II SA/Po 907/13

WyrokWSA w Poznaniu2013-11-22

Skład orzekający: Edyta Podrazik, Barbara Drzazga, Jakub Zieliński

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy w sytuacji, gdy część nieruchomości została wywłaszczona na określony cel publiczny, a pozostała część na wniosek właściciela z powodu braku możliwości racjonalnego wykorzystania, możliwe jest orzeczenie zwrotu tej drugiej części, jeśli cel wywłaszczenia został zrealizowany na pierwszej części?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że nieruchomość wywłaszczona częściowo na cel publiczny, a częściowo na wniosek właściciela z powodu braku możliwości racjonalnego wykorzystania, powinna być traktowana jako całość. Jeśli cel wywłaszczenia został zrealizowany na części nieruchomości przeznaczonej na ten cel, a nie na części nabytej na wniosek właściciela, to zwrot tej drugiej części jest niedopuszczalny. Brak możliwości racjonalnego wykorzystania pozostałej części nieruchomości na cele dotychczasowe, będący podstawą wywłaszczenia na wniosek właściciela, nie stanowi samodzielnej przesłanki do zwrotu, jeśli cel wywłaszczenia został zrealizowany na innej części nieruchomości.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi na decyzję Wojewody Wielkopolskiego odmawiającą zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Starosta P. pierwotnie orzekł o zwrocie części nieruchomości na rzecz spadkobierców W. i M. B. oraz zobowiązał ich do zwrotu kwoty odszkodowania. Wojewoda uchylił tę decyzję i odmówił zwrotu, uznając, że nieruchomość (lub jej część) została wywłaszczona na cel publiczny (budowa osiedla domów jednorodzinnych), który został zrealizowany, a pozostała część została nabyta na wniosek właścicieli z powodu braku możliwości racjonalnego wykorzystania. Skarżący zarzucali, że niezrealizowanie inwestycji na części działki uzasadnia jej zwrot, a fakt wywłaszczenia na wniosek właścicieli nie może być negatywną konsekwencją.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędziowie Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędzia WSA Jakub Zieliński (spr.) Protokolant St. sekretarz sąd. Joanna Wieczorkiewicz-Skoczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 listopada 2013 r. sprawy ze skargi S.B., H. B., T. K., W. B., J. B. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] 2013 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę Decyzją z dnia [...] 2013 r. nr [...] Starosta P. orzekł o zwrocie na rzecz S. B. w 1/4 części, H. B. w 1/4 części, T. K. z d. B. w 1/4 części, W. B. w 1/8 części i. J. B. w 1/8 części, (reprezentowanych przez S. K.), części nieruchomości położonej w P. w rejonie ul. [...] , oznaczonej w ewidencji gruntów jako: działka nr [...]cz., arkusz mapy [...] obręb [...] A., zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy P., jako własność Miasta P., oznaczonej na mapie z projektem podziału, stanowiącej załącznik do niniejszej decyzji jako: działka nr [...] o powierzchni 14 642 m2.. Jednocześnie organ zobowiązał ww. osoby do zwrotu na rzecz Miasta P. kwoty w łącznej wysokości 119 216,59 zł Dodatkowo organ zatwierdził podział nieruchomości zgodnie z mapą i projektem podziału stanowiący załącznik decyzji. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, iż wnioskiem z dnia 2 marca 2007 r. J. B., H. B., S. B., W. B. i T. K. reprezentowani przez S. K. wnieśli o zwrot nieruchomości położonych w P., stanowiących działki nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...], [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...][...],[...],[...]cz., [...] cz., [...] cz., [...] cz., [...] cz., [...] cz., [...]cz., [...] cz., [...] cz, [...] cz. i [...] cz. z arkusza mapy [...] obrębu A.. W toku postępowania wnioskodawcy pismem z dnia 15 września 2008 r. cofnęli swój wniosek z dnia 2 marca 2007 r. odnośnie większości ww. działek wnosząc jedynie o zwrot części działki [...] arkusz mapy [...] obręb A.. Dalej organ przedstawił poczynione w sprawie ustalenia faktyczne po czym stwierdził, iż zebrany w sprawie materiał dowodowy jest wystarczający dla rozstrzygnięcia sprawy. Wyjaśniono, iż Kierownik Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w P. decyzją z dnia [...]1986 r., sygn.: [...], działając w trybie ww. ustawy, orzekł o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w P. przy ul. M., oznaczonej w ewidencji gruntów jako: działki nr [...] i [...]z arkusza 14, zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...] stanowiącej własność W. i M. małż. B.. Odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość ustalono na kwotę 6.321.389,00 zł, a teren ten przeznaczono zgodnie z planem realizacyjnym pod "A". Spadkobiercy W. i M. B. wystąpili o zwrot części działki [...]stanowiącej dawne działki o nr [...] i [...]. Organ ustalił, iż stosownie do rysunku miejscowego szczegółowego planu zagospodarowania przestrzennego zespołu osiedli A., zatwierdzonego zarządzeniem nr [...] Prezydenta Miasta P. z dnia [...] 1977 r. (Dz. Urz. [...] ) aktualna działka nr [...]znajdowała się w liniach granicznych trasy ruchu przyspieszonego, przebiegającej w kierunku północ - południe. Tymczasem podczas oględzin przeprowadzonych w dniu [...]2008 r. i dniu 14 września 2012 r. stwierdzono, że cały obszar objętej wnioskiem o zwrot części działki nr [...]jest niezagospodarowany, porośnięty chwastami i stanowi ugór poprzecinany ścieżkami wyjeżdżonymi na dziko. W części południowej na działce znajduje się natomiast fragment parterowego budynku gospodarczego oraz ulicy H. M.. Ponadto na działce znajdują się fragmenty ogrodzonych ogródków przydomowych przy posesjach ul. M. [...],[...] i [...], natomiast w środkowej części znajduje się zdegradowany fragment przejazdu asfaltowego, uwidoczniony na mapie zasadniczej, a fragment przebiegającej w południowej części działki ul. H. M. utwardzony jest również asfaltem. Z informacji uzyskanych z Zarządu Dróg Miejskich w P. wynika, iż na obszarze działki nr [...]v z arkusza mapy [...] obrębu A., nie realizowano budowy drogi, a znajdujący się na tym obszarze układ komunikacyjny nie stanowi drogi publicznej w rozumieniu przepisów ustawy o drogach publicznych. Oceniając zebrany w sprawie materiał dowodowy Starosta P. stwierdził, iż w stosunku do objętej wnioskiem o zwrot części nieruchomości położonej w P. w rejonie ulicy H. M. i S , stanowiącej działkę nr [...] cz., a w projekcie podziału działkę nr z arkusza mapy [...] obrębu A., zostały spełnione przesłanki zbędności określone w przepisie art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zgodnie z zebranym materiałem dowodowym, przedmiotowa część nieruchomości została przeznaczona pod budowę trasy ruchu przyspieszonego tzw. "A". Cel ten nie został jednak nigdy zrealizowany, co potwierdzają zgromadzone w toku postępowania o zwrot dokumenty, w tym, protokół z oględzin nieruchomości, opinie Zarządu Dróg Miejskich, Wydziału Gospodarki Nieruchomościami i Wydziału Urbanistyki i Architektury Urzędu Miasta P., a także sporządzony operat szacunkowy dotyczący określenia wartości nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot. Dalej organ wyjaśnił, zasady na jakich odbyło się wydzielenie przedmiotowej nieruchomości stanowiącej część działki [...] i sposób ustalenia wysokości i odszkodowania, do którego zwrotu zobowiązano spadkobierców W. i M. B.. Odwołanie od powyższej decyzji wniosło Miasto P., zarzucając, iż organ I instancji nie wystąpił do Spółdzielni [...] "A." - wnioskodawcy przedmiotowego wywłaszczenia z zapytaniem o realizację celu wywłaszczenia oraz czy z jej środków została wybudowana droga asfaltowa, która przebiega przez projektowaną działkę nr [...] i czy z jej środków powstał budynek magazynowy znajdujący się przy drodze asfaltowej. Powyższe zaniechanie ze strony organu orzekającego stanowi naruszenie przepisów art. 7 i 77 Kodeksu postępowania administracyjnego. Ponadto zdaniem pełnomocnika Miasta P. organ I instancji nie mógł dokonać podziału działek nr nr [...],[...],[...],[...] i [...]. Nie można w decyzji "zwrotowej" zatwierdzać projektu podziału działek, które nie były przedmiotem prowadzonego postępowania. Takie działanie stanowi ewidentne naruszenie art. 96 ust. Ib ustawy o gospodarce nieruchomościami. Po rozpoznaniu odwołania Wojewoda Wielkopolski decyzją z dnia [...]2013 r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i odmówił zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ II instancji wskazał na zebrany w sprawie materiał dowodowy i wyjaśnił, że w oparciu o nadesłane przez Starostę P. akta sprawy wywłaszczeniowej prowadzonej pod sygnaturą [...] ustalił, iż decyzją Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w P., z [...]1985 r., znak [...], wydaną na podstawie art. 2 ust. 2. art. 50 ust. 1 i 2. art. 51 ust. 1. art. 53 ust. 1 i art. 58 ust. 1 i 2, art. 59, art. 62. art. 68, art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami wywłaszczaniu nieruchomości, na wniosek Spółdzielni [...] "A." w P., orzeczono o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w P. przy ulicy M., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki nr [...] i [...] z arkusza mapy 14 obrębu A., zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...] jako własność W. i M. B.. W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, że w granicach lokalizacji omawianej inwestycji mieszkaniowej położona jest działka nr [...]. W trakcie uzgodnień przeprowadzonych przez inwestora, właściciele wnieśli o wywłaszczenie działki nr [...], gdyż jej dalsze racjonalne użytkowanie nie jest możliwe. Zasadność powyższego żądania potwierdził inż. Z. M. w opinii z 6 kwietnia 1985 r., stwierdzając, iż omawiana działka docelowo w zatwierdzonym planie realizacyjnym przewidziana jest pod "A", która ma przebiegać przez tą część realizowanego osiedla w związku z czym dojazd do niej możliwy będzie jedynie przez tereny osiedlowe lub grunty sąsiednie obce. Zdaniem Wojewody, w związku z powyższymi ustaleniami zasadne było doprecyzowanie celu na jaki przedmiotowa nieruchomość została wywłaszczona. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że działka nr [...] została wywłaszczona i przeznaczona na realizację celu publicznego jakim była budowa domów jednorodzinnych na osiedlu A. Natomiast w stosunku do dawnej działki nr [...] zastosowano instytucję uregulowaną w art. 50 ust. 4 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (w brzmieniu obowiązującym w dniu wywłaszczenia), zgodnie, z którym, w wypadku gdy na cele, o których mowa w ust. 1, jest niezbędna część nieruchomości, na żądanie właściciela wywłaszczeniem obejmuje się całą nieruchomość, jeżeli w wyniku wywłaszczenia pozostała część nieruchomości nie nadawałaby się do racjonalnego wykorzystania na dotychczasowe cele. Wojewoda wskazał, iż w trakcie postępowania byli właściciele zwrócili się do organu prowadzącego postępowanie wywłaszczeniowe, z wnioskiem o przejęcie na rzecz Skarbu Państwa również tej części nieruchomości, stanowiącej działkę nr [...], która pozostałaby po przejęciu części nieruchomości przeznaczonej na realizację budowy osiedla domów jednorodzinnych. Nieruchomość będąca przedmiotem niniejszego postępowania odpowiada części dawnej działki nr [...], która została nabyta niejako przy okazji, w wyniku realizacji uprawnienia właściciela do żądania wykupienia zbędnej gospodarczo części nieruchomości przeznaczonej pod inwestycję publiczną. Zdaniem Wojewody Wielkopolskiego nie można wskazać jakiegokolwiek celu wywłaszczenia w stosunku do tejże nieruchomości, gdyż taki cel nigdy nie istniał. Dalej organ odwoławczy wyjaśnił, iż działania organu prowadzącego sprawę zwrotu działek przejętych w rzeczywistości w trybie art. art. 50 ust. 4 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości winny polegać na ustaleniu, która z nieruchomości była przeznaczona na realizację celu wywłaszczenia, a która została nabyta jedynie na wniosek właściciela. Po drugie należy właściwie oznaczyć cel wywłaszczenia i zbadać czy został on zrealizowany na nieruchomości pod ten cel nabytej, nie zaś na nieruchomości, której przeznaczenie miało być zupełnie odmienne. Dopiero stwierdzenie, że fragment nieruchomości przeznaczonej pod realizację określonego celu publicznego, nie został prawidłowo wykorzystany, powoduje możliwość orzeczenia o jej zbędności w rozumieniu art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zaś uznanie, że nieruchomość stała się zbędna na określony w decyzji wywłaszczeniowej cel skutkuje zwrotem nie tylko działek na ten cel wywłaszczonych, lecz także działek nabytych w tym samym postępowaniu na podstawie art. 50 ust. 4 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Orzeczenie o zwrocie tylko i wyłącznie nieruchomości nabytej na wniosek właściciela w oparciu o ostatni z powołanych przepisów, w sytuacji gdy cel wywłaszczenia został zrealizowany na działce pod ten cel przejętej, byłoby orzeczeniem nieprawidłowym. W aktach sprawy zgromadzono materiał dowodowy dający podstawę zarówno do stwierdzenia, że działka nr [...] została nabyta na wniosek właścicieli na podstawie art. 50 ust. 4 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, jaki i do precyzyjnego określenia celu wywłaszczenia jakim była budowa osiedla domów jednorodzinnych A. na działce nr: [...]. Skoro cel wywłaszczenia został w całości zrealizowany na działce nr [...]. to zwrot tej działki, a tym samym działki nr [...] jest niemożliwy. Skargę na powyższą decyzję wnieśli S. B., H. B., T. B., W. B. i J. B. podnosząc, iż nie ma znaczenia, iż działka nr [...] została wywłaszczona na wniosek byłych właścicieli. Nie można wyciągać wobec byłych właścicieli negatywnych konsekwencji skorzystania przez nich z uprawnień jakie dawał im art. 50 ustawy o gospodarce nieruchomościami z 1985 r. Według skarżących nie jest prawdą, że skoro na działce [...] został zrealizowany cel wywłaszczenia to zwrot działki [...] jest niemożliwy. Zgodnie bowiem z art. 137 ust 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami jeżeli cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostałą cześć. Na działce [...] cel wywłaszczenia nie został zrealizowany, co uzasadnia żądanie jej zwrotu. Odpowiadając na skargę Wojewoda Wielkopolski wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. W piśmie procesowym z dnia 18 listopada 2013 r. skarżący podtrzymali swoje dotychczasowe stanowisko i dodatkowo podnieśli, iż zaskarżona decyzja jest niezgodna z treścią art. 136 ust 4 w zw. z art. 113 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Przepis ten dopuszcza zwrot nieruchomości nabytej w drodze umowy na podstawie art. 113 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Podkreślili m.in., iż zbędność wywłaszczonej nieruchomości należy oceniać przez pryzmat sposobu jej wykorzystywania. W toku postępowania administracyjnego ustalono, iż przedmiotowa nieruchomość nie jest w żaden sposób zagospodarowana. Przepisy prawa nie pozwalają na odmowę zwrotu wywłaszczonej nieruchomości tylko i wyłącznie z uwagi, iż wywłaszczenie nastąpiło na wniosek poprzednich właścicieli. Wojewódzki Sąd Administracyjny Poznaniu zważył, co następuje. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja odpowiada wymogom prawa. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie w pierwszej kolejności należy wskazać, że w myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd dokonuje kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Przedmiotem dokonywanej przez niego kontroli jest zbadanie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Czyni to wedle stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Uchylenie decyzji lub postanowienia przez sąd administracyjny następuje tylko w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 ust. 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. – dalej: "p.p.s.a." ), naruszenia prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) i naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Dokonując kontroli legalności podjętych przez organ administracji rozstrzygnięć, sąd stosownie do zapisu art. 134 p.p.s.a. nie jest związany granicami skargi. Przepis ten umożliwia sądowi wszechstronne i obiektywne zbadanie sprawy niezależnie od podniesionych zarzutów. Warunkiem zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części poprzedniemu właścicielowi lub jego spadkobiercy jest uznanie, że nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, co wynika z treści art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U z 2010 r. nr 102, poz. 651 z we zm. - dalej: "u.g.n.") Natomiast zgodnie z art. 137 ust. 1 tej ustawy nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: 1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo 2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. W rozpatrywanej sprawie poza sporem jest, iż wnioskiem o zwrot wywłaszczonej nieruchomości wystąpili spadkobiercy poprzednich właścicieli. Wątpliwości nie budzi też przedmiot wniosku spadkobierców, którzy domagają się zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości, która aktualnie stanowi cześć działki nr [...] ark. mapy [...] , obręb [...] A., w chwili wywłaszczenia stanowiła część działki o nr [...] Jak wynika z materiału zgromadzonego w sprawie nieruchomość ta została wywłaszczona decyzją Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w P., z [...] 1985 r., znak [...], wydaną na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (dalej: "ustawa z 1985 r.") , na wniosek Spółdzielni [...] "A." w P.. Decyzją tą orzeczono o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w P. przy ulicy M., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki nr [...] i [...] z arkusza mapy [...] obrębu A., zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...]jako własność W. i M. B.. Z treści decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w P., z [...]1985 r. oraz materiału zgromadzonego w sprawie wynika, iż cześć nieruchomości położona na działce ew. [...] została wywłaszczona z w celu realizacji inwestycji – budowy osiedla domów jednorodzinnych "A.". Działka ta znajdowała się w granicach lokalizacji ww. inwestycji. Z kolei pozostała część nieruchomości położna na działce [...], nieznajdująca się w granicach tej inwestycji, przewidzianych w planie realizacyjnym z dnia 13 kwietnia 1984 r. , wywłaszczona została na wniosek jej właścicieli, zdaniem których nie będzie się ona nadawała do racjonalnego wykorzystania. Stanowisko właścicieli zostało potwierdzone opinią biegłego Z. M.. z dnia 6 kwietnia 1985 r. Biegły zauważył, iż działka o nr [...] stanie się enklawą wśródosiedlową z dojazdem przez tereny osiedla lub sąsiednie nieruchomości a docelowo planowana jest na niej realizacja "A" . Jako podstawę wywłaszczenia części nieruchomości położnej na działce [...] wskazano przepis art. 50 ust 4 ustawy z 1985 r. zgodnie z którym w wypadku gdy na cele wywłaszczenia jest niezbędna część nieruchomości, na żądanie właściciela wywłaszczeniem obejmuje się całą nieruchomość, jeżeli w wyniku wywłaszczenia pozostała część nieruchomości nie nadawałaby się do racjonalnego wykorzystania na dotychczasowe cele. Strona skarżąca nie kwestionuje ustaleń organów administracji, iż na części nieruchomości położonej na dawnej działce [...] zrealizowano cel wywłaszczenia – wybudowano planowane osiedle domów jednorodzinnych. W jej ocenie niezrealizowanie inwestycji na działce [...] przesądza o zasadności zwrotu tej części wywłaszczonej nieruchomości na ich rzecz. Sąd nie podziela tego stanowiska i w tym zakresie uznaje za trafne rozstrzygniecie organu II instancji. Wyjaśnić należy, iż istota instytucji zwrotu wywłaszczonych nieruchomości sprowadza się do stworzenia byłemu właścicielowi możliwości odzyskania utraconego prawa własności, gdy okaże się, że zabrana mu nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Wywłaszczenie części nieruchomości położonej na działce [...], na wniosek poprzednich właścicieli w wyżej opisanym trybie art. 50 ust 4 ustawy z 1985 r. nie wymagało określenia tego celu, gdyż przesłanki sprowadzały się do oceny, czy pozostała (nieobjęta postępowaniem wywłaszczeniowym) część nieruchomości będzie nadawała się do dalszego racjonalnego użytkowania na cele dotychczasowe. Stosownie do art. 136 ust. 4 u.s.g. przepis ust. 3 (dotyczący przesłanek zwrotu wywłaszczonej nieruchomości ) stosuje się odpowiednio do części nieruchomości nabytej w drodze umowy zgodnie z art. 113 ust. 3 u.s.g. Przepis ten stanowi odpowiednik art. 50 ust. 3 ustawy z 1985 r. i przewiduje możliwość objęcia wywłaszczeniem całej nieruchomości, gdy przedmiotem postępowania wywłaszczeniowego jest część nieruchomości, a pozostała część nie nadaje się do prawidłowego wykorzystania na cele dotychczasowe. Następuje to na wniosek właściciela. Sąd podziela istniejący w judykaturze pogląd, iż nieruchomość wywłaszczoną w części na określony cel, a w części na żądanie właściciela należy traktować jako całość ściśle ze sobą powiązaną. Dlatego też żądnie zwrotu jedynie części tej nieruchomości, która została nabyta przez Skarb Państwa na wniosek byłego właściciela, nie może być uwzględnione, jeżeli w stosunku do nieruchomości wywłaszczonej na określony cel zachodzą negatywne przesłanki zwrotu. Powyższe stanowisko zostało wypracowane na gruncie unormowania art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, niemniej jednak ma ono w opinii Sądu zastosowanie do analogicznej sytuacji unormowanej w art. 50 ust. 4 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. (por: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 kwietnia 2003 r. o sygn. akt I SA 2374/10 – dostępny w SIP LEX nr 148971, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 stycznia 2011 r. sygn. akt I OSK 430/10, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lutego 2008 r. o sygn. akt I OSK 131/07 – oba dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl ). Skoro zatem brak było przesłanek do zwrotu części nieruchomości, na której zrealizowano cel wywłaszczenia (działka nr [...]) to niedopuszczalne było orzeczenie o zwrocie działki wywłaszczonej na wyraźny wniosek właścicieli z uwagi na fakt, iż nie nadawała się ona do prawidłowego wykorzystania na cele dotychczasowe. Bez znaczenia jest tutaj okoliczność, iż działka nr [...] leżała w granicach zatwierdzonego planu budowy "A" skoro decyzja wywłaszczeniowa wydana była w celu realizacji zupełnie innej inwestycji – budowy osiedla domów jednorodzinnych "A." i związku z realizacją tej inwestycji cześć wywłaszczonej nieruchomości (działka [...]) straciła swoje dotychczasową przydatność. Bez znaczenia jest także aktualny sposób zagospodarowania terenu byłej działki nr [...] skoro do jej wywłaszczenia doszło w trybie art. 50 ust 4 ustawy z 1985 r., który nie wymagał aby wywłaszczona na wniosek cześć nieruchomości musiała być przeznaczona na realizację celu dla którego wywłaszczono pozostała cześć nieruchomości. Z przepisów ustawy z 1985 r,. nie wynika także aby wywłaszczona w tym trybie nieruchomość musiała być zagospodarowana w jakikolwiek inny sposób. Reasumując stwierdzić należy, iż Wojewoda Wielkopolski słusznie stwierdził brak przesłanek do zwrotu wnioskowanej nieruchomości, a zaskarżona decyzja odpowiada prawu. W tym stanie rzeczy Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 o p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło