II SA/Rz 311/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Elżbieta Mazur - Selwa Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk /spr./ WSA Joanna Zdrzałka Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 listopada 2015 r. sprawy ze skargi A. Sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Celnej [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia rejestracji automatu do gier o niskich wygranych -skargę oddala- Przedmiotem skargi A. Sp. z o.o. z/s w [.] (dalej: Spółka) jest decyzja Dyrektora Izby Celnej w [.] z dnia [.] grudnia 2014 r. nr [.] w przedmiocie cofnięcia rejestracji automatu do gier o niskich wygranych, którą wydano w następujących okolicznościach sprawy: Po wszczęciu przez Naczelnika Urzędu Celnego w [.] w dniu [.] kwietnia 2014 r. z urzędu postępowania w sprawie cofnięcia rejestracji należącego do Spółki automatu do gier o niskich wygranych [...] nr fabryczny PLD [.], nr poświadczenia rejestracji [.] z dnia [.] maja 2009 r., w piśmie z dnia 13 lutego 2014 r. skierowano do Spółki żądanie poddania automatu badaniu sprawdzającemu; opinię taką sporządził w dniu [.] września 2014 r. Wydział Laboratorium Celnego Izby Celnej w [.]. Decyzją z dnia [.] października 2014 r. nr [.] Naczelnik Urzędu Celnego w [.] cofnął Spółce rejestrację ww. automatu uznając, że nie spełnia on wymagań przewidzianych dla automatów o niskich wygranych określonych w ustawie z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. Nr 201, poz. 1540 z późn. zm.) dalej zwanej: "Ugh", w zakresie: zapewnienia ochrony przed możliwością modyfikacji oprogramowania; dopuszczalnych stawek za udział w jednej grze i jednorazowej wygranej określonych w art. 129 ust. 3 Ugh, ponieważ automat umożliwiał grę za stawkę 10 zł; wartości wygranej niższej od wpłaconej stawki; wymogu wyposażenia w system trwałej rejestracji i zapamiętywania danych; warunku wyposażenia automatu w widoczne dla grających informacje umieszczone w sposób uniemożliwiający ich usunięcie bez uszkodzenia lub zniszczenia automatu. Dlatego też, stosownie do art. 23a ust. 7 Ugh, orzeczono o cofnięciu rejestracji tego automatu. Odnosząc się natomiast do zagadnienia związanego z oceną wpływu wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 19 lipca 2012 r. wydanego w połączonych sprawach o nr C-213/11, C-214/11 i C-217/11 na prowadzone postępowanie organ uznał, że orzeczenie to nie odnosi się bezpośrednio do przepisów, które stanowiły podstawę rozstrzygnięcia. Projekt ustawy z dnia 26 maja 2011 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 134, poz. 779) dalej zwanej jako: "ustawa z dnia 26 maja 2011 r.", którą m.in. wprowadzono do Ugh art. 23a, był zaś poddany procedurze notyfikacji Komisji Europejskiej, czyniąc zadość wymaganiom wynikającym z dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasady dotyczące usług społeczeństwa informacyjnego (dalej zwanej jako: "dyrektywa 98/34/WE"). W odwołaniu od powyższej decyzji Spółka zarzuciła błędne ustalenie stanu faktycznego w związku z oparciem ich na opinii podmiotu, który nie posiadał wymaganego ustawą statusu jednostki badającej wobec braku odpowiedniego zakresu akredytacji dotyczącego badania urządzeń mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, jakimi są automaty do gier o niskich wygranych. Udzielone zaś Izbie Celnej w [.] upoważnienie z dnia [.] kwietnia 2011 r. wygasło w dniu 14 lipca 2012 r., stosownie do art. 12 ust. 3 ustawy z dnia 26 maja 2011 r. Zarzucono też bezpodstawne zastosowanie art. 129 ust. 3 Ugh będącego w istocie przepisem technicznym w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE przyjętego do krajowego porządku prawnego bez zachowania wymaganej procedury notyfikacji. Opisaną na wstępie decyzją Dyrektor Izby Celnej w [.] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W ocenie organu odwoławczego zgromadzone w sprawie dowody potwierdziły, że automat nie spełniał wymagań określonych w Ugh, co w myśl przepisów art. 23a ust. 7 Ugh obligowało do cofnięcia jego rejestracji. W sprawie przeprowadzono zasadniczy dowód w postaci opinii jednostki badającej legitymującej się takim statusem, a zarzuty Spółki w tym zakresie okazały się nietrafne. Odnosząc się do zagadnienia notyfikacji Komisji Europejskiej projektu ustawy o grach hazardowych, a ściślej – jej braku, a to w kontekście wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 19 lipca 2012 r. wydanego w połączonych sprawach C-213/11, C-214/1 i C-217/11, Dyrektor Izby Celnej uznał, że przepis art. 129 ust. 3 Ugh nie ma charakteru technicznego w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE, jako że zawiera on jedynie definicję gry na automatach o niskich wygranych, która w istocie odpowiada definicji zawartej w art. 2 ust. 2 pkt 2b ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych, uchylonej przez art. 144 Ugh. Niemniej, nawet gdyby jednak przyjąć, że przepisy przejściowe zawarte w Ugh miały techniczny charakter to i tak nie podlegałyby procedurze notyfikacji z uwagi na zawarte w dyrektywie 98/34/WE klauzule bezpieczeństwa, ponieważ nowe regulacje normatywne w zakresie gier hazardowych miały także na celu podjęcie działań na rzecz zapobiegania uzależnieniu od hazardu, jako realnego problemu społecznego związanego z powszechnym dostępem w Polsce do automatów i gier hazardowych. Zwrócono dodatkowo uwagę, że sama dyrektywa nie określa skutków braku notyfikacji projektu przepisów krajowych Komisji Europejskiej, jak też na to, że ustawą o grach hazardowych uchylono w całości ustawę z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych i z pewnością przepisu art. 144 Ugh nie można uznać za techniczny w rozumieniu dyrektywy. Ponadto podstawę prawną decyzji stanowił art. 23a ust. 7 Ugh, wprowadzony do Ugh na mocy nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 26 maja 2011 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw, co do której obowiązek notyfikacji został spełniony. W skardze na powyższą decyzję Spółka, domagając się uchylenia wydanych w sprawie decyzji oraz zasądzenia kosztów postępowania, zarzuciła naruszenie: 1) art. 233 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji pierwszoinstancyjnej, 2) art. 180 § 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 23b ust. 3 Ugh poprzez oparcie rozstrzygnięcia na niezgodnym z prawem dowodzie, jako że Izba Celna w [.] co najmniej od 14 lipca 2012 r. nie posiada statusu upoważnionej jednostki badającej, jako że jej upoważnienie wygasło z mocy prawa na skutek nowelizacji Ugh dokonanej ustawą z dnia 26 maja 2011 r., 3) art. 23f ust. 6 w zw. z art. 23f ust. 1 pkt 1, ust. 2 pkt 1 Ugh oraz art.12 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 26 maja 2011 r. oraz art. 23b ust. 3 i art. 129 ust. 3 Ugh poprzez oparcie rozstrzygnięcia na opinii podmiotu nieposiadającego statusu upoważnionej jednostki badającej i to pomimo przedłożenia dowodów potwierdzających zarzut Spółki o braku aktualnego upoważnienia, 4) art. 129 ust. 3 Ugh w zw. z art. 1 pkt 3, 4 i 11 oraz art. 8 ust. 1 dyrektywy 98/34WE poprzez bezpodstawne zastosowanie art. 129 ust. 3 Ugh pomimo, że wraz z innymi przepisami tej ustawy stanowi on przepisy techniczne w rozumieniu dyrektywy, jako że wpływa na możliwość sprzedaży automatów i ich właściwości (parametry techniczne), a wobec braku ich notyfikacji Komisji Europejskiej nie może być stosowany, 5) art. 129 ust. 3 w zw. z art. 18 ust. 1 Ugh poprzez błędną wykładnię pojęć "stawki za udział w jednej grze", "jednej gry", "sumy jednorazowej wygranej", 6) art. 129 ust. 3 Ugh poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że "jednorazową wygraną" jest suma szeregu jednorazowych wygranych uzyskanych z szeregu odpłatnych gier z niepewnym wynikiem każdej z nich. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w [.] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko w sprawie. Odnosząc się do zarzutów skargi stwierdził, że Laboratorium Celne posiada status jednostki badającej i jest jednostką upoważnioną w rozumieniu Ugh do przeprowadzania badań sprawdzających automatów do gier, ponieważ w odpowiednim terminie przedstawiono Ministrowi Finansów niezbędne dokumenty warunkujące uzyskanie takiego statusu. Figuruje też w wykazie jednostek badających prowadzonym przez Ministra. Dysponuje akredytacją dla laboratoriów badawczych, a przepisy prawa nie określają żadnych innych szczegółowych wymagań co do charakterystyki badań. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje; skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Na wstępie wyjaśnić należy, że sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (zob. art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r. poz. 1647). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) dalej zwana: "Ppsa", stanowiący, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W ramach kontroli legalności sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 Ppsa). W myśl art. 145 Ppsa, sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem wówczas, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 Kpa lub innych przepisach. Te inne przepisy to m.in. ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. Kontroli Sądu poddano decyzje w sprawie cofnięcia rejestracji automatu do gier o niskich wygranych, który uzyskał tę rejestrację w czasie obowiązywania ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych, uchylonej przez art. 144 Ugh z dniem 31 grudnia 2009 r. Niemniej od dnia 1 stycznia 2010 r., zgodnie z art. 129 ust. 1 Ugh, działalność w zakresie gier na automatach o niskich wygranych na podstawie zezwoleń udzielonych przed dniem wejścia w życie ustawy jest prowadzona, do czasu wygaśnięcia tych zezwoleń, przez podmioty, których im udzielono, według przepisów dotychczasowych, o ile ustawa nie stanowi inaczej. Ponadto, jak wynikało z art. 11 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26 maja 2011 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw, poświadczenia rejestracji dokonane na podstawie przepisów dotychczasowych w celu dopuszczenia do eksploatacji i użytkowania automatów do gier o niskich wygranych zachowały ważność do czasu ich wygaśnięcia albo cofnięcia zgodnie z art. 23a ust. 6 i 7 ustawy zmienianej w art. 1, czyli Ugh. Postępowanie w kontrolowanej sprawie wszczęto postanowieniem z dnia [.] kwietnia 2014 r. i dotyczyło automatu [...] nr fabryczny PLD [.], nr poświadczenia rejestracji [.] dokonanej [.] maja 2009 r. Decyzję pierwszej instancji wydano w dniu [.] października 2014 r., a w odwoławczej w dniu [.] grudnia 2014 r. Postępowanie przeprowadzono zatem w okresie ważności rejestracji automatu, jak i zezwolenia pochodzącego z dnia [.] czerwca 2008 r. (k.15 akt administracyjnych). Stan faktyczny sprawy został ustalony prawidłowo i może stanowić podstawę wyrokowania. Przede wszystkim przeprowadzono zasadniczy dowód w sprawie w postaci badania automatu przez upoważnioną jednostkę badającą, czego wymaga przepis art. 23b ust. 3 Ugh, a wnioski tej opinii legły u podstawy faktycznej kontrolowanych decyzji. Badanie to wykazało, że należący do Spółki automat w istocie nie odpowiadał obowiązującym przepisom Ugh w zakresie opisanym we wstępnej części niniejszego uzasadnienia. Ustalenie to stanowiło zatem legalną i wystarczającą, ale też i obligatoryjną podstawę do wydania przez właściwy w sprawie organ służby celnej decyzji, o której mowa w art. 23a ust. 7 Ugh, czyli cofającej rejestrację zakwestionowanego automatu. Opinia ta odpowiada standardom wynikającym z rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 9 marca 2012 r. w sprawie szczegółowych warunków rejestracji i eksploatacji automatów i urządzeń do gier (Dz. U. poz. 312). Jest jasna, spójna i logiczna, a wyniki badania przedstawione w sposób jednoznaczny i zrozumiały. Spółka wprawdzie ją kwestionuje, jednak nie od strony merytorycznej, a formalnej, gdyż w jej ocenie Wydział Laboratorium Celnego Izby Celnej w [.] nie posiadał statusu upoważnionej jednostki badającej, które miało wygasnąć z mocy prawa na podstawie art. 12 ustawy z dnia 26 maja 2011 r. Wprawdzie w aktach kontrolowanej sprawy nie ma wszystkich dokumentów potwierdzających fakt wywiązania się przez rzeczoną jednostkę z obowiązku wynikającego z art. 12 ustawy z dnia 26 maja 2011 r., jednak Sądowi wiadome jest z urzędu, że wymagane do zachowania uzyskania/zachowania statusu jednostki badającej w rozumieniu Ugh, o której mowa w art. 23f tej ustawy, dokumenty zostały skierowane przez ten podmiot do Ministra Finansów za pismem z dnia 13 października 2011 r. (dokumenty takie znajdują się m.in. w sprawie II SA/Rz 1223/15). Uchybienie to nie mogło zatem mieć jakiegokolwiek wpływu na wynik sprawy zwłaszcza, że ww. dokumenty znajdują się w aktach innych spraw z udziałem Spółki, w tym o sygn. II SA/Rz 1223/15. Podkreślić ponadto należy, że jednostka ta znajduje się także w wykazie publikowanym przez Ministra Finansów na podstawie art. 23f ust. 6 Ugh. Jak zaś słusznie zwrócił uwagę Dyrektor Izby Celnej w odpowiedzi na skargę przepisy prawa nie określały żadnych innych szczegółowych wymagań co do charakterystyki badań przez jednostki aplikujące o uzyskanie/zachowanie statusu jednostek badających w rozumieniu Ugh, zwłaszcza aby zakres akredytacji musiał obejmować dziedzinę badań technicznych urządzeń mechanicznych, elektromechanicznych i elektronicznych, jakimi są automaty do gier o niskich wygranych. Tak więc za wystarczające uznać należało, co zapewne uczynił Minister Finansów, który jest jedynym uprawnionym podmiotem do weryfikacji statusu jednostek badających, że akredytacja Polskiego Centrum Akredytacji nr 826 z dnia 10 czerwca 2011 r. była wystarczająca do nadania Wydziałowi Laboratorium Celnego Izby Celnej w [.] statusu jednostki upoważnionej do badań m.in. automatów. Organy miały zatem prawo przeprowadzić dowód z badania automatu przez upoważnioną jednostkę badającą, stosownie do art. 23b ust. 1 Ugh i wykorzystać ten dowód w sprawie, w tym ustalenia i wnioski z niej wynikające. Organ służby celnej nie posiada zaś jakichkolwiek prawnych możliwości, aby kwestionować decyzję Ministra Finansów o upoważnieniu danego podmiotu do wykonywania badań sprawdzających automatów i wpisu na listę tych jednostek. Ewentualne zastrzeżenia strony postępowania co do obiektywizmu jednostki badającej pozostającej w strukturach Służby Celnej nie mogą stanowić dla organu uzasadnienia odmowy poddania automatu badaniu przez wyznaczoną jednostkę. Jak wynika z akt sprawy, przedmiotowy automat uzyskał poświadczenie rejestracji w oparciu o przepisy ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych, która utraciła moc na podstawie art. 144 Ugh z dniem 31 grudnia 2009 r. W myśl art. 129 ust. 1 i 3 Ugh, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania kontrolowanych decyzji, działalność w zakresie gier na automatach o niskich wygranych na podstawie zezwoleń udzielonych przed dniem wejścia w życie ustawy jest prowadzona, do czasu wygaśnięcia tych zezwoleń, przez podmioty, których im udzielono, według przepisów dotychczasowych, o ile ustawa nie stanowi inaczej. Przez gry na automatach o niskich wygranych rozumie się gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych i elektronicznych o wygrane pieniężne lub rzeczowe, w których wartość jednorazowej wygranej nie może być wyższa niż 60 zł, a wartość maksymalnej stawki za udział w jednej grze nie może być wyższa niż 0,50 zł. Stosownie zaś do art. 23a ust. 7 Ugh (obowiązującego od dnia 14 lipca 2011 r., zob. art. 11 i 18 ustawy z dnia 26 maja 2011 r.) naczelnik urzędu celnego, w drodze decyzji, cofa rejestrację przed jej wygaśnięciem, jeżeli zarejestrowany automat lub urządzenie do gier nie spełnia warunków określonych w ustawie. Tak więc, wobec niewątpliwego ustalenia, że automat nie spełniał wymagań określonych w Ugh, zgodnie z prawem cofnięto jego rejestrację, a przy ocenie dowodów nie przekroczono granic swobody. Zarzuty Spółki w tym zakresie nie zostały zresztą w żaden sposób uprawdopodobnione. Zarazem obie kontrolowane decyzje wydane zostały w okresie obowiązywania rejestracji, której okres wynosił 6 lat (do [.] maja 2015 r.), podczas gdy zaskarżoną decyzję wydano [.] grudnia 2014 r. Samego zaś przepisu art. 129 ust. 3 Ugh nie można uznać za regulację techniczną w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE. Zawiera on tylko definicję gry na automatach o niskich wygranych, która w istocie odpowiada definicji zawartej w art. 2 ust. 2 pkt 2b ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych, zgodnie z którą grami na automatach o niskich wygranych są gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych i elektronicznych o wygrane pieniężne lub rzeczowe, w których wartość jednorazowej wygranej nie może być wyższa niż równowartość 15 euro, a wartość maksymalnej stawki za udział w jednej grze nie może być wyższa niż 0,07 euro. Równowartość 15 euro i 0,07 euro ustala się według kursu kupna, ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski, z ostatniego dnia poprzedniego roku kalendarzowego. Wbrew zarzutom skargi przepis definiujący pojęcie gry na automacie o niskich wygranych nie wpływa na możliwość sprzedaży automatów i ich właściwości (parametry techniczne), a określa jedynie warunki gry. Nie odnosi się on w żadnej swej części do cech automatu, jako produktu i nie określa żadnej obowiązkowej cechy tego produktu. Regulacja ta należy ponadto do kategorii przepisów przejściowych i już z tej przyczyny nie można jej było uznać za regulację techniczną w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE. Zwrócił na to uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 28 października 2015 r. sygn. II GSK 1624/15 stwierdzając, że przepisy przejściowe nie spełniają kryterium uznania ich za przepisy techniczne. Możliwego istotnego wpływu na spadek sprzedaży automatów do gry nie można przypisać przepisom prawnym, które zapewniają przez okres przejściowy utrzymanie dotychczasowego stanu w zakresie miejsc urządzania gry i liczby używanych automatów (podobnie w wyroku NSA z dnia 17 listopada 2015 r. II GSK 2036/15). Stanowisko to zasługuje w pełni na aprobatę. Argumentacja Dyrektora Izby Celnej w tej kwestii była zatem także prawidłowa, a stanowisko w tej kwestii należycie umotywowane. Należy dodatkowo podkreślić, że cofnięcie rejestracji nastąpiło także z przyczyn innych, niż naruszenie art. 129 ust. 3 Ugh. W kwestii zarzutów dotyczących naruszenia podczas uchwalania Ugh dyrektywy 98/34/WE wskazać jeszcze należy, że zasadniczą podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowił art. 23a ust. 7 Ugh, wprowadzony na mocy nowelizacji tej ustawy dokonanej ustawą z dnia 26 maja 2011 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw. Ustawa nowelizująca poddana zaś została określonej w dyrektywie 98/34/WE procedurze notyfikacyjnej (projekt przedstawiono Komisji Europejskiej w dniu 16 września 2010 r. pod numerem 2010/0622/PL, co nastąpiło zgodnie z § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie sposobu funkcjonowania krajowego systemu notyfikacji norm i aktów prawnych). Nie może być zatem jakichkolwiek wątpliwości co do skuteczności tych regulacji. Zgodnie natomiast z art. 23a ust. 7 Ugh, naczelnik urzędu celnego, w drodze decyzji, cofa rejestrację przed jej wygaśnięciem, jeżeli zarejestrowany automat lub urządzenie do gier nie spełnia warunków określonych w ustawie. Z podanych względów, na podstawie art. 151 Ppsa, skargę oddalono jako niezasadną.