I SA/Kr 914/15
WyrokWSA w Krakowie2015-12-03
Skład orzekający: Piotr Głowacki, Paweł Dąbek, Stanisław Grzeszek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy stwierdzenie nieprawidłowości w realizacji programu rolnośrodowiskowego w jednym roku (2013) może stanowić podstawę do żądania zwrotu nienależnie pobranych płatności za lata wcześniejsze (2011 i 2012) na podstawie art. 18 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011, bez wykazania, że takie nieprawidłowości miały miejsce również w latach wcześniejszych?Ratio decidendi
Sąd uznał, że art. 18 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011, który dopuszcza odzyskiwanie środków za lata wcześniejsze w przypadku zobowiązań wieloletnich, musi być interpretowany łącznie z art. 18 ust. 2 tego rozporządzenia. Ustęp drugi stanowi normę kompetencyjną dla państw członkowskich, pozwalając im na szczegółowe uregulowanie przesłanek zwrotu, uwzględniając rozmiar, zasięg i trwałość niezgodności. Polski ustawodawca, implementując te przepisy w rozporządzeniu rolnośrodowiskowym, ograniczył możliwość żądania zwrotu za lata wcześniejsze do sytuacji, gdy wykazano nieprawidłowości również w tych wcześniejszych latach. Stwierdzenie nieprawidłowości w 2013 r. nie może automatycznie prowadzić do sankcji za lata 2011 i 2012, jeśli nie wykazano, że również wtedy doszło do naruszeń.Stan faktyczny
Skarżący M.K. został zobowiązany do zwrotu nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych za lata 2011 i 2012. Podstawą tej decyzji były ustalenia kontroli z 2013 r., które wykazały nieprawidłowości w realizacji programu, takie jak brak deklarowanej uprawy międzyplonu i brak planu nawozowego. Skarżący zarzucił organom błędne zastosowanie przepisów, twierdząc, że nieprawidłowości stwierdzone w 2013 r. nie mogą automatycznie skutkować obowiązkiem zwrotu płatności za lata wcześniejsze, w których program był należycie realizowany. Skarżący podniósł również kwestię pomylenia działek i błędnej oceny upraw.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Oddziału ARiMR oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR. Zasądził od Dyrektora ARiMR na rzecz skarżącego koszty postępowania w kwocie 200 zł.Pełny tekst orzeczenia
|Sygn. akt I SA/Kr 914/15 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 3 grudnia 2015 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Piotr Głowacki, Sędziowie: WSA Paweł Dąbek (spr.), WSA Stanisław Grzeszek, Protokolant st. sekretarz: Iwona Sadowska - Białka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 grudnia 2015 r., sprawy ze skargi M. K., na decyzję Dyrektora Oddziału Agencji Restrukturyzacji, i Modernizacji Rolnictwa, z dnia 24 kwietnia 2015 r. Nr [...], w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu Programu Rolnośrodowiskowego za lata 2011 i 2012, , I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji,, II. zasądza od Dyrektora Oddziału Agencji Restrukturyzacji, i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącego koszty, postępowania w kwocie 200 zł (dwieście złotych)., , ,
Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia 24 kwietnia 2015 r. Dyrektor Małopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2013r., poz. 267 ze zm., dalej: k.p.a.) utrzymał w mocy decyzję nr [...] Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 5 marca 2015 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych przez M.K. (dalej skarżący) płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego za lata 2011 i 2012.
Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następujących okolicznościach. Decyzją z dnia 15 grudnia 2011r. przyznano skarżącemu płatność rolnośrodowiskową z tytułu: ekstensywne trwałe użytki zielone, wariancie 3.1-Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach o stawce 500 zł za powierzchnię uwzględnioną w palności 0,49 ha/rok; ochrona gleb i wód, w wariancie 8.3.2. – Międzyplon ścierniskowy – na obszarach zagrożonych erozją o stawce 690 zł za powierzchnię uwzględnioną w płatności 2,73 ha/rok; zrównoważony sposób zagospodarowania, w wariancie 1.1 – Zrównoważony sposób gospodarowania o stawce 360 zł powierzchnię uwzględnioną w płatności 5,62 ha/rok. Realizując kolejny wniosek skarżącego, organ decyzją z dnia 6 grudnia 2012r. przyznał skarżącemu płatność rolnośrodowiskową z tytułu: ochrona gleb i wód, w wariancie 8.3.2. – Międzyplon ścierniskowy – na obszarach zagrożonych erozją o stawce 690 zł za powierzchnię uwzględnioną w płatności 0,38 ha/rok; Zrównoważony sposób gospodarowania w wariancie 1.1 - Zrównoważony sposób gospodarowania o stawce 360 zł powierzchnię uwzględnioną w płatności 1,32 ha/rok. Następnie skarżący złożył wniosek o przyznanie płatności za 2013r. Ostateczną decyzją (stwierdzono uchybienie terminu do wniesienia odwołania) z dnia 17 listopada 2014r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. odmówił przyznania płatności rolnośrodowiskowej. Przyczyną odmowy było stwierdzenie uchybień podczas kontroli. W związku z powyższym wszczęte zostało postępowanie w sprawie ustalenia nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego przyznanych na podstawie decyzji z dnia 15 grudnia 2011r. oraz 6 grudnia 2012r. Po przeprowadzeniu postępowania, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. wydał decyzję opisaną na wstępie uzasadnienia.
Rozpatrując odwołanie od tej decyzji Dyrektor Małopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. wydał zaskarżoną decyzję.
W jej uzasadnieniu w pierwszej kolejności przytoczono adekwatne przepisy prawa mające zastosowanie w sprawie. Następnie organ stwierdził, że skarżący składając wniosek o przyznanie płatności, zobowiązał się do przestrzegania warunków uczestnictwa w programie rolnośrodowiskowym przez 5 lat od dnia rozpoczęcia jego realizacji. Tymczasem podczas kontroli przeprowadzonej w dniach 26 listopada 2013r. – 3 grudnia 2013r. stwierdzono, że na działce rolnej Q zamiast zadeklarowanej gorczycy w międzyplonie stwierdzono 0,58 ha kapusty, 0,04 ha oziminy i 0,09 ha zaorane. Konsekwencją stwierdzonych nieprawidłowości były zastosowane kody pokontrolne: W18E (brak siewu roślin poplonowych), W21E (nie stwierdzono deklarowanej uprawy w międzyplonie). Wymagana okrywa roślinna występuje zaledwie na obszarze 0,14 ha tj. powierzchnia stwierdzona jest mniejsza niż powierzchni wymagana. Z kolei kontrola posiadania i prowadzenia przez skarżącego wymaganej dokumentacji ujawniła brak posiadania planu nawozowego. Konsekwencją stwierdzonych nieprawidłowości były zastosowane kody pokontrolne: S2 i S7. Dla wariantu 1.1 w raporcie z czynności kontrolnych programu rolnośrodowiskowego stwierdzono nieprawidłowości S2 – (Brak planu nawozowego na działce rolnej Q i X) oraz S7-(Brak bilansu azotu oraz aktualnej chemicznej analizy gleby z określeniem zawartości P, K, Mg oraz potrzebami wapnowania gleby na działce Q i X). Organ zaznaczył przy tym, że powyższe nieprawidłowości zostały stwierdzone ostateczną decyzją o odmowie przyznania płatności rolnośrodowiskowej za 2013r. i są dla organu wiążące.
Przedmiotem natomiast rozstrzygania w niniejszej sprawie jest ustalenie, czy płatności pobrano nienależnie oraz w jakiej wysokości. Następnie organ przytoczył treść § 38 ust. 1 i 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z dnia 13 marca 2013r. i wskazał na uchybienia stwierdzone podczas kontroli w 2013r. Ponadto wskazując na art. 18 ust. 1 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 stwierdził, że w przypadku zobowiązań wieloletnich, odzyskiwanie wypłaconych kwot ma zastosowanie również do lat wcześniejszych. W oparciu o powyższe organ wskazał sposób wyliczenia kwot podlegających zwrotowi za lata 2011 i 2012. Jako podstawę zwrotu wskazał § 39 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z dnia 13 marca 2013r. Organ podkreślił przy tym, że z analizy akt sprawy wynika, że najważniejszą okolicznością faktyczną ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności stanowi fakt nie prowadzenia działalności rolnośrodowiskowej na części działek rolnych objętych zobowiązaniem. Wskazał jednocześnie, że w gospodarstwie skarżącego po raz pierwszy do nieprzestrzegania wymogów doszło w 2013r. co potwierdziła kontrola na miejscu.
Pismem z dnia 29 maja 2015 r. skarżący wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie ze skargą na powyższą decyzję, wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy do rozpoznania organowi I instancji. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:
- art. 18 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011, § 39 rozporządzenia z dnia 13 marca 2013r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013 w zw. z art. 7, 8, 11 i 77 § 1 k.p.a. polegające na zaniechaniu uwzględnienia w ramach postępowania zarzutów skarżącego do podnoszonego przez organ nieprzestrzegania przez skarżącego wymogów wykraczających ponadpodstawowe wymagania w ramach pakietów 1-zrównoważony sposób gospodarowania, pakietu 3 – ekstensywne trwałe użytki zielone, pakiet 8 – ochrona gleb i wód, a w rezultacie doprowadziło do nie wyjaśnienia przesłanki z art. 18 ust. 1 w/w rozporządzenia,
- przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wydanie decyzji, tj. art. 138 § 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji, w sytuacji gdy postępowanie przeprowadzone przed organem pierwszej instancji dotknięte było brakami uzasadniającymi jej uchylenie,
- przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wydanie decyzji, tj. art. 77 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia wszechstronnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, co w konsekwencji doprowadziło do przyjęcia za prawidłowe argumentacji i oceny organu pierwszej instancji i prowadziło do powielenia błędów postępowania pierwszoinstaancyjnego,
- przepisów postępowania, mające istotny wpływ na treść decyzji, tj. art. 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie faktu na który wskazywał skarżący, a to pomylenia działek podczas gdy w rzeczywistości w 2013r. była uprawiana cała powierzchnia ujęta w planie rolno środowiskowym.
W uzasadnieniu skargi zostało podniesione, że organ błędnie zastosował art. 18 ust. 1 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011, gdyż nałożył na skarżącego obowiązek zwrotu płatności rolnośrodowiskowych za lata 2011 i 2012 w wysokości odpowiadającej sankcjom za uchybienia z roku 2013. Tymczasem skarżący w tych latach należycie realizował program. W każdym razie organ nie stwierdził nieprawidłowości za lata wcześniejsze, jak również w roku 2014.
W uzasadnieniu skargi zostało podniesione, że organ w ramach przedmiotowego postępowania powinien był przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w zakresie rzekomych nieprawidłowości i wyrzec w przedmiocie ewentualnego zwrotu. Organ pominął przy tym kwestię, że w jednym z raportów zaliczono kapustę jako okrywę ochronną, czyli skarżący przestrzegał nałożonych na niego wymogów. Ponadto organ nie przeanalizował istotnej okoliczności pomylenia działek, podczas gdy w rzeczywistości w 2013r. była uprawiana cała powierzchnia działek.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
Kontrola sądowoadministracyjna wykazała, że zaskarżona decyzja narusza prawo w sposób uzasadniający jej eliminację z obrotu prawnego.
Organ wydając decyzję o obowiązku zwrotu nienależnie otrzymanych przez skarżącego płatności za lata 2011 i 2012, oparł się na ustaleniach ostatecznej decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. z dnia 17 listopada 2014r., w której stwierdzono uchybienia w realizacji programu rolnośrodowiskowego w 2013r. Podkreślić należy, że decyzja ta stanowiąca dokument urzędowy, pozwala na stwierdzenie, że w 2013r. doszło do nieprawidłowości w niej stwierdzonych. Jak bowiem wynika z art. 76 § 1 k.p.a. dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Wydana decyzja stanowi dokument urzędowy i dopóki nie zostanie wyeliminowana z obrotu prawnego jej ustalenia są wiążące. Wydając zaskarżoną decyzję, organ był wobec powyższego związany decyzją z dnia 17 listopada 2014r. Zarzuty skarżącego związane z nieprawidłowo ustalonym stanem faktycznym odnoszą się do tej decyzji, nie zaś do decyzji zaskarżonej. Rozpoznając niniejszą skargę, Sąd nie jest natomiast władny do kontroli decyzji z dnia 17 listopada 2014r., gdyż nie mieści się ona w granicach rozpoznawanej sprawy. Tym samym Sąd nie może ustosunkować się do zarzutów przedstawionych w skardze i zmierzających do wykazania, że w 2013r. nie doszło do nieprawidłowości w realizacji przez skarżącego programu rolnośrodowiskowego.
W związku z powyższym spór sprowadza się w istocie do oceny, czy prawidłowo zastosowano przepisy prawa materialnego, w szczególności zaś art. 18 ust. 1 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia obszarów wiejskich (Dz.U.UE Seria L z 2011r. nr 25, poz.8 ze zm. – dalej rozporządzenie Komisji), który to przepis przewiduje w akapicie drugim, że w przypadku zobowiązań wieloletnich, zmniejszenia pomocy, wykluczenia i odzyskiwanie mają zastosowanie również do kwot wypłaconych już z tytułu tego zobowiązania w latach wcześniejszych. Wskazanej regulacji nie można jednak w ocenie Sądu interpretować w oderwaniu od art. 18 ust. 2 rozporządzenia Komisji, gdzie prawodawca unijny wskazał, że Państwo członkowskie odzyskuje wsparcie lub nie przyznaje go lub określa kwotę zmniejszenia pomocy, w szczególności na podstawie rozmiaru, zasięgu i trwałości stwierdzonej niezgodności. Rozmiar niezgodności zależy w szczególności od ciężaru skutków niezgodności, przy uwzględnieniu celów, którym miały służyć niespełnione kryteria. Zasięg niezgodności zależy w szczególności od skutków, jakie niezgodność wywiera na całość operacji. To, czy niezgodność jest trwała, zależy w szczególności od długości okresu, w którym występują jej skutki, lub od możliwości wyeliminowania tych skutków za pomocą racjonalnych środków. Odczytując łącznie oba wyżej zacytowane ustępy art. 18, należy dojść do wniosku, że państwa członkowskie mają możliwość odzyskania udzielonego rolnikowi w ramach wsparcia pobranych należności i uprawnione są niewątpliwie do stanowienia przepisów krajowych regulujących szczegółowo tę kwestię. Artykuł 18 ust. 1 akapit 2 rozporządzenia Komisji daje samodzielną podstawę do domagania się zwrotu udzielonej pomocy za lata wcześniejsze, jeżeli dotyczy zobowiązań wieloletnich, czyli takich, jak w niniejszej sprawie. Niemniej normę tą, jak wskazano powyżej, należy odczytać w powiązaniu z ust. 2 tego przepisu, który należy uznać za normę o charakterze kompetencyjnym, upoważniającą państwo członkowskie do szczegółowej regulacji przesłanek czy też przypadków zwrotu płatności rolnośrodowiskowej, która powinna uwzględniać rozmiar, zasięg i trwałość stwierdzonej niezgodności, czyli kryteria zdefiniowane w tym przepisie. W zakres tej normy kompetencyjnej wchodzi również możliwość określenia przez państwo członkowskie, za jaki okres wcześniejszy dane państwo będzie miało możliwość domagania się zwrotu wypłaconych środków. Polski ustawodawca ustanowił zasady zwrotu nienależnie pobranych płatności m.in. w przepisach ustawy z dnia 7 marca 2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich (....) (j.t. Dz.U. z 2013r., poz. 173 ze zm.), która w art. 28 ust.1 stanowi, że pomoc i pomoc techniczna, pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości, podlegają zwrotowi wraz z odsetkami określonymi jak dla zaległości podatkowych, chyba że przepisy, o których mowa w art. 1 pkt 1, lub przepisy ustawy stanowią inaczej. Szczegółowe przypadki zwrotu płatności rolnośrodowiskowej zostały natomiast uregulowane w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. z 2013r., poz. 361 ze zm. – dalej rozporządzenie rolnośrodowiskowe). To właśnie przepisy tego rozporządzenia stały się wyrazem implementacji m.in. art. 18 ust. 2 rozporządzenia Komisji. Jak wynika z dotychczasowych rozważań, art. 18 ust. 1 rozporządzenia Komisji daje państwu członkowskiego podstawę prawną do domagania się zwrotu dotacji za lata wcześniejsze i to bez konieczności implementacji tego przepisu do porządku krajowego. Z drugiej jednak strony w ust. 2 tego przepisu, ustanowiono dla państwa członkowskiego możliwość modyfikacji tego uprawnienia poprzez wskazanie kryteriów, którymi dane państwo powinno się kierować określając zakres zwracanej pomocy. Polski ustawodawca wykorzystał możliwość wprowadzenia odstępstw od wyrażonego w ust. 1 obowiązku zwrotu otrzymanych dotacji za lata wcześniejsze. Tymczasem organ w swoich rozważaniach zupełnie pominął treść ust. 2 i nie zbadał, czy w regulacjach krajowych, nie została wykorzystana kompetencja wynikająca z ust. 2.
Tożsame stanowisko odnośnie charakteru regulacji zawartych w art. 18 rozporządzenia Komisji, który stanowi normę kompetencyjną dla Państwa członkowskiego, zostało zaprezentowane w orzecznictwie sądowym, m.in. w wyrokach: WSA w Białymstoku z dnia 10 czerwca 2015r. (sygn. akt I SA/Bk 231/15), WSA w Rzeszowie z dnia 28 maja 2015r. (sygn. akt I SA/Rz 280/15), WSA we Wrocławiu z dnia 18 marca 2015r.(sygn. akt III SA/Wr 761/14), WSA w Łodzi z dnia 5 marca 2015r. (sygn. akt III SA/Łd 14/15).
Wyrazem implementacji art. 18 ust. 2 rozporządzenia Komisji, jak zostało wyżej przedstawione, stały się przepisy rozporządzenia rolnośrodowiskowego. W podstawie prawnej decyzji organu I instancji wskazano na § 38 tego rozporządzenia. Przepis ten ma przy tym kilka jednostek redakcyjnych, które przez organ nie zostały podane. Należy zatem stwierdzić, że podstawa prawna decyzji została podana niewłaściwie. W uzasadnieniu decyzji zacytowano ust. 1 i ust. 2 tego przepisu, czyli należy przyjąć, że stanowiły one podstawę orzekania przez organ I instancji. Organ odwoławczy w podstawie decyzji nie powołał żadnego przepisu rozporządzenia, zaś w jej uzasadnieniu powołał zarówno § 38 ust. 1 i 2, jak również § 39, nie powołując jednak żadnej jego jednostki redakcyjnej, poza ust. 6, który w przedmiocie zwrotu odsyła do przepisów o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Nie wyjaśnia on jednak, która z sytuacji wymienionych w tym paragrafie została wzięta pod uwagę przy wydawaniu rozstrzygnięcia
Biorąc jednak pod uwagę wskazywane przez organy przepisy rozporządzenia rolnośrodowiskowego, nie można przyjąć, że stwierdzone w danym roku niezachowanie przestrzegania minimalnych wymagań utrzymania gruntów w dobrej kulturze rolnej, czyli w niniejszej sprawie w 2013r., automatycznie prowadzi do nałożenia sankcji z tego tytułu za lata wcześniejsze, czyli w przypadku skarżącego za lata 2011 i 2012. Stwierdzenie uchybień opisanych w § 38 ust. 1 i 2 rozporządzenia środowiskowego powoduje, co wprost wynika z tego przepisu, zmniejszenie płatności rolnośrodowiskowej w danym roku, czyli roku ujawnienia nieprawidłowości. Wynika to w szczególności ze sformułowania "w danym roku", które zostało użyte w treści tego przepisu. Sankcja administracyjna ma zatem zastosowanie jedynie do tego roku w którym nieprawidłowość została stwierdzona. Odnosząc to do realiów niniejszej sprawy, organ mógłby nałożyć sankcje za lata wcześniejsze tylko wówczas, gdyby zostało stwierdzone, że również we wcześniejszych latach skarżący dopuścił się nieprawidłowości. Ograniczenie sankcji jedynie do danego roku, znajduje natomiast swoje umocowanie w normie kompetencyjnej zawartej we wcześniej cytowanym art. 18 ust. 2 rozporządzenia Komisji. Z tych też powodów rozstrzygnięcie organu nakładające obowiązek zwrotu przyznanej dotacji za lata wcześniejsze było wadliwe, gdyż nie uwzględniało treści § 38 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia rolnośrodowiskowego.
Podobne uwagi nasuwają się w związku z dyspozycją § 39 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. W ust. 1 zostało wskazane, że płatność podlega zwrotowi, jeżeli rolnik nie realizuje całego zobowiązania rolnośrodowiskowego. Natomiast w ust. 2 pkt 1) możliwość żądania zwrotu płatności następuje wówczas, gdy rolnik nie przestrzega żadnych wymogów w ramach wariantu określonego pakietu. Pozostałe przypadki opisane w tym paragrafie, biorąc pod uwagę treść zaskarżonej decyzji nie miałyby zastosowania, a to z uwagi na rodzaj stwierdzonych nieprawidłowości w 2013r. Prawodawca krajowy realizując kompetencję przyznaną mu w art. 18 ust. 2 rozporządzenia Komisji, wprowadził odpowiednie przesłanki, których spełnienie powoduje konieczność zwrotu wypłaconych świadczeń za lata wcześniejsze. W związku z powyższym, organ wydając zaskarżoną decyzję, powinien wykazać, że skarżący również w latach 2011 i 2012 nie realizował zobowiązania rolnośrodowiskowego. Jak wskazano bowiem powyżej, w ust. 1 wprowadzono przesłankę, że rolnik nie realizuje całego zobowiązania, czyli w niniejszej sprawie również we wcześniejszych latach występowały uchybienia stwierdzone w niniejszej sprawie w 2013r. Jeżeli natomiast we wcześniejszych latach skarżący realizował prawidłowo program rolnośrodowiskowy, nie można mu zarzucić, że całe zobowiązanie nie było realizowane, lecz jedynie, że nie było częściowo realizowane, czyli nie było realizowane w 2013r. Również w § 39 ust. 2 pkt 1) zawarte jest stwierdzenie, że rolnik nie przestrzega żadnych warunków. Jeżeli natomiast skarżący w latach wcześniejszych przestrzegał warunki do których był zobowiązany, nie można domagać się zwrotu za te wcześniejsze lata, gdyż częściowo warunki były przestrzegane.
Jak z powyższego wynika, prawodawca krajowy wykorzystał normę kompetencyjną przyznaną mu w art. 18 ust. 2 rozporządzenia Komisji i biorąc pod uwagę kryteria tam wskazane, ograniczył możliwość domagania się zwrotu płatności za lata wcześniejsze. W tym kontekście organ administracyjny wydając decyzję o zwrocie płatności za lata wcześniejsze, powinien przeprowadzić postępowanie dowodowe, celem wykazania, że również w tych wcześniejszych latach doszło do takich uchybień, jakie zostały stwierdzone podczas kontroli.
W realiach niniejszej sprawy organ powinien wyjaśnić, jakich dokładnie uchybień dopuścił się skarżący w latach wcześniejszych. Czyli jaką dokumentację powinien posiadać zgodnie z przyjętym zobowiązaniem oraz dlaczego nie uznano, w szczególności w kontekście dwóch różnych protokołów kontroli, że kapusta nie spełnia funkcji ochronnej gleby, tylko funkcję taką może spełniać gorczyca. Innymi słowy, z treści decyzji musi jasno i precyzyjnie wynikać, jakie dokładnie obowiązki ciążyły na skarżącym, jak powinien je wykonać oraz dlaczego organ uznaje, że nie zostały one wykonane.
Zatem z uwagi na stwierdzone naruszenie prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm. – dalej p.p.s.a.) Ponieważ stwierdzone uchybienia dotyczą również decyzji organu I instancji, również została ona uchylona na podstawie art. 135 p.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 152 p.p.s.a. Sąd orzekł, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana do chwili prawomocności wyroku.
Ponownie rozpatrując sprawę, organ administracyjny zastosuje wskazania wynikające z niniejszego wyroku. Dokonując wykładni prawa materialnego, weźmie pod uwagę, że przepis art. 18 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia, należy odczytywać łącznie z ust. 2 tego przepisu i odnajdzie normę prawną w krajowym porządku prawnym, która reguluje kwestię zwrotu środków z uwagi na stwierdzone nieprawidłowości w uprawie rolnej i ma zastosowanie do skarżącego. Ponadto, jeżeli organ ustali, że skarżący ma obowiązek zwrotu wypłaconych świadczeń, należycie uzasadni decyzję poprzez dokładne wskazanie, jakie warunki miały być utrzymane oraz jakimi dokumentami skarżący miał się legitymować.
Na marginesie należy jeszcze dodać, że skarżący wyjaśnił na rozprawie przed Sądem, iż informował organ o przyczynach braku dokumentów w 2013r., które zostały mu skradzione i o którym to fakcie miał informować organ. Ponadto wskazał, że uzyskał informację od organu, że może zastąpić gorczycę kapustą. W ponownie prowadzonym postępowaniu, organ powinien wyjaśnić te kwestie, gdyż mogą one mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Zaskarżona decyzja została uchylona z innych przyczyn, aniżeli niewyjaśnienie tych okoliczności, lecz rozpoznając ponownie sprawę, organ powinien mieć na uwadze oświadczenia skarżącego i przeprowadzić postępowanie w tym kierunku.
O kosztach postępowania orzeczono na zasadzie art. 200 p.p.s.a. Na zasądzoną kwotę złożyła się równowartość wpisu od skargi w kwocie 200 zł.
Z tych względów, orzeczono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło