II SA/Gl 627/15

WyrokWSA w Gliwicach2015-11-25

Skład orzekający: Elżbieta Kaznowska, Piotr Broda, Artur Żurawik

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej ma obowiązek wszcząć postępowanie legalizacyjne w przypadku samowoli budowlanej, gdy inwestycja jest niezgodna z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego?
Ratio decidendi
Niezgodność inwestycji z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego wyklucza prawną możliwość jej legalizacji. W takiej sytuacji organ administracji publicznej ma obowiązek wydać decyzję o rozbiórce obiektu budowlanego, a nie wszczynać postępowania legalizacyjnego. Organ nie może tolerować istnienia samowoli budowlanej, nawet jeśli inwestor wykazuje chęć jej legalizacji lub występują okoliczności od niego niezależne.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła samowoli budowlanej w postaci budowy obiektu budowlanego (budynku gospodarczego lub obiektu rekreacji indywidualnej) bez wymaganego pozwolenia na budowę. Obiekt ten był niezgodny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, który przewidywał tereny pod łąki i pastwiska z zakazem zabudowy rolniczej. Pomimo starań inwestorki o legalizację i wniosków o przedłużenie terminu na dostarczenie dokumentacji, organy administracji uznały, że niezgodność z planem wyklucza legalizację i nakazały rozbiórkę obiektu. Inwestorka zarzucała organom naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym brak należytego zbadania możliwości legalizacji oraz błędne ustalenie charakteru obiektu.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę B. S. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w M. nakazującą rozbiórkę obiektu budowlanego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska,, Sędziowie Sędzia WSA Piotr Broda,, Sędzia WSA Artur Żurawik (spr.), Protokolant Marta Guzik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 listopada 2015 r. sprawy ze skargi B. S. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w M. (dalej PINB) decyzją nr [...] z dnia [...] r., wydaną na podstawie art. 48 ust. 1 w związku art. 48 ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r. poz. 1409 z późn. zm. – dalej p.b.) nałożył na B. S. – inwestora i właściciela działki nr ewid. [...] położonej w miejscowości L., gmina N., obowiązek rozbiórki obiektu budowlanego (po obrysie kształt litery L) o wymiarach 2,21 m x 5,25 m; 4,30 m x 4,10 m zlokalizowanego w północno – wschodnim narożu działki. W uzasadnieniu podano m. in., że przedmiotem legalizacji jest budynek gospodarczy. Zarówno pierwotna część obiektu budowlanego, jak i jego rozbudowa, zostały zrealizowane bez decyzji o pozwoleniu na budowę bądź też bez dokonania zgłoszenia do właściwego organu administracji architektoniczno - budowlanej. Okoliczność budowy obiektu budowlanego w warunkach samowoli budowlanej nie jest kwestionowana przez strony postępowania. Budowę części obiektu budowlanego o wymiarach 2,21m x 5,25m winna poprzedzać czynność dokonania przez inwestora zgłoszenia jej realizacji do właściwego organu administracji architektoniczno - budowlanej. Na rozbudowę budynku gospodarczego koniecznym byłoby uzyskanie decyzji o pozwolenie na budowę. Pomimo, iż wykonanie budynku nastąpiło w odstępach czasowych, w ocenie PINB, podlega on legalizacji jako całość. Budowa obiektu budowlanego (wraz z rozbudową) o łącznej powierzchni zabudowy wynoszącej 29,23m obarczona byłaby obowiązkiem uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę. Zgodnie z treścią przepisów planu zagospodarowania przestrzennego uchwalonego uchwałą nr [...] z dnia [...] r. Rady Gminy N. (Dz. Urz. Woj. [...]. nr [...], poz. [...] z dnia [...] r.) w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy N. w części dotyczącej miejscowości M. i L. (dalej MPZP) na terenie oznaczonym symbolem D 50 ZZ - teren trwałych użytków zielonych, w obrębie którego mieści się ww. działka, podstawowym przeznaczeniem terenu jest teren pod łąki i pastwiska, z niezbędnymi obiektami i urządzeniami towarzyszącymi (§ 10 ust. 1 pkt 1 ww. planu). Po wstępnej ocenie zgodności budowy obiektu budowlanego z przepisami prawa, w tym przepisami techniczno-budowlanymi oraz ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, celem umożliwienia realizacji legalizacji obiektu budowlanego w dniu [...] r. w drodze postanowienia nr [...], na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 ustawy Prawo budowlane, wstrzymano prowadzenie robót budowlanych i nałożono na inwestora, obowiązek przedłożenia: czterech egzemplarzy projektu budowlanego budynku gospodarczego wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi. Do dnia wydania rozstrzygnięcia B. S. nie przedłożyła określonej powyżej dokumentacji. Wójt Gminy N. dwukrotnie potwierdził swoje stanowisko o niezgodności budowy budynku gospodarczego zlokalizowanego na działce nr ewid. [...] położonej w miejscowości L., gmina N. z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Odwołanie od powyższej decyzji złożył pełnomocnik B. S.. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił: 1. naruszenie przepisów prawa materialnego, a to: - art. 48 ust. 1 p.b. poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie w sytuacji, kiedy w przedmiotowej sprawie brak jest podstaw do jego zastosowania, a to braku prawidłowego ustalenia osoby inwestora oraz dokładnego zbadania możliwości przeprowadzenia procedury legalizacyjnej, zwłaszcza wobec czynnego udziału skarżącej, która swoim działaniem w toku postępowania uzewnętrzniła chęć wszczęcia tej procedury i była w trakcie gromadzenia koniecznych dokumentów, czego nie udało się wykonać w zakreślonym przez organ terminie, - art. 48 ust. 2 p.b. w zw. z art. 48 ust. 3 i 4 p.b. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, kiedy stan faktyczny przedmiotowej sprawy w pełni uzasadniał jego zastosowanie, a to przede wszystkim w zakresie uniemożliwienia skarżącej podjęcia działań zmierzających do przeprowadzenia zmian w obowiązującym miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, choć skarżąca podjęła szereg działań zmierzających do wykonania ciążącego na niej obowiązku, o czym stale informowała organ I instancji, choć organ miał możliwość przedłużenia terminu do wykonania nałożonego na skarżącą obowiązku, 2. naruszenie przepisów postępowania, to: a) art. 7 i 77 §1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm. – dalej: k.p.a.), poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie polegające na: - błędnym przyjęciu, iż postępowanie prowadzone przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w M. było pełne i nie wymagało uzupełnienia, podczas gdy zebrany materiał dowodowy nie pozwalał na jednoznaczną ocenę podstawowej okoliczności polegającej na ustaleniu osoby inwestora prowadzącego prace w zakresie wzniesienia budynku, który następnie był modernizowany przez skarżącą, a dodatkowo nie wyjaśniono w sposób dostatecznie jasny i jednoznaczny okoliczności faktycznych stanowiących podstawę do wydania decyzji o rozbiórce, - przekroczeniu granicy swobodnej oceny dowodów w zakresie zaniechania ustalenia w sposób jednoznaczny, czy w przedmiotowej sprawie brak jest przesłanek umożliwiających legalizację, zwłaszcza w świetle argumentacji podnoszonej przez skarżącą w pismach do organu, gdzie wskazuje ona na brak niezgodności obiektu z obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego (MPZP), b) art. 8 k.p.a. i art. 78 §2 k.p.a. poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie polegające na braku zweryfikowania okoliczności istotnych dla sprawy, a polegających na ustaleniu, czy w przedmiotowej sprawie doszło do zaniechania po stronie skarżącej wykonania obowiązków nałożonych na nią w trybie art. 48 ust. 3, a zaniechanie wynikało z braku odpowiedniej inicjatywny po stronie skarżącej, czy też z okoliczności od niej niezależnych, co uzasadniałoby przedłużenie terminu, o co skarżąca wnosiła. W związku z powyższymi zarzutami pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zwrócenie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] r., znak [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpoznaniu odwołania B. S. od decyzji nr [...] Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w M. z dnia [...] r., utrzymał zaskarżoną decyzję w całości w mocy. W uzasadnieniu podano m. in., że w ocenie organu przedmiotowy obiekt budowlany nie jest, wbrew twierdzeniom skarżącej, budynkiem gospodarczym lecz obiektem rekreacji indywidualnej, o czym świadczy wyposażenie go w meble kuchenne, zlew, lodówkę, stół, fotele itp. Kwestia ta nie ma jednak istotnego znaczenia w niniejszym postępowaniu, gdyż niezależnie od tego, czy organ uznałby przedmiotowy obiekt za budynek gospodarczy, czy też za obiekt rekreacji indywidualnej, rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy byłoby tożsame, ze względu na niezgodność inwestycji z przepisami planistycznymi. Co więcej, zarówno budowa budynku gospodarczego, jak i obiektu rekreacji indywidualnej, o ustalonych wymiarach, wymaga, zgodnie z przepisami Prawa budowlanego, uzyskania pozwolenia na budowę. Sam już fakt niezgodności inwestycji z przepisami planistycznymi wyklucza prawną możliwość jej legalizacji. Skargę na powyższą decyzję złożył pełnomocnik B. S.. Zaskarżonej decyzji zarzucił: 1. naruszenie przepisów prawa materialnego, a to: a) art. 48. ust. 1 ustawy – Prawo budowlane, poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie w sytuacji, kiedy w niniejszej sprawie nie ma podstaw do jego zastosowania i pominięcia przez organ okoliczności, że w niniejszej sprawie nie doszło do prawidłowego przeprowadzenia procedury legalizacyjnej budynku wyłącznie z przyczyn niezależnych od skarżącej, pomimo: - czynnego udziału skarżącej, która swoim działaniem w toku postępowania wielokrotnie uzewnętrzniła wolę wszczęcia postępowania legalizacyjnego, zwłaszcza poprzez liczne wystąpienia do Wójta Gminy N. o uzyskanie zaświadczenia o zgodności jej budynku gospodarczego z MPZP i przyczyn jego niezgodności, pomimo, iż skarżącej nie przysługiwał żaden środek zaskarżenia od zaświadczenia Wójta, - faktu, iż skarżąca wielokrotnie występowała do organów o prolongatę terminu do przedłożenia dokumentów podkreślając, iż w zakreślonym terminie nie jest w stanie ustosunkować się względem nałożonych na nią obowiązków z przyczyn od niej niezależnych, 2. naruszenie przepisów postępowania, a to: a) art. 7 i 77 § 1 k.p.a., poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie polegające na: - przekroczeniu granicy swobodnej oceny dowodów w zakresie, w jakim organ ustalił, że budynek gospodarczy znajdujący się na działce skarżącej nie stanowi budynku gospodarczego w rozumieniu przepisów, a jest obiektem rekreacji indywidualnej, które to ustalenia organ oparł wyłącznie na fakcie, iż skarżąca posiada w budynku przedmioty takie jak lodówka, czy stół pomimo, iż PINB w M. określił budynek skarżącej jako budynek gospodarczy z tym samym wyposażeniem w środku obiektu, - błędnym przyjęciu, iż dotychczas przeprowadzone postępowanie było pełne i nie było podstaw do jego uzupełnienia, podczas gdy w niniejszej sprawie nie wyjaśniono w sposób dostateczny i precyzyjny okoliczności faktycznych stanowiących podstawę do wydania decyzji o rozbiórce, a decyzja WINB została oparta na niewypełnieniu przez skarżącą obowiązków z art. 48 ust. 3 p.b. - niezweryfikowaniu przez organ okoliczności kwestionowanej przez skarżącą, a polegającą na poczynieniu ustaleń, czy w gminie prowadzone są prace zmierzające do zmiany uchwalonego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i oparciu się wyłącznie na stanowisku organu I instancji, pomimo że skarżąca sygnalizowała, iż z informacji przez nią posiadanych wynika, że prace takie są prowadzone, a są one warunkiem sine qua non dla wszczęcia procedury legalizacji w przedmiotowej sprawie, b) art. 80 k.p.a. poprzez jego całkowite pominięcie, polegające na tym, iż w niniejszej sprawie nie zostało udowodnione, czy istnieją podstawy do zalegalizowania budynku gospodarczego skarżącej, wobec czego decyzja WINB w K. nie została wydana w oparciu o całokształt materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, c) art. 8 k.p.a. i art. 78 § 2 k.p.a. poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie polegające na braku zweryfikowania okoliczności istotnych dla sprawy, zwłaszcza na nieustaleniu, czy w przedmiotowej sprawie zaniechanie po stronie skarżącej wykonania obowiązków z art. 48 ust. 3 p.b. i niedostarczenie w zakreślonym terminie dokumentów wynikało z jej winy bądź braku odpowiedniej inicjatywy, czy też z przyczyn od niej niezależnych, co uzasadniałoby przedłużenie terminu, o co skarżąca wnosiła. Ponadto pełnomocnik wniósł o dopuszczenie dowodu z dokumentu w postaci stanowiska Wójta Gminy N., na okoliczność ustalenia, iż wbrew stanowisku prezentowanym w zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji PINB, gmina N. przystąpiła do prac zmierzających do zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W związku z powyższymi zarzutami wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu podano m. in., że skarżąca poczyniła szereg czynności jednoznacznie potwierdzających jej aktywną postawę i wolę legalizacji budynku gospodarczego. Co więcej, o podjętych czynnościach skarżąca każdorazowo informowała właściwe organy. Skarżąca, pomimo braku merytorycznego uzasadnienia stanowiska Wójta Gminy N. dotyczącego niezgodności jej obiektu z MPZP, podejmowała szereg czynności zmierzających do rozwiązania zaistniałej sytuacji. Fakt niewypełnienia przez skarżącą obowiązków z art. 48 ust. 3 p.b. wynikał nie z jej bierności w działaniu, a przyczyn od niej niezależnych, dlatego skarżąca wielokrotnie zwracała się do organu o prolongatę terminu. Kolejnym istotnym błędem, którego dopuścił się organ, jest wadliwe określenie budynku gospodarczego skarżącej jako obiektu rekreacji indywidualnej. Organ oparł swoje twierdzenia tylko i wyłącznie na fakcie zlokalizowania w budynku gospodarczym skarżącej przedmiotów takich jak lodówka, zlew, itp., które to przedmioty w żaden sposób nie przesądzają o zmianie przeznaczenia budynku. Organ winien w pierwszej kolejności podjąć działania zmierzające do legalizacji budynku, jako celu nadrzędnego nad nakazaniem rozbiórki. W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że choć PINB w M. umożliwił skarżącej dostarczenie dokumentów, to jednak sam fakt niewykonania tego obowiązku z przyczyn od niej niezależnych, nie obligował organu do automatycznego wydania decyzji o rozbiórce obiektu, tylko do rozważenia wniosków skarżącej o przedłużenie zakreślonego terminu. Skarżąca wskazywała na uzyskanie przez nią wstępnej informacji o tworzeniu w Gminie N. nowego MPZP dla obszaru obejmującego jej działkę. Okoliczność ta, choć mająca niebagatelne znaczenie dla oceny całokształtu postępowania, została całkowicie pominięta w wydanych decyzjach, a organ wydający zaskarżoną decyzję w drodze kontroli instancyjnej nie wykonał żadnych czynności zmierzających do weryfikacji stanowiska Skarżącej w tym zakresie. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Podał, że działał na podstawie i w granicach prawa, a rozstrzygnięcie znajduje umocowanie w zgromadzonym materiale dowodowym. W uzasadnieniu powtórzył swą poprzednią argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 roku, poz. 270 z późn. zm., dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. W wyniku analizy akt sprawy Sąd stwierdził, że skarga nie jest uzasadniona. Zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza bowiem ani prawa materialnego, ani też organ odwoławczy nie naruszył reguł procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź skutkującym wznowieniem tego postępowania. Tymczasem, zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a., dopiero stwierdzenie tego rodzaju naruszenia prawa uzasadnia uwzględnienie skargi. Zasadą jest, że każdy ma prawo, w granicach określonych ustawą, do zagospodarowania terenu, do którego ma tytuł prawny, zgodnie z warunkami ustalonymi w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy, jeżeli nie narusza to chronionego prawem interesu publicznego oraz osób trzecich (art. 6 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym; obecnie j.t. Dz. U. z 2015 r., poz. 199 ze zm.). Osoba uprawniona do nieruchomości może ją zagospodarować w zakresie obowiązującego prawa w sposób dowolny. Zasada wolności budowlanej, jako prawo do zabudowy, ma dwa aspekty: cywilnoprawny i publicznoprawny. W aspekcie cywilnoprawnym prawo zabudowy jest pochodną prawa własności nieruchomości (ewentualnie innego prawa majątkowego o charakterze rzeczowym lub nawet obligacyjnym, w którym mieści się "prawo dysponowania nieruchomością na cele budowlane"), można więc przyjąć, że pośrednio zakotwiczone jest w art. 64 Konstytucji, gwarantującym "prawo do własności, innych praw majątkowych oraz prawo dziedziczenia" (ust. 1), równą dla wszystkich ochronę prawną (ust. 2) oraz dopuszczającym ograniczenie własności "tylko w drodze ustawy i tylko w zakresie, w jakim nie narusza ona istoty prawa własności" (ust. 3). Trybunał Konstytucyjny - trafnie zaznaczając, że prawo własności stanowi najszersze przedmiotowo (zawierające otwarty katalog uprawnień właścicielskich) i najsilniejsze prawo do rzeczy, skuteczne erga omnes, i powołując się na art. 140 k.c. - przyjmuje jednak klasyczną konstrukcję, że właściciel może czynić z rzeczą wszystko, z wyjątkiem tego, co zakazane; co jednak istotniejsze, twierdzi, że: "art. 140 k.c. wymienia jedynie podstawowe uprawnienia składające się na prawo własności, które jednakże nie wyczerpują jego treści, obejmujące m.in. - w odniesieniu do nieruchomości - uprawnienie do jej zabudowania" (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 kwietnia 2011 r., sygn. Kp 7/09; OTK-A 2011/3/26). W tym samym orzeczeniu TK zauważa również, że granice prawa własności wynikają zarówno z norm prawa cywilnego (stanowiącego część prawa prywatnego), jak i z prawa administracyjnego (stanowiącego część prawa publicznego). W odniesieniu do prawa zabudowy - składowej prawa własności nieruchomości - można wręcz stwierdzić, że kształtowane jest ono przede wszystkim przez prawo publiczne. Normy administracyjnoprawne wyznaczające granice prawa własności nieruchomości gruntowej zawarte są głównie w przepisach z zakresu szeroko pojętego prawa budowlanego (wraz z przepisami techniczno-budowlanymi) oraz przepisach o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a także w aktach prawnych dotyczących ochrony: przyrody, środowiska, gruntów rolnych i leśnych i zabytków, jak również w prawie wodnym, geologicznym i górniczym. Znaczna część tych przepisów odnosi się wyłącznie lub głównie do sposobu korzystania z prawa własności nieruchomości, ponieważ każde ograniczenie prawa zabudowy jest pośrednio ograniczeniem prawa własności nieruchomości. Stosownie do postanowień art. 28 ust. 1 p.b. roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31 tej ustawy. Wskazane przepisy zawierają wyliczenie obiektów i robót, na które nie jest wymagane uzyskanie pozwolenia na budowę. Organy prawidłowo uznały i uzasadniły, że budowa budynku o ustalonych wymiarach i parametrach wymaga, zgodnie z przepisami Prawa budowlanego, uzyskania pozwolenia na budowę. Organy prawidłowo też określiły datę budowy przedmiotowego obiektu na podstawie dokumentacji fotograficznej z roku 2004 i z lat 2009-2011. Ustalenia organów wskazujące na przybliżony okres powstania samowoli, tj. lata 2004-2005, są wystarczające, gdyż w sposób jednoznaczny wskazują na przepisy prawa, które należy w niniejszej sprawie zastosować. Chodzi o przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane. Ustalono również prawidłowo, że przedmiotowy obiekt budowlany zrealizowany został bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę, co zasadniczo nie jest kwestionowane, więc prawidłowym było zastosowanie przez organy trybu postępowania przewidzianego w art. 48-49 p.b. Zgodnie z art. 48 ust. 1 p.b. właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Istnieje również możliwość legalizacji samowoli budowlanej, jednak przy spełnieniu konkretnych wymogów formalnych, wg procedury określonej w art. 48 ust. 2 – 5 p.b. oraz art. 49 p.b. Ustalenie zaistnienia samowoli budowlanej i możliwości jej legalizacji wymaga zatem zbadania, czy jest ona zgodna z przepisami szczególnymi i dopiero w przypadku takiej zgodności organ jest zobowiązany wszcząć postępowanie legalizacyjne. Odstąpienie od nakazu przymusowej rozbiórki obiektu lub jego części wymaga wykazania, że budowa nie narusza zwłaszcza przepisów techniczno - budowlanych oraz planistycznych. Ustalono jednocześnie, że z przepisów uchwały nr [...] Rady Gminy N. z dnia [...] r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy N. w części dotyczącej miejscowości M. i L. wynika, iż działka nr geod. [...], na której zlokalizowany jest przedmiotowy obiekt budowlany, położona jest w obszarze planistycznym oznaczonym symbolem D50 ZZ, oznaczającym tereny trwałych użytków zielonych o przeznaczeniu: podstawowym - tereny pod łąki i pastwiska z niezbędnymi obiektami i urządzeniami towarzyszącymi; uzupełniającym - tereny rolne, tereny infrastruktury technicznej; dopuszczalnym - tereny urządzeń odprowadzania i oczyszczania ścieków. Działka położona jest w strefie "W" - ochrony archeologicznej, w której obowiązuje całkowity zakaz zabudowy rolniczej. Na tej podstawie w zaświadczeniu z dnia 27 sierpnia 2014 r. Wójt Gminy N. wskazał, że budowa budynku na działce [...] jest niezgodna z ustaleniami MPZP obejmującego sołectwo L.. Organy przeanalizowały również treść planu zdeponowanego w aktach uznając, że zaświadczenie Wójta ma oparcie w przepisach. Dotyczy to także treści stanowiska Wójta wyrażonego w piśmie do pełnomocnika skarżącej z dnia 13 października 2014 r. Stąd już sam fakt niezgodności inwestycji z przepisami planistycznymi wyklucza prawną możliwość jej legalizacji. Co więcej, prawidłowo ustalono, że przedmiotowy obiekt budowlany nie jest, wbrew twierdzeniom skarżącej, budynkiem gospodarczym lecz obiektem rekreacji indywidualnej, o czym świadczy wyposażenie w meble kuchenne, zlew, lodówkę, stół, fotele, itp. Kwestia ta nie ma jednak istotnego znaczenia w niniejszym postępowaniu, co potwierdza także sama skarżąca w uzasadnieniu skargi. Niezależnie od tego, czy organ uznałby przedmiotowy obiekt za budynek gospodarczy, czy też za obiekt rekreacji indywidualnej, rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy byłoby tożsame, właśnie ze względu na niezgodność inwestycji z przepisami planistycznymi, co jest wystarczają przesłanką do orzeczenia nakazu rozbiórki (por. np. wyrok NSA z 11 marca 2014 r., II OSK 2472/12). Wskazać także należy, że organ administracyjny wydaje orzeczenie biorąc pod uwagę aktualny stan faktyczny i prawny. Nie ma więc żadnego znaczenia, iż prowadzone są prace zmierzające do zmiany uchwalonego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Prace takie mogą trwać bardzo długo i wcale nie jest pewne, że zakończą się dla skarżącej pomyślnie. Zwlekanie przez organ administracyjny z orzeczeniem nakazu rozbiórki, przedłużając skarżącej kolejne terminy do uzupełnienia dokumentacji, oznaczałoby faktycznie tolerowanie istnienia samowoli budowlanej i naruszenie obowiązków, które na organie spoczywają. Nie ma żadnego powodu, by dawać prymat interesom osób dopuszczających się samowoli budowlanej, czyli łamiących prawo, kosztem interesu społecznego, którego odzwierciedleniem są przepisy planistyczne, chroniące przed zabudową tereny wartościowe np. przyrodniczo, archeologicznie, itd. Nie można więc mówić o błędnym zastosowaniu art. 48 ust. 1. p.b. oraz art. 7 i 8 k.p.a. Z tych względów nie można także podzielić stanowiska o naruszeniu art. 77 §1, 78 §2 oraz 80 k.p.a., dodatkowo zauważając, że ustalenia organów wynikały z dokumentacji zgromadzonej w toku postępowania administracyjnego. Jakkolwiek organ powiatowy niezasadnie wydał postanowienie wstrzymujące prowadzenie robót budowlanych i nakładające na inwestora obowiązek przedłożenia wskazanych tam dokumentów (art. 48 ust. 2 – 4 p.b.), mimo niezgodności inwestycji z przepisami planistycznymi, nie zachodziły podstawy do wydania przez organ odwoławczy decyzji w trybie art. 138 §2 k.p.a., tj. uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Organ I instancji mimo tego uchybienia faktycznie stwierdził niezgodność przedmiotowej inwestycji z zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, orzekając nakaz rozbiórki, co było przedmiotem analiz także przez organ II instancji, zatem nie doszło do naruszenia zasady dwuinstancyjności. Z powyższych względów skarga nie mogła odnieść skutku i jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Powołane wyżej orzecznictwo sądowo-administracyjne dostępne jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło