II OSK 583/14

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2015-11-17

Skład orzekający: Jerzy Stelmasiak, Elżbieta Kremer, Małgorzata Masternak-Kubiak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji zatwierdzającej projekt scalenia gruntów, złożony po upływie 21 lat od wydania decyzji, może być uwzględniony na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. (rażące naruszenie prawa), jeśli skarżący nie był stroną postępowania scaleniowego, a jego status jako uczestnika wspólnoty gruntowej został rozstrzygnięty w odrębnej, ostatecznej decyzji?
Ratio decidendi
Skarga kasacyjna podlega oddaleniu, ponieważ zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego są bezzasadne. Postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji jest postępowaniem nadzwyczajnym, które bada jedynie wady określone w art. 156 § 1 k.p.a. i nie prowadzi do ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy ani postępowania dowodowego. Organ prowadzący postępowanie scaleniowe był związany ostateczną decyzją ustalającą wykaz osób uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej, która nie wymieniała przodka skarżącej. Ponadto, wniosek o stwierdzenie nieważności został złożony po upływie znacznego czasu od wydania decyzji, co również stanowi przeszkodę, zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego.
Stan faktyczny
Skarżąca A. K. wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji zatwierdzającej projekt scalenia gruntów z 1990 r., twierdząc, że jej zmarły ojciec był współwłaścicielem części tych gruntów, a spadkobiercy nie zostali o postępowaniu powiadomieni. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło stwierdzenia nieważności, wskazując, że w dokumentacji z 1990 r. nie figurowały nieruchomości należące do ojca skarżącej, a jego udział został przekazany na Państwowy Fundusz Ziemi w zamian za rentę. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, podkreślając, że postępowanie nieważnościowe nie jest postępowaniem dowodowym, a decyzja scaleniowa została wydana na podstawie istniejących zapisów ewidencyjnych i ostatecznej decyzji ustalającej wykaz uprawnionych do wspólnoty gruntowej, która nie wymieniała ojca skarżącej. Skarżąca złożyła skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego.
Rozstrzygnięcie
Oddala skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 17 listopada 2015 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Stelmasiak sędzia NSA Elżbieta Kremer (spr.) sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak Protokolant starszy asystent sędziego Tomasz Godlewski po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 2015 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej A. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 23 października 2013 r. sygn. akt II SA/Bk 334/13 w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławcze w Białymstoku z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji zatwierdzającej projekt scalenia gruntów oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z 23 października2013 r., II SA/Bk 334/13 oddalił skargę A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji zatwierdzającej projekt scalenia gruntów. Wyrok zapadł na tle następujących okoliczności sprawy: Decyzją z dnia [...].01.2013 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku, działając na podstawie art. 157 § 1 i § 2 w związku z art. 17 pkt 1, art. 156 § 1 pkt 2, art. 158 § 1 kpa w zw. Z art. 1, art. 3 ust. 2, art. 7, art. 8, art. 27-29 ustawy z dnia 26.03.1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów (Dz. U. z 1989 r. nr 58, poz. 349 ze zm.) odmówiło A. K. stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w H. z dnia [...] listopada 1990 r. Nr [...], zatwierdzającej projekt scalenia gruntów położonych na terenie obiektu wsi [...] o łącznej powierzchni 856, 51 ha. W uzasadnieniu organ wskazał, że wnioskiem z [...].06.2011 r. A. K. wystąpiła o stwierdzenie nieważności ww. decyzji scaleniowej na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Twierdziła, że jej ojciec M. H. był współwłaścicielem w ¼ części wraz z braćmi, działek o nr [...] o pow. 30,08 ha, które objęto scaleniem. Ojciec zmarł w 1986 r., zaś o postępowaniu scaleniowym jego spadkobiercy nie zostali powiadomieni. Wnioskodawczyni, jak twierdzi (k-39 protokół z rozprawy sądowej) dowiedziała się w 2002 r. o tym, jak zostały rozdysponowane grunty jej ojca, bo wcześniej nie miała czasu zajmować się ta sprawą. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, prowadzące postępowanie o stwierdzenie nieważności (po przekazaniu sprawy przez wojewodę) zebrało materiał dowodowy, z którego wynikało, iż w rejestrze gruntów z 1990 r. poddawanych scaleniu, w odniesieniu do działek o nr [...] i [...] o pow. 30,08 ha figurował zapis: Państwowy Fundusz Ziemi – ¼, wspólnota państwowo-leśna gospodarzy wsi [...] i [...] – ¾. Natomiast w wykazie oświadczeń uczestników scalenia co do projektu wstępnego scalenia i warunków objęcia w posiadanie wydzielonych gruntów w 1990 r., w stosunku do gruntów będących we współwłasności widnieje zapis "1/4 część gosp. dopisano do PFZ po ob. H. M., który przekazał swoje gospodarstwo w zamian za rentę, ¾ części gos. Nr [...] stanowi wspólnotę pastwiskowo-leśną wsi [...]. Decyzją Nr [...]z dnia 1989.08. [...] została ustalona lista udziałowców tej wspólnoty". Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że istniejąca dokumentacja zwłaszcza dane z ewidencji gruntów, stanowiła podstawę prawną do wydania decyzji z dnia [...].11.1990 r. zatwierdzającej projekt scalenia, wydanej przez Kierownika Urzędu Rejonowego w H. W dacie scalenia nie figurowały w ewidencji gruntów nieruchomości należące do M. H. Organ wyjaśnił zasady scalania gruntów i przebieg postępowania, który poprzedza wydanie decyzji zatwierdzającej projekt scalenia. W ocenie SKO nie zaistniały żadne przesłanki z art. 156 § 1 kpa, w tym z art. 156 § 1 pkt 2 (tj. rażące naruszenie prawa), które by przemawiały za słusznością żądań. Rażące naruszenie prawa ma miejsce (jak wywodzi SKO) wówczas, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Tego nie stwierdzono w sprawie niniejszej. Wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy – złożony przez pełnomocnika wnioskodawczyni radcę prawnego P. J. – zawierał zarzuty naruszenia przepisów art. 6, 7, 9, 11, 77 § 1 i 80 kpa,. polegające na niepełnym zebraniu materiału dowodowego i błędnej jego ocenie. Błędnie przyjęło SKO, że gospodarstwo M. H. zostało przejęte na PFZ, bo zaprzecza temu zapis z poz. [...] wykazu do postanowienia z dnia [...].10.1989 r. Zdaniem odwołującego, SKO powinno wyjaśnić poprzez zażądanie informacji z KRUS czy M. H. otrzymywał rentę za przekazaną Państwu ziemię, bowiem jego córka (wnioskodawczyni) twierdzi, że ojciec ziemi nie przekazywał w zamian za rentę. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku zaskarżoną decyzją utrzymało w mocy decyzję pierwszoinstancyjną. W uzasadnieniu Kolegium podkreśliło, że niniejsze postępowanie nie jest postępowaniem zwykłym, lecz nadzwyczajnym, toczącym się w trybie art. 156 § 1 kpa. Organ dokonuje sprawdzenia legalności decyzji ostatecznej wydanej w trybie zwykłym wyłącznie z oparciu o materiał dowodowy zebrany w postępowaniu zwykłym. SKO nie miało uprawnienia do prowadzenia postępowania dowodowego w postępowaniu nieważnościowym, a jedynie do oceny stanu prawnego i faktycznego na datę wydania kwestionowanej decyzji. Organ wspomniał o istniejącej dokumentacji na okoliczność przekazania za rentę w 1976 r. gospodarstwa rolnego w zamian rentę przez M. H., gdzie figuruje działka o nr [...]. W skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku pełnomocnik A. K. zarzucił decyzji SKO naruszenie przepisów postepowania: art. 7, 8, 9, 11, 77, 107 oraz art. 156 § 1 pkt 2 kpa poprzez ich niezastosowanie, co doprowadziło do błędnego ustalenia stanu faktycznego i wadliwego rozstrzygnięcia sprawy. Naruszenie prawa materialnego – art. 6, 8, 9 ustawy z dnia 29.06.1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych miało polegać na "gołosłownym" przyjęciu przez organ, że udział M. H. w ¼ części działek o nr [...] o pow. 30,08 ha był własnością PFZ w momencie scalenia gruntów, na co nie było dowodu. Pełnomocnik wnioskodawczyni wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie kosztów. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Nadto SKO zauważyło, że zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów ustawy o zagospodarowania wspólnot gruntowych, nie miały tu zastosowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zaskarżonym wyrokiem skargę oddalił. Sąd wskazał, że w zarzutach skargi pełnomocnik skarżącej powołał naruszenie przepisów art. 6, 8, 9 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych i jeśli uznać to za pomyłkę, to pomyłki tej nie sprostował do zakończenia postępowania sądowego. Nie ulega zdaniem sądu wątpliwości, że ustawa o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych nie była podstawą prawną decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w H. o zatwierdzeniu projektu scalania gruntów. Już z tego powodu skarga trafia w próżnię. Skarżąca uważa, że jej ojciec został bezprawnie "pominięty" w postępowaniu scaleniowym, jako współwłaściciel ¼ części działek o nr [...] (30,08 ha), należących do wspólnoty gruntowej, zaś w postanowieniu wszczynającym postępowanie scaleniowe gruntów wsi [...] Naczelnika Gminy [...] z dnia [...].10.1989 r. był wymieniony pod poz. [...] jako udziałowiec ww. gruntów. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, prowadząc postępowanie nieważnościowe wyjaśniło, że postanowienie wszczynające scalenie mogło taki zapis zawierać, jednakże w toku postępowania okazało się, że zebrany materiał dowodowy nie potwierdził aktualności tego zapisu, ponieważ: w kwestionariuszu życzeń i wykazie oświadczeń uczestników scalenia (1989 r. sporządzonym przez inż. [...]) pod pozycją [...] zapisano, że M. H. przekazał ¼ części wraz z gospodarstwem w zamian za rentę na rzecz Skarbu Państwa, nie został też ujęty w decyzji ustalającej wykaz osób uprawnionych do udziału we wspólnocie, wydanej przez Naczelnika Gminy [...] z dnia [...] sierpnia 1989 r. Te dokumenty stały się podstawą do wydania ostatecznej decyzji scaleniowej z dnia [...].11.1990 r. przez Kierownika Urzędu Rejonowego w [...]. Sąd zauważa, że w skardze skierowanej do sądu strona skarżąca nie wskazała, jaki przepis prawny, będący podstawą zaskarżonej decyzji został rażąco naruszony (art. 156 § 1 ust. 2 kpa). Skarżąca nawiązuje do bezprawności decyzji ustalającej wykaz osób uprawnionych do udziału we wspólnocie z dnia [...].08.1989 r. Naczelnika Gminy [...]. Należy zauważyć jednak, że ta decyzja, w aspekcie stwierdzenia jej nieważności była przedmiotem odrębnego postępowania (w WSA w Białymstoku o sygn. IISA/Bk 335/13, gdzie oddalono skargę na odmowę stwierdzenia nieważności). Okoliczność, że skarżąca (jako spadkobierczyni zmarłego w 1986 r, M. H.) nie była powiadomiona o toczących się postępowaniach, nie może stanowić przesłanki do stwierdzenia nieważności, lecz do wznowienia postępowania (art. 145 k.p.a.). Na rozprawie sądowej 10.10.2013 r. (k. 36), Skarżąca sama stwierdziła, że o rozdysponowaniu gruntów ojca ze wspólnoty gruntowej dowiedziała się w 2002 r. Od wydania kwestionowanej decyzji w 1990 r. do czasu złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności w 2011 minęło 21 lat. Sąd przyznał rację stanowisku SKO, że wydając decyzję z dnia [...] listopada 1990 r., zatwierdzającą scalenie gruntów m.in. wsi [...], Kierownik Urzędu Rejonowego w [...] nie dopuścił się rażącego naruszenia prawa, ponieważ wydał ją w oparciu o istniejące zapisy ewidencyjne i zdarzenia prawne mające miejsce przed jej wydaniem. Nie było rzeczą SKO prowadzenie postępowania dowodowego, bo jak słusznie wskazuje organ, niniejsze postępowanie jest postępowaniem nadzwyczajnym, a nie postępowaniem zwykłym. Dlatego też zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów postępowania administracyjnego – art. 7, 8, 9, 11, 77 kpa nie mogły być uznane przez sąd za uzasadnione. W tymże postępowaniu organ nie miał kompetencji do prowadzenia postępowania wyjaśniającego (tak jak w postępowaniu zwykłym) polegającego m.in. na ustalaniu, jaką decyzją został przekazany udział ¼ części we wspólnocie gruntowej M. H. na rzecz Skarbu Państwa w zamian za rentę. Niewykluczone, że mógł być włączony do gospodarstwa M. H. (żony), która przekazała gospodarstwo za rentę na mocy decyzji z [...].03.1976 r. Organ w postępowaniu nieważnościowym nie badał legalności innych decyzji, bo nie był do tego uprawniony. Okoliczność "pominięcia" M. H. w decyzji zatwierdzającej scalenie gruntów z uwagi na błędne przeprowadzenie postępowania poprzedzającego jej wydanie, w tym także niezawiadomienie spadkobierców, nie mieściło się w katalogu przesłanek z art. 156 § 1 kpa, a co najwyżej mogła stanowić podstawę do wznowienia postępowania. Od tego wyroku skarżąca złożyła skargę kasacyjną, zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy polegający na: 1. naruszeniu przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa poprzez jego niezastosowanie mimo, iż organy administracji publicznej przeprowadziły postępowanie z naruszeniem przepisów; a) art. 7 k.p.a. poprzez zaniechanie działań niezbędnych w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes skarżącej, b) art. 77 § 1 k.p.a. poprzez złamanie zasady zupełności i niezebranie całego materiału dowodowego w celu rozpatrzenia sprawy w sposób wyczerpujący, c) art. 7 Konstytucji RP w zbiegu z art. 6 k.p.a. poprzez dokonanie nieprawidłowej oceny zebranego materiału dowodowego, która kłóci się w swojej podstawie z doświadczeniem życiowym oraz wiedzą i stanowi zaprzeczenie zasady praworządności, d) art. 10 k.p.a. w zbiegu z art. 28 i 29 k.p.a. poprzez stwierdzenie, że niezapewnienie skarżącej czynnego udziału w postępowaniu scaleniowym nie jest rażącym naruszeniem prawa, e) art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a. poprzez dokonanie dowolnej oceny treści pojęcia rażącego naruszenia prawa jako przesłanki stwierdzenia nieważności w sytuacji, gdy treści decyzji scaleniowej stanowią zaprzeczenie stanu prawnego sprawy w części odnoszącej się do skarżącej jako spadkobierczyni M. H. i jednocześnie w skutkach stanowią zaprzeczenie dla całego porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej i konstytucyjnych zasad obrony i ochrony własności. Zarzuciła też naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy polegający na naruszeniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa w związku z naruszeniem przepisów: a) art. 21 Konstytucji RP poprzez pozbawienie skarżącej należnego Jej prawa do ochrony własności jako spadkobiercy M. H., który zmarł cztery lata wcześniej przed wydaniem decyzji zatwierdzającej scalenie gruntów na terenie [...], b) art. 64 Konstytucji RP poprzez pozbawienie skarżącej prawa do własności po zmarłym, c) art. 8 ustawy z dnia 26.03.1982r. o scalaniu i wymianie gruntów albowiem scalania gruntów dokonywano bez obowiązkowego udziału stron postępowania, tj. następców prawnych nieżyjącego w czasie postępowania ojca skarżącej, d) art. 27 ustawy z dnia 26.03.1982r. o scalaniu i wymianie gruntów albowiem skarżąca i następcy prawni M. H. zostali pozbawieni należnego im prawa do obrony swoich interesów w postępowaniu scaleniowym i z tego też względu nie mogli przyjąć, bez zastrzeżeń projektu wymiany gruntów, e) art. 6 i 9 ustawy z dnia 29.06.1963r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (Dz. U. Nr 28, poz. 169 z późń. zm.) poprzez rażąco bezprawne stwierdzenie, iż spadkodawca skarżącej nie był uprawnionym do udziału we wspólnocie gruntowej w działkach nr [...] o łącznej powierzchni 30,08 ha. Wniosła o zmianę wyroku przez uchylenie w całości i uchylenie decyzji SKO, a także zasądzenie kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu zaś bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Z akt sprawy nie wynika, by zaskarżone orzeczenie zostało wydane w warunkach nieważności, której przesłanki określa art. 183 § 2 p.p.s.a., zatem rozważania Naczelnego Sądu Administracyjnego mogły uwzględniać jedynie zarzuty wskazane w skardze kasacyjnej. W pierwszej kolejności, przed odniesieniem się do zarzutów skargi kasacyjnej, należy przypomnieć, że kontrola Sądu dotyczy decyzji administracyjnej wydanej w jednym z nadzwyczajnych trybów wzruszenia ostatecznej decyzji administracyjnej, a mianowicie w trybie przewidzianym w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Poza sporem pozostaje okoliczność, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest postępowaniem nadzwyczajnym i stanowi formę nadzoru. Postępowanie nadzorcze prowadzone jest na podstawie art. 156-158 k.p.a. i podlega takim samym regułom procesowym, jak postępowanie zwykłe z tym, że odmienny jest przedmiot obu postępowań. W postępowaniu zwykłym organ zmierza do wyjaśnienia stanu faktycznego i rozstrzyga merytorycznie sprawę, zaś w postępowaniu nadzorczym przedmiotem jest decyzja i ustalenie, czy została ona wydana z wadami, o których stanowi art. 156 § 1 k.p.a. Przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji określone są enumeratywnie w art. 156 § 1 k.p.a. W przypadku ich ustalenia organ ma obowiązek stwierdzić nieważność decyzji, chyba, że zachodzi sytuacja, o której mowa w art. 156 § 2 k.p.a. Z uwagi jednak na fakt, że stwierdzenie nieważności decyzji jest wyjątkiem od ogólnej zasady trwałości decyzji ostatecznych (art. 16 § 1 k.p.a.), może mieć ono miejsce tylko wtedy, gdy decyzja w sposób niewątpliwy dotknięta jest przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Z tego też powodu wykładnia tych przesłanek winna mieć charakter ścieśniający. Instytucję stwierdzenia nieważności zalicza się do nadzwyczajnych trybów wzruszania decyzji i stanowi ona odstępstwo od ogólnej zasady trwałości decyzji administracyjnych określonej w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. Oznacza to, że nie każdy (nawet uzasadniony) zarzut naruszenia prawa może być skuteczną podstawą wzruszenia decyzji w tym trybie. Inny jest bowiem przedmiot i zakres postępowania administracyjnego, które toczy się w trybie zwykłego postępowania, a inny w przypadku postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji. O ile w postępowaniu zwykłym organ rozpatrując odwołanie ponownie merytorycznie rozpoznaje sprawę, to w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji, bada czy decyzja nie została wydana z naruszeniem przesłanek określonych w art.156§1 k.p.a.., natomiast w postępowaniu tym organ nie rozpoznaje ponownie sprawy, tym samym nie prowadzi ponownie postępowania dowodowego w sprawie, która w postępowaniu zwykłym zakończyła się decyzją ostateczną. Stąd też formułując zarzuty skargi kasacyjnej niezwykle istotne jest, w jakim trybie zapadła decyzja administracyjna, która była przedmiotem kontroli przez Sąd I instancyjny. Nadto należy mieć na uwadze, że Kierownik Urzędu Rejonowego w [...] wydając w dniu [...] listopada 1990r. decyzję zatwierdzającą projekt scalenia gruntów, dział w czasie w którym w obrocie prawnym obowiązywała już decyzja Naczelnika Gminy [...] z dnia [...] sierpnia 1989r. ustalająca wykaz osób uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej położonej na terenie obrębu [...], oznaczonej nr geodezyjnym [...] o łącznej powierzchni 30,08 ha. Grunty przedmiotowej wspólnoty gruntowej objęte zostały postępowaniem scaleniowym. Stąd też w postępowaniu scaleniowym zakończonym wydaniem decyzji z dnia [...] listopada 1990r.o zatwierdzeniu projektu scalenia, organ nie ustalał samodzielnie osób uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej, będących równocześnie stronami w postępowaniu scaleniowym, albowiem w tym zakresie związany był treścią decyzji z dnia [...] sierpnia 1989r. ustalającą wykaz osób uprawnionych do udziału we wspólnocie. Skoro z decyzji z dnia [...] sierpnia 1989r. wynikało, że M. H. nie był osobą uprawnioną do udziału we wspólnocie gruntowej, to organ prowadząc postępowanie scaleniowe, dla potrzeb ustalenia stron tego postępowania scaleniowego, nie ustalał samodzielnie wykazu osób uprawnionych do udziału we wspólnocie, które równocześnie były stronami postępowania scaleniowego. O ile w przypadku pozostałych stron postępowania scaleniowego, organ prowadzący postępowanie scaleniowe winien ustalić ich krąg, to w przypadku gdy postępowanie scaleniowe swym zakresem terytorialnym obejmuje obszar stanowiący wspólnotę gruntową, to dla ustalenia kto ze wspólnoty jest stroną postępowania scaleniowego, decydujące znaczenie ma decyzja wydana na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 czerwca 1963r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych ustalająca wykaz osób uprawnionych do udziału we wspólnocie, w rozpoznawanej sprawie była to decyzja z [...] sierpnia 1989r.. Skoro z decyzji z dnia [...] sierpnia 1989r. wynikało, że M. H. nie był osobą uprawnioną do udziału we wspólnocie gruntowej, to prowadząc postępowanie scaleniowe organ związany był tą decyzją. Tym samym bezprzedmiotowe są zarzuty, iż organ prowadzący postępowanie scaleniowe powinien ustalić następców prawnych zmarłego M. H. i zawiadomić ich o toczącym się postępowaniu scaleniowym, zakończonym wydaniem decyzji o zatwierdzeniu projektu scalenia z dnia [...] listopada 1990r.. Skoro M. H. nie był osobą uprawnioną do udziału we wspólnocie gruntowej, to w konsekwencji jego następcy prawni również nie mogli nabyć takiego uprawnienia. Mając powyższe na uwadze, podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, a w szczególności art.145§ 1pkt1 lit.c p.p.s.a w związku z art.7, art.77§ 1, art.10, art.28, art.29, art.156§ 1 pkt 2 k.p.a, art.7 Konstytucji RP w zw z. art. 6 k.p.a., polegające na nieprawidłowym ustaleniu stanu faktycznego i nie zapewnieniu skarżącej czynnego udziału w postępowaniu scaleniowym są bezzasadne. Bezzasadne są również zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego, a to art.21, art.64 Konstytucji RP, art.8, art.27 ustawy z dnia 26 marca 1982r. o scalaniu i wymianie gruntów, poprzez pozbawienie skarżącej prawa do ochrony własności jako spadkobiercy M. H. Z powołanego art.8 ustawy o scalaniu wynika podstawowa zasada, zgodnie z którą uczestnik postępowania scaleniowego otrzymuje grunty o równej wartości szacunkowej, zaś art.27 określa zasady zatwierdzania projektu scalenia gruntów, powyższe zasady nie mogły zostać naruszone w stosunku do osoby, która nie była stroną postępowania scaleniowego. Niezasadne są również zarzuty dotyczące naruszenia art.6 i 9 ustawy z dnia 29 czerwca 1963r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych poprzez stwierdzenie, że M. H. nie był uprawniony do udziału we wspólnocie gruntowej, a to dlatego, że organ prowadzący postępowanie scaleniowe nie stosował przepisów ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, nie mógł tym samym ich naruszyć. Na koniec, podobnie jak w sprawie II OSK 584/14, należy zwrócić uwagę na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015r., P 46/13 , w wyroku tym Trybunał orzekł, że art. 156 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, ze zm.) w zakresie, w jakim nie wyłącza dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W niniejszej sprawie skarżąca wystąpiła z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia 15 sierpnia 1989r. w dniu 20 czerwca 2011r., a więc po 22 latach. Dlatego zarzuty skargi kasacyjnej jako niezasadne nie mogły być uwzględnione, a zaskarżony wyrok Sądu I instancji odpowiada prawa, stąd też Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art.184 p.p.s.a oddalił skargę kasacyjną.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło