I FZ 574/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: , Przewodniczący Sędzia NSA: Maria Dożynkiewicz, , po rozpoznaniu w dniu 26 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia P. Sp. z o.o. w P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 30 listopada 2015 r., sygn. akt I SA/Po 1656/15 w zakresie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. Sp. z o.o. w P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 22 czerwca 2015 r., nr [...] w przedmiocie zabezpieczenia przybliżonej kwoty zobowiązania w podatku od towarów i usług za miesiące grudzień 2013 r. i marzec 2014 r. wraz z odsetkami postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z 30 listopada 2015 r., sygn. akt I SA/Po 1656/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił wniosek P. sp. z o.o. w P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie z jej skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z 22 czerwca 2015 r., w przedmiocie zabezpieczenia przybliżonej kwoty zobowiązania w podatku od towarów i usług za miesiące grudzień 2013 r. i marzec 2014 r. wraz z odsetkami za zwłokę. Uzasadniając postanowienie, WSA wskazał, że spółka we wniosku podała, że z uwagi na zabezpieczenie w toku sprawy wszelkich środków finansowych nie posiada środków na opłacenie wpisu sądowego, wysokość kapitału zakładowego wynosi 5 000 zł, wartość środków trwałych 0 zł, zysk za ostatni rok obrotowy według bilansu 277 948,14 zł. Spółka podała, że stan czterech rachunków bankowych w trzech bankach na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wyniósł 0,00 zł, a środki pieniężne w kasie wyniosły 371,72 zł. W odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca oświadczyła, że w okresie od 1 stycznia 2015 r. do 30 września 2015 r. nie prowadziła aktywnej działalności gospodarczej. Przychody w deklaracjach VAT-7 za miesiące od stycznia 2015 r. do września 2015 r. wskazują wartość zero. Koszty netto z tytułu nabycia towarów i usług w tym okresie wyniosły 37 040,00 zł. W okresie od 1 stycznia 2015 r. do dnia uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, spółka nie dysponuje środkami pieniężnymi w kasie i nie zatrudnia pracowników. Nie prowadzi ewidencji środków pieniężnych. Koszty bieżące spółki ponoszone są przez jedynego udziałowca z jego środków własnych. Do pisma załączyła: zeznanie roczne podatkowe, z którego wynika, że przychody spółki wyniosły w 2013 r. 13 241 245,96 zł, koszty uzyskania przychodów 13 174 287,13 zł i dochód 66 958,83 zł, w 2014 r. odpowiednio 107 058.921,12 zł, koszty uzyskania przychodów 106 715.774,98 zł i dochód 343 146,14 zł. Spółka przedłożyła: sprawozdanie za 2013 r., z rachunku zysków i strat wynika, że zysk netto wyniósł 54 236,83 zł, z bilansu wynika, że na dzień 31 grudnia 2013 r. spółka posiadała środki na bieżących rachunkach bankowych i w kasie w łącznej kwocie 219 162,29 zł, sprawozdanie za 2014 r., z którego wynika, że podstawową działalnością spółki jest sprzedaż hurtowa paliw ciekłych, w sprawozdaniu finansowym wskazano, że zostało sporządzone przy założeniu kontynuowania działalności gospodarczej w dającej się przewidzieć przyszłości, wypracowany zysk przeznaczono do dalszego obrotu handlowego, zysk netto wyniósł 277 948,14 zł, środki pieniężne w kasie i na rachunkach spółki na dzień 31 grudnia 2014 r. wynosiły 317,72 zł. Spółka przedłożyła deklaracje VAT-7 za miesiące od marca 2015 r. do sierpnia 2015 r., z których wynika, że podstawa opodatkowania w marcu 2015 r. wynosi 0 zł, spółka nabyła towary i usługi za wartość netto 35 000 zł, odpowiednio w kwietniu 2015 r. 0 zł oraz nie nabyła towarów i usług, w maju 2015 r. 0 zł i 1 000 zł, w czerwcu 2015 r. 0 zł i 120 zł, w lipcu i sierpniu 2015 r. 0 zł oraz nie nabyła towarów i usług. Spółka załączyła wyciąg z rachunku bankowego prowadzonego przez A. za okres od 1 stycznia 2015 r. do 21 października 2015 r., z którego wynika, że saldo końcowe na tym rachunku wynosi (-) 330,00 zł, z rachunku tego w dniu 7 kwietnia 2015 r. spłacono zajęcie egzekucyjne na rachunek Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. w wysokości 213 312,16 zł. Do pisma załączyła zawiadomienia o uchyleniu zajęcia wystawione przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z 14 kwietnia 2015 r., z których wynika, że w dniu 31 marca 2015 r. wydano nowe zarządzenia zabezpieczenia, aktualne jest zabezpieczenie na łączną kwotę 3 825 452,00 zł. Sąd pierwszej instancji powołując się na art. 246 § 2 i art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej p.p.s.a.) podkreślił wyjątkowość instytucji prawa pomocy, wskazał iż ciężar dowodu spoczywa na wnioskodawcy i uznał, iż w okolicznościach sprawy brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku. Sąd wskazał na sytuacje majątkową spółki oraz zauważył, że w odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy przedłożyła jedynie wyciąg z rachunku bankowego prowadzonego przez A. Nie przedłożyła natomiast - mimo wezwania - wyciągów z pozostałych rachunków bankowych oraz nie wyjaśniła jaka jest sytuacja finansowa i majątkowa udziałowca spółki, nie podała także, czy zwróciła się do udziałowca z żądaniem uiszczenia dopłat, które zostałyby przeznaczone na uiszczenie kosztów sądowych, w tym wpisu od skargi w przedmiotowej sprawie. Sąd ten odwołując się do art. 177 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1030) stwierdził, iż spółka mimo wezwania do podania czy spółka zwróciła się do udziałowca z żądaniem uiszczenia dopłaty, nie podała takiej informacji oraz na potwierdzenie swojego stanowiska zawartego w sprzeciwie nie przedłożyła odpisu umowy spółki. Zdaniem WSA skoro udziałowiec spółki poniósł w bieżącym roku koszty netto z tytułu nabycia towarów i usług w wysokości 37 040,00 zł, natomiast wpis od skargi w niniejszej sprawie wynosi 500 zł, to spółka w pierwszej kolejności powinna zwrócić się do jej udziałowca o udzielenie pomocy w zakresie uiszczenia kosztów sądowych w niniejszej sprawie, a nie liczyć jedynie na to, że koszty sądowe zostaną pokryte z budżetu państwa. W zażaleniu spółka wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od opłat sądowych w całości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. Na wstępie wskazać należy, iż zgodnie z art. 243 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Oznacza to, że wyłączona jest na gruncie omawianej instytucji zasada oficjalności, czyli działania sądu z urzędu, więc to wnioskodawca winien przekonać sąd administracyjny o swojej sytuacji rodzinnej, majątkowej i finansowej i ją odpowiednio uwiarygodnić, sąd zaś ma dokonać jedynie oceny przedstawionej sytuacji. Niewątpliwie im bardziej wnioskodawca zobrazuje, udokumentuje tę sytuację, tym większe możliwości wnikliwej oceny ma sąd administracyjny. W przeciwnym razie strona musi się liczyć z negatywnymi dla siebie konsekwencjami braku wykazania przesłanek z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Zgodnie bowiem z tym przepisem ciężar dowodu spoczywa na stronie, która wnosi o przyznanie prawa pomocy. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zasadniczo zależy, od tego jak sąd oceni to, co zostanie przez stronę wykazane. Strona wnosząca o przyznania prawa pomocy składa stosowny wniosek na urzędowym formularzu (art. 252 § 2 p.p.s.a.), który ma na celu ogólne zobrazowanie sytuacji materialnej wnoszącego. W razie pojawiania się wątpliwości co do przedstawionych w formularzu danych sąd może wezwać stronę do złożenia dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego oraz aktualnej sytuacji finansowej. W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji wykorzystał swoje prawo nadane mu w art. 255 p.p.s.a. i wezwał stronę do nadesłania dodatkowych dokumentów, a także wskazał jakie to mają być dokumenty. Czynności określone w art. 255 p.p.s.a. podejmowane są po to, aby umożliwić stronie należyte uzasadnienie i udokumentowanie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skarżąca wezwana do uzupełnienia oświadczenia winna z należytą starannością wypełnić treść sądowego wezwania. W interesie strony leży bowiem przedstawienie informacji służących uzyskaniu prawa pomocy. Należy przede wszystkim zauważyć, że nie ma wątpliwości, iż skarżąca nie wypełniła wezwania wystosowanego do niej w trybie art. 255 p.p.s.a. Nie przedstawiono w szczególności wyciągów z wszystkich rachunków bankowych, lokat bankowych, rachunków kart kredytowych należących do spółki za ostatnie sześć miesięcy, sytuacji finansowej i majątkowej spółki oraz czy spółka zwróciła się do udziałowca z żądaniem uiszczenia dopłat, które zostałyby przeznaczone na uiszczenie kosztów sądowych, w tym wpisu od skargi. Skoro spółka twierdzi, że potrzebuje pomocy w realizacji jej praw, to istnieje konieczność oceny czy może sfinansować swój udział w postępowaniu. Wymóg udzielenia takich informacji wynika także z art. 252 p.p.s.a. W świetle powyższego, skoro we wniosku spółka wskazuje, iż posiada 4 rachunki bankowe w trzech bankach, to przedstawienie wyciągu tylko z jednego rachunku i nieudzielenie informacji o pozostałych już może wpłynąć negatywnie na ocenę twierdzeń spółki, co do niemożliwości poniesienia kosztów sądowych. Zauważyć też należy, iż osoba prawna oraz inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. postanowienie NSA z 29 marca 2011 r., I OZ 191/11). Skoro spółka nie przedstawiła żądanych dokumentów, które wskazywałyby w sposób niebudzący wątpliwości jaka jest jej sytuacja majątkowa, to w takiej sytuacji powinna liczyć się z tym, że brak będzie wystarczających podstaw do uznania jej oświadczeń i twierdzeń za uprawdopodobnione, a tym samym przyjęcia, że wykazała przesłanki uzasadniające przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie. Odnosząc się do argumentacji zażalenia warto zauważyć, iż Sąd pierwszej instancji analizując informacje przedłożone przez spółkę odniósł się do jej sytuacji materialnej wskazując na przychód jaki uzyskała ona w 2013 r. w łącznej kwocie 13 241 245,96 zł, przy kosztach uzyskania przychodu w kwocie 13 174 287,13 zł oraz w 2014 r., odpowiednio 107 058.921,12 zł oraz 106 715 774,98 zł. Biorąc pod uwagę wysokość przychodu jaki uzyskiwała spółka z prowadzonej działalności gospodarczej prawidłowo Sąd pierwszej instancji przyjął, iż jest ona w stanie pokryć opłaty w postępowaniu sądowym. Zauważyć bowiem należy, że w przypadku podmiotów prowadzących działalność gospodarczą miarodajną dla oceny ich zdolności płatniczych nie jest kategoria "dochodu" (rozumianego jako nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania), lecz "przychodu", istnieją bowiem legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów, tak by w końcowym rozliczeniu obciążenie podatkowe zminimalizować, czy też w ogóle je wyeliminować (np. zwolnienia podatkowe, ponoszone wydatki stanowiące koszty uzyskania przychodów, amortyzacja majątku trwałego, itp.). Istotniejsze zatem jest to, że skarżąca uzyskuje przychody z działalności gospodarczej i że przychody te kształtują się na znacznym poziomie. Wprawdzie z przedłożonych deklaracji VAT-7 za miesiące od marca 2015 r. do sierpnia 2015 r., że podstawa opodatkowania wyniosła 0 zł, a spółka nabyła towary i usługi za łączną wartość 36 120 zł, to biorąc pod uwagę uzyskany w 2014 r. przychód w wysokości 107 058 921,12 zł, nie można uznać by spółka znajdowała się w trudnej sytuacji finansowej, która uniemożliwiałaby uiścić jej wpis od skargi w wysokości 500 zł. Podsumowując powyższe należy uznać, że skoro to spółkę obciążał obowiązek wykazania zaistnienia przesłanek z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., z którego to obowiązku w rzetelny sposób się ona nie wywiązała, nie realizując w pełni wezwania skierowanego do niej w trybie z art. 255 p.p.s.a., oraz mając na uwadze wysokość przychodów uzyskiwanych przez spółkę, to nie budzi wątpliwości stanowisko Sądu pierwszej instancji, iż spółka nie wykazała, że spełnia przesłanki wskazane w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Z uwagi na powyższe oraz na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.