WSA Mirella Łent Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Krenz- Winiecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 listopada 2015r. sprawy ze skargi H. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia 1. uchyla zaskarżone postanowienie 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. na rzecz H. W. kwotę 357 zł ( trzysta pięćdziesiąt siedem złotych 00/100 ) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Postanowieniem z dnia [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B.stwierdziło uchybienie terminowi do wniesienia zażalenia od postanowienia Wójta Gminy B. z dnia [...]. nakładającego na skarżącego karę porządkową w kwocie [...] zł. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ powołując się na art. 223 § 1 w zw. z art. 239 oraz art. 236 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2015r. poz. 613 ze zm.) – dalej: "O.p." podał, że postanowienie o nałożeniu kary porządkowej zostało skutecznie doręczone pełnomocnikowi strony w dniu 29 grudnia 2014r., zatem siedmiodniowy termin do złożenia zażalenia upływał z dniem 5 stycznia 2015r. Podatnik natomiast działając przez pełnomocnika, złożył zażalenie w dniu 4 lutego 2015r., o czym świadczy data stempla pocztowego na kopercie. W złożonej do tut. Sądu skardze podatnik wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia zarzucając naruszenie art. 262 § 1 w związku z § 5 i § 6 tego artykułu Ordynacji podatkowej poprzez uznanie, że pismo z dnia 2 lutego 2015r. było zażaleniem na wydane przez Wójta Gminy B. postanowienie nakładające karę porządkową, a nie wskazaniem właściwego adresata postanowienia. W uzasadnieniu skarżący podał, że skierowane do Wójta Gminy B. pismo, które organ potraktował jako zażalenie, było jedynie pismem wskazującym adresata i informującym, iż podatnik nie otrzymał postanowienia o nałożeniu kary porządkowej. Zatem przesłanie postanowienia, a w ślad za tym wezwania do zapłaty kary porządkowej do pełnomocnika, nie wywołały skutków prawnych. Skarżący zauważył, że nałożona kara porządkowa powinna być skierowana do podatnika, bo na niego ją nałożono, a nie do pełnomocnika, który reprezentował go w sprawie podatkowej, a nie karnej. Dodał, że w sprawach karnych, a taką jest kara porządkowa, pełnomocnikiem może być adwokat lub radca prawny, nie zaś doradca podatkowy. Ten fakt został pominięty przez organy obu instancji. Z powyższego jednoznacznie wynika, że podatnik nie otrzymał postanowienia z dnia [...]. o nałożeniu kary porządkowej. Dlatego też, zdaniem strony, nieuzasadnione jest twierdzenie, że został naruszony termin do złożenia zażalenia na wydane postanowienie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego postanowienia z punktu widzenia jego legalności, tj. zgodności z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z art.145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm.) wynika, że zaskarżone postanowienie podlega uchyleniu wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tak określonym zakresie kognicji tut. Sąd uznał, że postanowienie będące przedmiotem skargi narusza przepisy prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dlatego też, zaskarżone postanowienie zostało wyeliminowane z obrotu prawnego. U podłoża sporu w rozpoznawanej sprawie legła kwestia dotycząca charakteru prawnego pisma skarżącego z dnia [...] skierowanego do Wójta Gminy B. (k. 95 akt administracyjnych), a ściśle rzecz biorąc problem – jak pismo to, w okolicznościach sprawy, powinno być potraktowane przez organ, do którego zostało skierowane. Dalszy rozwój wypadków, a więc tryb i kierunek w jakim prowadzone były następnie czynności oraz powstałe na tym tle różnice poglądów pomiędzy skarżącym a organami, w szczególności Samorządowym Kolegium Odwoławczym, które wydało postanowienie w tej sprawie, były już tylko prostą konsekwencją tej wskazanej na wstępie kwestii zasadniczej. Z akt sprawy wynika, że w dniu [...]. Wójt Gminy B. wydał postanowienie w przedmiocie nałożenia na skarżącego kary porządkowej (k. 90 akt administracyjnych). Postanowienie to zostało doręczone pełnomocnikowi w dniu 29 grudnia 2014r., natomiast przesyłka z postanowieniem skierowana na adres H. W. ul. J. 2A w Ś, nie została podjęta i zwrócona do organu 30 grudnia 2014r. Powyższe postanowienie o nałożeniu kary zawierało pouczenie o prawie wniesienia zażalenia w terminie 7 dni do SKO w Bydgoszczy za pośrednictwem Wójta. Nadto pouczało o treści art. 262 § 6 O.p. podając, że organ podatkowy, który nałożył karę porządkową może, na wniosek ukaranego, złożony w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia o nałożeniu kary porządkowej, uznać za usprawiedliwione niestawiennictwo lub niewykonanie innych obowiązków, o których mowa w § 1, i uchylić postanowienie nakładające karę. Po czym w dniu 4 lutego 2015r. pełnomocnik skarżącego skierował pismo z dnia 2 lutego 2015r. do Wójta Gminy B.. Organy potraktowały to pismo jako zażalenie na postanowienie w przedmiocie nałożenia kary, a mianowicie organ I instancji przekazał je do SKO, natomiast ten ostatni organ stwierdził, że zażalenie to zostało złożone z uchybieniem terminu do jego wniesienia. Strona skarżąca kwestionuje potraktowanie tego pisma jako zażalenia i twierdzi, że miało ono charakter informacyjny. Podkreślić w tym miejscu należy, że o charakterze pisma decyduje jego treść, a nie nazwa, zaś prawna ocena pisma strony oraz jego kwalifikacja nie może polegać na odczytaniu wyłącznie jego fragmentu. Oceny pisma nie należy dokonywać w oderwaniu od okoliczności danej sprawy. Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że ww. pismo z dnia 2 lutego 2015r. zostało skierowane do Wójta Gminy B., a nie do SKO w Bydgoszczy za pośrednictwem organu I instancji. Nie zawiera ono nazwy "zażalenie". W części wstępnej podatnik podał, że "W odpowiedzi na upomnienie nr [...]dotyczącego nałożenia kary porządkowej w wysokości [..] złotych na Pana H. W. informuję, że wymieniony nie otrzymał postanowienia o nałożeniu kary porządkowej." W dalszej części zawarto wyjaśnienia dotyczące adresu zamieszkania skarżącego i obowiązków organu. Po czym wniesiono o uchylenie postanowienia o nałożeniu kary porządkowej. Mając na uwadze powyższe dane, brak było podstaw do automatycznego potraktowania pisma jako zażalenia. Tym bardziej, że przepisy prawa – jak wyżej już podano – przewidują dwa tryby uchylenia postanowienia i dwa różne środki jego wzruszenia, tj.: 1) tryb zażalenia do SKO i 2) tryb wniosku do organu, który nałożył karę. Już to powoduje, że powstaje pytanie – przy braku jednoznaczności pisma – czy, a jeżeli tak, to z jakiego środka zaskarżenia chce skorzystać podatnik. Z treści skargi wprost wynika, że strona skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika nie traktowała ww. pisma jako zażalenia, lecz jako pismo mające charakter informacyjny. W takiej sytuacji brak podstaw, aby ww. pismo traktować jako zażalenie, skoro nie zostało ono tak nazwane, nie zostało skierowane do SKO, nie podaje podstawy prawnej pozwalającej zakwalifikować je jako ten środek zaskarżenia. W skardze zaś wręcz stwierdzono, że "Organowi wydającemu zaskarżone postanowienie zarzucam naruszenie art. 262 § 1 w związku z § 5 i § 6 tegoż artykułu ustawy Ordynacja podatkowa (...) polegającą na przyjęciu, że skierowane pismo do Wójta Gminy B. było zażaleniem (...)." W tej sytuacji nie można wbrew woli skarżącego traktować pisma z dnia 2 lutego 2015r. jako zażalenia. Wobec podanej treści tego pisma i wątpliwości co do charakteru jakie nasuwać się mogą po jego lekturze, tylko jednoznaczne potwierdzenie przez stronę skarżącą, że stanowi ono zażalenie, pomimo iż nie zostało tak nazwane i nie zostało skierowane do SKO, uprawniałoby do potraktowania jako ten środek zaskarżenia. Skoro jednak brak było jednoznacznej deklaracji skarżącego reprezentowanego przez doradcę podatkowego, że jest to środek zaskarżenia, a wręcz przeciwnie, podnoszenie, iż nie stanowi ono zażalenia, to nie było podstaw do stwierdzenia, że zażalenie zostało wniesione z uchybieniem terminu. W świetle powyższych rozważań, w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, błędem ze strony organów było zakwalifikowanie ww. pisma jako zażalenia. Doprowadziło to do sytuacji, w której ww. pismo, jak okazało się, zostało zakwalifikowane niezgodnie z intencjami i wolą strony skarżącej, a w każdym razie skarżący mógł tak później twierdzić i twierdzeń takich nie można skutecznie podważyć. W orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowany jest pogląd, zgodnie z którym w przypadku wątpliwości co do charakteru pisma, organ administracji publicznej jako "gospodarz postępowania" prowadząc je w sposób lojalny wobec strony, mający budować i pogłębiać do niego zaufanie, niejako za stronę i w jej interesie "odgaduje", jakie były jej rzeczywiste intencje. Jest jednak w takim postępowaniu również niebezpieczeństwo działania wbrew woli strony. Można bowiem i należy informować stronę o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego i czuwać nad tym, aby nie poniosła ona szkody i w tym celu udzielać jej niezbędnych wskazówek i wyjaśnień (art. 9 k.p.a.). Należy jednak pamiętać, że to ostatecznie strona decyduje o tym, czy i ewentualnie z jakich środków prawnych chce skorzystać. Tak więc, organ prowadzący postępowanie może informować stronę o istniejących w tej mierze możliwościach prawnych, stwarzając jej możliwość wyboru (jeżeli taka istnieje), ale nie powinien za nią w tej mierze w sposób władczy decydować. Dlatego też, aby uniknąć działania wbrew woli strony, zasadne i celowe jest - aby w tych wszystkich przypadkach, w których treść składanych przez stronę pism skłania do powzięcia wątpliwości, co do rzeczywistych intencji strony i charakteru jej żądania, a więc gdy pismo w tym względzie zawiera niejasności, czy sprzeczności np. istnieje rozbieżność pomiędzy powołaną podstawą prawną a treścią uzasadnienia - zwrócenie się do strony o sprecyzowanie jej żądań. Jeżeli organ administracyjny tego zaniedba i sam o tym zadecyduje, tym samym ponosi ryzyko, że będzie działał wbrew rzeczywistym intencjom strony, co jest niedopuszczalne (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 27 kwietnia 2010r., sygn. akt III SA/Wa 1941/09). Sąd w tut. składzie powyższy pogląd podziela, który wprawdzie zapadł na gruncie kodeksu postępowania administracyjnego, ale jest także adekwatny do analogicznych przepisów Ordynacji podatkowej. Zgodnie z przepisami Ordynacji podatkowej mającymi zastosowanie w sprawie: - organy podatkowe działają na podstawie przepisów prawa (art. 120); - w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym (art. 122 ); - postępowanie podatkowe powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych (art. 121 §). W ocenie tut. Sądu, organy nie uczyniły zadość wymogom wynikającym z ww. przepisów prawa, a tym samym doszło do ich naruszenia. W tej sytuacji SKO w Bydgoszczy obowiązane jest zwrócić pismo z dnia 2 lutego 2015r. do Wójta Gminy B., skoro w skardze pełnomocnik twierdzi, że złożone pismo przez pełnomocnika w istocie będące informacją o fakcie, iż podatnik nie otrzymał postanowienia o nałożeniu kary porządkowej, "w żadnym przypadku nie było zażaleniem na wydane postanowienie." Wójt Gminy potraktuje to pismo jako informację i włączy do akt sprawy administracyjnej. Mając powyższe na uwadze na podstawie art.145 §1 pkt 1 lit. c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji. O kosztach sądowych rozstrzygnięto na podstawie art. 200 i art. 205 § 3 oraz 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.