II OSK 1661/16
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2017-09-20
Skład orzekający: NSA Anna Łuczaj, NSA Andrzej Wawrzyniak, WSA Kazimierz Bandarzewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o stwierdzeniu nieważności decyzji organu nadzoru budowlanego, wydana na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. z powodu rażącego naruszenia prawa, może zostać uchylona przez sąd administracyjny, jeśli przepis, który miał być rażąco naruszony (art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r.), budził wątpliwości interpretacyjne i problemy w stosowaniu, które zostały wyjaśnione dopiero uchwałą NSA?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo uchylił decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego o stwierdzeniu nieważności decyzji PINB. Sąd kasacyjny stwierdził, że skoro przepis Prawa budowlanego z 1974 r. (art. 37 ust. 1 pkt 1) budził wątpliwości interpretacyjne, to organ nadzoru budowlanego nie mógł dopatrzyć się jego rażącego naruszenia. Brak rażącego naruszenia prawa wyklucza możliwość stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła samowoli budowlanej. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego (PINB) nakazał przeprowadzenie prac budowlanych przed legalizacją. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego (GINB) uchylił decyzję PINB i stwierdził jej nieważność, uznając, że PINB rażąco naruszył prawo, wydając decyzję w oparciu o studium uwarunkowań zamiast planu miejscowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję GINB, uznając, że PINB nie naruszył prawa rażąco, gdyż przepis (art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r.) budził wątpliwości interpretacyjne. Skargę kasacyjną od wyroku WSA wniosła E. G.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną E. G. Oddalono wniosek M. T. o zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 20 września 2017 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Anna Łuczaj Sędziowie sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak (spr.) sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski Protokolant starszy asystent sędziego Hubert Sęczkowski po rozpoznaniu w dniu 20 września 2017 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej E. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 kwietnia 2016 r. sygn. akt VII SA/Wa 1529/15 w sprawie ze skargi M. T. i M. T. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2015 r. znak [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji 1. oddala skargę kasacyjną; 2. oddala wniosek M. T. o zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.
Wyrokiem z 20 kwietnia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie ze skargi M. T. i M. T. (dalej również jako "skarżący") na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej również jako "GINB") z dnia [...] maja 2015 r., w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji, uchylił zaskarżoną decyzję.
Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
Decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r. Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej również jako "MWINB") odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Chrzanowie (dalej również jako "PINB") z dnia [...] listopada 2013 r. nakazującej przeprowadzenie niezbędnych prac budowlanych przed wydaniem decyzji legalizacyjnych w sprawie samowoli budowlanej.
Odwołanie od powyższej decyzji złożyła E. G.
Decyzją z dnia [...] maja 2015 r. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., dalej: k.p.a.), uchylił w całości powyższą decyzję i stwierdził nieważności decyzji PINB z [...] listopada 2013 r.
W uzasadnieniu organ II instancji podał, że decyzja MWINB z [...] stycznia 2015 r. została wydana w nadzwyczajnym trybie postępowania administracyjnego, jakim jest postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Procedowanie w tym trybie sprowadza się wyłącznie do skontrolowania, czy rozstrzygnięcie zawiera wady wymienione w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a. Materialnoprawną podstawę weryfikowanej decyzji PINB z [...] listopada 2013 r. stanowi art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz.U. Nr 38, poz. 229 ze zm., dalej "prawo budowlane z 1974"), zgodnie z którym w wypadku wybudowania obiektu budowlanego niezgodnie z przepisami, jeżeli nie zachodzą okoliczności określone w art. 37, właściwy terenowy organ administracji państwowej wyda inwestorowi, właścicielowi lub zarządcy decyzję nakazującą wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego, terenu nieruchomości lub strefy ochronnej do stanu zgodnego z przepisami. W uzasadnieniu decyzji z [...] listopada 2013 r. PINB wskazał, że przesłankę określoną w art. 37 ust. 1 pkt 1 prawa budowlanego z 1974 r. wykluczył w oparciu o zaświadczenie Burmistrza Miasta Chrzanowa z [...] lipca 2013 r. Zaświadczenie to zostało przedłożone w związku z postanowieniem z dnia [...] czerwca 2013 r., którym organ powiatowy wezwał M. T. i M. T. do przedłożenia zaświadczenia stwierdzającego, że budynek produkcyjny zlokalizowany na działce nr [...] w miejscowości L. znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym jest przeznaczony pod tego rodzaju zabudowę. W odpowiedzi wezwani przedłożyli zaświadczenie Burmistrza Miasta Chrzanowa z dnia [...] lipca 2013 r. stwierdzające, że obowiązujący dla terenu ww. działki plan miejscowy utracił ważność z dniem [...] stycznia 2003 r., natomiast zgodnie ze "Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Chrzanów", uchwalonym na sesji Rady Miejskiej w Chrzanowie uchwałą Nr L/407/98 z dnia 21 kwietnia 1998 r., działka nr [...] położona jest na terenie mieszkaniowo-usługowym do adaptacji, modernizacji i intensyfikacji zabudowy w obrębie terenów zainwestowanych.
Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 9 ust. 5 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 647 ze zm.), studium nie jest aktem prawa miejscowego. Nie może zatem stanowić podstawy ustaleń co do zgodności obiektu z przepisami o planowaniu przestrzennym. W związku z powyższym GINB stwierdził, że decyzja PINB z [...] listopada 2013 r. została wydana z rażącym naruszeniem art. 40 prawa budowlanego z 1974 r. w zw. z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., w zakresie ustalenia, że w sprawie nie zachodzą przesłanki określone w art. 37 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy.
Skargę na powyższe rozstrzygnięcie wnieśli M. T. i M. T., zarzucając naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., art. 107 § 3 w zw. z art. 7 i art. 77 oraz art. 75 k.p.a., a w konsekwencji naruszenie przez organ II instancji art. 80, art. 8, art. 11 k.p.a., art. 16 § 1 oraz 138 § 2 pkt 2 k.p.a. Skarżący zarzucili ponadto nieprawidłowe zastosowanie art. 40 i art. 37 ust. 1 pkt 1 prawa budowlanego z 1974 r. W uzasadnieniu skargi podnieśli, że organ nie wziął m. in. pod uwagę (choć czynił ustalenia w tej materii), jaki plan miejscowy obowiązywał w dacie budowy przedmiotowego w sprawie obiektu. Powołując się na orzecznictwo skarżący podnieśli, że niedopuszczalna jest odmowa legalizacji samowoli budowlanej jedynie z uwagi na brak planu zagospodarowania przestrzennego w dacie orzekania przez organ.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
W piśmie procesowym z dnia [...] listopada 2015 r. pełnomocnik uczestniczki postępowania E. G. wniósł o oddalenie skargi w całości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż stan sprawy nie uzasadniał stwierdzenia nieważności decyzji PINB z [...] listopada 2013 r. Sąd I instancji stwierdził, że organ odwoławczy nie wykazał, aby decyzja ta zapadła z rażącym naruszeniem prawa. Przepis art. 37 ust. 1 pkt 1 prawa budowlanego z 1974 r., w związku z którym GINB dopatrzył się rażącego naruszenia prawa, budził wątpliwości interpretacyjne i problemy w stosowaniu, które wyjaśniła dopiero uchwała NSA z dnia 16 grudnia 2013 r., II OPS 2/13. Wydając weryfikowaną decyzję organ powiatowy miał na względzie konieczność analizy sprawy w tym kontekście. Zażądał bowiem przedłożenia przez właścicieli obiektu zaświadczenia wskazującego na zgodność inwestycji z planem miejscowym. Wydając zaś decyzję w oparciu o art. 40 prawa budowlanego z 1974 r., organ ten dysponował zaświadczeniem Burmistrza Miasta Chrzanowa wskazującym, iż obecnie na terenie, na którym znajduje się obiekt, nie obowiązuje plan miejscowy, gdyż dotychczasowy utracił ważność z dniem 1 stycznia 2003 r. W uzasadnieniu orzeczenia wskazał zaś na jedną z obowiązujących wówczas w orzecznictwie interpretację ww. przepisu. W konsekwencji PINB uznał, że w sprawie nie występuje przesłanka z art. 37 ust. 1 pkt 1 prawa budowlanego z 1974 r. i możliwe jest kontynuowanie postępowania legalizacyjnego. Zdaniem Sądu, taka ocena organu powiatowego w kontekście wskazanej normy prawnej i stanu faktycznego sprawy jest prawidłowa. Nie można bowiem, tak jak to uczynił GINB, zarzucić temu organowi rażącego naruszenia przepisów procesowych, albowiem z przedstawionego w niej przebiegu postępowania, jak i akt administracyjnych wynika, że organ ten prowadził postępowanie wyjaśniające w koniecznym zakresie. Sąd ocenił, że nie można też uznać, aby w sprawie doszło do oczywistego, a co więcej rażącego naruszenia prawa, tj. art. 37 ust. 1 pkt 1 prawa budowlanego z 1974 r. poprzez błędną ocenę sprawy w jego kontekście, czy jego błędną interpretację. Sąd wskazał, iż w myśl tego przepisu obiekty budowlane lub ich części wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce w sytuacji, gdy znajdują się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę. Dopiero wskazana wcześniej uchwała NSA z 16 grudnia 2013 r. usunęła wszelkie wątpliwości występujące w orzecznictwie odnośnie do zawartego w tym przepisie zwrotu, odsyłającego do przepisów o planowaniu przestrzennym. Powyższe, w ocenie Sądu, ma o tyle znaczenie, iż musi być brane pod uwagę przy dokonywaniu gradacji ewentualnego naruszenia wskazanej normy prawnej. W weryfikowanej decyzji organ powiatowy przyjął wykładnię tego przepisu, zaakceptowaną następnie w ww. uchwale NSA. Sąd zgodził się z organem odwoławczym, że studium nie jest aktem prawa miejscowego, ale nie podzielił poglądu tego organu, aby w przypadku braku planu miejscowego istniała konieczność uzupełnienia postępowania dowodowego (dla pełnego wyjaśnienia sprawy w zw. z art. 37 ust. 1 pkt 1). Zdaniem Sądu, w takim przypadku należało wykluczyć wystąpienie przesłanki z ww. przepisu, co też w sprawie miało miejsce i uzasadniało kontynuowanie postępowania legalizacyjnego, a następnie wydanie decyzji w trybie art. 40 prawa budowlanego z 1974 r. Powołując się na orzecznictwo NSA Sąd I instancji podzielił pogląd, że brak obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego dla danego terenu wyłącza możliwość orzeczenia przez organ nadzoru budowlanego rozbiórki na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 prawa budowlanego z 1974 r., w stosunku do wybudowanych bez wymaganego pozwolenia na budowę obiektów.
Skargę kasacyjną od powyższego orzeczenia złożyła E. G., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, domagając się uchylenia wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, a także zasądzenia kosztów postępowania. Wyrokowi temu zarzucono naruszenie:
1. art. 3 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2016 r. poz. 718; dalej "p.p.s.a.") w zw. z art. 77 § 1 oraz art. 78 k.p.a., wobec niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej – niedostrzeżenia przez Sąd I instancji, że zaskarżona decyzja wydana w trybie stwierdzenia nieważności odpowiada prawu, ponieważ Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Chrzanowie w postępowaniu legalizacyjnym w sposób rażący nie dokonał dostatecznego wyjaśnienia stanu faktycznego, nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący zebranego materiału dowodowego, nie uwzględnił wszystkich okoliczności mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy i tym samym nie rozpoznał istoty sprawy poprzez uznanie, że prawidłowym było działanie organu, który nie dokonał ustalenia:
a) jaki rodzaj zabudowy przewidziany był dla działki nr [...] należącej do M. T. i M. T. w miejscowym planie zagospodarowanie przestrzennego obowiązującym na terenie Gminy Chrzanów do dnia 1 stycznia 2003 r. od daty wybudowania budynku;
b) czy obiekt budowlany należący do M. T. i M. T. powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia;
2. art. 3 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., polegające na tym, że Sąd I instancji w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej uznał, że w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji PINB z [...] listopada 2013 r., a działanie organu nadzoru budowlanego nie stanowiło rażącego naruszenia przepisów postępowania administracyjnego.
Odpowiedź na skargę kasacyjną złożyli M. T. i M. T., reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika, wnosząc o jej oddalenie i zasądzenie kosztów.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.; dalej p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone każdorazowo wskazanymi w skardze kasacyjnej podstawami, którymi – zgodnie z art. 174 p.p.s.a. – może być: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie lub 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. Ze względu na ograniczenia wynikające ze wskazanych regulacji prawnych, Naczelny Sąd Administracyjny nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich, ani w inny sposób korygować.
Rozpoznając w tak zakreślonych granicach skargę kasacyjną wniesioną w niniejszej sprawie należy stwierdzić, iż nie została ona oparta na usprawiedliwionych podstawach.
W skardze kasacyjnej podniesiono dwa zarzuty naruszenia przepisów postępowania, to jest: 1) art. 3 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 77 § 1 oraz art. 78 k.p.a.; 2) art. 3 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Oceniając zasadność powyższych zarzutów podkreślić trzeba, że zaskarżony kasacyjnie wyrok zapadł w sprawie prowadzonej w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji, a więc w postępowaniu nadzwyczajnym.
Stosownie do art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.
Jak trafnie podkreślano w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, treść pojęcia normatywnego: "rażące naruszenie prawa" ukształtowana została przez orzecznictwo i doktrynę. Przyjęto, że "rażące naruszenie prawa" oznacza wadliwość decyzji skutkiem naruszenia norm prawnych regulujących działania administracji publicznej w indywidualnych sprawach, w szczególności przepisów prawa procesowego oraz materialnego, o znacznym ciężarze gatunkowym. Zachodzi więc w przypadku, gdy czynność zmierzająca do wydania decyzji administracyjnej oraz treść załatwienia sprawy w niej wyrażona, stanowią zaprzeczenie stanu prawnego sprawy w całości lub w części. Nie chodzi przy tym o błędy w wykładni prawa, lecz o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny, tzn. gdy treść decyzji jest jednoznacznie sprzeczna z treścią określonego przepisu prawa i gdy rodzaj tego naruszenia powoduje, że decyzja taka nie może być akceptowana, jako rozstrzygnięcie wydane przez organy praworządnego państwa (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wyd. C.H. BECK, Warszawa 2006 s. 743; wyrok NSA z 13 czerwca 2007 r., I OSK 996/06, LEX nr 354687). Nie stanowi zatem o rażącym naruszeniu prawa wybranie jednej z rozbieżnych wykładni niejednoznacznego przepisu prawa, która później uznana została za nieprawidłową (por. np. wyrok NSA z 8 września 2009 r., II GSK 1061/08, LEX nr 596660). Podkreślić należy, że dla stwierdzenia "rażącego naruszenia prawa" nie wystarczy proste zestawienie treści decyzji z treścią przepisu stanowiącego wzorzec normatywny, albowiem o "rażącym naruszeniu prawa" decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze – skutki, które wywołuje decyzja. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności – skutki gospodarcze lub społeczne naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji, jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa. Trzeba też mieć na uwadze, że przy ustalaniu cech rażącego naruszenia prawa należy uwzględniać zasadę trwałości decyzji administracyjnej oraz istotę sankcji nieważności decyzji administracyjnej, której zastosowanie powoduje pozbawienie mocy prawnej decyzji ze skutkiem ex tunc (por. np. wyrok NSA z 7 kwietnia 2016 r., II OSK 1953/14).
Podzielając w pełni powyższe stanowisko stwierdzić trzeba, że w niniejszej sprawie istotne było nie tyle to, czy wobec budynku produkcyjnego – legalizowanego w postępowaniu, w którym zapadła decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Chrzanowie z [...] listopada 2013 r. – zachodzi przesłanka z art. 37 ust. 1 pkt 1 prawa budowlanego z 1974 r., ale przede wszystkim czy ewentualne naruszenie prawa w tym zakresie przez PINB miało charakter rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Wbrew twierdzeniom skarżącej kasacyjnie, Sąd I instancji nie przesądził, że decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Chrzanowie z [...] listopada 2013 r. jest prawidłowa, a jedynie stwierdził, że nie narusza ona w sposób rażący – to jest oczywisty – prawa. Wskazał przy tym na fakt, że przepis art. 37 ust. 1 pkt 1 prawa budowlanego z 1974 r., w związku z którym GINB dopatrzył się rażącego naruszenia prawa, budził wątpliwości interpretacyjne i problemy w stosowaniu, które wyjaśniła dopiero uchwała NSA z dnia 16 grudnia 2013 r., II OPS 2/13.
Stosownie do art. 37 ust. 1 prawa budowlanego z 1974 r., obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część: 1) znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub 2) powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.
W myśl art. 40 tej ustawy, w wypadku wybudowania obiektu budowlanego niezgodnie z przepisami, jeżeli nie zachodzą okoliczności określone w art. 37, właściwy terenowy organ administracji państwowej wyda inwestorowi, właścicielowi lub zarządcy decyzję nakazującą wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego, terenu nieruchomości lub strefy ochronnej do stanu zgodnego z przepisami.
Prawidłowe zastosowanie art. 40 prawa budowlanego z 1974 r. zależy więc od właściwego zastosowania art. 37 tej ustawy ("jeżeli nie zachodzą okoliczności określone w art. 37").
Skoro zatem GINB dopatrzył się rażącego naruszenia przepisu art. 40 w związku z art. 37 ust. 1 pkt 1 prawa budowlanego z 1974 r. i w związku z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., podczas gdy art. 37 ust. 1 pkt 1 prawa budowlanego z 1974 r. budził wątpliwości interpretacyjne, to Sąd I instancji prawidłowo uznał, że zaskarżona decyzja wydana w trybie stwierdzenia nieważności nie odpowiada prawu. W rozpatrywanej sprawie bowiem nie doszło do oczywistego, a więc rażącego naruszenia zarówno art. 37 ust. 1 pkt 1 prawa budowlanego z 1974 r. poprzez błędną ocenę sprawy w jego kontekście, czy jego błędną interpretację, jak i art. 40 tej ustawy. Wątpliwości interpretacyjne, które budził art. 37 ust. 1 pkt 1 prawa budowlanego z 1974 r., stanowiły wystarczający powód do uznania, że decyzja PINB z [...] listopada 2013 r. nie została podjęta z rażącym naruszeniem tego unormowania i w konsekwencji nie naruszała rażąco również art. 40 prawa budowlanego z 1974 r. W tej sytuacji organ nie naruszył art. 77 § 1 oraz art. 78 k.p.a., gdyż ewentualne przeprowadzanie kolejnych dowodów i czynienie dalszych ustaleń co do przeznaczenia przedmiotowego terenu mogłoby ewentualnie mieć znaczenie w trakcie postępowania legalizacyjnego prowadzonego w trybie zwykłym. Takie też znaczenie – w postępowaniu zwyczajnym – mogłoby mieć dokonywanie ustaleń, czy legalizowany obiekt budowlany powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia, to jest badanie, czy zachodzą przesłanki z art. 37 ust. 1 pkt 2 prawa budowlanego z 1974 r. Ustalenia te pozostają jednak bez wpływu na wynik sprawy prowadzonej w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji, a więc w postępowaniu nadzwyczajnym.
Z powyższych względów obydwa podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty – zarówno naruszenia art. 3 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 77 § 1 oraz art. 78 k.p.a., jak i naruszenia art. 3 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. – w realiach niniejszej sprawy nie mają usprawiedliwionych podstaw.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Wniosek o zasądzenie od strony skarżącej kasacyjnie na rzecz uczestnika postępowania kosztów postępowania podlegał oddaleniu, gdyż art. 204 p.p.s.a. przewiduje – w razie oddalenia skargi kasacyjnej – możliwość zwrotu niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego poniesionych jedynie przez organ (pkt 1) lub przez skarżącego (pkt 2). Nie przewiduje natomiast możliwości zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego poniesionych przez uczestnika postępowania.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło