II GSK 1425/16

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2018-02-13

Skład orzekający: Andrzej Kisielewicz, Krystyna Anna Stec, Piotr Kraczowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy odbiorniki radiofoniczne stanowiące wyposażenie pojazdów samochodowych wynajmowanych przez przedsiębiorcę podlegają obowiązkowi rejestracji i opłat abonamentowych, jeśli umowa najmu dotyczy wyłącznie pojazdu, a nie samego odbiornika?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że odbiorniki radiofoniczne stanowiące wyposażenie pojazdów samochodowych, które są wynajmowane przez przedsiębiorcę, nie podlegają obowiązkowi rejestracji i opłat abonamentowych, jeśli umowa najmu dotyczy pojazdu, a nie samego odbiornika. Sąd oparł swoje rozstrzygnięcie na interpretacji art. 5 ust. 2 pkt 3 ustawy o opłatach abonamentowych, zgodnie z którym zwolnione z opłat są odbiorniki przeznaczone do przekazania osobom trzecim do używania na podstawie umów, które należą do przedmiotu działalności gospodarczej przedsiębiorcy. Sąd uznał, że radioodbiornik samochodowy należy traktować jako przynależność samochodu, a czynność prawna dotycząca rzeczy głównej (samochodu) odnosi skutek także względem przynależności (radioodbiornika), chyba że strony postanowią inaczej.
Stan faktyczny
Spółka A. Sp. z o.o. zwróciła się o interpretację przepisów ustawy o opłatach abonamentowych, pytając, czy odbiorniki radiofoniczne stanowiące wyposażenie wynajmowanych przez nią pojazdów zastępczych podlegają rejestracji. Spółka argumentowała, że odbiorniki te są integralnie związane z pojazdami i są przekazywane najemcom wraz z samochodami, a jej działalność obejmuje wynajem pojazdów. Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji uznała, że odbiorniki te podlegają opłatom, ponieważ nie są przedmiotem odrębnej umowy najmu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę spółki, podzielając stanowisko organu. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA i decyzje organów.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie oraz utrzymane nim w mocy decyzje Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji, zasądzając koszty postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kisielewicz (spr.) Sędzia NSA Krystyna Anna Stec Sędzia del. WSA Piotr Kraczowski Protokolant Mateusz Rogala po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 2018 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. Spółki z o.o. w P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 listopada 2015 r., sygn. akt VI SA/Wa 1293/15 w sprawie ze skargi A. Spółki z o.o. w P. na decyzję Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z dnia [...] lutego 2015 r., nr [...] w przedmiocie indywidualnej interpretacji przepisów ustawy o opłatach abonamentowych 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z dnia [...] października 2014 r., nr [...]; 3. zasądza od Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji na rzecz A. Spółki z o.o. w P. kwotę 880 (osiemset osiemdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 5 listopada 2015 r. sygn. akt VI SA/Wa 1293/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. Sp. z o.o. z siedzibą w P. na decyzję Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie indywidualnej interpretacji przepisów ustawy o opłatach abonamentowych. Ze stanu faktycznego sprawy przyjętego przez Sąd I instancji wynika, że wnioskiem z dnia [...] września 2014 r. A. Sp. z o.o. zwróciła się do Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji o wydanie pisemnej interpretacji co do zakresu i sposobu stosowania przepisów ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1204 ze zm.), w szczególności art. 5 ust. 2 pkt 3 tej ustawy. Spółka podniosła, że prowadzi działalność gospodarczą zarówno w zakresie wynajmu pojazdów samochodowych, jak i wynajmu odbiorników radiofonicznych. Pojazdy zastępcze, przeznaczone przez nią do wynajmu, są wyposażone w odbiorniki radiofoniczne. Spółka, udostępniając najemcom pojazdy zastępcze, przekazuje im również m.in. radioodbiorniki, jako że są one integralnie połączone z pojazdem. W okresie, w którym pojazd zastępczy nie jest objęty najmem, pozostaje na parkingu, a odbiornik radiofoniczny znajdujący się w nim nie jest wówczas używany przez spółkę. Wobec tego, zdaniem spółki, odbiorniki radiofoniczne, które będą stanowiły wyposażenie pojazdów zastępczych, nie będą podlegały rejestracji w świetle art. 5 ust. 2 pkt 3 ustawy o opłatach abonamentowych, ponieważ przeznaczone one będą (wraz z pojazdami zastępczymi) wyłącznie do przekazania osobom trzecim do używania. Decyzją z dnia [...] października 2014 r. nr [...] Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji, działając m.in. na podstawie art. 10 ust. 5 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2013 r., poz. 672 ze zm.), uznała za nieprawidłowe stanowisko A. Sp. z o.o., że odbiorniki radiofoniczne, które będą stanowiły wyposażenie pojazdów zastępczych, nie będą podlegały rejestracji na podstawie art. 5 ust. 2 pkt 3 ustawy o opłatach abonamentowych na podstawie umów, które należą do przedmiotu działalności spółki. Zdaniem organu, odbiorniki radiofoniczne, ze względu na integralność połączenia z pojazdem, nie spełniają przesłanki określonej w art. 5 ust. 2 pkt 3 ustawy o opłatach abonamentowych, zgodnie z którym, obowiązkowi rejestracji nie podlegają odbiorniki radiofoniczne i telewizyjne przeznaczone przez przedsiębiorcę wyłącznie do sprzedaży lub przekazania osobom trzecim do używania na podstawie umów, jeżeli czynności te należą do przedmiotu działalności gospodarczej danego przedsiębiorcy. W myśl tego przepisu wyłącznie odbiorniki radiofoniczne i telewizyjne przeznaczone przez przedsiębiorcę do sprzedaży lub przekazania osobom trzecim do używania na podstawie umów, jeżeli czynności te należą do przedmiotu działalności gospodarczej danego przedsiębiorcy, nie podlegają rejestracji. A. Sp. z o.o. złożyła do organu wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W następstwie powyższego decyzją z dnia [...] lutego 2015 r. Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że skoro art. 5 ust. 2 pkt 3 ustawy o opłatach abonamentowych wyraźnie stwierdza, że elementem konstruującym odstępstwo od zasady rejestracji odbiorników radiowych i telewizyjnych jest to, że są one przeznaczone do oddania do używania na podstawie umów osobom trzecim, to jedynie istnienie umowy, na podstawie której wynajmujący oddaje do używania odbiornik radiowy, zamontowany w pojeździe, jest warunkiem koniecznym niepodlegania obowiązkowi rejestracji, o którym mowa w art. 5 ust. 1 ustawy. Ze złożonego w sprawie wniosku o interpretację indywidualną wynika natomiast jednoznacznie, że spółka nie zawiera z najemcami pojazdów umów w zakresie używania odbiorników radiofonicznych w autach, a także, iż umowy na najem pojazdu nie wskazują, że wynajem obejmuje również zamontowany w pojeździe radioodbiornik. Wobec tego art. 5 ust. 2 pkt 3 ustawy o opłatach abonamentowych nie znajduje zastosowania. A. Sp. z o.o. złożyła na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a.", wyrokiem z dnia 5 listopada 2015 r. oddalił skargę. W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji podniósł, że wyłączenie obowiązku rejestracji na podstawie art. 5 ust. 2 pkt 3 ustawy o opłatach abonamentowych będzie miało miejsce wówczas, gdy odbiorniki radiofoniczne i telewizyjne będą oferowane do sprzedaży lub używania na podstawie umów w ramach przedmiotu działalności danego przedsiębiorcy. Chodzi więc o sytuację, w której przedmiotem sprzedaży lub przekazania do używania na podstawie umów osobom trzecim są wyłącznie odbiorniki radiofoniczne i telewizyjne. Tymczasem w niniejszej sprawie spółka oferuje w ramach przedmiotu swojej działalności wynajem samochodów, w których znajdują się odbiorniki radiofoniczne, będące jedynie ich częścią składową. W ocenie Sądu I instancji, w takiej sytuacji nie dochodzi do odrębnego wynajmu odbiorników radiofonicznych, lecz przedmiotem umowy pozostaje tylko wynajem auta wyposażonego w radioodbiornik. Niezależnie więc od tego, czy w ramach przedmiotu działalności spółki mieściłby się wynajem profesjonalnego sprzętu radiowego czy też nie, w przedstawionej sytuacji nie dochodzi do przekazania osobom trzecim do używania na podstawie umowy radioodbiornika, lecz jej przedmiotem jest tylko najem auta, w którym radioodbiornik się znajduje. A. Sp. z o.o. złożyła od wyroku WSA w Warszawie z dnia 5 listopada 2015 r., sygn. akt VI SA/Wa 1293/15 skargę kasacyjną, zaskarżając go w całości. Skarżąca wniosła o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, ewentualnie o jego uchylenie i rozpoznanie skargi, tj. uchylenie w całości decyzji z dnia [...] lutego 2015 r., a ponadto wniosła o zasądzenie kosztów postępowania. Skarżąca zarzuciła zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów procedury: 1. art. 141 § 4 p.p.s.a. przez wybiórcze odniesienie się przez WSA do zarzutów wskazujących na niewłaściwe zastosowanie przepisów wskazanych w skardze, a mianowicie pominięcie rozważań w zakresie braku posiadania oraz używania przez skarżącą odbiorników radiofonicznych, ponieważ te będą znajdowały się w pojazdach zastępczych przekazanych najemcom oraz przez całkowite pominięcie przez WSA okoliczności, że protokół wydania pojazdu zawiera postanowienie potwierdzające fakt wydania odbiornika klientowi, a także poprzez skonstruowanie uzasadnienia opierającego się jedynie na ogólnikach, uniemożliwiających prześledzenie toku rozumowania WSA, 2. art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 10 ust. 1-3, 5 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, poprzez oddalenie skargi z uwagi na błędną ocenę co do treści zdarzenia przyszłego, polegającego na przyjęciu przez WSA, że odbiorniki radiofoniczne będą używane przez skarżącą, podczas gdy z treści zdarzenia przyszłego wynika, że odbiorniki samochodowe będące częścią składową pojazdów zastępczych będą przekazywane do używania najemcom oraz poprzez brak odniesienia się przez sąd do elementu zdarzenia przyszłego polegającego na podpisywaniu przez strony protokołu wydania pojazdu, który wprost wskazuje, że przekazywany klientowi jest również odbiornik radiofoniczny, WSA zaakceptował dokonaną przez organ wykładnię przepisów z pominięciem opisu zdarzenia przyszłego; oddalenie skargi nastąpiło w sposób wyłączający możliwość przeprowadzenia prawidłowej kontroli instancyjnej zaskarżonego wyroku, 3. art. 7 Konstytucji RP polegające na naruszeniu obowiązku działania organu na podstawie i w granicach przepisów prawa, które to uchybienia mogły mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Skarżąca postawiła również zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego: 1. art. 5 ust. 2 pkt 3 ustawy o opłatach abonamentowych poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że skarżąca będzie zobowiązana do rejestracji odbiorników radiofonicznych, które będą stanowiły wyposażenie pojazdów zastępczych, tj. że przedmiotowe odbiorniki radiofoniczne nie są objęte wyłączeniem wskazanym w tym przepisie, a w konsekwencji jego niezasadne niezastosowanie; 2. art. 5 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że skarżąca będzie zobowiązana do rejestracji w placówkach pocztowych operatora wyznaczonego odbiorników radiofonicznych, które będą stanowiły wyposażenie pojazdów zastępczych, a w konsekwencji niezasadne zastosowanie; 3. art. 2 ust. 1 i 2 ustawy o opłatach abonamentowych poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że skarżąca będzie posiadała odbiorniki radiofoniczne w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, tj. że będzie ich używała, podczas gdy przedmiotowe radioodbiorniki nie będą znajdowały się w posiadaniu skarżącej, tj. tym bardziej skarżąca nie będzie ich używała, a w konsekwencji jego błędne zastosowanie, które to naruszenia miały wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca podniosła, że w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd I instancji całkowicie pominął wskazaną przez skarżącą okoliczność, że pojazdy zastępcze wraz z zainstalowanymi radioodbiornikami będą przekazywane do używania klientom. Nie wyjaśnił również, jaki jest los prawny odbiornika radiofonicznego, skoro nie jest on, zdaniem Sądu I instancji, przedmiotem przekazania do używania osobie trzeciej. Skarżąca podkreśliła, że prowadzi działalność gospodarcza w zakresie wynajmu odbiorników radiofonicznych na rzecz osób trzecich. Zatem odbiorniki radiofoniczne, które będą stanowiły wyposażenie pojazdów zastępczych nie będą podlegały rejestracji na podstawie art. 5 ust. 2 pkt 3 ustawy o opłatach abonamentowych, ponieważ przeznaczone one będą (wraz z pojazdami zastępczymi) wyłącznie do przekazania osobom trzecim do używania na podstawie umów, które należą do przedmiotu działalności gospodarczej wnioskodawcy. Skarżąca nie używa radioodbiorników również z uwagi na to, że znajdują się one w posiadaniu najemców lub oczekują na zawarcie umowy najmu na parkingu. W ocenie skarżącej, żaden przepis prawa nie wymaga, aby dla zastosowania zwolnienia, o którym mowa w art. 5 ust. 2 pkt 3 ustawy o opłatach abonamentowych, konieczne było zawarcie odrębnej umowy najmu radioodbiornika. Przepisy prawa nie przewidują również formy zawarcia umowy najmu radioodbiornika. Zatem może ona zostać skutecznie zawarta w dowolnej formie. Można więc przyjąć, że potwierdzeniem zawarcia umowy pozostaje również protokół przekazania pojazdu podpisany przez obie strony. W konsekwencji, jeśli zawierana jest umowa najmu samochodu, to tym bardziej obejmuje ona najem odbiornika radiofonicznego (czego potwierdzeniem jest protokół wydania pojazdu). W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zarzuty skargi kasacyjnej są uzasadnione i dlatego skarga została uwzględniona. Przedmiotem rozpatrywanej sprawy jest interpretacja art. 5 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych, nawiązującego do określonej w art. 2 ust. 1 tej ustawy zasady, według której opłaty abonamentowe pobiera się za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych. Przepis art. 5 ust. 2 pkt 3 ustawy stanowi, że obowiązkowi rejestracji (a zatem również obowiązkowi ponoszenia opłat abonamentowych) nie podlegają odbiorniki radiofoniczne i telewizyjne, przeznaczone przez przedsiębiorcę wyłącznie do sprzedaży lub przekazania osobom trzecim do używania na podstawie umów, jeżeli czynności te należą do przedmiotu działalności gospodarczej danego przedsiębiorcy. Używanie rzeczy jest sposobem wykonywania faktycznego władztwa nad rzeczą. Mieści się w pojęciu korzystania z rzeczy, będącego atrybutem prawa własności (art. 140 k.c.). Jest także treścią posiadania (art. 336 k.c.) i prawa użytkowania (art. 252 k.c.). Używanie rzeczy stanowi również przedmiot takich umów jak np. umowa najmu (art. 659 § 1 k.c.), dzierżawy (art. 693 § 1 k.c.) albo umowa użyczenia (art. 710 k.c.). Treść tego prawa jest determinowania rodzajem rzeczy i jej przeznaczeniem. Używanie radioodbiornika, polega na słuchaniu nadawanego tą drogą programu, a używanie telewizora - również na oglądaniu emitowanego obrazu. W świetle art. 2 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych podstawą pobierania tych opłat są stany faktyczne zawierające się w określeniu używania odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego. Prawne władztwo nad rzeczą nie musi łączyć się z jej używaniem przez uprawnionego. Dlatego ustawa przewiduje w art. 2 ust. 2 domniemanie, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika. Z art. 2 ust. 1 ustawy wynika, że domniemanie to obala wykazanie, że radioodbiornik lub telewizor używa inna osoba niż właściciel (posiadacz samoistny). Właściciel nie traci posiadania przez to, że oddaje drugiemu rzecz w posiadanie zależne (art. 337 k.c.). Faktyczne władztwo nad rzeczą obejmujące używanie rzeczy przejmuje wówczas posiadacz zależny (najemca, użytkownik lub dzierżawca). Już więc z treści art. 2 ust. 1 i 2 ustawy o opłatach abonamentowych można by wyprowadzić wniosek, że skoro opłatę abonamentową pobiera się za używanie radioodbiornika lub telewizora, to opłaty nie powinien ponosić właściciel tych rzeczy, który oddał rzecz do używania np. użyczając radioodbiornik lub wynajmując go innej osobie. Wówczas bowiem faktycznie sprawującym władztwo nad rzeczą – używającym radioodbiornik lub telewizor staje się posiadacz zależny. Budzący wątpliwości interpretacyjne art. 5 ust. 2 pkt 3 ustawy o opłatach abonamentowych zawęża tę możliwość obalenia domniemania posiadania - używania odbiornika radiowego i telewizyjnego i zarazem zwolnienia od opłat abonamentowych, do przypadków, gdy są one przeznaczone przez przedsiębiorcę wyłącznie do sprzedaży lub przekazania osobom trzecim do używania na podstawie umów, jeżeli czynności te należą do przedmiotu działalności gospodarczej danego przedsiębiorcy. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyłączność, o której mowa w tym przepisie odnosi się do przeznaczenia odbiorników - do sprzedaży lub przekazania osobom trzecim do używania. Przepis wyklucza więc z zakresu zwolnienia odbiorniki używane przez przedsiębiorcę prowadzącego działalność polegającą na sprzedaży lub udostępnianiu tego rodzaju urządzeń osobom trzecim. W związku z tym NSA nie podziela stanowiska zaprezentowanego przez organ i zaakceptowanego przez Sąd I instancji, że na podstawie art. 5 ust. 2 pkt 3 ustawy zwolnione od opłat abonamentowych są wyłącznie odbiorniki stanowiące przedmiot umowy sprzedaży lub przekazania osobom trzecim do używania przez przedsiębiorców prowadzących działalność gospodarczą w tym zakresie, zatem z tego zwolnienia nie mogą korzystać przedsiębiorcy, którzy oferują do sprzedaży lub np. wynajmują samochody wyposażone w radioodbiorniki, nie zawierając odrębnych umów dotyczących radioodbiorników. Przyjęta przez Sąd I instancji interpretacja art. 5 ust. 2 pkt 3 ustawy o opłatach abonamentowych nie ma dostatecznego uzasadnienia w treści tego przepisu. Przede wszystkim jednak pomija obowiązujące i niebudzące wątpliwości interpretacyjnych przepisy prawne, regulujące obrót (dokonywanie czynności cywilnoprawnych) dotyczących rzeczy ruchomych. Należy zauważyć, że w decyzji z [...] października 2014 r. organ uznał radioodbiornik samochodowy za integralnie połączony z samochodem. Natomiast Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku określił radioodbiornik jako cześć składową samochodu. Mimo tych stwierdzeń zarówno organ, jak i Sąd uzależniają korzystanie ze zwolnienia przewidzianego w art. 5 ust. 2 pkt 3 omawianej ustawy od zawarcia odrębnej umowy dotyczącej sprzedaży lub np. wynajmu radioodbiornika samochodowego. Prawo cywilne zna pojęcia: części składowej i przynależności. Według art. 47 § 1 k.c. część składowa rzeczy nie może być odrębnym przedmiotem własności i innych praw rzeczowych. Częścią składową rzeczy jest zaś wszystko, co nie może być od niej odłączone bez uszkodzenia lub istotnej zmiany całości albo bez uszkodzenia lub istotnej zmiany przedmiotu odłączonego (art. 47 § 2). Jeżeli zatem, zdaniem Sądu radioodbiornik samochodowy jest częścią składową samochodu, to prawo nie pozwala uczynić go przedmiotem odrębnej umowy sprzedaży lub umowy przekazania osobie trzeciej do używania. Przynależnościami są natomiast rzeczy ruchome potrzebne do korzystania z innej rzeczy (rzeczy głównej) zgodnie z jej przeznaczeniem, jeżeli pozostają z nią w faktycznym związku odpowiadającym temu celowi (art. 51 § 1 k.c.). Czynność prawna mająca za przedmiot rzecz główną odnosi skutek także względem przynależności, chyba że co innego wynika z treści czynności albo z przepisów szczególnych (art. 52 k.c.). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, radioodbiornikowi samochodowemu należy przypisać status przynależności samochodu (takie też stanowisko zajął NSA w wyroku z 11 sierpnia 2017 r., sygn. akt II GSK 3166/15). Rozwijając tę myśl, można przytoczyć co najmniej te poglądy wypowiadane na temat istoty przynależności, które mogą uzasadnić postawioną tezę. Przynależność (rzecz pomocnicza) musi pozostawać w faktycznym, funkcjonalnym i gospodarczym związku z rzeczą główną, co oznacza, że korzystający z rzeczy pomocniczej korzysta jednocześnie z rzeczy głównej. Związek ten musi być trwały, jednakże korzystaniu z rzeczy głównej nie musi zawsze towarzyszyć korzystanie z przynależności. Rzecz główna może bowiem spełniać swe funkcje gospodarcze bez przynależności. Przynależność musi być rzeczą potrzebną do korzystania z rzeczy głównej. Przyjmuje się, że tego rodzaju zależność istnieje, gdy przynależność umożliwia, ułatwia lub tylko uprzyjemnia korzystanie z rzeczy głównej (szerzej na ten temat: M. Bednarek, Komentarz do art. 51 k.c., Lex, i podana tam literatura przedmiotu). We współczesnych samochodach radioodbiorniki są powszechnie spotykanym elementem wyposażenia. Stanowią stały fragment zabudowy kokpitu samochodu, ich faktyczny związek z samochodem nie jest zatem sporadyczny albo chwilowy. Z radioodbiornika samochodowego korzysta się, co do zasady podczas jazdy samochodem. Zachodzi więc również funkcjonalny, gospodarczy związek pomiędzy radioodbiornikiem i samochodem. Można wreszcie przyjąć, że radioodbiornik jest potrzebny do korzystania z samochodu w znaczeniu wyżej podanym. Radio w samochodzie to nie tylko źródło doznań ułatwiających i uprzyjemniających jazdę. To także dostęp do informacji czasami niezbędnych dla bezpiecznego podróżowania (dotyczących warunków pogodowych, ruchu na drogach). Wspomniano już, że w myśl art. 52 k.c. czynność prawna mająca za przedmiot rzecz główną odnosi skutek także względem przynależności, chyba że co innego wynika z treści czynności albo z przepisów szczególnych. Przynależność stanowi samoistną rzecz ruchomą i w związku z tym zachowuje samodzielny byt prawny. Jednakże ze względu na związki funkcjonalne i gospodarcze przynależności i rzeczy głównej przyjęto, że co do zasady przynależności dzielą los prawny rzeczy głównej. Wobec tego skutki umowy sprzedaży lub najmu samochodu wyposażonego w radioodbiornik dotyczą również radioodbiornika. Można powiedzieć, że umowa sprzedaży lub najmu samochodu jest zarazem umową sprzedaży lub najmu radioodbiornika, chyba że co innego wynika z treści tej umowy albo z przepisów szczególnych. Jeżeli zatem w umowie o przekazaniu samochodu wyposażonego w radioodbiornik osobie trzeciej do używania strony umowy nie postanowiły inaczej co do radioodbiornika (nie wymieniły radioodbiornika), zachodzi stan faktyczny wypełniający dyspozycję art. 5 ust. 2 pkt 3 ustawy o opłatach abonamentowych. Nie ma bowiem żadnych podstaw prawnych, aby w treści tego przepisu dopatrywać się odstępstwa od zasady określonej w art. 52 k.c. Można dodać, że z przepisu art. 5 ust. 2 pkt 3 ustawy nie wynika też, że obowiązek ponoszenia opłat abonamentowych nie dotyczy jedynie przedsiębiorców, których działalność gospodarcza polega wyłącznie na oferowaniu odbiorników radiowych albo telewizyjnych do sprzedaży lub do używania przez osoby trzecie. Wynika natomiast, że czynności te mają należeć do przedmiotu ich działalności gospodarczej. Z tych wszystkich powodów Naczelny Sąd Administracyjny uznał przede wszystkim za uzasadnione zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia art. 5 ust. 2 pkt 3 ustawy o opłatach abonamentowych przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. Dlatego też działając na podstawie art. 188 p.p.s.a., uznając istotę sprawy za dostatecznie wyjaśnioną, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok, uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję utrzymaną nią w mocy. O kosztach postępowania Sąd orzekł stosownie do art. 200, art. 203 pkt 1 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 490 ze zm.) oraz § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło