II GZ 121/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maria Jagielska po rozpoznaniu w dniu 24 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia S. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w R. z dnia 9 grudnia 2015 r. sygn. akt II SA/Rz 1419/15 w zakresie odmowy zmiany postanowienia o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi S. S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w R. postanowieniem z dnia 9 grudnia 2015 r. o sygn. akt II SA/Rz 1419/15 odmówił S. S. zmiany własnego postanowienia z dnia 17 listopada 2015 r., odmawiającego wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Celnej w P. (dalej: Dyrektor) z dnia [...] sierpnia 2015 r. w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej (12 000 zł) z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry. Wyjaśniając motywy podjętego rozstrzygnięcia Sąd wskazał, że wymienionym wyżej postanowieniem z dnia 17 listopada 2015 r. odmówiono skarżącemu wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora z dnia [...] sierpnia 2015 r., wobec czego pismem z dnia [...] listopada 2015 r. skarżący wystąpił do Sądu z ponownym wnioskiem o wstrzymanie jej wykonania (o zmianę wskazanego postanowienia w tym zakresie). Wnioskodawca tym razem powołał się na zadłużenie wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) w wysokości 3109,24 zł, zawiadomienie od komornika o zaległości wynoszącej 3656,01 zł oraz wezwanie z banku do zapłaty kwoty 917,67 zł, a ponadto wyjaśnił, że od września 2015 r. nie prowadzi działalności gospodarczej (która generowała zadłużenie w ZUS i urzędzie skarbowym), nie pracuje, pozostaje na utrzymaniu rodziców, jest właścicielem samochodu osobowego (rok prod. 2000) i nie posiada oszczędności ani nieruchomości. Z tych powodów egzekucja kary nałożonej decyzją może spowodować nieodwracalne skutki w jego sytuacji finansowo-majątkowej, tym bardziej że prowadzonych jest przeciw niemu 14 postępowań, w których wymierzono mu łączną karę w wysokości 168 000 zł. Odmawiając zmiany własnego postanowienia z dnia 17 listopada 2015 r. Sąd uznał, że wnioskodawca nie wykazał, aby od dnia wydania tego postanowienia zmieniły się okoliczności sprawy w rozumieniu art. 61 § 4 p.p.s.a., a przedłożone dokumenty dotyczą okresu sprzed 17 listopada 2015 r. Poza tym dokumenty te dowodzą jedynie, że wskazane należności nie zostały uregulowane, ale nie odnoszą się do powodów tego stanu rzeczy. W ocenie Sądu może to wynikać z braku środków, jednak nie musi. Nawet taki stan rzeczy nadal nie stanowi wykazania niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, tylko niemożność lub trudności w wykonaniu decyzji. Ponadto WSA przyjął, że w sytuacji opisanej przez skarżącego ewentualne skierowanie zaskarżonej decyzji Dyrektora do egzekucji nie będzie oznaczać pozbawienia go środków czy majątku, których nie posiada. Co więcej, zawieszenie a nie zakończenie działalności gospodarczej nastąpiło przed 17.11.2015 r. (dane o zwieszeniu działalności przez skarżącego WSA zaczerpnął z dostępnej w Internecie informacji z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej) i nie może być rozpatrywane w kontekście zmiany okoliczności w rozumieniu art. 61 § 4 p.p.s.a. W zażaleniu wniesionym do Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: NSA) S. S. domagał się uchylenia postanowienia Sądu z dnia 9 grudnia 2015 r. i wstrzymana wykonania zaskarżonej decyzji. Skarżący wyjaśnił, że we wniosku, jak również w ponownym wniosku wystarczająco uprawdopodobnił, iż wykonanie decyzji objętej skargą może wyrządzić mu znaczną szkodę, a także doprowadzić do trudnych do odwrócenia skutków. Skarżący załączył do zażalenia orzeczenia WSA w R., z których wynika, że WSA na podstawie analogicznych oświadczeń i dokumentów, tego samego wnioskodawcy, wstrzymywał wykonanie zaskarżonych decyzji (postanowienia WSA w R. – wydane z wniosków S. S. o wstrzymanie wykonania zaskarżonych decyzji Dyrektora – o sygn. akt: II SA/Rz 1416/15, II SA/Rz 1519/15, II SA/Rz 1521/15, II SA/Rz 1522/15). Wskazaną sytuację skarżący uznał za sprzeczną z zasadą pewności prawa i zasadą równości wobec prawa. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 4 p.p.s.a. postanowienie w sprawie wstrzymania aktu lub czynności wydane na podstawie § 2 i 3, sąd może zmienić lub uchylić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności. Postanowieniem z dnia 17 listopada 2015 r. o sygn. akt II SA/Rz 1419/15 WSA w R. na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. odmówił S. S. wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora z dnia [...] sierpnia 2015 r. Sąd uznał, że poza kopią zeznania o wysokości osiągniętego dochodu za 2014 r., skarżący nie załączył innych dokumentów uprawdopodobniających twierdzenie o braku środków finansowych na zapłacenie kary pieniężnej wymierzonej wskazaną decyzją. Skarżący nie wykazał zatem przesłanek wstrzymania wykonania decyzji w myśl art. 61 § 3 p.p.s.a. Rozpoznając ponowny wniosek, kontrolowanym obecnie postanowieniem z dnia 9 grudnia 2015 r. WSA w R. odmówił zmiany wskazanego wyżej postanowienia z dnia 17 listopada 2015 r. i wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, uznając, że w sprawie nie wystąpiła zamiana okoliczności w rozumieniu art. 61 § 4 p.p.s.a., ponieważ wnioskodawca nie wykazał żadnych nowych okoliczności w stosunku do poprzednio ocenionych przez Sąd. Zdaniem NSA dokonana przez Sąd ocena ponownego wniosku S. S. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora z dnia [...] sierpnia 2015 r. nie jest trafna, a żądanie wnioskodawcy wymaga pogłębionej analizy w świetle oświadczeń oraz dokumentów załączonych do ponownego wniosku. Pokreślić należy, że ponownie rozpoznając ponowny wniosek skarżącego WSA powinien rozważyć, iż uiszczenie kary pieniężnej wymierzonej zaskarżoną decyzją może wyrządzić skarżącemu znaczną szkodę i spowodować trudne do odwrócenia skutki, bowiem łączna suma nałożonych na niego kar (168 000 zł) w konfrontacji z osiąganym rocznym dochodem jego i żony (12 936,68 zł) pozbawi go niezbędnych środków do życia, tym bardziej że skarżący nie ma pracy, fatycznie nie prowadzi działalności gospodarczej (niezależnie od wpisu w rejestrze), nie posiada majątku (poza 15-letnim samochodem osobowym), jest zadłużony i pozostaje na utrzymaniu rodziców, jak również toczy się wobec niego 14 postępowań o nałożenie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry. Powyższe może, a nawet powinno być ocenione przez Sąd I instancji zgodnie z dyspozycją art. 61 § 4 p.p.s.a. skoro de facto nie było przedmiotem oceny w postanowieniu z dnia 17 listopada 2015 r. Ponadto NSA zauważa, że Sąd nie powinien wymagać od strony wnioskującej o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji udowodnienia wskazywanych we wniosku okoliczności, tylko ich uprawdopodobnienia. Wnioskodawca nie musi więc dowodzić swojej sytuacji majątkowej, a jedynie ją uprawdopodobnić, przekonać Wojewódzki Sąd Administracyjny do tego, że wykonanie zaskarżonej decyzji może spowodować trudne do odwrócenia skutki lub zagrozić niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody w rozumieniu art. 61 § 3 p.p.s.a. Na koniec NSA wyraża przekonanie, że niewątpliwie kłóci się z elementarnym poczuciem sprawiedliwości rozbieżne orzekanie przez różne składy orzekające sądu na podstawie jednakowych okoliczności faktycznych, w analogicznym stanie prawnym i wobec tego samego skarżącego. Jednakże każda sprawa ma charakter indywidualny i wymaga zindywidualizowanej oceny, zaś w rozbieżności ocen sądu, wynikających głównie ze specyfiki danej sprawy, nie można upatrywać naruszenia ustanowionego Konstytucją RP porządku prawnego. Mając na uwadze powyższe oraz na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. NSA postanowił jak w sentencji.