II GZ 341/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Anna Robotowska po rozpoznaniu w dniu 14 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia S. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w R. z dnia 8 stycznia 2016 r. sygn. akt II SA/Rz 1417/15 w zakresie odmowy zmiany postanowienia o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi S. S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w R., objętym zażaleniem postanowieniem z dnia 8 stycznia 2016 r. odmówił S. S. zmiany własnego postanowienia z dnia 9 listopada 2015 r., odmawiającego wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Celnej w P. (dalej: Dyrektor) z dnia [...] sierpnia 2015 r. w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej (12 000 zł) z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry. I Wyjaśniając motywy podjętego rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji wskazał, że wymienionym wyżej postanowieniem z dnia 9 listopada 2015 r. odmówiono skarżącemu wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora z dnia [...] sierpnia 2015 r., wobec czego pismem z dnia [...] listopada 2015 r. skarżący wystąpił do Sądu z ponownym wnioskiem o wstrzymanie jej wykonania (o zmianę wskazanego postanowienia w tym zakresie). Wnioskodawca powołał się na dokumenty wykazujące zadłużenie wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) w wysokości 3175,24 zł, zawiadomienie od komornika o zaległości wynoszącej 3656,01 zł oraz wezwanie z banku do zapłaty kwoty 917,67 zł, a ponadto wyjaśnił, że od września 2015 r. nie prowadzi działalności gospodarczej (która generowała zadłużenie w ZUS i urzędzie skarbowym), nie pracuje, pozostaje na utrzymaniu rodziców, jest właścicielem samochodu osobowego (rok prod. 2000) i nie posiada oszczędności ani nieruchomości. Z tych powodów egzekucja kary nałożonej decyzją może spowodować nieodwracalne skutki w jego sytuacji finansowo-majątkowej, tym bardziej że prowadzonych jest przeciw niemu 14 postępowań, w których wymierzono mu łączną karę w wysokości 168 000 zł. Odmawiając zmiany własnego postanowienia z dnia 9 listopada 2015 r. Sąd uznał, że wnioskodawca nie wykazał, aby od dnia wydania tego postanowienia zmieniły się okoliczności sprawy w rozumieniu art. 61 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), a przedłożone dokumenty dotyczą okresu sprzed 9 listopada 2015 r. Poza tym dokumenty te dowodzą jedynie, że wskazane należności nie zostały uregulowane, ale nie odnoszą się do powodów tego stanu rzeczy. W ocenie Sądu może to wynikać z braku środków, jednak nie musi. Nawet taki stan rzeczy nadal nie stanowi wykazania niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, tylko niemożność lub trudności w wykonaniu decyzji. Ponadto WSA przyjął, że w sytuacji opisanej przez skarżącego ewentualne skierowanie zaskarżonej decyzji Dyrektora do egzekucji nie będzie oznaczać pozbawienia go środków czy majątku, których nie posiada. Co więcej, zawieszenie, a nie zakończenie działalności gospodarczej nastąpiło przed 9 listopada 2015 r. (dane o zwieszeniu działalności przez skarżącego WSA zaczerpnął z dostępnej w Internecie informacji z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej) i nie może być rozpatrywane w kontekście zmiany okoliczności w rozumieniu art. 61 § 4 p.p.s.a. II W zażaleniu wniesionym do Naczelnego Sądu Administracyjnego S. S. domagał się uchylenia postanowienia Sądu pierwszej instancji z dnia 8 stycznia 2016 r. i wstrzymana wykonania zaskarżonej decyzji. Skarżący wyjaśnił, że we wniosku, jak również w ponownym wniosku wystarczająco uprawdopodobnił, iż wykonanie decyzji objętej skargą może wyrządzić mu znaczną szkodę, a także doprowadzić do trudnych do odwrócenia skutków. Skarżący załączył do zażalenia orzeczenia WSA w R., z których wynika, że WSA na podstawie analogicznych oświadczeń i dokumentów, tego samego wnioskodawcy, wstrzymywał wykonanie zaskarżonych decyzji (postanowienia WSA w R. – wydane z wniosków S. S. o wstrzymanie wykonania zaskarżonych decyzji Dyrektora – o sygn. akt: II SA/Rz 1416/15, II SA/Rz 1519/15, II SA/Rz 1521/15, II SA/Rz 1522/15). Wskazaną sytuację skarżący uznał za sprzeczną z zasadą pewności prawa i zasadą równości wobec prawa. III Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 4 p.p.s.a. postanowienie w sprawie wstrzymania aktu lub czynności wydane na podstawie § 2 i § 3, sąd może zmienić lub uchylić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności. Postanowieniem z dnia 9 listopada 2015 r. o sygn. akt II SA/Rz 1417/15 WSA w R., na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a., odmówił S. S. wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora z dnia [...] sierpnia 2015 r. Sąd uznał, że poza kopią zeznania o wysokości osiągniętego dochodu za 2014 r., skarżący nie załączył innych dokumentów uprawdopodobniających twierdzenie o braku środków finansowych na zapłacenie kary pieniężnej wymierzonej wskazaną decyzją. Skarżący nie wykazał zatem przesłanek wstrzymania wykonania decyzji w myśl art. 61 § 3 p.p.s.a. Rozpoznając ponowny wniosek, kontrolowanym obecnie postanowieniem z dnia 8 stycznia 2016 r. WSA w R. odmówił zmiany wskazanego wyżej postanowienia z dnia 9 listopada 2015 r. i wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, uznając, że w sprawie nie wystąpiła zamiana okoliczności w rozumieniu art. 61 § 4 p.p.s.a., ponieważ wnioskodawca nie wykazał żadnych nowych okoliczności w stosunku do poprzednio ocenionych przez Sąd pierwszej instancji. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego dokonana przez Sąd ocena ponownego wniosku S. S. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora z dnia [...] sierpnia 2015 r. nie jest trafna, a żądanie wnioskodawcy wymaga pogłębionej analizy w świetle oświadczeń oraz dokumentów załączonych do ponownego wniosku. Pokreślić należy, że ponownie rozpoznając wniosek skarżącego WSA powinien rozważyć, iż uiszczenie kary pieniężnej wymierzonej zaskarżoną decyzją może wyrządzić skarżącemu znaczną szkodę i spowodować trudne do odwrócenia skutki, bowiem łączna suma nałożonych na niego kar (168 000 zł) w konfrontacji z osiąganym rocznym dochodem skarżącego (12 936,68 zł) pozbawi go niezbędnych środków do życia, tym bardziej, że skarżący nie ma pracy, fatycznie nie prowadzi działalności gospodarczej (niezależnie od wpisu w rejestrze), nie posiada majątku (poza 15-letnim samochodem osobowym), jest zadłużony i pozostaje na utrzymaniu rodziców, jak również toczy się wobec niego 14 postępowań o nałożenie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry. Powyższe może, a nawet powinno być ocenione przez Sąd pierwszej instancji zgodnie z dyspozycją art. 61 § 4 p.p.s.a. skoro de facto nie było przedmiotem oceny w postanowieniu z dnia 9 listopada 2015 r. Ponadto Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że Sąd pierwszej instancji nie powinien wymagać od strony wnioskującej o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji udowodnienia wskazywanych we wniosku okoliczności, tylko ich uprawdopodobnienia. Wnioskodawca nie musi więc dowodzić swojej sytuacji majątkowej, a jedynie ją uprawdopodobnić, przekonać Sąd do tego, że wykonanie zaskarżonej decyzji może spowodować trudne do odwrócenia skutki lub zagrozić niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody w rozumieniu art. 61 § 3 p.p.s.a. Na koniec Naczelny Sąd Administracyjny wyraża przekonanie, że niewątpliwie kłóci się z elementarnym poczuciem sprawiedliwości rozbieżne orzekanie przez różne składy orzekające sądu na podstawie jednakowych okoliczności faktycznych, w analogicznym stanie prawnym i wobec tego samego skarżącego. Jednakże każda sprawa ma charakter indywidualny i wymaga zindywidualizowanej oceny, zaś w rozbieżności ocen sądu, wynikających głównie ze specyfiki danej sprawy, nie można upatrywać naruszenia ustanowionego Konstytucją RP porządku prawnego. Mając na uwadze powyższe oraz na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny postanowił jak w sentencji.