IV SA/Po 473/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Donata Starosta Sędziowie WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska (spr.) WSA Anna Jarosz Protokolant st.sekr.sąd. Justyna Hołyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 listopada 2015 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] maja 2015 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję Zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2015 r., nr [...], po rozpoznaniu odwołania K. S., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta S.z dnia [...] kwietnia 2015r., nr [...], odmawiającą umorzenia należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego. Skargę na powyższą decyzję, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, złożył K. S. wskazując, że wnosi o umorzenie należności albowiem jego synowie pracują, a on jest osobą niepełnosprawną i obecnie przebywa w Ośrodku Niepełnosprawnych w L.. Opiekuje się nim matka, która też załatwia za niego wszystkie sprawy W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.– dalej "Ppsa") polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 Ppsa, w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. W myśl przepisu art. 107 § 1 zd. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. z 2012 r., poz. 267 ze zm. – dalej jako "Kpa"), decyzja powinna zawierać: oznaczenie organu administracji publicznej, datę wydania, oznaczenie strony lub stron, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne, pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie, podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji. Powyższy przepis określa składniki decyzji typowej, natomiast zgodnie z art. 107 § 2 Kpa, przepisy szczególne mogą określać także inne składniki, które powinna zawierać decyzja. W orzecznictwie przyjmuje się, że zakwalifikowanie danego pisma jako decyzji administracyjnej nie wymaga, by to pismo zawierało wszystkie składniki decyzji przewidziane w omawianym przepisie (np. wyrok NSA z dnia 22 września 1981 r., sygn. akt SA 791/81, ONSA 1981, nr 2, poz. 91). Natomiast w wyroku z dnia 20 lipca 1981 r. ( sygn. akt SA 1163/81, OSP 1982, z. 9-10, poz. 169 z glosą J. Borkowskiego), Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że "pisma zawierające rozstrzygnięcia w sprawie załatwianej w drodze decyzji są decyzjami, pomimo nieposiadania w pełni formy przewidzianej w art. 107 § 1 Kpa, jeśli tylko zawierają minimum elementów niezbędnych do zakwalifikowania ich jako decyzji. Do takich elementów należy zaliczyć: oznaczenie organu administracji państwowej wydającego akt, wskazanie adresata aktu, rozstrzygniecie o istocie sprawy oraz podpis osoby reprezentującej organ administracji". W świetle powyższego elementem koniecznym decyzji jest podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji. Ujęcie decyzji administracyjnej jako oświadczenia woli czyni istotnym złożenie podpisu, bowiem dopiero po złożeniu podpisu na dokumencie oświadczenie woli zostaje wyrażone w formie pisemnej (wyrok NSA z dnia 12 lutego 1991 r., sygn. akt SA/Lu 889/90, OSP 1992, z. 2, poz. 27 z glosą J. Stelmasiaka i M. Zdyba). Podpis służy przede wszystkim do identyfikowania osoby składającej podpis oraz ustalenia treści złożonego przez nią oświadczenia woli. Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, iż do akt administracyjnych załączona została decyzja organu I instancji, która nie jest opatrzona żadnym podpisem. Co prawda zaraz za decyzją w aktach sprawy znajduje się załącznik podpisany przez Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. z up. Burmistrza Miasta S., to jednakże powyższego nie można uznać za podpisanie samej decyzji. Ponadto w niniejszej sprawie należy mieć na uwadze, iż załącznik ten nie jest w żaden sposób opisany i nie wiadomym jest czy stanowi on faktycznie załącznik do decyzji organu I instancji wydanej w niniejszej sprawie. Powyższego nie potwierdza również sama decyzja, która nie odwołuje się do żadnego załącznika. W tym miejscu wskazać należy, iż w orzecznictwie widoczna jest rozbieżność poglądów co do skutków braku podpisu pod decyzją administracyjną. Według pierwszego z nich decyzja niepodpisana jest nieważna z mocy art. 156 § 1 pkt 7 Kpa, zaś zgodnie z drugim, do momentu podpisania przez osobę reprezentującą organ akt administracyjny jest projektem i nie wchodzi jeszcze do obrotu prawnego (B. Adamiak, Wadliwość decyzji administracyjnej, Wrocław 1986, s. 50). W wyroku z dnia 13 września 2013 r., sygn. akt I OSK 2932/12 Naczelny Sąd Administracyjny podniósł, iż w przypadku braku podpisu kwestią zasadniczą podlegającą ocenie jest to, czy wymagany podpis znajdował się na egzemplarzu decyzji zawartym w aktach administracyjnych, czy też wystarczy, że podpisem zaopatrzony został egzemplarz decyzji doręczony stronie postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, iż dla bytu decyzji, a więc stwierdzenia istnienia ważnej decyzji wydanej przez właściwy organ administracji konieczne jest, aby co najmniej jeden egzemplarz decyzji zaopatrzony był w wymagany podpis, natomiast od okoliczności konkretnej sprawy zależeć będzie, czy skuteczne będzie pozostawienie oryginału w aktach sprawy, czy też taki oryginalny egzemplarz decyzji będzie doręczony stronie. Nie można również wykluczyć rozwiązania, że organ administracji zaopatrzy w wymagany podpis większą ilość egzemplarzy decyzji, celem doręczenia stronom oraz pozostawienia w aktach sprawy. Z tych względów należało uznać, że sam brak w aktach administracyjnych oryginału decyzji nie jest wystarczający do stwierdzenia nieistnienia decyzji, czy jej nieważności. Powyższe uchybienie uniemożliwiło Sądowi dokonanie merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji. Z powyższych względów organ rozpoznając sprawę ponownie przed rozpoznaniem odwołania i wydaniem decyzji winien ustalić czy w obrocie prawnym istnieje jakikolwiek egzemplarz podpisanej decyzji. Przy czym organ musi mieć na uwadze powyższe rozważania, iż w ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę, podpisanie załącznika o ile stanowi on załącznik do decyzji będącej przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie, nie stanowi podpisania decyzji. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa orzekł jak w sentencji wyroku.