II FZ 410/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Tomasz Zborzyński po rozpoznaniu w dniu 16 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia S. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 maja 2018 r. sygn. akt III SA/Wa 3001/15 w przedmiocie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi S. W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z dnia 23 czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej orzekającej o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu wraz z pozostałymi członkami zarządu za zaległości podatkowe spółki postanawia: oddalić zażalenie. Sygnatura akt II FZ 410/18 U z a s a d n i e n i e Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił S.W. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Warszawie w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej orzekającej o odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki. W złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata skarżący wskazał, że jego zarobki nie pozwalają na ustanowienie pełnomocnika z wyboru bez znacznego uszczerbku dla jego sytuacji materialnej. Jest ojcem niepełnosprawnej córki, która wymaga stałej opieki; prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe; nie posiada żadnego majątku ani oszczędności; z tytułu wynagrodzenia za pracę uzyskuje dochód w wysokości 437,79 zł netto, zaś łączny dochód wynosi około 2.000 zł netto; miesięczne wydatki na wyżywienie, ubranie i transport publiczny wynoszą około 1.100 zł, zaś wydatki na rehabilitację i lekarstwa, w tym część dla córki, wynoszą 700 zł. Referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 2 marca 2018 r. wezwał skarżącego do nadesłania dodatkowych dokumentów, obrazujących jego obecną sytuację materialną. Skarżący nie odpowiedział na to wezwanie. Postanowieniem z dnia 9 kwietnia 2018 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy, wskazując w uzasadnieniu, że wobec nieudzielenia odpowiedzi na wezwanie skarżący nie wykazał spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy, określonych w art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej: P.p.s.a.). W sprzeciwie skarżący podniósł, że nie mógł odpowiedzieć na wezwanie referendarza sądowego, gdyż był chory, na potwierdzenie czego złożył kopię zwolnienia lekarskiego. Wskazał również, że dokumenty wymienione w wezwaniu zostały już w większości złożone w 2017 roku, w związku z rozpatrywaniem jego wcześniejszego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Natomiast zeznania podatkowego za 2017 r. nie złożył, gdyż dotychczas go jeszcze nie sporządził. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmawiając skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie na podstawie art. 246 § 1 P.p.s.a., wskazał, że pomimo skierowanego do niego wezwania skarżący nie potwierdził złożonych oświadczeń o wysokości uzyskiwanego dochodu oraz ponoszonych wydatków. Natomiast same oświadczenia skarżącego nie są wystarczające do podjęcia obiektywnego i nie pozostawiającego wątpliwości rozstrzygnięcia w kwestii jego sytuacji finansowej i możliwości płatniczych. Ponadto ze złożonej przez skarżącego kopii zwolnienia lekarskiego wynika, że niezdolność do pracy miała miejsce w dniach od 19 do 23 marca 2018 r., natomiast wezwanie do nadesłania dodatkowych dokumentów zostało mu doręczone w dniu 12 marca 2018 r., a zatem miał możliwość wywiązać się z wezwania w zakreślonym terminie i złożyć wymagane dokumenty i informacje. W zażaleniu na wskazane postanowienie skarżący zarzucił, że Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonał zbyt rygorystycznej wykładni przepisów oraz podniósł, że jego dochody są trudne do udokumentowania, gdyż pochodzą z prac dorywczych i nie są gwarantowane, z tego względu nie można ich uznać za stałe. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, o które ubiega się skarżący, warunkowane jest wykazaniem przez wnioskodawcę, że nie jest on w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Rzeczą ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy jest zatem wiarygodne wykazanie rzeczywistej sytuacji życiowej i materialnej, wskazującej na wystąpienie przesłanek warunkujących przyznanie tego prawa. Wiarygodne wykazanie rzeczywistej sytuacji materialnej wymaga obok wiarygodnego wykazania wydatków, także wiarygodnego wykazania rzeczywiście uzyskiwanych dochodów. Dopiero zestawienie przedstawionych we wskazanym zakresie informacji stanowi podstawę do prawidłowej oceny, czy w rozpatrywanej sprawie zostały spełnione przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Punktem wyjścia jest jednak postawa ubiegającego się o pomoc, która winna wyrażać się w respektowaniu żądań formułowanych przez prowadzących postępowanie co do uzupełnienia informacji i dokumentów oraz pełne z nimi współdziałanie. Jakiekolwiek uchybienia lub zaniedbania wnioskodawcy w tym obszarze prowadzić muszą do negatywnych dla niego skutków procesowych. Tymczasem podane przez skarżącego informacje nie pozwalają na dokonanie rzetelnej oceny sytuacji finansowej, w jakiej się on znajduje. W szczególności skarżący nie wykazał w sposób przekonujący, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, a z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie złożonych przez skarżącego dokumentów źródłowych przeanalizował jego sytuację materialną. W tym zakresie Wojewódzki Sąd Administracyjny powziął wątpliwość i dostrzegł nieścisłości i niejasności w oświadczeniu składanym przez wnioskodawcę. W sytuacji, gdy istnieje różnica pomiędzy wskazanym przez skarżącego łącznym miesięcznym dochodem (około 2.000 zł), a wynagrodzeniem miesięcznym za pracę (437,79 zł), zasadnie Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż rzeczywista sytuacja materialna skarżącego nie została przez niego wykazana, co oznacza, że nie została też wiarygodnie wykazana niemożność pokrycia kosztów toczącego się postępowania. Wniosek budzi więc uzasadnione wątpliwości co do wiarygodności zawartych w nim oświadczeń. Jeżeli fakty, podane we wniosku o przyznanie prawa pomocy, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z przedstawionymi informacjami dotyczącymi majątku i dochodów, sąd ma podstawy do odmówienia przyznania tego prawa (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 maja 2006 r., II OZ 522/08). Wykazane w rozpoznawanej sprawie nieścisłości uniemożliwiają zatem uznanie, że wnioskujący o przyznanie prawa pomocy nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów, związanych z toczącym się postępowaniem sądowoadministracyjnym. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny miał obowiązek wszechstronnie i wyczerpująco odnieść się do przytoczonych we wniosku okoliczności oraz do przedstawionego przez skarżącego materiału dowodowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny obowiązkowi temu sprostał, a analiza sytuacji materialnej i rodzinnej skarżącego pod kątem przesłanek określonych w art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a jest prawidłowa i nie została skutecznie podważona w zażaleniu. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw i podlega oddaleniu na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a