VIII SA/Wa 249/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Nawrot, Sędziowie Sędzia WSA Artur Kot /sprawozdawca/, Sędzia WSA Iwona Szymanowicz – Nowak, Protokolant Starszy referent Karolina Kaca, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 listopada 2015 r. sprawy ze skargi [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...]na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...]stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w przedmiocie zawieszenia z uwagi na bezprzedmiotowość oddala skargę 1. Postanowieniem z [...] stycznia 2015 r., po rozpatrzeniu zażalenia [...] Sp. z o. o. z siedzibą w M. [...] (dalej: "skarżąca" lub "Spółka"), Dyrektor Izby Celnej w W. (dalej: "organ odwoławczy" lub "Dyrektor IC") utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego w R. (dalej: "organ I instancji" lub "Naczelnik UC") z [...] listopada 2014 r. Przedmiotem tych postanowień było umorzenie jako bezprzedmiotowego postępowania w sprawie zawieszenia postępowania celnego dotyczącego unieważnienia zgłoszenia celnego. Jako podstawę prawną postanowienia Dyrektor IC wskazał między innymi art. 208 § 1 w związku z art. 201 § 1 pkt 2 i art. 219 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749; dalej: "Op"). 2. Stan faktyczny. 2.1. Naczelnik UC postanowieniem z [...] stycznia 2014 r. wszczął postępowanie celne wobec Spółki w sprawie unieważnienia jej zgłoszenia celnego z [...] października 2012 r. dokonanego w procedurze wywozu towarów (wyrobów tytoniowych). Pismem z [...] marca 2014 r. skarżąca wystąpiła do Naczelnika UC z wnioskiem o zawieszenie postępowania celnego do czasu prawomocnego zakończenia postępowania karnego prowadzonego na terytorium Republiki R. przeciwko r. inspektorowi celnemu w sprawie fikcyjnego zamknięcia celnych operacji tranzytowych, między innymi z udziałem skarżącej. Powołała się na art. 201 § 1 pkt 2 Op. Naczelnik UC postanowieniem z [...] kwietnia 2014 r. odmówił skarżącej zawieszenia postępowania celnego. Dyrektor IC postanowieniem z [...] czerwca 2014 r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Po wniesieniu przez Spółkę skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, Dyrektor IC postanowieniem wydanym [...] września 2014 r. w trybie autokontroli uchylił jednak swoje postanowienie i przekazał sprawę Naczelnikowi UC do ponownego rozpatrzenia. Decyzją z [...] września 2014 r. Naczelnik UC unieważnił zgłoszenie celne wywozowe skarżącej z [...] października 2012 r. Postanowieniem z [...] listopada 2014 r. umorzył w konsekwencji postępowanie o zawieszenie zakończonego postępowania celnego, gdyż postępowanie zainicjowane przez skarżącą w sprawie zawieszenia zakończonego postępowania celnego stało się bezprzedmiotowe. 2.2. Spółka wniosła zażalenie na postanowienie Naczelnika UC umarzające postępowanie z jej wniosku o zawieszenie postępowania celnego dotyczącego unieważnienia jej zgłoszenia celnego. Wystąpiła do Dyrektora IC o zmianę zaskarżonego postanowienia i zawieszenie postępowania celnego dotyczącego unieważnienia jej zgłoszenia celnego ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Naczelnikowi UC do ponownego rozpatrzenia. Pełnomocnik skarżącej postawił przy tym zarzuty naruszenia przepisów art. 201 § 1 pkt 2, art. 208 § 1, a także art. 217 § 2, art. 210 § 4 w związku z art. 219 oraz art. 121 § 1 Op. Zdaniem skarżącej, postępowanie z jej wniosku o zawieszenie postępowania nie stało się bezprzedmiotowe, zaś ustalenia poczynione w ramach postępowania karnego w R., mogą mieć kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia, jakie zapadnie w niniejszej sprawie. 2.3. Dyrektor IC, utrzymując w mocy postanowienie organu I instancji, przedstawił przebieg postępowania w sprawie oraz powołał się na przepisy art. 233 § 1 pkt 3 i art. 208 w związku z art. 239 i art. 219 Op. Wyjaśnił, że postępowanie celne w sprawie unieważnienia zgłoszenia celnego Spółki z [...] października 2012 r. zostało zakończone decyzją Naczelnika UC z [...] września 2014 r. Czyli bezprzedmiotowe stało się postępowanie z wniosku skarżącej o zawieszenie tego postępowania. Zarzuty zażalenia uznał za chybione (zob. s. [...] – [...] zaskarżonego postanowienia). 3.1. Z ostatecznym w administracyjnym toku instancji rozstrzygnięciem organu odwoławczego nie zgodziła się skarżąca. Pismem z [...] marca 2015 r. wniosła zatem skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej także jako "Sąd" lub "WSA"). Autor skargi, występując o uchylenie w całości postanowień organów obu instancji, postawił zarzuty naruszenia przepisu postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 208 § 1 Op poprzez błędne przyjęcie, że postępowanie w sprawie wniosku strony o zawieszenie postępowania w przedmiocie unieważnienia zgłoszenia celnego stało się bezprzedmiotowe, gdy "w chwili wydawania skarżonego postanowienia postępowanie główne w sprawie było w toku a organ drugiej instancji winien rozpatrzeć merytorycznie wniosek strony o zawieszenie postępowania; dopóki bowiem trwa postępowanie rozpoznawcze w sprawie, strona ma prawo składać wnioski o jego zawieszenie, a organ zobligowany jest do merytorycznego rozpoznania tychże wniosków". 3.2. W uzasadnieniu skargi jej autor (adwokat) przedstawił przebieg postępowania w sprawie i podniósł, że w chwili wydania przez Dyrektora IC zaskarżonego postanowienia brak było prawomocnej decyzji kończącej postępowanie dotyczące unieważnienia zgłoszenia celnego, wobec czego Dyrektor IC winien był rozpoznać merytorycznie wniosek strony o zawieszenie postępowania. Zwrócił przy tym uwagę na chronologię zdarzeń w sprawie niniejszej oraz w sprawie głównej. Wywiódł, że brak ostateczniej decyzji w sprawie głównej stanowił przeszkodę do umorzenia postępowania w sprawie incydentalnej, z wniosku skarżącej o zawieszenie postępowania w sprawie głównej. Zauważył, że postanowienie w przedmiocie zawieszenia postępowania może zapaść zarówno przed organem pierwszej jak i drugiej instancji. Powołał się przy tym na wyrok NSA z 26 października 2005 r. (I FSK 178/05) oraz wyrok WSA w Krakowie z 29 listopada 2012 r. (I SA/Kr 1487/12). 3.3. Odpowiadając na skargę, Dyrektor IC podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wystąpił o jej oddalenie. Zarzuty skargi uznał za chybione. Dodał, że brak było podstaw do zawieszenia postepowania głównego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga nie zasługuje na uwzględnienie. 4.1. Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się zatem do zbadania, czy organy administracji (podatkowe) w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w sposób przewidziany w art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: "uppsa"). Dodać należy, że zgodnie z art. 134 § 1 uppsa, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. 4.2. Na proces stosowania prawa składa się szereg etapów i elementów. I tak, w pierwszej kolejności organ stosujący prawo powinien zidentyfikować odpowiednią normę prawa materialnego, której zastosowanie może wchodzić w rachubę odnośnie rozpatrywanej sprawy. Następnie poprzez dokonanie wykładni tej normy, winien zrekonstruować jej treść i w oparciu o wynikające stąd wnioski, stwierdzić ustalenie, jakich faktów jest konieczne z punktu widzenia zastosowania tej normy. Ustalenie tych faktów winno nastąpić według reguł prawa procesowego, a zwłaszcza tych reguł, które dotyczą postępowania dowodowego. Końcowym etapem jest dokonanie subsumcji, czyli przyporządkowanie ustalonego stanu faktycznego do hipotezy normy prawa materialnego. Rolą Sądu pierwszej instancji jest zaś kontrola prawidłowości tego działania, z uwzględnieniem przepisów art. 134 i art. 145 uppsa. 4.3. W rozpoznawanej sprawie strony prowadzą spór dotyczący zasadności umorzenia przez Naczelnika UC, na podstawie art. 208 § 1 w związku z art. 219 Op, jako bezprzedmiotowego postępowania incydentalnego w sprawie z wniosku Spółki o zawieszenie postępowania celnego (głównego) w przedmiocie unieważnienia dokonanego przez skarżącą zgłoszenia celnego. Zdaniem Dyrektora IC, postępowanie w niniejszej sprawie z wniosku skarżącej o zawieszenie głównego postępowania celnego stało się bezprzedmiotowe i podlegało umorzeniu, gdyż organ I instancji wydał decyzję unieważniająca zgłoszenie celne skarżącej z [...] października 2012 r. Skarżąca uważa zaś, że brak było podstaw do umorzenia na podstawie art. 208 § 1 Op jako bezprzedmiotowego postępowania z jej zasadnego wniosku o zawieszenie postępowania głównego, gdyż decyzja organu I instancji unieważniająca zgłoszenie celne Spółki nie była ostateczna. 4.4. Ramy prawne. Zgodnie z art. 201 § 1 pkt 2 Op, organ podatkowy zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. W świetle art. 208 § 1 Op, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe (...) organ podatkowy wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Powyższe przepisy znajdują zastosowanie w niniejszej sprawie, zgodnie z art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. – Prawo celne (Dz. U. z 2013 r. poz. 727 ze zm.; dalej "Pc" lub "Prawo celne") w związku z art. 219 Op. 5. W ocenie Sądu, skargę Spółki należało oddalić, gdyż zaskarżony akt Dyrektora IC nie został wydany z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu uzasadniającym konieczność wyeliminowania tego aktu z obrotu prawnego. Zasadnie organy orzekające w niniejszej sprawie przyjęły, że postępowanie z wniosku skarżącej o zawieszenie postępowania w sprawie unieważnienia zgłoszenia celnego Spółki stało się bezprzedmiotowe i jako takie podlegało umorzeniu przez organ I instancji z uwagi na wydanie przez Naczelnika UC decyzji unieważniającej zgłoszenie celne Spółki, czyli merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy głównej. Z oczywistych względów brak jest bowiem podstaw do kontynuowania postępowania incydentalnego w sprawie zawieszenia postępowania głównego, skoro postępowanie główne (celne), będące przedmiotem wniosku o zawieszenie, zostało zakończone przez organ będący adresatem wniosku o zawieszenie postępowania głównego. Istotnego wpływu na wynik rozpoznawanej sprawy nie miały w ocenie Sądu uchybienia procesowe Dyrektora IC, dotyczące powołania w sentencji nieistniejącego pkt 2 § 1 art. 208 Op oraz związane z uzasadnieniem zaskarżonego aktu, w tym dotyczące powoływania się na przepisy, które nie znajdowały zastosowania w niniejszej sprawie (art. 233 § 1 pkt 3 Op). Zbędne było także rozwijanie przez Dyrektora IC wątków, które nie miały istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy (ocena przesłanek z art. 201 § 1 pkt 2 Op). 6. Zarzuty i wnioski skargi Sąd uznał w całości za chybione. Z przyczyn wskazanych wyżej, postępowanie z wniosku Spółki o zawieszenie postępowania głównego stało się bezprzedmiotowe. Naczelnik UC zasadnie umorzył zatem, zgodnie z art. 208 § 1 Op, postępowanie incydentalne dotyczące zawieszenia postępowania głównego, które zostało zakończone. Dyrektor IC nie mógł zaś uchylić postanowienia organu I instancji i przekazać sprawy temu organowi do ponownego rozpatrzenia, skoro adresat wniosku o zawieszenie postępowania głównego przestał być dysponentem tego postępowania w związku z wydaniem decyzji unieważniającej zgłoszenie celne skarżącej. Spółka nie wskazała nadto podstaw prawnych pozwalających Dyrektorowi IC na "zmianę" zaskarżonego postanowienia organu I instancji, skoro w obrocie prawnym występowała decyzja organu I instancji kończąca postępowanie główne, którego dotyczył wniosek o zawieszenie. Odrębną kwestią jest możliwość złożenia przez Spółkę do Dyrektora IC wniosku o zawieszenie postępowania prowadzonego przez ten organ w związku ze złożeniem odwołania od decyzji Naczelnika UC unieważniającej jej zgłoszenie celne. Organ podatkowy obowiązany jest z urzędu zawiesić postępowanie, jeżeli wystąpiły po temu przesłanki. Tym samym podnoszona przez Spółkę okoliczność, że decyzja Naczelnika UC nie miała przymiotu ostateczności, pozostaje bez znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Wniosek o zawieszenie postępowania staje się bowiem bezprzedmiotowy dla organu, który jest adresatem tego wniosku, z dniem wydania decyzji przez ten organ kończącej postępowanie główne, którego ten incydentalny wniosek dotyczy. Wyjątkiem jest sytuacja, w której organ I instancji uwzględnia odwołanie w trybie autokontroli z powodu wystąpienia podstaw, o których mowa w przepisach art. 201 § 1 Op, do zawieszenia postępowania. Jednak w realiach niniejszej sprawy ta wyjątkowa okoliczność nie wystąpiła. Dodać należy, że specyfika instytucji zawieszenia postępowania podatkowego, o której mowa w przepisach art. 201 i następnych Op, polega między innymi na tym, że rozstrzygnięcie pozytywne lub negatywne w sprawie z wniosku o zawieszenie postępowania może wydać tylko organ, który jest dysponentem postępowania głównego. Z oczywistych względów organ, który nie jest dysponentem postępowania, które miałoby zostać zawieszone, nie może orzekać jako organ pierwszej instancji w przedmiocie zawieszenia lub odmowy zawieszenia tego postępowania, gdyż wkraczałby w kompetencje właściwego organu jako dysponenta danego postępowania. W realiach niniejszej sprawy Dyrektor IC jako organ odwoławczy, który nie był adresatem wniosku skarżącej o zawieszenie postępowania głównego, nie miał podstaw prawnych do tego, aby odstąpić od swoich obowiązków jako organu wyższej instancji właściwego do rozpoznania zażalenia skarżącej na postanowienie incydentalne, umarzające postępowanie w sprawie zawieszenia postępowania głównego. Obowiązkiem Dyrektora IC jako organu odwoławczego było bowiem rozpoznanie środka zaskarżenia (zażalenia), z którego skorzystała skarżąca, zgodnie z treścią pouczenia, czyli na podstawie art. 201 § 3 Op. 7. Mając na uwadze powyższe, działając na podstawie art. 151 uppsa, Sąd orzekł, jak w sentencji niniejszego wyroku, czyli oddalił skargę.