I SA/Sz 999/15
WyrokWSA w Szczecinie2015-11-24
Skład orzekający: Patrycja Joanna Suwaj, Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka, Bolesław Stachura
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji podatkowej, spowodowane chorobą podatnika przebywającego za granicą oraz wypadkiem pełnomocnika, może być uznane za zdarzenie niezawinione, uzasadniające przywrócenie terminu?Ratio decidendi
Sąd uznał, że okoliczności podnoszone przez pełnomocników podatnika, tj. choroba podatnika przebywającego za granicą oraz wypadek pełnomocnika, nie uprawdopodobniły braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Choroba podatnika miała charakter przewlekły, a przedstawiona dokumentacja medyczna nie wykazała, aby stan zdrowia uniemożliwiał kontakt z otoczeniem w kluczowym okresie. Wypadek pełnomocnika również nie wykazał, że uniemożliwił on wszelkie możliwe czynności w celu dochowania terminu. W związku z tym, organ odwoławczy prawidłowo odmówił przywrócenia terminu.Stan faktyczny
Podatnikowi M. M. M. została doręczona decyzja Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej określająca zobowiązanie w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2012 r. Termin do wniesienia odwołania upłynął 8 maja 2015 r. Wnioski o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania złożono 13 i 15 maja 2015 r., powołując się na zły stan zdrowia podatnika przebywającego za granicą oraz wypadek pełnomocnika. Organ odwoławczy odmówił przywrócenia terminu, uznając, że nie uprawdopodobniono braku winy w uchybieniu terminu. Skargę do WSA wniósł jeden z pełnomocników.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj, Sędziowie Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka (spr.) Sędzia WSA Bolesław Stachura, Protokolant, po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 listopada 2015 r. sprawy ze skargi M. M. M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 30 czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę.
Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w S. decyzją z dnia
[...] r. nr: [...] określił M. M. M. zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za:
– styczeń 2012 r. w wysokości [...] zł,
– luty 2012 r. w wysokości [...] zł,
– marzec 2012 r. w wysokości [...]zł,
– kwiecień 2012 r. w wysokości [...] zł,
– maj 2012 r. w wysokości [...] zł,
– czerwiec 2012 r. w wysokości [...] zł,
– lipiec 2012 r. w wysokości [...] zł,
– sierpień 2012 r. w wysokości [...] zł,
– wrzesień 2012 r. w wysokości [...] zł,
– październik 2012 r. w wysokości [...] zł,
– listopad 2012 r. w wysokości [...] zł,
– grudzień 2012 r. w wysokości [...] zł.
Decyzja ta została doręczona pełnomocnikowi podatnika – A. D. w dniu 24 kwietnia 2015 r., w związku z czym termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 8 maja 2015 r.
W dniu 27 maja 2015 r. do organu odwoławczego wpłynęły złożone za pośrednictwem organu pierwszej instancji, wnioski podatnika sporządzone w dniu 13 maja 2015 r. oraz w dniu 15 maja 2015 r. przez reprezentujących go pełnomocników: A.D. i A. D.-C. o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] r. wraz z załączonymi do nich odwołaniami.
We wniosku z dnia 13 maja 2015 r. pełnomocnik – A. D. wskazał, że wniesienie odwołania od ww. decyzji organu pierwszej instancji nie było możliwe
w terminie 14 dni od jej doręczenia z uwagi na stan zdrowia podatnika, który przebywał w przedmiotowym okresie za granicą i odbywał terapię w związku ze zdiagnozowanym [...] ([...]). Pełnomocnik wskazał, że stan zdrowia podatnika praktycznie uniemożliwił mu kontakt z otoczeniem. Pełnomocnik podkreślił, że od dnia doręczenia decyzji próbował skontaktować się z podatnikiem i uzyskać pełen obraz zdarzeń wskazanych przez organ kontroli skarbowej w zaskarżonej decyzji, jednak z uwagi na powołane powyżej okoliczności nie było to możliwe. Zdaniem pełnomocnika, z przyczyn zdrowotnych, niezależnych od podatnika niemożliwe było podejmowanie przez niego kluczowych decyzji we własnych sprawach, w tym również jakikolwiek kontakt z pełnomocnikiem. Ostatecznie, w dniu 12 maja 2015 r., po licznych próbach skontaktowania się z podatnikiem, udało się przekazać mu informację o wydanej w sprawie decyzji. W celu uwiarygodnienia przedstawionych argumentów pełnomocnik wskazał na informacje zawarte w kartach informacyjnych z pobytu podatnika odpowiednio w: NZOZ "[...]" w K. w Oddziale [...], w Klinice [...] PSK nr [...] w S. oraz zaświadczeniu lekarskim przedłożonym na rozprawie przed Sądem Rejonowym S. w S., IV Wydział Karny w dniu 19 marca 2015 r.
Dodatkowo, pełnomocnik wskazał, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania jest uzasadniony, tym bardziej, że w przedmiotowej sprawie zaistniało rażące naruszenie prawa proceduralnego, które na pozbawieniu podatnika czynnego udziału w postępowaniu poprzez wydanie decyzji przez organ pierwszej instancji
z pominięciem wyznaczenia stronie siedmiodniowego terminu do wypowiedzenia się
w sprawie zebranego materiału dowodowego.
Pismem z dnia 3 czerwca 2015 r. pełnomocnik uzupełnił wniosek z dnia 13 maja 2015 r. W piśmie tym ponownie poinformował, że z podatnikiem nie ma kontaktu, ponieważ przebywa on za granicą w celu odbycia terapii i poprawienia stanu zdrowia. Do pisma załączone zostało przetłumaczone zaświadczenie z kliniki w B. wystawione przez dr I. B. wraz z tłumaczeniem poświadczonym przez tłumacza przysięgłego.
Natomiast we wniosku z dnia 15 maja 2015 r. pełnomocnik – A.D.-C. podniósł, że decyzja organu pierwszej instancji liczy dwadzieścia siedem stron i dotyczy wielu skomplikowanych zagadnień o charakterze podatkowym, jak i związanych z handlem internetowym oraz ochroną praw autorskich i praw pokrewnych. W związku z tym jeszcze w ostatnim dniu terminu, tj. w dniu 8 maja 2015 r. pełnomocnik pracował nad przedmiotowym odwołaniem. W tym samym dniu pełnomocnik uległ wypadkowi doznając uszkodzenia [...]. Opuchlizna i zasinienia [...] spowodowały, że utracił on częściowo możliwość [...]. Na dowód swojej niedyspozycji pełnomocnik przedstawił zwolnienie lekarskie wystawione w dniu 11 maja 2015 r. przez P. G. - specjalistę [...]. Ponadto, pełnomocnik wskazał, że nie było możliwe, aby odwołanie sporządzili pracownicy kancelarii [...], bowiem nie znali oni szczegółów postępowania, podobnie jak pełnomocnik – A.D., który w tych okolicznościach miałby na sporządzenie odwołania niespełna dzień. Ponadto, A. D.-C. wskazał, że kontakt z podatnikiem był utrudniony ze względu na jego pobyt za granicą.
Organ odwoławczy po przeanalizowaniu przedmiotowych wniosków, postanowieniem z dnia [...] r., nr [...], odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, na podstawie art. 162 § 1 i § 2 oraz art. 163 § 2 w zw. z art. 216 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (dalej, w skrócie "O.p.").
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że obaj pełnomocnicy dopełnili czynności, dla której termin był określony. Zachowany został również siedmiodniowy termin do wniesienia podania o przywrócenie terminu. Ponadto, Dyrektor Izby Skarbowej w S. podkreślił, że uprawnienie do działania przez pełnomocnika jest elementem prawa do obrony i korzysta ze szczególnej ochrony procesowej. W przedmiotowej sprawie, zdaniem organu odwoławczego, poza sporem jest, że decyzja z dnia [...] r. została wysłana do pełnomocnika – A.D. na właściwy adres do doręczeń. Przesyłka została podjęta przez pracownika kancelarii w dniu 24 kwietnia 2015 r., co nie jest kwestionowane.
Odnosząc się do zaistnienia przesłanek uzasadniających przywrócenie terminu do wniesienia odwołania organ uznał, że pełnomocnik nie przedłożył aktualnych dokumentów uprawdopodabniających zły stan zdrowia podatnika. Przedłożone przez pełnomocnika dowody dokumentują jedynie stan zdrowia podatnika w latach 2008-2013 oraz okoliczność, że od dnia 27 maja 2015 r. podatnik leczy się w klinice w B. Pełnomocnik nie wykazał, że po roku 2013 stan zdrowia podatnika pogorszył się w stopniu uniemożliwiającym mu kontakt z otoczeniem. Przedstawiona dokumentacja medyczna, z której wynika, że podatnik przebywał w placówkach lecznictwa otwartego, gdzie zdiagnozowano u niego niedokrwistość mikrocytarną oraz uzależnienie od opiatów, nie przesądza o braku możliwości podejmowania przez niego czynności prawnych. Ponadto, nie przedstawiono żadnych dokumentów potwierdzających utrudniony kontakt z podatnikiem ani w okresie od dnia doręczenia decyzji, tj. od dnia 24 kwietnia 2015 r. do dnia 8 maja 2015 r., ani do dnia 12 maja 2015 r., w którym ustała przyczyna uniemożliwiająca złożenie odwołania. Sumując organ wskazał, że zwłoka w złożeniu odwołania była wynikiem zaniedbania przez pełnomocników, reprezentujących podatnika, swoich obowiązków, które konsekwentnie obciążają podatnika.
Odnosząc się do podniesionego przez pełnomocnika – A.D. zarzutu naruszenia procedury w zakresie pominięcia wyznaczenia podatnikowi siedmiodniowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie materiału dowodowego, organ przesądził, że nie może on stanowić kwestii proceduralnej o której mowa w art. 162 O.p.
Po przeanalizowaniu wniosku złożonego przez pełnomocnika – A.D. – C. organ odwoławczy nie uznał zawartych w nim twierdzeń za przekonujące. Organ podkreślił, że z zaświadczenia lekarskiego z 11 maja 2015 r. wynika, że A. D. – C. zgłosił się do [...] w W., i że w dniu 8 maja 2015 r. był niezdolny do pracy. Z zaświadczenia tego nie wynika zatem, że A.D.–C., korzystający z placówki lecznictwa otwartego, nie mógł w żaden sposób skontaktować się z drugim pełnomocnikiem, z którym współpracował. Mając na uwadze powyższe, Dyrektor Izby Skarbowej w S. stanął na stanowisku, że nie jest wiarygodne twierdzenie, że zaistniała w dniu 8 maja 2015 r., tj. w ostatnim dniu do wniesienia odwołania, choroba rzeczywiście uniemożliwiła A.D.–C. podjęcie wszelkich możliwych czynności, aby dochować ustawowego terminu do złożenia odwołania.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie pełnomocnik podatnika – A. D. zarzucił przedmiotowemu postanowieniu naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 120 O.p., art. 121 § 1 O.p., art. 123 § 1 O.p. w związku z art. 162 § 1 O.p. poprzez:
- odmowę przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, podczas gdy skarżący uprawdopodobnił istnienie przeszkody uniemożliwiającej skuteczne wniesienie odwołania, w tym w szczególności przedstawił dokumentację medyczną potwierdzającą stan zdrowotny strony uniemożliwiający wyrażenie swojej woli oraz działanie w sprawie w czasie biegu terminu do wniesienia odwołania;
- przyjęcie założenia, że w przypadku niedyspozycji skarżącego w terminie właściwym dla wniesienia decyzji, spowodowanej nagłym i niemożliwym do przewidzenia zdarzeniem, pełnomocnik jest zobowiązany do złożenia właściwego pisma bez wiedzy i woli strony, z pominięciem informacji istotnych dla sporządzenia odwołania, którymi dysponuje wyłącznie strona;
- zastosowanie wykładni zawężającej art. 162 § 1 O.p. poprzez wymaganie od skarżącego udowodnienia w sposób jasny i niebudzący wątpliwości, że wniesienie odwołania nie było technicznie możliwe podczas, gdy podatnik jest obowiązany jedynie do uprawdopodobnienia, iż uchybienie nastąpiło bez jego winy.
W związku z powyższymi zarzutami wniesiono o uchylenie w całości postanowienia organu odwoławczego, oraz o zasądzenie kosztów postępowania procesowego według norm prawem przepisanych wraz z kosztami zastępstwa procesowego.
W uzasadnieniu skargi pełnomocnik podatnika przedstawił stan faktyczny sprawy oraz powtórzył argumenty zawarte we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Dodatkowo, jako złącznik do skargi, przedłożył przetłumaczone zaświadczenie z kliniki, w której leczenie skarżący odbywał w okresie od 27 maja do 21 czerwca 2015 r. oraz zaświadczenie potwierdzające pogorszenie stanu zdrowia skarżącego i pozostawanie pod opieką lekarza od kwietnia 2015 r. Zdaniem pełnomocnika, nie ma wątpliwości, że pobyt w klinice w B. nie był w żaden sposób planowany, czy nawet wcześniej rozważany przez skarżącego. Charakter terapii, wyłączał możliwość jakiegokolwiek kontaktu z otoczeniem, a co za tym idzie zwłaszcza możliwość podjęcia decyzji, co do dalszych czynności w toku postępowania oraz udzielania pełnomocnikowi informacji, dotyczących stanu faktycznego, w oparciu o który możliwe było sformułowanie odwołania. Pełnomocnik nie miał również możliwości skorzystać w przedmiotowym zakresie z pomocy innych osób, bowiem skarżący jest osobą pełnoletnią, nieubezwłasnowolnioną, prowadzącą samodzielne gospodarstwo domowe. Pełnomocnik podkreślił, że przedstawione we wniosku okoliczności znajdują potwierdzenie w załączonej dokumentacji medycznej. Nieuzasadniony więc jest zarzut nie dołączenia do wniosku dokumentów potwierdzających zaistnienie wskazanych w nim zdarzeń, a jednocześnie oczekiwania organu są zbyt wygórowane, gdyż nakładają na skarżącego obowiązek przedstawienia konkretnych dowodów. Argumentacja skarżącego znajduje dodatkowo uzasadnienie w interpretacji przedstawianych w sprawie okoliczności przez sąd karny, na które to postępowanie powoływał się obszernie pełnomocnik we wniosku. Odnosząc się do sposobu reprezentowania skarżącego przez profesjonalnego pełnomocnika, wskazano, że badanie należytej staranności, nie może mieć charakteru rozszerzającego. Nie sposób bowiem rozszerzyć pojęcia "pełnomocnictwo" na działanie w zamian za mocodawcę, bez jego wiedzy i zgody na podjęcie określonych czynności w postępowaniu podatkowym. Tym samym, skuteczne wniesienie odwołania bez uprzedniego kontaktu pełnomocnika ze skarżącym jest niemożliwe. Nie sposób więc uznać, że pełnomocnik nie dochował należytej staranności. Wielokrotne próby kontaktu ze skarżącym, jak również natychmiastowa reakcja w postaci wniesienia wniosku o przywrócenie terminu wraz z odwołaniem po nawiązaniu kontaktu, świadczą o rzetelnym wywiązywaniu się z powierzonych obowiązków.
Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie z powodu braku przesłanek do uznania, że zaskarżone postanowienie jest niezgodne z prawem.
Odnosząc się do zarzutów skargi, organ podtrzymał wyrażone w zaskarżonym postanowieniu stanowisko. Dodatkowo wskazał, że argument pełnomocnika, że miał utrudniony kontakt z podatnikiem ze względu na jego stan zdrowia, w kontekście brzmienia art. 162 § 1 O.p., nie zasługuje na uwzględnienie. Tym samym, okoliczności sprawy nie pozwalają na stwierdzenie, że pełnomocnik skarżącego należycie zadbał o dochowanie terminu do złożenia odwołania, co skutkuje brakiem uzasadnionych podstaw do uwzględnienia, złożonego przez pełnomocnika – A.D., wniosku o przywrócenie przedmiotowego terminu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:
Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w związku z art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem i nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W rozpoznawanej sprawie zaskarżone postanowienie zostało wydane na podstawie przepisów zawartych w art. 162 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613 - dalej jako: "O.p."), zgodnie z którym, w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (art. 162 § 2 O.p.).
Warunkiem przywrócenia uchybionego terminu jest łączne spełnienie przez zainteresowanego następujących przesłanek:
- wniesienie podania,
- uprawdopodobnienie braku swojej winy w uchybieniu terminu,
- dochowanie terminu do wniesienia podania o przywrócenie terminu,
- dokonanie wraz z wniesieniem wniosku o przywrócenie terminu tej czynności prawnej, dla której upłynął termin.
W rozpoznawanej sprawie Dyrektor Izby Skarbowej w S. ustalił, że termin do wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji upłynął z dniem 8 maja 2015 r. We wniosku o przywrócenie terminu pełnomocnicy skarżącego, zarówno A. D., jak i A.D.-C. powoływali się na zły stan zdrowia skarżącego oraz jego pobyt w przedmiotowym okresie za granicą. A.D., którego skarga jest przedmiotem niniejszego postępowania sądowo-administracyjnego, obszernie odniósł się także do baraku możliwości skontaktowania się ze skarżącym ze względu na charakter odbywanej przez skarżącego terapii uzależnień w B. Siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania upłynął w przypadku A.D. w dniu 12 maja 2015 r., natomiast w przypadku drugiego z pełnomocników w dniu 15 maja 2015 r. A. D. – C. podawał bowiem, że w ostatnim dniu terminu, tj. w dniu 8 maja 2015 r. pracował nad przedmiotowym odwołaniem lecz uległ wypadkowi doznając uszkodzenia głowy, twarzoczaszki i okolic oczodołu. Opuchlizna i zasinienia oczodołu oka [...] spowodowały, że utracił on częściowo możliwość widzenia. Na dowód swojej niedyspozycji pełnomocnik przedstawił zwolnienie lekarskie wystawione w dniu 11 maja 2015 r. przez P. G. - specjalistę chirurga - ortopedę traumatologa. Ponadto, pełnomocnik ten wskazał, że nie było możliwe, aby odwołanie sporządzili pracownicy kancelarii [...], bowiem nie znali oni szczegółów postępowania, podobnie jak pełnomocnik – A.D., który w tych okolicznościach miałby na sporządzenie odwołania niespełna dzień.
Jak wynika z akt sprawy, pełnomocnicy skarżącego wnioski o przywrócenie tego terminu złożyli odpowiednio w dniu 13 maja 2015 r. oraz 15 maja 2015 r., zatem w terminie siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu. Wraz z przedmiotowymi wnioskami pełnomocnicy wnieśli również odwołania od decyzji organu pierwszej instancji.
Przechodząc do meritum sprawy podkreślić należy, że organ podatkowy jest zobowiązany przywrócić termin, gdy zostaną spełnione łącznie wymienione powyżej cztery przesłanki. Oceniając brak winy, organ powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Przy zastosowaniu tego miernika przywrócenie terminu nie byłoby dopuszczalne, gdyby skarżący dopuścił się choćby lekkiego niedbalstwa. W doktrynie przyjmuje się, że brak winy strony zachodzi tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy zastosowaniu największego w danych warunkach wysiłku. W konsekwencji pojęcie braku winy w niedopełnieniu czynności procesowej w terminie obejmuje istnienie przeszkody nie do przezwyciężenia, czyli siły wyższej, np. powódź, odcięcie od świata na skutek ataku ostrej zimy oraz niektóre zdarzenia losowe, np. przerwa w komunikacji, poważny wypadek samochodowy, związany z hospitalizowaniem w ostatnich dniach upływu terminu, itp. Przeszkoda powinna istnieć przez cały czas biegu terminu przypisanego do złożenia odwołania. Jeżeli dana okoliczność uniemożliwiająca zainteresowanemu wniesienie odwołania ustała przed upływem terminu, niedopuszczalne będzie powołanie się na nią w składanym wniosku. Także niezdolność do pracy w ostatnim dniu upływającego terminu nie przesądza o uprawdopodobnieniu barku winy pełnomocnika w dopełnieniu czynności w terminie bowiem konieczne jest wykazanie okoliczności, które świadczą o tym, że pełnomocnik dołożył należytej staranności, aby mimo zaistnienia danej przeszkody nie mógł dokonać czynności w stosownym terminie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 sierpnia 2014 r., sygn. akt II FSK 2114/12, dostępny na stronie internetowej: www.orzeczenia.nsa.gov.pl, podobnie, jak pozostałe orzeczenia przywołane w sprawie).
Okoliczność wyłączająca winę w uchybieniu terminu wymaga uprawdopodobnienia. Ciężar uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniającej brak winy w uchybieniu terminu spoczywa na stronie postępowania, która występuje z wnioskiem o jego przywrócenie. Organ natomiast ocenia przedstawione przez stronę okoliczności w świetle przesłanek z art. 162 § 1 O.p.
W rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy przyjął, że skarżący działając przez pełnomocników spełnił trzy przesłanki, tj. uchybił terminowi do złożenia odwołania, gdyż złożył je wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu w dniu 13 maja 2015 r. i 15 maja 2015 r.; złożył wniosek o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni, od dnia kiedy ustała przeszkoda; wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu złożył odwołanie. Skarżący nie spełnił przesłanki uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminowi.
Zauważyć należy, że uprawdopodobniając brak winy w uchybieniu terminu, osoba zainteresowana musi wskazywać na takie okoliczności, które spowodowały uchybienie terminu, dotyczące jednak tylko tego okresu, w którym miała być dokonana czynność procesowa. Warunek braku zawinienia w uchybieniu terminowi, jako konieczną przesłankę do ewentualnego przywrócenia terminu, należy oceniać w kategoriach zachowania przez zainteresowanego reguł starannego działania. Jakiekolwiek, choćby lekkie niedbalstwo, zainteresowanego w zasadzie dyskwalifikuje możliwość przywrócenia terminu. W orzecznictwie przyjmuje się zgodnie, że uprawdopodobnienie istnienia danej okoliczności jest środkiem zastępczym dowodu w ścisłym tego słowa znaczeniu i nie daje pewności, lecz tylko pozwala przyjąć wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia4 czerwca 2002 r. sygn. akt II SA/Ka 1977/00). Tak więc, osoba zainteresowana przywróceniem terminu powinna uprawdopodobnić brak swojej winy, czyli powinna uwiarygodnić odpowiednią argumentacją swoją staranność oraz wykazać, że przeszkoda była od niej niezależna.
Wskazać też należy, że pojęcie winy strony w uchybieniu terminu w postępowaniu sądowym obejmuje swym zakresem także winę osób trzecich, które strona upoważniła do dokonania określonej czynności. W orzecznictwie sądów administracyjnych oraz w literaturze przedmiotu wyrażany jest pogląd, zgodnie z którym zaniedbanie osoby, której powierzono wykonanie czynności, do której zobowiązana była strona skarżąca, nie uzasadnia przywrócenia uchybionego terminu. W ramach kryterium dochowania staranności, warunkującego brak winy w uchybieniu terminowi, mieści się bowiem również kontrola sposobu wykonania powierzonej czynności.
W ocenie Sądu, pełnomocnik skarżącego – A.D., składając wniosek o przywrócenie terminu nie uprawdopodobnił, że nie wniósł odwołania w terminie z przyczyn od niego niezależnych. Okoliczność, że mocodawca w okresie od 2008 r. do 2013 r. oraz okresowo w późniejszych latach zmagał z przewlekłą chorobą [...] nie oznacza jeszcze, że nie istniała obiektywna możliwość skontaktowania się z nim w okresie od otrzymania decyzji organu pierwszej instancji do dnia, w którym upływał termin do wniesienia odwołania, tj. od dnia 24 kwietnia 2015 r. do 8 maja 2015 r. Argumentacja zawarta we wniosku o przywrócenie terminie nie daje podstaw do uznania braku winy w uchybieniu terminu, a świadczyć może jedynie o niedochowaniu należytej staranności przy prowadzeniu sprawy powierzonej pełnomocnikowi przez skarżącego. Pełnomocnik składając przedmiotowy wniosek załączył do niego dokumenty medyczne, na okoliczność stanu zdrowia skarżącego oraz związanych z jego leczeniem. Wraz z uzupełnieniem wniosku (z dnia 3 czerwca 2015 r.) przedłożył także przetłumaczone zaświadczenie z kliniki w B. wystawione w dniu 28 maja 2015 r. przez dr I. B., z którego wynika, że skarżący przechodził leczenie stacjonarne od dnia 27 maja 2015 r. do 21 czerwca 2015 r. Dodatkowo, wraz ze skargą złożono fotokopię oraz tłumaczenie dokumentu informującego o przyjęciu podatnika do placówki specjalistycznej "[...]" na okres od dnia 27 maja 2015 r. do 21 czerwca 2015 r. z rozpoznaniem [...] w [...] ([...]), zmienna [...] (wysoka tolerancja) oraz dokument - receptę z dnia 29 lipca 2015 r. zawierający informację, że skarżący znajduje się pod opieką lekarską od 7 kwietnia 2015 r. (dane i specjalizacja lekarza nie są czytelne) w zakresie terapii [...].
Mając na uwadze powyższe podkreślić należy, że organ, czemu dał wyraz w treści postanowienia, nie kwestionował stanu zdrowia skarżącego i faktu jego leczenia się oraz przebywania poza granicami kraju. Niemniej, podzielić należy stanowisko wyrażone przez Dyrektora Izby Skarbowej w S., że A.D. nie przedstawił dowodów, które uprawdopodobniłyby fakt, że po 2013 r. stan zdrowia skarżącego uległ pogorszeniu w stopniu uniemożliwiającym mu kontakt z otoczeniem, w tym również z pełnomocnikiem. Kluczowe w niniejszej sprawie jest ustalenie, że ww. kontakt ze skarżącym napotkał przeszkodę niemożliwą do przezwyciężenia w okresie od dnia 24 kwietnia 2015 r. (data podjęcia doręczenia decyzji pełnomocnikowi) do dnia 8 maja 2015 r. (ostateczny termin do złożenia odwołania), a także ew. do dnia 12 maja 2015 r. Takich ustaleń w sprawie nie sposób uczynić. Na podkreślenie zasługuje też okoliczność, że choroba skarżącego nie była nagła, lecz miała charakter przewlekły, co wynika także z opinii sądowo-psychiatrycznych sporządzonych w toku prowadzonego przeciwko podatnikowi postępowania karnego. Z przedłożonych dokumentów wynika, że problemy zdrowotne skarżącego znane były także jego pełnomocnikom, był on bowiem reprezentowany przez dwóch pełnomocników, w tym także przez profesjonalistę, tj. doradcę podatkowego A. D. W świetle powyższego argument, że A. D. miał utrudniony kontakt z podatnikiem ze względu na jego stan zdrowia, w kontekście brzmienia art. 162 § Ordynacji podatkowej, nie może zostać uwzględniony.
Odnosząc się do zarzutów skargi wskazać należy, że z wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji dotyczącej określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2012 r. wynika, że głównym zarzutem dotyczącym decyzji merytorycznej były naruszenia natury proceduralnej. W tej sytuacji trudno przyjąć, jak podnosi się w skardze, że wniesienie przez pełnomocnika odwołania bez możliwości konsultacji ze skarżącym, co jednak w rozpoznawanej sprawie nie zostało wykazane, byłoby działaniem niewłaściwym i pozbawiałoby stronę możliwości czynnego udziału w postępowaniu. Wręcz przeciwnie, w ocenie Sądu, takie postępowanie pełnomocnika wskazywałoby na dochowanie należytej staranności przy prowadzeniu powierzonej sprawy, nawet w świetle konieczności ewentualnego cofnięcia takiego odwołania.
Niezależnie od faktu wniesienia skargi jedynie przez A. D., że w ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, organ dokonał także prawidłowej oceny przesłanek braku winy w uchybieniu terminowi wskazanych we wniosku o przywrócenie terminu złożonym przez drugiego z pełnomocników skarżącego – A. D. – C. Z zaświadczenia lekarskiego przedstawionego bowiem przez tego pełnomocnika, wystawionego w dniu 11 maja 2015 r., wynika, że A.D. – C. zgłosił się do [...] O.A., CM [...] w W., i że w dniu 8 maja 2015 r. był niezdolny do pracy. Powyższe nie wskazuje zatem, że A.D. – C., korzystający w dniu 11 maja 2015 r. z porady w placówce lecznictwa otwartego, nie mógł w żaden sposób skontaktować się z drugim pełnomocnikiem, z którym współpracował lub z samym skarżącym. Mając na uwadze powyższe, zasadnie Dyrektor Izby Skarbowej w S. stanął na stanowisku, że nie jest wiarygodne twierdzenie, że zaistniała w dniu 8 maja 2015 r., tj. w ostatnim dniu do wniesienia odwołania, choroba rzeczywiście uniemożliwiła A.D. – C. podjęcie wszelkich możliwych czynności, aby dochować ustawowego terminu do złożenia odwołania.
Zdaniem Sądu, organ prawidłowo ocenił więc, że okoliczności, na które powoływali się obydwaj pełnomocnicy skarżącego nie mogły być uznane za niezawinione w rozumieniu art. 162 § 1 O.p., w związku zaskarżone postanowienie uznać należy za prawidłowe, zaś zarzuty skargi za niezasadne.
Odnosząc się do zarzutów skargi wskazać także należy, że wydając zaskarżone postanowienie organ działał na podstawie przepisów prawa, a zatem nie naruszył przepisu art. 120 O.p. Jednocześnie, podkreślić trzeba, że prezentowanie przez organ w zaskarżonym rozstrzygnięciu odmiennych od strony ocen analizowanej sytuacji faktycznej i prawnej nie może być postrzegane jako naruszenie art. 121 § 1 O.p., zgodnie z którym, postępowanie podatkowe powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych. Jako niezasadny ocenić należy także zarzut naruszenia art. 123 O.p. bowiem z treści skargi wynika, że dotyczył on postępowania zakończonego decyzją określającą M. M. M. zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2012 r.
W tych warunkach Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło