I OZ 1473/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 12 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A.F. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału IV Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 września 2015 r., sygn. akt IV SA/Wa 2804/15 o wezwaniu do uzupełnienia wpisu sądowego w sprawie ze skargi A. F. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] lipca 2015r., nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania postanawia: oddalić zażalenie. A. F. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] lipca 2015 r. utrzymującą w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2015 r. ustalającą odszkodowanie z tytułu przejęcia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości przeznaczonej na cele inwestycji drogowej, wydaną na podstawie art. 18 ust. 1 i 1e ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2013 r., poz. 687 ze zm.) w zw. z art. 125 ust. 5 pkt 3 i art. 132 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2014 r., poz. 518 ze zm.). Wraz z wniesieniem skargi uiszczono wpis sądowy w wysokości 200 zł. Zarządzeniem z dnia 11 września 2015 r. Przewodniczący Wydziału IV WSA w Warszawie wezwał skarżącego do uzupełnienia wpisu sądowego od przedmiotowej skargi o kwotę 12092 zł, stosownie do § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.), w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia, pod rygorem odrzucenia skargi. Na powyższe zarządzenie zażalenie wniósł A.F., kwestionując zasadność ustalenia w niniejszej sprawie stosunkowego wpisu sądowego. Zaskarżonemu zarządzeniu zarzucono naruszenie: 1. art. 231 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, zwanej dalej p.p.s.a.) poprzez niewłaściwe jego zastosowanie, 2. § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez błędne ustalenie wysokości wpisu, 3. § 2 ust. 3 pkt 5 ww. rozporządzenia poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy skarga dotyczy sprawy o wywłaszczenie nieruchomości i ustalenie odszkodowania. Skarżący wniósł o uchylenie zarządzenia i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zdaniem skarżącego w sprawie zastosowanie znajdzie uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 2010 r., sygn. akt I OPS 14/09, gdzie wypowiedziano pogląd o zasadności pobierania wpisów stałych od skarg na decyzje administracyjne orzekające o wywłaszczeniu nieruchomości i ustaleniu wysokości odszkodowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. Kwestią zasadniczą dla rozstrzygnięcia rozpoznawanej sprawy jest ustalenie, czy wpisem należnym od wniesionej skargi był wpis stosunkowy, czy też stały. W myśl art. 230 § 1 p.p.s.a. od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Pismem tym jest m.in. skarga (§ 2). Zgodnie zaś z art. 231 p.p.s.a., wpis stosunkowy od pism wszczynających postępowanie pobiera się w sprawach, w których przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne, stanowiące według art. 216 p.p.s.a. wartość przedmiotu zaskarżenia. W pozostałych sprawach pobiera się wpis stały. O rodzaju wpisu decyzje zatem charakter sprawy, w której skargę wniesiono, a dokładnie to, czy przedmiot skargi - zaskarżony akt - wiąże się bezpośrednio z określonym świadczeniem pieniężnym. Warunkiem koniecznym do ustalenia wpisu stosunkowego jest więc istnienie bezpośredniego związku między aktem lub czynnością będącą przedmiotem skargi a należnością pieniężną, co ma miejsce wtedy, kiedy z zaskarżonego aktu lub czynności da się wprost wyprowadzić obowiązek uiszczenia określonej kwoty pieniężnej. Wydając zaskarżone zarządzenie o uzupełnieniu uiszczonego wcześniej wpisu sądowego w wysokości 200 zł, Przewodniczący przyjął, że skarga na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 27 lipca 2015 r. w sprawie ustalenia wysokości odszkodowania podlega wpisowi stosunkowemu w wysokości 12292 zł obliczonemu na podstawie § 1 pkt 4 rozporządzenia z dnia 16 grudnia 2003 r. (1% wartości przedmiotu zaskarżenia podanej w skardze, tj. kwoty 1. 229.180,40 zł, nie mniej jednak niż 2.000 zł). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zarządzenie to jest prawidłowe. Ustalenie wysokości odszkodowania w niniejszej sprawie nastąpiło w związku z wcześniejszym wydaniem decyzji o udzieleniu zezwolenia na realizację inwestycji drogowej i przejęciem nieruchomości przeznaczonej pod inwestycję drogową z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa. Procedurę nabywania nieruchomości pod drogi określa art. 12 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, zgodnie z którym nieruchomości wydzielone decyzją o udzieleniu zezwolenia na realizację inwestycji drogowej stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa w odniesieniu do dróg krajowych z dniem, w którym decyzja ta stała się ostateczna (ust. 4). Decyzję ustalającą wysokość odszkodowania wydaje się natomiast w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja o udzieleniu zezwolenia na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna (ust. 4b). Zasady ustalania wysokości odszkodowania określa art. 18 ustawy. Nie ulega zatem wątpliwości, że zaskarżona decyzja zakończyła odrębne od postępowania prowadzanego na podstawie art. 11a i n. ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r., postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania, choć niewątpliwie dla jej wydania koniecznym było wcześniejsze wydanie decyzji o udzieleniu zezwolenia na realizację inwestycji drogowej. Decyzja wydana na podstawie art. 18 ust. 1 powołanej ustawy posiada więc odrębny byt i jako taka bezpośrednio wiąże się z określonymi świadczeniami pieniężnymi, kreując jedynie należność pieniężną w postaci odszkodowania. W konsekwencji przyjąć należy, że w sprawach, w których przedmiotem skargi jest wyłącznie decyzja odrębnie ustalająca odszkodowanie za przejętą nieruchomości konieczne jest - stosownie do treści art. 231 w zw. z art. 216 p.p.s.a. - uiszczenie wpisu stosunkowego. Wbrew twierdzeniom skarżącej, w niniejszej sprawie nie znajduje natomiast zastosowania uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 2010 r., sygn. akt I OPS 14/09. W powołanej uchwale stwierdzono, że w sprawie ze skargi na decyzję administracyjną o wywłaszczeniu nieruchomości i ustaleniu wysokości odszkodowania pobiera się wpis stały określony w § 2 ust. 3 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, także wówczas, gdy skarżący kwestionuje tylko wysokość ustalonego odszkodowania. Uchwała odnosiła się jednak tylko do tych decyzji, mocą których dokonano zarówno wywłaszczenia, jak i ustalono odszkodowanie, bowiem pytanie podmiotu wnioskującego o podjecie uchwały, tj. Rzecznika Praw Obywatelskich dotyczyło jedynie kwestii określenia charakteru wpisów od skarg na decyzje zawierające orzeczenie zarówno o wywłaszczeniu, jak i odszkodowaniu. W uzasadnieniu swej uchwały Naczelny Sąd Administracyjny wyraźnie wskazał, że kwestia rodzaju i wysokości wpisu sądowego w razie zaskarżenia odrębnych decyzji o ustaleniu wysokości odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość wykraczała poza zakres wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich. Określając rodzaj wpisu sądowego nie można zatem – wbrew twierdzeniom skarżącej – utożsamiać spraw, w których przedmiotem zaskarżenia, tak jak w niniejszej sprawie, jest decyzja ustalająca odszkodowanie ze sprawami, których skargi dotyczą decyzji zawierających orzeczenie o wywłaszczeniu oraz ustaleniu odszkodowania jako obligatoryjnym elemencie decyzji o wywłaszczeniu. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone zarządzenie odpowiada prawu i na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 i art. 198 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.