III SA/Wa 115/15
WyrokWSA w Warszawie2015-11-19
Skład orzekający: Grażyna Nasierowska, Dariusz Kurkiewicz, Beata Sobocha
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy członek zarządu spółki z o.o. ponosi odpowiedzialność za zaległości podatkowe spółki, jeśli jego kadencja upłynęła, ale nie został formalnie odwołany lub nie złożył rezygnacji, a spółka stała się niewypłacalna?Ratio decidendi
Sąd uznał, że upływ kadencji członka zarządu spółki z o.o. nie powoduje automatycznego wygaśnięcia jego mandatu, jeśli nie został on formalnie odwołany uchwałą zgromadzenia wspólników lub nie złożył rezygnacji. Wpis do Krajowego Rejestru Sądowego (KRS) o pełnieniu funkcji członka zarządu korzysta z domniemania prawdziwości, a ciężar jego wzruszenia spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Skoro skarżący nie wykazał formalnego zakończenia mandatu ani braku winy w niezgłoszeniu wniosku o upadłość spółki, ponosi odpowiedzialność za zaległości podatkowe.Stan faktyczny
Skarżący W. K. został obciążony decyzją o solidarnej odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki "I." sp. z o.o. w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2009 r. Skarżący twierdził, że jego kadencja jako członka zarządu upłynęła w 2006 r. Organy podatkowe uznały, że nadal pełnił funkcję, egzekucja przeciwko spółce była bezskuteczna, a skarżący nie wykazał okoliczności zwalniających go od odpowiedzialności. Skarżący zaskarżył decyzję, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym błędne ustalenie okresu pełnienia funkcji oraz brak prawidłowego ustalenia terminu zgłoszenia wniosku o upadłość.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Grażyna Nasierowska, Sędziowie sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz (sprawozdawca), sędzia WSA Beata Sobocha, Protokolant starszy referent Monika Olszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 listopada 2015 r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu wraz ze spółką oraz pozostałymi członkami zarządu za zaległości podatkowe spółki w podatku dochodowym od osób fizycznych za okres od stycznia do grudnia 2009 r. oddala skargę
Zaskarżoną decyzją z [...] listopada 2014 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z [...] lipca 2014 r. w sprawie solidarnej ze spółką i pozostałymi członkami zarządu odpowiedzialności W. K., za zaległości podatkowe "I." sp. z o.o. w W. w podatku dochodowym od osób fizycznych za styczeń - grudzień 2009 r. w kwocie 3.564 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 2.059 zł oraz kosztami egzekucyjnymi w kwocie 41,40 zł.
Z akt sprawy wynika, że w dniu 28 lipca 2014 r. organ I instancji wydał decyzję orzekającą o odpowiedzialności podatkowej Skarżącego.
Od tej decyzji Skarżący odwołał się.
Decyzją z [...] listopada 2014 r. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Na wstępie stwierdził, iż w niniejszej sprawie zachowany został wymóg uprzedniego doręczenia spółce decyzji o odpowiedzialności płatnika za pobrany, a niewpłacony podatek dochodowy od osób fizycznych za wspomniany wyżej okres. Ponadto w chwili orzekania o odpowiedzialności Skarżącego zobowiązanie to było wymagalne. Dalej przypomniał, że w postępowaniu w sprawie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej członka zarządu organy podatkowe obowiązane są wykazać jedynie, że zaległości podatkowe, których ta odpowiedzialność dotyczy, powstały w okresie pełnienia funkcji przez tego członka zarządu oraz że egzekucja przeciwko spółce okazała się bezskuteczna. Natomiast ciężar wykazania którejkolwiek okoliczności uwalniającej od odpowiedzialności spoczywa na członku zarządu.
Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że w niniejszej sprawie spełniona została przesłanka, o jakiej mowa w art. 116 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm., dalej: "O.p."), tj. Skarżący pełnił funkcję członka zarządu "I." sp. z o.o. w czasie upływu terminów płatności poszczególnych zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych. Dodał, iż na stanowisko to powołano go od 2 lipca 2004 r. uchwałą zgromadzenia wspólników. Nie podzielił przy tym stanowiska Skarżącego, jakoby od 2 lipca 2006 r. nie sprawował on już funkcji w zarządzie z uwagi na niepowołanie na następną kadencję przez zgromadzenie wspólników. Dyrektor Izby Skarbowej wyjaśnił mianowicie, że czym innym jest utrata mandatu do pełnienia funkcji członka zarządu, czym innym zaś upływ kadencji, na jaką został on powołany. Odwołując się do zapisów umowy spółki zauważył, że co prawda umowa ta wskazuje dwuletni okres kadencji członka zarządu, niemniej zastrzega, iż do utraty tego mandatu dochodzi w drodze podjęcia stosownej uchwały przez zgromadzenie wspólników.
W rezultacie stwierdził, iż sam upływ dwuletniej kadencji, na jaką powołany został Skarżący nie stanowił zdarzenia powodującego zakończenie jego mandatu członka zarządu spółki i nie może być uznany na gruncie art. 116 § 2 O.p. za przesądzający o niepełnieniu przez niego obowiązków w zarządzie w 2009 r., a w konsekwencji o braku podstaw jego odpowiedzialności za zaległości podatkowe.
Zdaniem organu odwoławczego w niniejszej sprawie spełniona również została druga z pozytywnych przesłanek odpowiedzialności członka zarządu, tj. bezskuteczność egzekucji z majątku spółki. Organ egzekucyjny podejmował próby zaspokojenia zaległości podatkowych z rachunków bankowych w G. S.A. w K. i C. we W.; poszukiwał składników majątkowych w postaci pojazdów (ustalono, iż spółka nie występuje w Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców) oraz nieruchomości - innych niż obciążona również innymi wpisami nieruchomość przy ul. [...] w T. Dyrektor Izby Skarbowej zwrócił też uwagę na inne postępowania egzekucyjne prowadzone wobec majątku spółki, które były umarzane z uwagi na ich bezskuteczność.
Następnie Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że Skarżący nie wykazał okoliczności wyłączających jego odpowiedzialność za zaległości podatkowe spółki, tj. nie wykazał, iż we właściwym czasie zgłoszono wniosek o upadłość lub wszczęto postępowanie układowe albo niezgłoszenie tego wniosku lub niewszczęcie postępowania nastąpiło bez jego winy, ani nie wskazał nadającego się do egzekucji mienia spółki. Przypomniał, iż oceny zaistnienia okoliczności uzasadniających zgłoszenie wniosku o upadłość lub wszczęcie postępowania układowego oraz oceny wystąpienia właściwego czasu dokonuje się na gruncie przepisów regulujących postępowanie upadłościowe i układowe. Wyjaśnił, iż ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. Nr 60, poz. 535 ze zm.) wprowadza dwie niezależne od siebie przesłanki ogłoszenia upadłości: niewykonywanie wymagalnych zobowiązań oraz nadmierne zadłużenie.
Dalej organ odwoławczy wskazał, iż w niniejszej sprawie nie zaistniała okoliczność wyłączająca odpowiedzialność Skarżącego, dotycząca zgłoszenia wniosku o upadłość we właściwym czasie. Wniosek taki nie został bowiem w ogóle złożony. Tymczasem - w jego ocenie - niekorzystna sytuacja finansowa spółki dawała podstawy do złożenia takiego wniosku już w 2007 r. Stan ten utrzymywał się w kolejnych okresach. Zwrócił uwagę, iż oprócz objętych zaskarżoną decyzją zaległości z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych (PIT-4R) za okres styczeń - grudzień 2009 r. w kwocie 3.564 zł, spółka posiadała również zaległości z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych (PIT-4R) za okres lipiec - listopad 2007 r. w kwocie 1.478 zł; styczeń – grudzień 2008 r. w kwocie 3.564 zł. Zalegała także z zapłatą składek na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych za okres sierpień 2007 r. – luty 2008 r. w kwocie 10.277,55 zł.
W rezultacie Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że podstawy do ogłoszenia upadłości spółki powstały w trakcie pełnienia przez Skarżącego funkcji członka jej zarządu i istniały w całym okresie, w którym sprawował on tę funkcję. Nie zgodził się przy tym ze Skarżącym, iż nie ponosi on winy w niezgłoszeniu takiego wniosku z uwagi na brak kontaktu z prezesem zarządu spółki A. M. oraz brak dostępu do jej dokumentacji. Podkreślił, że każdy członek zarządu ma prawo i obowiązek prowadzenia spraw spółki, kontrolowania stanu jej finansów i wypłacalności. Dodał, iż o braku winy Skarżącego w niezgłoszeniu wniosku można byłoby mówić w sytuacji gdyby nie miał on możliwości złożenia takiego wniosku z przyczyn od niego niezależnych, a nie - jak to miało miejsce w niniejszej sprawie - w której taką możliwość miał, jednak z niej nie skorzystał.
Następnie Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, iż organy podatkowe nie mają generalnego obowiązku przy dokonywaniu ustaleń dotyczących przesłanek ogłoszenia upadłości powoływać biegłych z zakresu rachunkowości na okoliczność ustalenia faktu oraz daty powstania niewypłacalności, jeśli materiał dowodowy jest wystarczający do stwierdzenia danego stanu faktycznego. W jego ocenie w niniejszej sprawie taki właśnie materiał dowodowy zgromadzono.
Na koniec zauważył, że Skarżący nie wskazał mienia spółki, z którego egzekucja byłaby faktycznie możliwa i w konsekwencji zaspokoiłaby zaległość podatkową spółki w znacznej części.
W skardze na powyższą decyzję Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj.:
1) art. 121 § 1, art. 122, art. 187 § 1 O.p. przez nieprzeprowadzenie wnikliwego i wszechstronnego postępowania dowodowego, mającego na celu ustalenie czy w niniejszej sprawie zaistniały wszystkie przesłanki niezbędne do orzeczenia o solidarnej ze spółką oraz pozostałymi członkami zarządu odpowiedzialności podatkowej Skarżącego za zaległości podatkowe spółki, w tym w szczególności w związku z:
- art. 202 § 1 K.s.h. przez nienależyte wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy celem ustalenia czy w spółce doszło do odbycia zgromadzenia wspólników zatwierdzającego sprawozdanie finansowe za ostatni rok obrotowy pełnienia przez Skarżącego obowiązków członka zarządu, tj. za 2006 r.,
- art. 10, art. 11 ust. 1 i 2, art. 21 ust. 1 i 2 Prawa upadłościowego przez ich niewłaściwe zastosowanie i przeniesienie na Skarżącego odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki w sytuacji braku prawidłowego ustalenia terminu, z zachowaniem którego Skarżący zobowiązany był złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości spółki;
2) art. 188 w zw. z art. 123 § 1 O.p. przez odmowę dopuszczenia dowodów wnioskowanych przez Skarżącego w odwołaniu, pomimo ich istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy i tym samym uniemożliwienie Skarżącemu wykazania braku zaistnienia przesłanek pozytywnych oraz wystąpienia przesłanek negatywnych orzeczenia o jego solidarnej ze spółką oraz pozostałymi członkami zarządu odpowiedzialności podatkowej za zaległości podatkowe spółki, pomimo teoretycznego zagwarantowania Skarżącemu prawa czynnego udziału w postępowaniu podatkowym.
Skarżący zarzucił ponadto naruszenie prawa materialnego, tj.:
1) art. 116 § 1 i 2 O.p. na skutek jego niewłaściwego zastosowania i przeniesienia na Skarżącego odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki w sytuacji braku faktycznego pełnienia oraz braku istnienia możliwości faktycznego pełnienia przez Skarżącego obowiązków członka zarządu w okresie powstania zaległości;
2) art. 116 § 1 O.p. na skutek jego niewłaściwego zastosowania i przeniesienia na Skarżącego odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki w sytuacji braku uprzedniego wystąpienia przesłanki bezskuteczności egzekucji przeciwko spółce;
3) art. 116 § 1 pkt 1 lit. b) O.p. na skutek jego niewłaściwego zastosowania i przeniesienia na Skarżącego odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki w sytuacji zaistnienia negatywnej przesłanki jego odpowiedzialności w postaci braku winy w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości wobec spółki.
Na tej podstawie Skarżący wniósł o uchylenie decyzji obu instancji, a nadto o zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga okazała się nieuzasadniona.
Zasadniczą kwestią sporną w niniejszej sprawie jest okoliczność, czy organy podatkowe w sposób prawidłowy ustaliły, że Skarżący pełnił obowiązki członka zarządu "I." sp. z o.o. (dalej jako "Spółka) w W. w czasie, w którym upływał termin płatności zaległości podatkowych objętych zaskarżoną decyzją, to jest w okresie od stycznia do grudnia 2009 r. Skarżący podnosi bowiem, iż Jego kadencja upłynęła przed tym okresem to jest w dniu 2 lipca 2006 r.
Odnosząc się do powyższego zarzutu wskazać w pierwszej kolejności należy, że ze znajdującego się w aktach sprawy odpisu KRS wynika, że Skarżący pełnił obowiązki członka zarządu Spółki w okresie 2009 r. Zgodnie z art. 17 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 1142) domniemywa się, że dane wpisane do Rejestru są prawdziwe. Ze względu na to, że w przepisach przywołanej ustawy brak ogólnego zakazu przeprowadzania dowodu przeciwko domniemaniu prawdziwości danych wpisanych do rejestru, przyjmuje się, że domniemanie wyrażone w cytowanym wyżej przepisie jest domniemaniem wzruszalnym (por. M. Tarska, Komentarz do art. 1–60 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym [w:] S. Sołtysiński, A. Szajkowski, A. Szumański, J. Szwaja (red.), Kodeks spółek handlowych. Pozakodeksowe prawo handlowe. Komentarz. T. 5, Wyd. 3, Warszawa 2015). Jednakże w ocenie Sądu ciężar wykazania faktu, że dane wpisane do rejestru nie są prawdziwe, spoczywa na osobach, które z okoliczności tej wywodzą skutki prawne, to jest w konkretnej sprawie na Skarżącym (por. Tak R. Gładyszowski, Sytuacja prawna członka zarządu spółki z o.o. w procesie wytoczonym przeciwko niemu na podstawie art. 299 k.s.h., Palestra 2003, nr 9–10, s. 58).
Odnosząc powyższe rozważania do oceny niniejszej sprawy stwierdzić należy, że Skarżący nie wykazał w sposób dostateczny, iż dane o pełnieniu przez Niego funkcji członka zarządu Spółki w 2009 r. wpisane do KRS nie odpowiadają prawdzie.
Argumentując stanowisko w powyższym zakresie wskazał bowiem, że zgodnie z § 22 ust. 3 umowy Spółki zarząd powoływany był na okres dwóch lat, a został On powołany na tą funkcję uchwałą zgromadzenia wspólników z dnia 2 lipca 2004 r. Jednakże Sąd zauważa, że zgodnie z § 16 ust. 1 pkt 1 oraz § 16 ust. 2 pkt. 10 powołanie i odwołanie członków zarządu Spółki wymaga podjęcia uchwały Zgromadzenia Wspólników.
Zgodnie z art. 202 § 2 K.s.h. w przypadku powołania członka zarządu na okres dłuższy niż rok, mandat członka zarządu wygasa z dniem odbycia zgromadzenia wspólników, zatwierdzającego sprawozdanie finansowe za ostatni pełny rok obrotowy pełnienia funkcji członka zarządu, chyba że umowa spółki stanowi inaczej. Paragraf 4 tego artykułu stanowi, że mandat członka zarządu wygasa również wskutek śmierci, rezygnacji albo odwołania ze składu zarządu.
Pod pojęciem "kadencji" rozumie się okres sprawowania funkcji. Pojęcie to ma na gruncie KSH charakter normatywny (zob. art. 202 § 3 KSH), w przeciwieństwie do stanu prawnego, który istniał na gruncie KH. W przepisach o spółce z o.o. wspomniane pojęcie nie zostało przez ustawodawcę zdefiniowane, tak jak to ma miejsce na gruncie spółki akcyjnej w przepisie art. 369 § 1 zd. 1 KSH, gdzie ustawodawca expressis verbis "kadencję" wiąże z "okresem sprawowania funkcji". Oznacza to, że wspomnianą definicję normatywną można też – w ramach wykładni systemowej – stosować na gruncie spółki z o.o. (...).Obok "kadencji" występuje w prawie spółek handlowych pojęcie "mandatu" członka zarządu, którym posługuje się KSH (art. 202 § 1–2 KSH), podobnie jak wcześniej miało to miejsce w KH (art. 196 KH). Powołane wyżej przepisy stanowią, że: "(...) mandat członka zarządu wygasa najpóźniej z dniem odbycia zgromadzenia wspólników, zatwierdzającego sprawozdanie finansowe za (...)" pierwszy (art. 202 § 1 KSH) albo ostatni (art. 202 § 2 KSH) "pełny rok obrotowy pełnienia funkcji członka zarządu". Skoro "kadencja" została jasno zdefiniowana przez ustawę jako okres pełnienia funkcji (Nb 94), to tym samym "mandat" może oznaczać jedynie umocowanie do pełnienia tej funkcji, co w pełni pokrywa się z etymologią tego słowa (...). Wzajemna relacja powołanych wyżej pojęć, tj. "mandatu" i "kadencji" była przedmiotem dużego sporu doktrynalnego na gruncie KH, który to spór pod rządem KSH ma już tylko charakter historyczny.
Obecnie KSH wyraźnie podkreśla rozłączność obu pojęć. Może bowiem istnieć "mandat" bez kadencji (przypadek pierwszy) i odwrotnie w trakcie trwania kadencji może wygasnąć mandat (przypadek drugi) - Prawo spółek kapitałowych System Prawa Prywatnego tom 17A, 2010 prof. dr hab. Stanisław Sołtysiński.
Podzielając przywołane wyżej stanowisko doktryny Sąd zauważa, że upływ dwuletniej kadencji Skarżącego jako członka zarządu Spółki nie spowodował automatycznie wygaśnięcia Jego mandatu do sprawowania tej funkcji. Inaczej mówiąc, aby Skarżący przestał pełnić obowiązki członka zarządu winien albo zostać odwołany uchwałą Zgromadzenia Wspólników stosownie do postanowień umowy Spółki albo też skutecznie z tej funkcji zrezygnować. Skarżący w toku postępowania podatkowego nie przedstawił jednak ani uchwały, o której wyżej mowa, ani też dowodów o skutecznie złożonej rezygnacji z funkcji członka zarządu. Nie można zatem zdaniem Sądu uznać, że Skarżący podjął właściwe działania celem wzruszenia domniemania, o którym mowa w art. 17 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym.
Wnioskowane przez Skarżącego w toku postępowania podatkowego dowody z przesłuchania strony oraz drugiego członka zarządu Pana M. P. na okoliczność ustalenia, czy doszło do odbycia zgromadzenia wspólników zatwierdzającego sprawozdanie finansowe za ostatni rok obrotowy pełnienia przez Skarżącego funkcji członka zarządu oraz czy Spółka przedłożyła do akt rejestrowych dokumenty potwierdzające ten fakt nie miały w ocenie Sądu istotnego znaczenia dla sprawy, skoro umowa Spółki wymagała dla odwołania członka zarządu formy uchwały. Dla ustaleń organów podatkowych w powyższym zakresie nie mogło mieć znaczenia postanowienie sądu rejestrowego z dnia 5 października 2010 r. Zawarta w nim ocena odnośnie możliwości reprezentowania Spółki przez Skarżącego nie ma bowiem wpływu na autonomiczną ocenę organów podatkowych, czy Skarżący pełnił obowiązki członka jej zarządu w 2009 r.
Odnosząc się do następnego zarzutu skargi dotyczącego ustaleń organów podatkowych co do bezskuteczności egzekucji prowadzonej w stosunku do Spółki, to w ocenie Sądu wbrew stanowisku strony skarżącej okoliczność ta została wykazana w postępowaniu podatkowym. W zaskarżonej decyzji zasadnie przywołano w tym przedmiocie uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 grudnia 2008 r., sygn. akt II FPS 6/08 (dostępna na stronie http//:orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej jako "CBOSA"), zgodnie z którą stwierdzenie przez organ podatkowy bezskuteczności egzekucji, o której mowa w art. 116 § 1 ustawy z dnia 29 listopada 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 z późn. zm.) powinno być dokonane po przeprowadzeniu postępowania egzekucyjnego (pkt 1 sentencji), stwierdzenie bezskuteczności egzekucji ustala się na podstawie każdego prawnie dopuszczalnego dowodu (pkt 2 sentencji).
Przeprowadzone postępowanie wyjaśniające w powyższym zakresie w ocenie Sądu odpowiadało wymogom określonym w powyższej uchwale. W wyniku tego postępowania ustalono bowiem, że administracyjny organ egzekucyjny – Naczelnik Urzędu Skarbowego w W. prowadził postępowanie egzekucyjne dotyczące zaległości podatkowych objętych zaskarżoną decyzją. Mimo podjęcia próby zastosowania szeregu środków egzekucyjnych (wymienionych w zaskarżonej decyzji) do majątku Spółki, egzekucja ta okazała się bezskuteczna. W jej efekcie dokonano jedynie wpisu hipoteki przymusowej na nieruchomości Spółki. Jednakże z uwagi na to, że nieruchomość ta jest obciążona hipotekami wielu wierzycieli na znaczne kwoty, niemożliwym jest stwierdzenie czy w przyszłości egzekucja z tego mienia będzie skuteczna. Nadto ustalono, że w stosunku do Spółki prowadzony były postępowania egzekucyjne w trybie ustawy kodeks postępowania cywilnego, w wyniku których również stwierdzono bezskuteczność egzekucji.
Z powyższego wynika, że organy podatkowe ustaliły w sposób prawidłowy bezskuteczność egzekucji z majątku Spółki, co stanowi kolejna pozytywną przesłankę orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu osoby, o której mowa w art. 116 O.p.
W ocenie Sądu Skarżący w toku postępowania podatkowego nie wykazał również negatywnych przesłanek odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółki, czyli w konkretnej sprawie tego, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy oraz poprzez wskazanie mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.
Odnosząc się do pierwszej w tych przesłanek stwierdzić należy, że rozważając kryterium braku winy jako przesłanki zwalniającej od odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Osoba zainteresowana (w tym członek zarządu) winna wykazać brak winy, czyli udowodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że uchybienie określonemu obowiązkowi było od niej niezależne (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 stycznia 2012 r., sygn. akt. I FSK 385/11 – dostępny w CBOSA). Taką okolicznością może być na przykład obłożna choroba uniemożliwiająca złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości.
Jednakże argumenty podniesione w powyższym zakresie przez stronę skarżącą, iż nie mógł uzyskać dostępu do dokumentacji Spółki z uwagi na unikanie kontaktu przez prezesa z pozostałymi członkami zarządu Spółki nie świadczą o zachowanie należytej staranności w powyższym zakresie. W tym miejscu przywołać należy treść uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 sierpnia 2009 r., sygn. akt II FPS 3/09 (dostępna w CBOSA), że w przypadku wskazywania przez osobę trzecią na istnienie przesłanek egzoneracyjnych określonych w art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej członek zarządu spółki nie może powoływać się na nieznajomość stanu jej finansów jako przyczynę niezgłoszenia wniosku o upadłość lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego upadłości (vide str. 12 uzasadnienia wskazanej wyżej uchwały). Pogląd ten Sąd w tym składzie w pełni podziela. W uchwale tej wskazano więc na obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od osoby należycie dbającej o swoje interesy i podejmującej się funkcji prezesa zarządu spółki z o.o.
W ocenie Sądu organy podatkowe prawidłowo ustaliły, że stan niewypłacalności Spółki zgodnie z art. 11 ust. 1 Prawa upadłościowego zaistniał już w 2007 r., gdyż w tym czasie nie wykonywała ona swoich wymagalnych zobowiązań.
Skarżący musiał mieć świadomość, iż nie został skutecznie odwołany z funkcji członka zarządu Spółki i jest wpisany do KRS jako taka osoba. Jednakże nie przedstawił dowodów, iż w okresie w którym zaistniała niewypłacalność Spółki i następnie w czasie gdy upływał termin płatności zaległości podatkowych objętych zaskarżoną decyzją podejmował działania związane z Jego obowiązkami jako członka zarządu Spółki.
Skarżący nie wskazał również mienia Spółki, z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie jej zaległości podatkowych w znacznej części. W toku postępowania podatkowego Skarżący nie wskazał bowiem jakiegokolwiek mienia Spółki, w stosunku do którego nie byłaby prowadzona egzekucja uznana za bezskuteczną w niniejszej sprawie.
Wobec powyższego zdaniem Sądu organy podatkowe zasadnie orzekły o odpowiedzialności Skarżącego za zaległości podatkowe Spółki w podatku dochodowym od osób fizycznych za okres 2009 r.
W tym stanie rzeczy skarga podlegała oddaleniu zgodnie z art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.).
.
.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło