IV SA/Po 401/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska (spr.) Sędziowie WSA Donata Starosta WSA Tomasz Grossmann Protokolant st. sekr. sąd. Laura Szukała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 listopada 2015 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr[...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza K. z dnia [...] lutego 2015r. nr [...] Zaskarżoną decyzją z dnia [...]kwietnia 2015 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. po rozpoznaniu odwołania M. S. utrzymał w mocy decyzję Burmistrza K. z dnia [...] lutego 2015r., nr [...]. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że zaskarżoną Kierownik Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K., działając z upoważnienia Burmistrza, zobowiązała dłużnika alimentacyjnego do zwrotu należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego otrzymanych przez osobę uprawnioną: W. K. w okresie od dnia [...] października 2013r. do dnia [...] sierpnia 2014r., łącznie z ustawowymi odsetkami. Ustalona kwota do zwrotu wynosi [...] zł, natomiast odsetki - na dzień wydania decyzji, wynoszą [...] zł. Dalej Kolegium wyjaśniło, że w uzasadnieniu organ pierwszej instancji podał, iż decyzją z dnia [...] października 2013r. przyznano świadczenia alimentacyjne osobie uprawnionej w miesięcznej wysokości po [...] zł na okres świadczeniowy od [...] października 2013r. do [...]sierpnia 2014r. Organ podniósł, iż odwołanie od decyzji wniósł M. S. podając, że w październiku 2013r. złożył pozew o ustalenie bezskuteczności uznania dziecka, a dnia [...] sierpnia 2014r zapadł wyrok o ustaleniu bezskuteczności uznania ojcostwa. Następnie w dniu [...]grudnia 2014r. zapadł wyrok o wygaśnięciu obowiązku alimentacyjnego. W dalszej części uzasadnienia organ po przytoczeniu treści przepisów prawa wskazał, że decyzja w przedmiocie zwrotu wypłaconych świadczeń ma charakter związany. Użycie przez ustawodawcę sformułowania "wydaje" oznacza, że organ właściwy wierzyciela nie ma swobody przy wydawaniu takiej decyzji, czy nakazać zwrot wypłaconych świadczeń - ale jest do wydania takiego nakazu zobowiązany. Decyzją Burmistrza K. z dnia [...] października 2013r. przyznano świadczenie z funduszu alimentacyjnego na okres od dnia [...] października 2013r. do [...] września 2014r. Jednakże decyzją z dnia [...] września 2014r. zmieniono w/w okres do [...] sierpnia 2014r. w związku ze złożeniem przez K. K. stosownego oświadczenia. Dalej organ odwoławczy wyjaśnił, że na podstawie powyższych decyzji osobie uprawnionej wypłacono świadczenie z funduszu alimentacyjnego w okresie od dnia [...]. października 2013r. do [...]sierpnia 2014r. w łącznej kwocie [...] zł. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł M. S. wskazując w ślad za odwołaniem, że dnia [...] sierpnia 2014r zapadł wyrok o ustalenie bezskuteczności uznania ojcostwa. Następnie w dniu [...]grudnia 2014r. zapadł wyrok o wygaśnięciu obowiązku alimentacyjnego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie powtarzając argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.– dalej "Ppsa") polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 Ppsa, w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jednolity Dz. U. z 2009 r. Nr 1, poz. 7 ze zm. - dalej "ustawa"). Świadczenie z funduszu alimentacyjnego, jest świadczeniem wypłacanym przez Państwo zamiast alimentów, w sytuacji gdy osoba na której ciąży obowiązek alimentacyjny nie wywiązuje się z tego zobowiązania. Jest to świadczenie zwrotne, które co do zasady obciąża dłużnika alimentacyjnego. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że zgodnie z treścią art. 27 ust. 2 ustawy dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej łącznie z ustawowymi odsetkami. Ustęp 1a przywołanego przepisu stanowi, iż odsetki naliczane są od pierwszego dnia następującego po dniu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego do dnia spłaty. Z kolei art. 27 ust. 2 ustawy przewiduje, że organ właściwy wierzyciela wydaje, po zakończeniu okresu świadczeniowego lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, decyzję administracyjną w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Z wyżej wymienionych przepisów wynika zatem ustawowy obowiązek dłużnika alimentacyjnego zwrotu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego, łącznie z ustawowymi odsetkami oraz obowiązek organu wydania stosownej decyzji o zwrocie świadczeń, w sytuacji, gdy zakończy się okres wypłaty alimentów z funduszu alimentacyjnego lub zostanie uchylona decyzja przyznająca świadczenie z funduszu alimentacyjnego. Analiza powyższych przepisów pozwala nadto na stwierdzenie, że decyzja wydawana w sprawie obciążenia dłużnika alimentacyjnego obowiązkiem zwrotu kwot świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego nie jest decyzją uznaniową. Organ w prowadzonym postępowaniu zobowiązany jest ustalić, czy została wydana decyzja ostateczna o przyznaniu świadczenia z funduszu alimentacyjnego i czy zostały wypłacone świadczenia, zaś w razie poczynienia w tym zakresie pozytywnych ustaleń, ma obowiązek wydać decyzję nakazującą zwrot przez dłużnika alimentacyjnego, wypłaconych na rzecz osoby uprawnionej do świadczeń. Stanowisko takie zaprezentował Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 21 października 2010 r. w sprawie sygn. akt II SA/Po 491/10 (LEX nr 754443) i skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni pogląd taki aprobuje. Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy należy mieć na uwadze, iż decyzją z dnia [...] października 2013 r. przyznano K. K. świadczenie z funduszu alimentacyjnego na W.K. w kwocie [...] zł na okres od [...] października 2013 r. do [...] września 2014 r. Decyzja ta została zmieniona decyzją z dnia [...] września 2014 r. poprzez zmianę daty końcowej przyznania świadczenia na dzień [...] sierpnia 2015 r. Strony nie kwestionują również faktu, iż świadczenia te zostały wypłacone. Pomimo, iż wystąpiły przesłanki w postaci wydania decyzji ostatecznej o przyznaniu świadczenia z funduszu alimentacyjnego oraz wypłacenia przyznanego świadczenia, w niniejszej sprawie wydanie decyzji o obowiązku zwrotu świadczeń wypłaconych nastąpiło bez należytego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Organ z naruszeniem art. 7 i art. 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz.267 ze zm. – dalej – "Kpa") nie wyjaśnił dostatecznie kwestii czy skarżącego można uznać za dłużnika alimentacyjnego. W rozumieniu art. 2 pkt 3 ustawy za dłużnika alimentacyjnego uważa się bowiem osobę zobowiązaną do alimentów na podstawie tytułu wykonawczego, przeciwko której egzekucja okazała się bezskuteczna. W przedmiotowej sprawie, na co kładzie nacisk skarżący, obowiązek alimentacyjny wygasł na mocy wyroku Sądu Rejonowego w T. z dnia [...] grudnia 2014 r., sygn. akt [...]. Wyrokiem tym Sąd Rejonowy ustalił, że z dniem [...] września 2014 r. wygasł obowiązek alimentacyjny skarżącego wobec pozwanej – małoletniej W.K. oraz, że wygasł obowiązek alimentacyjny skarżącego wobec pozwanej, co do świadczeń alimentacyjnych ustalonych ugodą, a niespełnionych do dnia [...] września 2014 r. Powyższy wyrok oznacza, iż skarżący nie ma obowiązku spłacać zaległych alimentów, do których świadczenia był zobowiązany do dnia [...] września 2014 r., o ile nie zostały one zapłacone. Mając na uwadze powyższy wyrok należy uznać, że skarżącego nie można uznać za dłużnika alimentacyjnego, co do alimentów, które nie zostały zapłacone czy też wyegzekwowane do dnia [...] września 2014 r. Powyższe oznacza również, iż tym samym nie można wobec niego orzekać o obowiązku zwrotu należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Wobec powyższego obowiązkiem organu prowadzącego ponownie postępowanie będzie ustalenie w jakiej kwocie do dnia [...] września 2014 r., czy to dobrowolnie czy w drodze egzekucji, zostały wyegzekwowane alimenty. Przy czym należy pamiętać, iż fundusz alimentacyjny stanowi system wspierania osób uprawnionych do alimentów środkami finansowymi z budżetu państwa z powodu niemożności ich wyegzekwowania. Powyższe oznacza, iż świadczeń wypłacanych z funduszu alimentacyjnego nie można utożsamiać z alimentami, a co za tym idzie wypłaty świadczeń z funduszu nie można utożsamiać ze spełnieniem świadczenia alimentacyjnego. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c Ppsa w zw. z art. 135 Ppsa orzekła jak