II FZ 16/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Jolanta Sokołowska po rozpoznaniu w dniu 1 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia D. F. na postanowienie w zakresie zwrotu kosztów postępowania sądowego zawarte w pkt 2 wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 września 2016 r., sygn. akt III SA/Wa 2215/15 w sprawie ze skargi D. F. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 17 czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązań z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za maj 2013 r. postanawia: oddalić zażalenie. Wyrokiem z dnia 21 września 2016 r., sygn. akt III SA/Wa 2215/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę D. F. (dalej jako: "skarżąca") i uchylił decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 17 czerwca 2015 r. w przedmiocie określenia wysokości zobowiązań z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za maj 2013 r. W punkcie 2 Sąd orzekł o zasądzeniu od Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej na rzecz skarżącej kwotę 1.126 zł (słownie: tysiąc sto dwadzieścia sześć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu wyroku Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że w kwestii kosztów orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 206 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2016 poz. 718 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a"). Zgodnie z art. 206 p.p.s.a. zasądzone przez sąd na rzecz strony skarżącej koszty sądowe mogą być odpowiednio zmniejszone w uzasadnionych przypadkach, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. Sąd w niniejszej sprawie wprawdzie uwzględnił skargę, ale tylko w ograniczonym zakresie, dotyczącym określenia zobowiązania sankcyjnego z tytułu nieterminowej wpłaty, nie zgodził się natomiast ze skarżącą w zakresie dotyczącym zobowiązania sankcyjnego z tytułu niezgodnego z ustawą wykorzystania środków funduszu. Relacja pierwszej z tych wartości (14 055 zł) względem sumy obydwóch (62 355 zł) wynosi 22%. Z tego względu Sąd za słuszne uznał zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów sądowych w takiej właśnie relacji do tych, jakie zostałyby zasądzone, gdyby skarga w całości uznana została za zasadną. Tak więc, skoro w tym ostatnim przypadku zasądzone koszty wyniosłyby 5117 zł (3 600 zł wynagrodzenia pełnomocnika + 1 500 zł wpisu od skargi + 17 zł opłaty skarbowej od pełnomocnictwa), to zasądzona w sprawie kwota kosztów wyniosła 1126 zł (22% z kwoty 5117 zł - po zaokrągleniu w górę). Skarżąca złożyła zażalenie, w którym zaskarżyła wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w zakresie zwrotu kosztów postępowania. W ocenie skarżącej w realiach niniejszej sprawy całkowicie nieuzasadnione i niezrozumiałe jest stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku jakoby skarga została uwzględniona jedynie w części. Skarżąca podkreśliła, że treść sentencji wyroku w sposób jednoznaczny wskazuje na uwzględnienie skargi w całości, co zresztą koreluje z zakresem zaskarżenia wskazanym w skardze (decyzja Organu została zaskarżona w całości). Z sentencji wyroku w żaden sposób nie można wywieść, iż skarga została oddalona w jakimkolwiek zakresie. Tym samym nieuzasadnione jest jedynie częściowe zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, a w konsekwencji całkowicie błędnym jest zastosowanie art. 206 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 200 p.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Stosownie zaś do art. 205 § 2 p.p.s.a. do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. Wyjątek od powyższego wskazany jest w art. 206 p.p.s.a., który wyraża zasadę miarkowania (stosunkowego rozdzielania) kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Zgodnie z jego treścią, Sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. Z powyższego wynika, że stosowanie art. 206 p.p.s.a. ustawodawca pozostawił do uznania sądu i uzależnił od wykazania zaistnienia uzasadnionego przypadku. Ponadto w obecnie obowiązującym stanie prawnym możliwość uznania przez sąd, że zaistniał uzasadniony przypadek pozwalający na odstąpienie od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części nie jest już uzależniona od konieczności częściowego uwzględnienia skargi. Oznacza to, że pojęcie "uzasadnionych przypadków" nie jest już ściśle związane z częściowym uwzględnieniem skargi. Również w piśmiennictwie wskazuje się art. 206 p.p.s.a. wyraża zasadę miarkowania kosztów postępowania w postępowaniu sądowoadministracyjnym, a sąd stosuje ten przepis z urzędu według własnej, swobodnej oceny okoliczności rozpatrywanej sprawy (zob. M. Jagielska, J. Jagielski, P. Gołaszewski [w:] R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, 3. wydanie, Warszawa 2015, s. 773 - 774). Oczywiście uznaniowe stosowanie tego przepisu nie może oznaczać dowolności, w związku z czym sąd ma w takim przypadku obowiązek precyzyjnego uzasadnienia rozstrzygnięcia o miarkowaniu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Sąd orzekając o kosztach na podstawie art. 206 p.p.s.a. powinien nie tylko wyjaśnić dlaczego zdecydował się skorzystać z tej instytucji, ale również przedstawić sposób i powody przyjętej metody miarkowania kosztów podlegających zwrotowi. Wprawdzie treść art. 206 p.p.s.a. pozwala na stwierdzenie, iż intencją ustawodawcy było pozostawienie do uznania sądu, czy ma zastosować ten przepis oraz w jakiej części należy odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania na rzecz strony skarżącej w przypadku uwzględnienia jej skargi, jednakże w razie miarkowania tych kosztów obowiązkiem sądu jest precyzyjne uzasadnienie takiego rozstrzygnięcia (por. NSA z 21 lutego 2011 r., sygn. akt II FZ 8/11, dostępne na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl). W rozpoznawanej sprawie, orzekając w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania, Sąd pierwszej instancji uznał, że uzasadnieniem dla orzeczenia o kosztach na podstawie art. 206 p.p.s.a. jest uwzględnienie skargi skarżącej jedynie w ograniczonym zakresie. Jednocześnie Sąd szczegółowo przedstawił sposób, w jaki określił kwotę kosztów postępowania należną skarżącej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji w zakresie zwrotu kosztów postępowania odpowiada prawu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał i uzasadnił, z jakiego powodu ograniczył w określonym zakresie zwrot poniesionych przez skarżącą kosztów postępowania sądowego oraz przedstawił sposób wyliczenia zasądzonej kwoty. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko, że uzasadniony przypadek, o którym mowa w art. 206 p.p.s.a. może stanowić jedynie częściowe uwzględnienie skargi. Jednocześnie Sąd przypomina, że w obecnym stanie prawnym pojęcie "uzasadnionych przypadków" nie jest uzależnione od konieczności częściowego uwzględnienia skargi przez Sąd. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a.