IV SA/Wa 1775/15

WyrokWSA w Warszawie2015-11-06

Skład orzekający: Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Anita Wielopolska-Fonfara, Tomasz Wykowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy postanowienie odmawiające dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu administracyjnym na prawach strony może zostać utrzymane w mocy, jeśli organ nie wezwał organizacji do uzupełnienia wniosku w zakresie wykazania interesu społecznego?
Ratio decidendi
Organ administracji publicznej, odmawiając dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu na prawach strony, nie może ograniczyć się do ogólnego stwierdzenia braku wykazania interesu społecznego. Powinien wezwać organizację do uzupełnienia wniosku w tym zakresie, aby zapewnić prawidłowe zbadanie przesłanki interesu społecznego, o której mowa w art. 31 § 1 k.p.a. Zaniechanie takiego wezwania stanowi naruszenie przepisów postępowania, które może mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Stan faktyczny
Towarzystwo O. wniosło o dopuszczenie do udziału w postępowaniu zażaleniowym dotyczącym obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla planowanej budowy drogi. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) odmówiło dopuszczenia, uznając, że Towarzystwo nie wykazało interesu społecznego. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, SKO utrzymało swoje postanowienie w mocy. Towarzystwo wniosło skargę do WSA, zarzucając m.in. naruszenie przepisów postępowania i wydanie postanowienia bezprzedmiotowo.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2015 r. oraz utrzymane nim w mocy postanowienie tego organu z dnia [...] stycznia 2015 r. i zasądził od SKO na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Sędziowie sędzia WSA Anita Wielopolska-Fonfara, sędzia WSA Tomasz Wykowski (spr.), Protokolant ref. staż. Paweł Smulski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 listopada 2015 r. sprawy ze skargi Towarzystwa O. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy dopuszczenia do udziału w postępowaniu na prawach strony 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] stycznia 2015 r., nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz skarżącego Towarzystwa O. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I. Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej "Sądu") postanowieniem z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. (dalej "SKO") po rozpatrzeniu wniosku Towarzystwa O. w W. (dalej "Towarzystwa" albo "T.") o ponowne rozpatrzenie sprawy, zakończonej postanowieniem SKO z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...], odmawiającym dopuszczenia Towarzystwa do udziału w postępowaniu zażaleniowym, dotyczącym postanowienia Burmistrza W. Nr [...] z dnia [...] czerwca 2014 r., znak: [...], uznającego obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla planowanego przedsięwzięcia, mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, polegającego na budowie drogi wojewódzkiej nr [...] na odcinku od istniejącej drogi wojewódzkiej nr [...] do węzła [...] na drodze krajowej [...], oraz uznające potrzebę sporządzenia raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, w zakresie uwzględniającym zagadnienia określone w art. 66 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. 2013 r., poz. 1235 ze zm.), utrzymało własne postanowienie w mocy. II. Stan sprawy, poprzedzający wydanie przez SKO zaskarżonego obecnie postanowienia z dnia [...] marca 2015 r., przedstawia się w sposób następujący: 1. W dniu [...] listopada 2014 r. do SKO wpłynął wniosek Towarzystwa, reprezentowanego przez p. dr. W. N., o dopuszczenie Towarzystwa do udziału w postępowaniu "w sprawie rozpatrzenia zażaleń wniesionych na postanowienie Nr [...] Burmistrza W. z dnia [...] czerwca 2014 r. (sygn. [...]) o nałożeniu obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko dla planowanej budowy odcinka drogi wojewódzkiej Nr [...] - na odcinku od istniejącej drogi wojewódzkiej do węzła [...], przewidzianego w ciągu planowanej drogi krajowej [...]" (dalej także "postępowanie zażaleniowe"). W uzasadnieniu wniosku Towarzystwo wskazało, że działa jako stowarzyszenie zwykłe, a celem jego działalności jest ochrona przyrody ojczystej, realizowana na terenie całego kraju, również poprzez jego udział, na prawach strony, w postępowaniach związanych z ochroną środowiska, w tym dotyczących jego przekształcania w związku z inwestycjami infrastrukturalnymi. Ponadto, Towarzystwo stwierdziło, że jego udział w wymienionym wyżej postępowaniu służył będzie ochronie środowiska i jego walorów w powiecie [...], jak również interesom miejscowej społeczności, ponieważ członkami tej organizacji społecznej są osoby z wyższym wykształceniem biologicznym, posiadający wiedzę praktyczną w zakresie zagadnień dotyczących ochrony środowiska w trakcie działalności inwestycyjnej, której dotyczy przedmiotowe postępowanie. W rzeczonym wniosku Towarzystwo O. przywołało również przepisy Konstytucji RP, dotyczące obywatelskiego obowiązku ochrony środowiska, podkreślając, iż przemawiają one za tym, "aby ludzie dobrowolnie zrzeszający się w organizacjach ekologicznych, mogli współuczestniczyć w procesie decyzyjnym, który dotyczy wprost zachowania walorów przyrodniczych" w związku z planowaną inwestycją. Na koniec Towarzystwo podniosło, że do przedmiotowego postępowania dopuszczono już uprzednio inną organizację społeczną, w związku z czym - "mając na uwadze równość w traktowaniu stowarzyszeń wobec prawa" - nie sposób byłoby zakwestionować prawa Towarzystwa O. do udziału w postępowaniu na prawach strony. Nadmienić przy tym należy, że do rzeczonego wniosku nie dołączono wzmiankowanego regulaminu stowarzyszenia. 2. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2015 r. SKO orzekło o odmowie dopuszczenia Towarzystwa do udziału w postępowaniu zażaleniowym. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ stwierdził, że Towarzystwo w żaden sposób nie wyjaśniło związku między swoimi celami statutowymi a przedmiotem postępowania, jak również nie załączyło rzeczonego statutu do wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu, ani też w inny sposób nie umożliwiło weryfikacji przez organ zapisów tego regulaminu. 3. Dochowując ustawowego terminu, Towarzystwo złożyło wniosek o ponowne rozpatrzenie niniejszej sprawy, zarzucając SKO naruszenie przepisów postępowania, poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych i niedopełnienie prawidłowej procedury administracyjnej. Jak stwierdzono, obowiązek wezwania do uzupełnienia braku formalnego wniosku (...), spoczywa na organie administracji publicznej, nie zaś na wnioskodawcy. Do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dołączono m.in. regulamin stowarzyszenia. III. Zaskarżonym obecnie postanowieniem z dnia [...] marca 2015 r. SKO rozpatrzyło ponownie sprawę zakończoną postanowieniem tego organu z dnia [...] stycznia 2015 r., utrzymując to postanowienie w mocy. Uzasadniając wydane orzeczenie, SKO wskazało w szczególności, co następuje: 1. Zgodnie z art. 31 § 1 k.p.a. organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem: 1) wszczęcia postępowania, 2) dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny. Uznając żądanie organizacji społecznej za uzasadnione, organ administracji publicznej postanawia o wszczęciu postępowania z urzędu lub o dopuszczeniu organizacji do udziału w postępowaniu. Na postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania lub dopuszczenia do udziału w postępowaniu organizacji społecznej służy zażalenie (art. 31 § 2 k.p.a.). Zgodnie z regulacją zawartą w wyżej cytowanych przepisach, organizacja społeczna może wystąpić z żądaniem wszczęcia postępowania lub dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny. Są to przesłanki inicjatywy procesowej organizacji społecznej, które muszą wystąpić łącznie - cel statutowy organizacji społecznej jest jednym elementem legitymującym żądania, drugim natomiast jest zgodność tego żądania z interesem społecznym. Rozpatrując wniosek organizacji społecznej, organy administracji muszą rozważać zarówno to, czy udział w postępowaniu znajduje uzasadnienie w postanowieniach statutu organizacji, jak i to, czy za tym udziałem, nawet gdy mieści się on w ramach działalności statutowej, przemawia interes społeczny (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 marca 2008 r., sygn. akt II OSK 264/07). 2. Pojęcie interesu społecznego w rozumieniu, w jakim występuje w art. 31 § 1 k.p.a., jest pojęciem nieostrym, stwarzającym trudności interpretacyjne, mogące doprowadzić niekiedy do skrajności w zbyt zawężającej lub nazbyt rozszerzającej wykładni tego pojęcia przez organy administracji publicznej. Pojęcie to nie zostało zdefiniowane przez ustawodawcę, zatem w każdej sprawie indywidualnej podlega ono wykładni organu, do którego zostało skierowane żądanie oparte na przepisie art. 31 § 1 Kpa. W związku z tym, organizacja społeczna występująca z takim żądaniem, powinna starać się w każdej sprawie wykazać, że za wszczęciem postępowania z urzędu bądź za dopuszczeniem jej do udziału w postępowaniu przemawia interes społeczny. Dopuszczenie do udziału w postępowaniu podmiotu, który nie broni własnego interesu prawnego, zmienia układ praw procesowych strony, przyznając te prawa też innemu podmiotowi. Przy ustalaniu spełnienia przesłanek z art.31 k.p.a. przez organizację społeczną nie jest dopuszczalna wykładnia rozszerzająca. Należy ponadto stwierdzić, że nie jest dopuszczalna taka wykładnia art. 31 § 1 k.p.a., zgodnie z którą organ administracji publicznej byłby niejako automatycznie zobligowany do uwzględnienia żądania organizacji społecznej z tych tylko powodów, że jest ona formalnie organizacją społeczną, której żądanie jest uzasadnione celami statutowymi, bez badania czy przemawia za tym interes społeczny. Taka wykładnia byłaby sprzeczna z ratio legis cytowanego przepisu, gdyż zawężałaby zakres kompetencji organu określony w § 2 tego przepisu. Trzeba przy tym podkreślić, że kwalifikacji ani specjalizacji działania organizacji społecznej nie można utożsamiać z kwalifikacjami, jakie powinien posiadać wyspecjalizowany organ administracji publicznej, wyznaczonymi ukończeniem określonych kierunków studiów, doświadczeniem zawodowym, itp. Niemniej jednak, organizacja taka powinna wykazać, że posiada choćby pewien zasób wiedzy specjalistycznej o przedmiocie postępowania, na poziomie, który pozwoli jej na rzeczywiste przyczynienie się do ulepszenia postępowania, a tym samym - realną obronę interesu społecznego. Nie może to być zatem wiedza wyłącznie na poziomie przeciętnym, chociaż nie ma znaczenia, z jakich źródeł ona pochodzi i nie ma przeszkód, by wynikała nie z ukończonych studiów, a np. wyłącznie z zainteresowań pozazawodowych i doświadczeń życiowych członków stowarzyszenia. Posiadanie takiej wiedzy powinno wynikać z kierowanych do organu właściwego wniosków i innych pism w danej sprawie. 3. Odnosząc powyższe rozważania do niniejszej sprawy stwierdzić należy, że z akt postępowania wynika, że Towarzystwo jest organizacją społeczną, a ochrona przyrody należy do jego celów statutowych. Niemniej jednak wnioskujące Towarzystwo nie uprawdopodobniło, że za jego udziałem w postępowaniu zażaleniowym, dotyczącym uznania obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla przedsięwzięcia, polegającego na budowie drogi wojewódzkiej nr [...] na odcinku od istniejącej drogi wojewódzkiej nr [...] do węzła [...] na drodze krajowej [...] oraz uznania potrzeby sporządzenia raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko w określonym zakresie, przemawia interes społeczny. We wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu Towarzystwo, poza zgłoszeniem żądania w tym zakresie, nie uzasadniło, na czym polegać miałyby korzyści dla "ochrony środowiska i jego walorów w pow. [...]" oraz "interesów miejscowej społeczności". Pomimo iż jego członkowie posiadają, jak wskazano, "ekspercką" wiedzę w zakresie nauk biologicznych, organizacja społeczna nie wykazała, że posiada rozeznanie w tej konkretnej sprawie, które uzasadniałoby stwierdzenie, że jej udział w niniejszym postępowaniu leży w interesie społecznym. Nie ma oczywiście wątpliwości co do tego, że to organ jest zobowiązany do wyczerpującego i wnikliwego zebrania oraz rozpatrzenia materiału dowodowego, jednakże Towarzystwo w żaden sposób nie uprawdopodobniło, iż przyczyni się aktywnie do lepszego wypełnienia przez postępowanie administracyjne jego celów, natomiast we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, poza przywołaniem orzecznictwa sądowo-administracyjnego, w istocie w ogóle nie odniosło się do kwestii merytorycznych. IV. Pismem z dnia [...] maja 2015 r. Towarzystwo wniosło do Sądu (za pośrednictwem organu) skargę na postanowienie SKO z dnia [...] marca 2015 r., wnosząc o: - stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia, na podstawie art.145 § 2 p.p.s.a., w związku z art. 156 § 1 pkt 2 i art. 126 k.p.a. , - uchylenie w całości wydanego poprzednio przez SKO w W. Postanowienia Nr [...] z dnia [...] stycznia b.r. - na podstawie art. 135 p. p. s. a., - zasądzenie na rzecz T. od SKO w W. kwoty 100 zł (słownie: sto złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowo administracyjnego, jakie poniesie strona skarżąca (Towarzystwo) wskutek wniesienia niniejszej skargi do tut. Sądu. Zaskarżonemu postanowieniu SKO Towarzystwo zarzuciło, iż jest ono obciążone wadą nieważności opisaną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. (w związku z art. 126 k.p.a.), gdyż zostało wydane bezprzedmiotowo - z rażącym naruszeniem prawa - wskutek naruszenia art. 105 § 1 k.p.a. oraz niezastosowania art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. (w związku z art. 127 § 3 KPA oraz art. 144 KPA). Z kolei postanowieniu z dnia [...] stycznia 2015 r.) Towarzystwo zarzuca wydanie go z naruszeniem przepisów postępowania (k.p.a.), tj. art. 7, art.31 § 2 i 3, art.64 § 2, art. 77 § 1 k.p.a., jak również z błędnym zastosowaniem w podstawie prawnej art.127 § 2 k.p.a., co miało istotny wpływ na wynik dokonanego pierwszego rozstrzygnięcia odmownego. W uzasadnieniu zarzutów skargi, Towarzystwo podniosło w szczególności, co następuje: 1. W odniesieniu do zrzutu nieważności zaskarżonego postanowienia stwierdzić należy, że rozstrzyganie wniosku T. o dopuszczenie tegoż stowarzyszenia do udziału na prawach strony w omawianym postępowaniu odwoławczym - co do istoty sprawy - w dacie [...] marca 2015 r., podczas gdy postępowanie administracyjne, do którego T. żądał dopuszczenia zostało ostatecznie zakończone w II instancji już w dniu [...] stycznia b.r. (wydaniem postanowienia Nr o [...] o utrzymaniu w mocy Postanowienia Nr [...] Burmistrza R. o nałożeniu obowiązku przeprowadzenia OOŚ) - było bezprzedmiotowe. Bowiem od dnia [...] marca 2015 r. wniosek T. o dopuszczenie do udziału na prawach strony stał się bezprzedmiotowy. Organ odwoławczy (SKO w W.) w zaistniałej, opisanej powyżej sytuacji, powinno umorzyć w całości prowadzone postępowanie dotyczące ponownego rozpatrzenia sprawy zakończonej wydaniem w dniu [...] stycznia b.r. Postanowienia Nr [...] - na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 KPA (w związku z art. 127 § 3 oraz art. 144 k.p.a.) - który nie został zastosowany w zaskarżonym postanowieniu z dnia [...] marca b.r. Ponieważ tak się nie stało - zaskarżone postanowienie Nr [...] zasługuje w całości na stwierdzenie nieważności przez WSA w Warszawie. 2. Odnośnie wydanego poprzedniego (w dniu [...] stycznia b.r.) postanowienia SKO w W. Nr [...] – T. wskazuje iż to pierwsze postanowienie zostało wydane z licznymi naruszeniami przepisów postępowania administracyjnego, wymienionymi w zarzutach niniejszej skargi. Szczegółowe uzasadnienie tych zarzutów znajduje się w uzasadnieniu wniosku T. z dnia [...] lutego 2015r. o ponowne rozpatrzenie sprawy - znajdującym się w aktach administracyjnych niniejszej sprawy. 3. Dodatkowo T. podnosi, że zaskarżone w niniejszej skardze postanowienie SKO w W. Nr [...] (z dnia [...] marca b.r.), jak również-postanowienie poprzednie (Nr [...] - z dnia [...] stycznia b.r.) nie zostały doręczone inwestorowi przedsięwzięcia ([...] Zarządowi Dróg Wojewódzkich w W.). Ponieważ omawiane rozstrzygnięcia - czy T. zostanie dopuszczony wskutek wniesionego żądania na prawach strony do udziału w postępowaniu zażaleniowym w przedmiocie nałożenia takiego obowiązku - dotyczy wprost interesu prawnego wymienionego inwestora, będącego stroną w rozumieniu art. 28 KPA – T. twierdzi, że zaskarżone Postanowienie SKO w W. Nr [...] zasługuje także na wznowienie z przyczyn, o których jest mowa w art. 145 par. 1 pkt. 4 KPA, w związku z art. 126 KPA). V. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: VI. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stosownie do art.135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Skargę należało uwzględnić, albowiem zarówno zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] marca 2015 r., jak i utrzymane nim w mocy postanowienie tego organu z dnia [...] stycznia 2015 r., wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, tj. art.107 § 3 w związku z art.31 k.p.a., które to naruszenia mogły istotnie wpłynąć na wynik sprawy. Z tej racji oba postanowienia należało wyeliminować z obrotu prawnego. VII. Kontrola legalności zaskarżonego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] marca 2015 r. prowadzi do następujących wniosków: 1. Przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, zakończonego zaskarżonym obecnie postanowieniem SKO było rozstrzygnięcie, czy Towarzystwo spełnia ustawowe warunki, przewidziane w art.31 § 1 k.p.a., do dopuszczenia go na prawach strony do udziału w postępowaniu zażaleniowym na postanowienie Burmistrza W. z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...]. SKO uznało, że w sprawie nie została spełniona jedna z dwóch przesłanek niezbędnych do pozytywnego rozpatrzenia wniosku Towarzystwa w tym zakresie, tj. nie ma podstaw do uznania, że za dopuszczeniem Towarzystwa do udziału we wskazanym wyżej postępowaniu zażaleniowym, przemawia interes społeczny. W ocenie Sądu stanowisko to jest przedwczesne. 2. Zgodnie z treścią art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny. Organizacja społeczna może brać udział w postępowaniu administracyjnym na prawach strony, jeżeli spełnione są łącznie następujące przesłanki: 1) postępowanie administracyjne nie dotyczy praw i obowiązków organizacji społecznej, lecz praw i obowiązków "innej osoby", czyli strony (stron) tego postępowania, 2) jest to uzasadnione celami statutowymi organizacji społecznej, 3) przemawia za tym interes społeczny. 3. W pierwszej kolejności Sąd nie podziela oceny Towarzystwa, że wraz z ostatecznym rozpatrzeniem przez SKO, postanowieniem z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...], zażalenia na postanowienie Burmistrza W. z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...], a zatem wraz z merytorycznym rozpatrzeniem sprawy administracyjnej, w której chciało wziąć udział Towarzystwo, bezprzedmiotowym było późniejsze ponowne rozpatrywanie przez SKO – zaskarżonym obecnie postanowieniem z dnia [...] marca 2015 r. – kwestii dopuszczenia Towarzystwa do udziału w tymże postępowaniu merytorycznym, rozstrzygniętej negatywnym postanowieniem SKO z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...], a co za tym idzie, że postanowienie SKO z dnia [...] marca 2015 r. rażąco narusza art.105 § 1 k.p.a., z którego to przepisu wynikał obowiązek umorzenia postępowania z wniosku Towarzystwa o ponowne rozpatrzenie sprawy. Sąd bowiem podziela w całości stanowisko wyrażone w wyroku NSA z dnia 25 października 2013 r., sygn. akt II OSK 1217/12, w myśl którego: "W sytuacji złożenia przez organizację społeczną wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu na podstawie art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a., uprawnienie tej organizacji do dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu na prawach strony (art. 31 § 3 k.p.a.) nie wygasa wskutek wydania decyzji kończącej to postępowanie nawet wówczas, gdy nabyła ona cechę formalnej ostateczności wobec niewniesienia odwołania. Wniosek ten nadal podlega merytorycznemu rozpatrzeniu, a w razie pozytywnego jego załatwienia decyzja ta traci powyższą cechę i podlega doręczeniu tej organizacji stosownie do art. 109 § 1 w zw. z art. 31 § 3 k.p.a.". Stwierdzić należy wprawdzie, że wspomniany w wyroku stan faktyczny różni się nieco od występującego w niniejszej sprawie (Towarzystwo wniosło bowiem o dopuszczenie do udziału w sprawie nie na etapie pierwszej instancji, a na etapie postępowania zażaleniowego), niemniej okoliczność ta nie ma wpływu na funkcjonowanie zasady, że zakończenie postępowania głównego nie wywołuje w sposób automatyczny stanu bezprzedmiotowości postępowania o charakterze wpadkowym o dopuszczenie organizacji społecznej do udziału w postępowaniu głównym. Nie ulega w tej sytuacji wątpliwości, że w dniu [...] marca 2015 r. istniały podstawy do ponownego rozpatrywania przez SKO co do istoty kwestii istnienia podstaw do dopuszczenia Towarzystwa do udziału w postępowaniu głównym. 4. Stwierdzić natomiast należy, że zarówno zaskarżone postanowienie SKO z dnia [...] marca 2015 r., jak i utrzymane nim w mocy postanowienie z dnia [...] stycznia 2015 r., obarczone są oczywistym naruszeniem art.7 i 77 § 1 w związku z art.31 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie zbadania w prawidłowy sposób, czy przewidziana w art.31 § 1 k.p.a. przesłanka interesu społecznego została w sprawie spełniona. W wyroku z dnia 13 stycznia 2015 r., sygn. akt II GSK 2041/13, Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że "Rozstrzyganie kwestii udziału organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym dotyczącym innej osoby musi być połączone z rozważeniem, czy za tym udziałem przemawia interes społeczny, wniosek o dopuszczenie do tego udziału musi zatem zawierać wszelkie argumenty za nim przemawiające. Rozstrzygając o dopuszczeniu organizacji do postępowania każdorazowo organ ocenia istnienie w sprawie interesu społecznego. Nawet jeśli udział organizacji społecznej jest uzasadniony jej celami statutowymi organ administracji publicznej może uznać jej żądanie za niezasadne. Ocena wystąpienia przesłanki interesu społecznego w dopuszczeniu organizacji społecznej do udziału w postępowaniu należy do organu administracji. Organizacja społeczna powinna zatem wykazać zasadność udziału w postępowaniu, ponieważ jej udział w sprawie nie jest obojętny dla stron, zwłaszcza gdy reprezentują przeciwstawne interesy.". Nie ulega zatem wątpliwości, że wnioskując o dopuszczenie do udziału w sprawie organizacja społeczna winna wykazać spełnienie się obu przesłanek, niezbędnych do pozytywnego rozpatrzenia wniosku, przewidzianych w art.31 § 1 k.p.a. Nie oznacza to jednakże, że sam fakt niezawarcia we wniosku pełnej argumentacji w tym zakresie (w szczególności w odniesieniu do przesłanki interesu społecznego), upoważnia organ automatycznie do uznania, że wskazane wyżej przesłanki są niewykazane. Oceniając w niniejszej sprawie przesłankę istnienia interesu społecznego, organ dwukrotnie ograniczył się do ogólnego stwierdzenia, że przedmiotowy interes nie został wykazany we wniosku Towarzystwa o dopuszczenie do udziału w sprawie, zaniechawszy jednakże uprzedniego wezwania Towarzystwa do dokonania takiego wykazania i wyjaśnienia ewentualnych związanych z tym wątpliwości. Powyższe przesądza o wadliwości obu orzeczeń SKO oraz konieczności powtórzenia postępowania w przedmiocie dopuszczenia Towarzystwa do postępowania administracyjnego, wszczętego zażaleniem na postanowienie Burmistrza W. z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...]. 5. W następstwie uprawomocnienia się niniejszego wyroku SKO ponownie rozpatrzy wniosek Towarzystwa z dnia [...] listopada 2014 r. o dopuszczenie do udziału w postępowaniu, wzywając uprzednio Towarzystwo do wykazania, że za jego dopuszczeniem przemawia interes społeczny. Z powyższych względów Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art.145 § 1 pkt 1 li.c, art.135 i art.200 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło