II GZ 1026/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Sieńczyło - Chlabicz po rozpoznaniu w dniu 27 stycznia 2016 r na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 19 listopada 2015 r. sygn. akt I SA/Ke 566/15 w zakresie oddalenia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi [...] na decyzję Dyrektora Ś. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach postanowieniem z dnia 19 listopada 2015 r. sygn. akt I SA/Ke 566/15, działając na podstawie art. 61 § 3 i § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. − Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej powoływanej jako p.p.s.a.), oddalił wniosek [...] o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z [...] sierpnia 2015 r. w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji stwierdził, że [...] dalej: skarżący - w piśmie z dnia [...] października 2015 r., zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. We wniosku tym skarżący wskazał, że jako rolnik prowadzący produkcję metodami ekologicznymi, ponosi zwiększone wydatki dotyczące corocznych opłat za audyt i certyfikację produkcji, wpisu do rejestrów i zakup odpowiedniego materiału siewnego. Największym kosztem jest prowadzenie upraw tym systemem w oparciu o ustalony plan rolnośrodowiskowy, który opracował upoważniony doradca. Za otrzymane płatności skarżący realizował zadania, co potwierdzają załączone certyfikaty oraz faktury za część wydatków. Zwrot płatności w kwocie [...] zł wynikający z zaskarżonej decyzji jest zatem niemożliwy. Zdaniem Sądu I instancji, uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie pozwala rozstrzygnąć, czy wykonanie decyzji czyli wyegzekwowanie kwoty [...] zł spowoduje wystąpienie okoliczności, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Skarżący, mimo wezwania, nie przedstawił żadnych informacji w zakresie sytuacji majątkowej, osiąganych dochodów, ponoszonych wydatków, majątku ruchomego, nieruchomości, obciążeń majątkowych, osób pozostających na utrzymaniu, itd. W związku z tym nie można ustalić w jakim stopniu zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Na dokonanie takiej analizy nie pozwalają ani argumenty o wysokich wydatkach na prowadzenie rolnictwa ekologicznego ani o wydaniu kwoty pieniędzy uzyskanej z płatności. W żaden sposób nie wyjaśniają one istnienia przesłanek zastosowania instytucji wstrzymania wykonania decyzji. WSA podkreślił, że strona składająca wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji winna przekonać Sąd o tym, że wykonanie tego rozstrzygnięcia zrodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia mu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W niniejszej sprawie ogólna i lakoniczna argumentacja nie pozwoliła dokonać takiej oceny. Zażalenie na wskazane postanowienie Sądu I instancji złożył [...]. Zaskarżył to orzeczenie w całości. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Strona wnosząca zażalenie zarzuciła orzeczeniu Sądu I instancji naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. W uzasadnieniu autor zażalenia podkreślił, że grożąca mu egzekucja kwoty [...] zł spowoduje znaczą szkodę i trudne do odwrócenia skutki. Powyższe z tego względu, że pozbawi skarżącego środków do życia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Oznacza to, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Wprowadzona w omawianym przepisie ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady wynikającej z art. 61 § 1 p.p.s.a., w myśl której wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Skoro sąd orzeka o wstrzymaniu aktu lub czynności na wniosek skarżącego, to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uzasadnienia wniosku, tak aby przekonać sąd do zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo stwierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Aby rozpoznać wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji sąd administracyjny musi bowiem mieć możliwość odniesienia zwrotów ustawowych "znaczna szkoda" oraz "trudnie do odwrócenia skutki" do sytuacji konkretnego wnioskodawcy. W niniejszej sprawie wniosek o wstrzymanie wykonania dotyczył decyzji w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że wykonanie aktu administracyjnego nakładającego na stronę obowiązek uiszczenia należności pieniężnej ustalenia kwoty (tutaj nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych) tylko w wyjątkowych przypadkach jest źródłem niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub powstania trudnych do odwrócenia skutków. Zapłata oznaczonej w takim akcie należności ma charakter odwracalny (tak też NSA w postanowieniu z dnia 16 października 2015 r., II GZ 587/15). W przypadku uchylenia zaskarżonego do sądu administracyjnego aktu uiszczona należność podlega zwrotowi. Z tej też przyczyny strona domagająca się wstrzymania wykonania aktu nakładającego obowiązek zapłaty należności pieniężnej obowiązana jest wykazać, że występują szczególne okoliczności uzasadniające uwzględnienie jej wniosku. To strona - chcąc skorzystać z wyjątku od zasady, że wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu - powinna wraz z wnioskiem o wstrzymanie wykonania aktu przedstawić sądowi nie tylko argumenty, ale i stosowne dokumenty na ich poparcie, wskazujące że w sprawie istnieje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Sąd administracyjny nie ma natomiast instrumentów prawnych do samodzielnego ustalania sytuacji majątkowej strony, które to ustalenie jest niezbędne przy ocenie, czy wykonanie zaskarżonego aktu może spowodować w danym przypadku skutki, o jakich mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. (tak też postanowienie NSA z dnia 27 listopada 2015 r., II GZ 755/15). Powodem odmowy wstrzymania przez Sąd I instancji zaskarżonej decyzji było uznanie, że skarżący nie przedstawił we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji żadnych rzeczowych informacji o swojej aktualnej sytuacji finansowej i majątkowej, które przekonałyby Sąd, że wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, dokonana przez Sąd I instancji ocena jest prawidłowa. W tym miejscu wskazać należy, że wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji jest możliwe wyłącznie, gdy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Oczekiwanie od wnioskodawcy, że przedstawi swoją sytuację finansową i majątkową nie jest dodatkową przesłanką zastosowania ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym, lecz środkiem służącym uprawdopodobnieniu, czy wykonanie zaskarżonej decyzji może spowodować - na tle konkretnej sytuacji finansowej i majątkowej strony - szkodę, którą można by uznać za znaczną. Do czasu wydania zaskarżonego postanowienia skarżący – mimo wezwania WSA - nie przedstawił dokumentów obrazujących jego sytuację finansową i majątkową, co pozwoliłoby Sądowi I instancji na ocenę, czy wykonanie decyzji będzie wiązało się dla niego z nakładami, które spowodują znaczną szkodę w jego majątku. Dokumenty przedłożone wraz z pismem skarżącego z dnia [...] listopada 2015 r., (k. 26 akt sadowych) nie mogą być wystarczającą podstawą dla oceny wystąpienia przesłanek o jakich mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. NSA zwraca również uwagę, że zgodnie z art. 61 § 4 p.p.s.a. postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności sąd może zmienić lub uchylić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności. Strona może zatem złożyć wniosek o zmianę zaskarżonego postanowienia Sądu I instancji, jeśli wykaże, że doszło do zmiany okoliczności związanych z kwestią wstrzymania wykonania decyzji organu administracji. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny - działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. - oddalił zażalenie.