VII SA/Wa 447/15
WyrokWSA w Warszawie2015-11-13
Skład orzekający: Mirosława Kowalska, Bogusław Cieśla, Krystyna Tomaszewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy interes społeczny, o którym mowa w art. 31 § 1 pkt 1 Kpa, może uzasadniać ponowne wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie wpisu do rejestru zabytków, jeśli wcześniej organ odmówił wpisu ostateczną decyzją, a strona nie przedstawiła nowych okoliczności faktycznych lub prawnych?Ratio decidendi
Interes społeczny, o którym mowa w art. 31 § 1 pkt 1 Kpa, nie może być rozumiany jako sposób kontestowania działań organu, gdy w obrocie prawnym istnieje ostateczna decyzja odmawiająca wpisu do rejestru zabytków, a strona nie wykazała nowych okoliczności uzasadniających ponowne rozpatrzenie sprawy. W takiej sytuacji organ administracji publicznej prawidłowo odmawia wszczęcia postępowania, gdyż przesłanka interesu społecznego nie została spełniona.Stan faktyczny
Stowarzyszenie wniosło o wpis do rejestru zabytków fasady kamienicy. Wcześniej organ odmówił wpisu do rejestru całego budynku. Organ pierwszej instancji odmówił wszczęcia postępowania, uznając brak interesu społecznego, ponieważ sprawa była już rozstrzygnięta ostateczną decyzją. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Stowarzyszenie złożyło skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów Kpa i ustawy o ochronie zabytków, w tym brak należytej analizy interesu społecznego.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosława Kowalska, , Sędzia WSA Bogusław Cieśla (spr.), Sędzia WSA Krystyna Tomaszewska, Protokolant st. sekr. sąd. Piotr Bibrowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 listopada 2015 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia "[...]" w [...] na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] stycznia 2015 r. znak [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania skargę oddala
[...] Wojewódzki Konserwator Zabytków postanowieniem z dnia [...] października 2014 r. nr [...], działając na podstawie art. 31 § 1 i 2 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 89 pkt 2, art. 91 ust. 4 pkt 3 i 4, w zw. z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. Nr 162, poz. 1568 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku [...] w [...], odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie wpisu do rejestru nieruchomych fasady kamienicy przy ul. [...] w [...].
W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że [...] w [...] wniosło, na podstawie art. 31 § 1 pkt 1 Kpa, o wpis do rejestru zabytków fasady kamienicy położonej w [...] przy ul. [...], wskazując, iż: "Fasada ulega postępującej degradacji, jednak nie stanowi to przeszkody do objęcia jej ochroną konserwatorską".
Organ podniósł, iż zgodnie z art. 31 Kpa organizacja społeczna może w sprawach dotyczących innej osoby występować z żądaniem wszczęcia postępowania, dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny, przy czym przesłanki te muszą być spełnione łącznie.
Organ uznał, że ze statutu [...] w [...] wynika, że do jego działań statutowych należy ochrona zabytków, a zatem jedna z dwóch przesłanek zawartych w art. 31 § 1 Kpa została spełniona. Odnośnie drugiej przesłanki wskazanej w art. 31 § 1 Kpa, [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków stwierdził, że prowadził już postępowanie administracyjne w sprawie wpisu budynku przy ul. [...] do rejestru zabytków, zakończone decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2014 r. orzekającą o jego niewpisaniu do rejestru zabytków. Postępowanie to miało na celu ustalenie, czy ww. kamienica posiada cechy kwalifikujące do indywidualnego wpisu do rejestru zabytków, oceniano pod tym kątem cały obiekt, również fasadę. Opierając się m.in. na opinii Narodowego Instytutu Dziedzictwa OT w [...] stwierdzono, że kamienica przy ul. [...] w [...] prezentuje "typowy przykład kamienicy czynszowej o dość niskim standardzie, jakie powszechnie wznoszone były w II połowie XIX w.", co oznacza, że również jego fasada nie odbiega od typowych realizacji w tamtym okresie.
Organ podkreślił, że we wniosku o wszczęcie postępowania Stowarzyszenie nie wyjaśniło, na czym miałby polegać interes społeczny w uwzględnieniu jego żądania, poza ogólnikowym stwierdzeniem, że "fasada ulega postępującej degradacji". Jednocześnie Stowarzyszeniu znana była treść uzasadnienia decyzji nr [...] z dnia [...] lipca 2014 r. o niewpisaniu przedmiotowego budynku do rejestru zabytków, mimo to we wniosku nie podano żadnych nowych okoliczności, które uzasadniałyby ponowne rozpatrywanie sprawy wartości zabytkowych budynku, tym razem tylko w odniesieniu do jego fasady.
Zdaniem organu, skoro w sprawie wartości zabytkowych budynku przy ul. [...] w [...] organ wypowiedział się w decyzji z dnia [...] lipca 2014 r., to tym samym nie występuje interes społeczny uzasadniający ponowne rozpatrywanie tej sprawy, dlatego żądanie Stowarzyszenia jest nieuzasadnione.
[...] w [...] złożyło zażalenie na postanowienie [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] października 2014 r. nr [...].
W zażaleniu podniesiono, że zaskarżone postanowienie zostało oparte wyłącznie o wcześniejszą decyzję organu z dnia [...] lipca 2014 r. odmawiającą wpisu do rejestru zabytków budynku przy ul. [...] oraz o opinię NID OT [...], w której stwierdzono, że budynek ten prezentuje "typowy przykład kamienicy czynszowej o dość niskim standardzie, jakie powszechne wznoszone były w II połowie XIX w." Zdaniem organu I instancji oznacza to, że również fasada tego budynku nie odbiega od typowych realizacji w tamtym okresie. Stowarzyszenie zarzuciło, że [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków pominął jednak fakt, iż z tej samej opinii wynika, że "w kondygnacjach wyższych fasada oblicowana cegłą klinkierową dekorowana jest bogatym, wykonanym w tynku detalem architektonicznym, utrzymanym w stylistyce renesansu północnego. Kompozycja elewacji oparta jest na horyzontalnych podziałach, akcentowanych przez szerokie profilowane gzymsy międzykondygnacyjne. Otwory okienne kondygnacji II umieszczone zostały w prostokątnych wnękach, w nadprożach których umieszczono pełnoplastyczne przedstawienie męskiej głowy. W kondygnacji III otwory okienne ujęte zostały opaskami zwieńczonymi wydatnym profilowanym odcinkiem gzymsu, pole pod nadprożem ozdobiono girlandami; otwory okienne kondygnacji IV rozwiązane analogicznie, zwieńczono naczółkami naprzemiennie trójkątnymi oraz odcinkowymi. Otwory okienne kondygnacji V zaakcentowane zostały wydatnym nadprożem, wspartym na wolutowych konsolach. Elewacja zwieńczona została silnie wysuniętym okapem, wspartym na szerokich modylionach. W dużej części zachowana stolarka okienna, z ozdobną kanelowano listwą przymykową zdobioną zwieńczoną kompozytowym kapitelem".
Zdaniem Stowarzyszenia, kamienica przy ul. [...] w [...], a w szczególności fasada, posiada wartości zabytkowych. Kamienica została przez właściciela - Gminę [...] przeznaczona do wyburzenia w związku z planowaną budową drogi i dlatego nie została objęta ochroną w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Kamienica ta wchodzi w skład układu urbanistycznego [...], wpisanego do rejestru zabytków. Zdaniem Stowarzyszenia cały układ urbanistyczny powinien zostać objęty ochroną w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, jednak taką ochroną została objęta tylko część układu urbanistycznego [...], część zaś nie (w tym kamienica przy ul. [...]). Wobec tego również plan został uchwalony z naruszeniem przepisów prawa i nie może stanowić podstawy do dokonania rozbiórki zabytkowych obiektów.
Stowarzyszenie zauważyło także, że skromniej prezentujące się fasady [...] budynków (np. przy ul. [...], przy ul. [...]) zostały wpisane do rejestru zabytków, natomiast fakt, iż budynek jest typowym przykładem kamienicy czynszowej z końca XIX w., jest jego zaletą, a nie wadą. W ocenie Stowarzyszenia fasada posiada niewątpliwą, widoczną na pierwszy rzut oka wartość artystyczną. W interesie społecznym leży więc jej zachowanie i powinna ona podlegać ochronie i opiece bez względu na stan zachowania. Także w interesie społecznym leży więc wszczęcie postępowania w sprawie wpisania jej do rejestru zabytków i uchronienie jej przed rozbiórką.
Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2015 r. [...] Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego, działając na podstawie art. 89 pkt 1, art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (tekst jedn. Dz. U. 2014 poz. 1446) oraz art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego, po rozpatrzeniu zażalenia [...] w [...], utrzymał w mocy postanowienie [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z [...] października 2014 r. Nr [...].
Organ odwoławczy stwierdził, że [...] jest organizacją społeczną, a ochrona zabytków należy do jego zadań statutowych, jednakże Stowarzyszenie nie uprawdopodobniło, że za jego udziałem w postępowaniu w sprawie wpisu do rejestru zabytków fasady kamienicy położonej przy ul. [...] w [...] przemawia interes społeczny.
Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego podniósł, że Stowarzyszenie jako przesłankę przemawiającą za wszczęciem postępowania wskazało, iż fasada przedmiotowej kamienicy spełnia ustawową definicję zabytku, w związku z czym może być objęta ochroną poprzez wpis do rejestru zabytków. W tym kontekście Minister podkreślił, że wpis do rejestru zabytków jest formą ochrony zabytków pociągającą za sobą najdonioślejsze skutki prawne wśród form przewidzianych ustawą o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, powoduje on konieczność uzyskiwania na wszelkie prace dokonywane przy zabytku pozwoleń organu konserwatorskiego. Zdaniem organu z tego względu do rejestru zabytków winno wpisywać się tylko zabytki o największym znaczeniu historycznym, artystycznym bądź naukowym, natomiast dla innych zabytków, o mniejszej wartości, winno się stosować inne formy ochrony wskazane w art. 7 ustawy.
Organ odwoławczy podzielił zdanie organu pierwszej instancji, że fasada kamienicy położonej w [...] przy ul. [...], nie posiada wartości zabytkowych predestynujących ją do objęcia ochroną prawną, jako zabytku wpisanego indywidualnie do rejestru zabytków. Fasada ta nie posiada wybitnych cech stylowych i architektonicznych, które wyróżniałyby ją w skali miasta.
Organ podkreślił też, iż [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków decyzją z dnia [...] lipca 2014 r. Nr [...] odmówił wpisania do rejestru zabytków ww. kamienicy, po uprzedniej analizie wartości zabytkowych całego budynku, w tym także jego fasady. Przy czym budynek ten znajduje się na terenie historycznego układu urbanistycznego [...], dzielnicy miasta [...], wpisanego do rejestru zabytków na mocy decyzji [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] czerwca 2005 r., pod numerem [...]. Zabytkiem w tym wypadku jest układ urbanistyczny w rozumieniu art. 3 pkt 12 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, tj. przestrzenne założenie miejskie, zawierające zespoły budowlane, pojedyncze budynki i formy zaprojektowanej zieleni, rozmieszczone w układzie historycznych podziałów własnościowych i funkcjonalnych, w tym ulic lub sieci dróg.
Przedmiotem ochrony jest zatem historyczne rozplanowanie, funkcja terenów, wielkość działek budowlanych, a także gabaryty zabudowy oraz relacje przestrzenne pomiędzy elementami zabudowy i zagospodarowania terenu wraz z wyglądem zewnętrznym budynków. Jak podniósł organ, fasada kamienicy przy ul. [....] w [...] podlega zatem ochronie konserwatorskiej, na jej zmianę bądź przekształcenie potrzebna jest, w oparciu o art. 36 ust. 1 pkt 11 ustawy, decyzja [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków.
[...] w [...] złożyło skargę na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] stycznia 2015 r., zarzucając naruszenie:
- art. 31 § 1 pkt 1 Kpa w związku z art. 3 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, poprzez nieuwzględnienie interesu społecznego polegającego na podjęciu działań zmierzających do zachowania obiektu o wartości historycznej, artystycznej i naukowej;
- art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, poprzez brak działań mających na celu zapewnienie warunków prawnych umożliwiających trwałe zachowanie fasady kamienicy przy ul. [...] w [...];
- art. 7 Kpa poprzez brak ustalenia okoliczności faktycznych mających znaczenie dla sprawy, w szczególności brak należytej analizy argumentów podniesionych w zażaleniu.
Strona skarżąca wskazała, że postanowieniem z dnia [...] października 2014 r. Nr [...] organ odmówił wszczęcia postępowania o wpis do rejestru zabytków fasady kamienicy przy ul. [...] w [...], w uzasadnieniu postanowienia podnosząc, że "Stowarzyszeniu znana jest treść decyzji o niewpisaniu do rejestru zabytków przedmiotowego budynku, jednak w rozpatrywanym wniosku nie podało ono żadnych nowych okoliczności, które uzasadniałyby ponowne rozpatrywanie sprawy". [...] w [...] podkreśliło, że postępowanie o wpis do rejestru zabytków ww. kamienicy toczyło się z jego inicjatywy - pod koniec 2013 r. Stowarzyszenie wystąpiło z podaniem o wszczęcie z urzędu postępowania o wpis do rejestru zabytków ww. budynku i dopuszczenie Stowarzyszenia do udziału w nim.
Postanowieniem z dnia [...] lutego 2014 r. organ wszczął postępowanie, jednocześnie odmawiając dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału w nim. Na odmowę dopuszczenia do udziału w postępowaniu Stowarzyszenie złożyło zażalenie, jednak organ II instancji rozpatrywał je tak długo, że postępowanie główne zostało zakończone i Stowarzyszenie straciło możliwość skutecznego wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] lipca 2014 r. Nr [...].
Wobec orzeczenia o niewpisaniu kamienicy przy ul. [...] w [...] Stowarzyszenie podjęło nowe działania, zmierzające do uratowania zabytku, m.in. składając podanie o wszczęcie postępowania w sprawie wpisu do rejestru zabytków fasady kamienicy.
Odnosząc się do treści decyzji z dnia [...] lipca 2014 r., w tym opinii Narodowego Instytutu Dziedzictwa, Stowarzyszenie podkreśliło (powołując się na wyrok WSA w Warszawie z 30 lipca 2013 r. VII SA/Wa 875/13), że to, iż budynek jest typowym przykładem kamienicy czynszowej z końca XIX wieku, jest jego zaletą, a nie wadą. Zdaniem Stowarzyszenia kamienica przy ul. [...], będąc typowym przykładem kamienicy czynszowej z końca XIX wieku, posiada wartość historyczną, ponadto posiada również niekwestionowaną wartość artystyczną.
Stowarzyszenie podkreśliło, że wartość artystyczna obiektu nie budziła wątpliwości nawet Narodowego Instytutu Dziedzictwa, nie budziła również wątpliwości organu I instancji. Skoro zachował się autentyczny wystrój kamienicy, to obiekt posiada także wartość naukową. Przy rozpatrywaniu interesu społecznego, przemawiającego za wszczęciem żądanego postępowania, należało więc wziąć pod uwagę fakt, że ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną i naukową w interesie społecznym leży zachowanie przedmiotowego obiektu, a nie jego wyburzenie, jak planuje właściciel - Gmina [...]. W interesie społecznym leżało zatem wszczęcie postępowania w celu objęcia zabytku najsilniejszą formą ochrony i tym samym niedopuszczenie do jego rozbiórki.
Zdaniem Stowarzyszenia przedmiotową kamienicę należy traktować jako dzieło architektury i budownictwa, a zatem winna ona, zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, podlegać ochronie i opiece bez względu na stan zachowania. Zgodnie natomiast z art. 4 pkt 1 ustawy ochrona zabytków polega, w szczególności, na podejmowaniu przez organy administracji publicznej działań mających na celu zapewnienie warunków prawnych, organizacyjnych i finansowych umożliwiających trwałe zachowanie zabytków. W sytuacji, gdy właściciel planuje wyburzenie zabytku, a organy ochrony zabytków o tym wiedzą, brak wszczęcia wnioskowanego postępowania należy uznać za "brak działań mających na celu zapewnienie warunków prawnych (...) umożliwiających trwale zachowanie zabytku".
Stowarzyszenie zarzuciło, że w zaskarżonym postanowieniu nie wzięto pod uwagę całego szeregu okoliczności mających znaczenie dla sprawy. Wskazało, że fasada spełnia ustawową definicję zabytku, jej stan ulega degradacji, a w interesie społecznym leży zachowanie tego obiektu, a więc wszczęcie postępowania i niedopuszczenie do jego rozbiórki.
Odnosząc się do zawartego w zaskarżonym postanowieniu stwierdzenia, że "fasada ta nie posiada wybitnych cech stylowych, które wyróżniałyby ją w skali miasta", Stowarzyszenie zauważyło, że być może w skali miasta fasada kamienicy nr [...] nie jest wyróżniającym się zabytkiem, ale w skali ulicy [...] jest jedną z najbardziej okazałych fasad, a ponadto jedną z nielicznych zachowanych na tej ulicy (większość XIX-wiecznych budynków na ulicy [...] została wyburzona). Stowarzyszenie zwróciło też uwagę, że fasada kamienicy przy ul. [...] w żaden sposób nie jest wyjątkowa w skali miasta [...], jednak to nie przeszkadzało w objęciu jej wpisem do rejestru zabytków.
W odpowiedzi na skargę Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji następuje wówczas, gdy Sąd stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.
Rozpoznając sprawę w tak zakreślonej kognicji, Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W myśl art. 31 § 1 pkt 1 k.p.a. wszczęcie na wniosek organizacji społecznej postępowania administracyjnego jest uzależnione od łącznego spełnienia trzech przesłanek. Żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego dotyczyć musi bowiem praw i obowiązków "innej osoby", a cele statutowe stowarzyszenia, (określone tutaj w pkt 9 c regulaminu) uzasadniać mają jego potencjalne wszczęcie. Stowarzyszenie spełnia dwie pierwsze przesłanki. Sporne w sprawie było natomiast spełnienie po stronie stowarzyszenia trzeciej z przesłanek umożliwiających uwzględnienie żądania organizacji, czyli istnienie interesu społecznego.
W słusznej ocenie organów, za wszczęciem na wniosek stowarzyszenia przedmiotowego postępowania administracyjnego nie przemawiał interes społeczny.
Strona skarżąca argumentowała, że postępowanie o wpis do rejestru zabytków ww. kamienicy toczyło się z jego inicjatywy - pod koniec 2013 roku. Stowarzyszenie wystąpiło wówczas o wszczęcie z urzędu postępowania o wpis do rejestru zabytków ww. budynku i dopuszczenie Stowarzyszenia do udziału w nim.
Postanowieniem z dnia [...] lutego 2014 r. organ wszczął postępowanie, jednocześnie odmawiając dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału w nim. Na odmowę dopuszczenia do udziału w postępowaniu Stowarzyszenie złożyło zażalenie, jednak organ II instancji rozpatrywał je tak długo, że postępowanie główne zostało zakończone i Stowarzyszenie straciło możliwość skutecznego wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] lipca 2014 r. Nr [...].
Wobec orzeczenia o niewpisaniu kamienicy przy ul. [...] w [...] Stowarzyszenie podjęło nowe działania, zmierzające do uratowania zabytku, m.in. składając wniosek o wszczęcie postępowania w sprawie wpisu do rejestru zabytków fasady kamienicy.
Tak przedstawiony bieg wydarzeń, wskazuje na rzeczywisty zamiar organizacji społecznej chcącej, uchylić skutki prawne wcześniej prowadzonego postępowania. Jednak działania te nie mogą pozostawać w interesie społecznym, skoro miałyby polegać na ponownym żądaniu wszczęcia takiego samego postępowania - na tej samej podstawie faktycznej i prawnej.
W każdej sprawie administracyjnej organ bada oddzielnie, czy występują przesłanki z art. 31 § 1 pkt 1 k.p.a., warunkujące wszczęcie postępowania na wniosek organizacji.
Postępowanie wcześniej prowadzone zakończyło się decyzja ostateczną [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] o odmowie wpisania do rejestru zabytków ww. kamienicy. Organ dokonał już uprzednio analizy wartości zabytkowych całego budynku, w tym także jego fasady.
Stowarzyszenie negowało treść decyzji z dnia [...] lipca 2014 r., a także zawartej tam opinii Narodowego Instytutu Dziedzictwa wskazując, iż budynek jest typowym przykładem kamienicy czynszowej z końca XIX wieku - posiada wartość historyczną i artystyczną.
Zdaniem Sądu, interes społeczny nie może być rozumiany jako sposób kontestowania działań organu ustawowo powołanego do ochrony zabytków, w sytuacji gdy w obrocie prawnym pozostaje decyzja wydana przez ten organ, odmawiająca wpisania do rejestru zabytków ww. kamienicy.
Organ odwoławczy prawidłowo zatem uznał, że w tej sytuacji stowarzyszenie nie mogło wykazać istotnych i ważnych z punktu widzenia interesu społecznego wartości w odniesieniu do przedmiotu postępowania.
Sąd nie podzielił zarzutu skargi, co do naruszenia z art. 31 § 1 pkt 1 k.p.a., ani zarzutu naruszenia art. 7 k.p.a. Organ prowadzący postępowanie prawidłowo zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy, dokonując oceny okoliczności sprawy, a także w sposób odpowiedni uzasadnił swoje stanowisko.
Z wydanych rozstrzygnięć ewidentnie wynika, że brak jest interesu społecznego we wszczynaniu na wniosek [...] w [...] z dnia [...] sierpnia 2014r., postępowania administracyjnego o wpisanie do rejestru zabytków fasady kamienicy przy ul. [...] w [...], skoro postępowanie takie prowadzone było wcześniej na skutek wniosku Stowarzyszania i zakończyło się decyzją odmowną z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...].
Zgodnie z treścią przepisu art. 31 § 1 pkt 1 k.p.a., określającego sporną przesłankę, organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem wszczęcia postępowania, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny.
Przesłanki istnienia interesu społecznego, skarżące stowarzyszenie nie tylko nie wykazało, ale również przesłanka ta obiektywnie nie występowała.
Należy przypomnieć, że w doktrynie prawa przyjmuje się, że nie ma trwalej, stałej definicji interesu społecznego. Jego treść jest ciągle zmieniającą się kompozycją i balansem różnorodnych wartości określonego społeczeństwa w określonym czasie. (M. Wyrzykowski, Pojęcie interesu społecznego w prawie administracyjnym, Warszawa 1986, s. 209). Pojęcie "interesu społecznego" jest pojęciem niedookreślonym.
Nawet jeśli udział organizacji społecznej jest uzasadniony jej celami statutowymi (jak to miało miejsce w rozpoznawanej sprawie) to organ administracji publicznej może uznać jej żądanie za niezasadne.
Udział organizacji społecznej nie może służyć partykularnym interesom samej organizacji społecznej, lecz musi odpowiadać wymaganiom racjonalnie pojmowanej kontroli społecznej nad postępowaniem administracyjnym w sprawach indywidualnych i działaniem w nim organów administracyjnych (wyrok NSA z dnia 16 lipca 2008 r., sygn. akt II OSK 843/07, LEX nr 501062, oraz J. Borkowski w: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 2008, str. 265.).
Należy zauważyć, że skarżące stowarzyszenie ma charakter elitarny, jego skład osobowy jest wręcz nikły. To również powoduje, że podnoszone przez stowarzyszenie okoliczności, mogą jawić się jako wynikające z jednostkowego przekonania jego zaledwie kilku członków.
Na marginesie tych rozważań należy zauważyć, że organ administracji publicznej jest obowiązany w procesie ważenia interesu społecznego i statutowych celów organizacji społecznej uwzględnić także interes strony. Przede wszystkim jednak nie można oderwać tej oceny od faktów obiektywnych, mających skutek prawny, a zatem istnienia ostatecznej decyzji [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] lipca 2014 r. Nr [...] o odmowie wpisania do rejestru zabytków ww. kamienicy.
Mając powyższe na uwadze – działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło