V SA/Wa 2364/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Piotr Piszczek (spr.), Sędzia WSA - Beata Krajewska, Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Protokolant ref.staż. - Magdalena Walkowiak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi G.S. na decyzję Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości z tytułu opłat abonamentowych. oddala skargę. 1. W dniu [...] listopada 2013 r. do Biura Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji wpłynęło pismo G.S. z prośbą o umorzenie zaległości w płatności opłat abonamentowych. Argumentując tym, że jest w trudnej sytuacji finansowej i materialnej, wskazał, iż prowadzi wieloosobowe gospodarstwo domowe, w którego skład wchodzą dzieci uczące się w trybie stacjonarnym oraz podniósł, że korzystał z pomocy finansowej ośrodka pomocy społecznej, co potwierdzają załączone kserokopie czterech decyzji Burmistrza Gminy K., przyznające zasiłki rodzinne na czwórkę dzieci. Ponadto załączono cztery zaświadczenia z Urzędu Skarbowego informujące o dochodzie G.S. i żony w latach 2009 - 2011, z których wynika, że nie uzyskiwała w tym czasie żadnego dochodu, a także informacje o wynagrodzeniu G.S. za miesiąc wrzesień i październik 2013r, oraz zaświadczenie Naczelnika US o zajęciu prawa majątkowego. 2. Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji decyzją z dnia [...].09.2014r. - stosownie do treści art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz. U. Nr 85, poz. 728, z późn. zm.) w związku z art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 i z 2014 r. poz. 183) - po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego umorzyła zaległość w płatności opłaty abonamentowej za okres od [...] września 2013 roku do [...] grudnia 2013r. w wysokości 74,60 złotych wraz z odsetkami w wysokości 6,23 złotych. W uzasadnieniu zwrócono uwagę, że zgodnie z przepisami ustawy o opłatach abonamentowych obowiązki polegające na pobieraniu opłat abonamentowych oraz kontroli wykonywania rejestracji odbiorników RTV spoczywają na operatorze wyznaczonym, tj. Poczcie Polskiej S.A. Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji nie posiada zatem ustawowych uprawnień do naliczania wierzytelności w opłatach abonamentowych. W świetle ww. przepisów jedyną instytucją posiadającą dostęp do bazy abonentów jest operator wyznaczony. Kompetencje polegające na ewidencjonowaniu okresu i kwoty zaległości figurujących na numerze identyfikacyjnym abonenta leżą zatem po stronie Poczty Polskiej S.A. Podział kompetencji pomiędzy operatorem wyznaczonym a KRRiT jest ścisły i wynika wprost z przepisów prawa (art. 6, 7, 8 ustawy o opłatach abonamentowych). Ponieważ w dniu [...] września 2014 roku KRRiT została poinformowana przez Pocztę Polską S.A., iż Skarżący zalega z opłatami za okres [...] września – [...] grudnia 2013r., to jedynie ten okres objęto przedmiotową decyzją. 3. W efekcie rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy KRRiT decyzją z dnia [...].2.2015 r. utrzymała w mocy zaskarżony akt administracyjny. 4. W skardze do Sądu G.S. wskazał, że wniósł o umorzenie zaległości w kwocie 1368,99 zł i połączył to z wnioskiem o wstrzymanie przez Pocztę Polska egzekucji. Ta jednak zwlekała aż do [...].2.2014r. ze stosownym wnioskiem do Urzędu Skarbowego, który zdążył wyegzekwować należność. Zdaniem Skarżącego nieprawidłowość polega na tym, że orzeczenie o umorzeniu należności winno dotyczyć kwoty, która istniała w dacie złożenia wniosku. Wyegzekwowanie zaś należności nastąpiło w początkach grudnia 2014 roku co oznaczało pozbawienie połowy pensji i godziwe przeżycie Świąt Bożego Narodzenia. Dalej Skarżący wskazuje, że bezpośrednio po egzekucji otrzymał informacje telefoniczną, że w takiej sytuacji, w przypadku pozytywnej decyzji, KRRiT może nakazać zwrot niesłusznie pobranej kwoty. Następnie Skarżący zadał pytanie : Być może w obecnej sytuacji powinien złożyć wniosek o zwrot niesłusznie pobranej kwoty?. 5. W odpowiedzi na skargę – żądając jej oddalenia – KRRiT podniosła argumenty zbieżne z motywami rozstrzygnięć. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych w wyjątkowych sytuacjach, jeżeli przemawiają za tym szczególne względy społeczne lub przypadki losowe, Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji może umorzyć lub rozłożyć na raty zaległości w płatności opłat abonamentowych, odsetki za zwłokę w ich uiszczaniu, opłatę, o której mowa w art. 5 ust. 3, oraz odsetki za zwłokę w jej uiszczeniu. W pierwszej kolejności, odnosząc się do argumentów Skarżącego dotyczących nieobjęcia zaskarżoną decyzją całego okresu zaległości, o których umorzenie wnosił, należy wskazać, że "data wszczęcia postępowania nie jest miarodajna dla podstawy faktycznej i podstawy prawnej decyzji; decyduje o tym stan faktyczny i stan prawny sprawy, istniejące w dacie wydania decyzji." (M. Jaśkowska, A. Wróbel, Komentarz do ustawy z dnia z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego LEX/el. 2014). Jak wskazano w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 maja 2007 r. wydanym w sprawie o sygn. akt: I OSK 1080/06 - "Z obowiązującej konstytucyjnej zasady praworządności wynika, że w postępowaniu administracyjnym organy administracji publicznej obowiązane są stosować przepisy obowiązujące w dniu wydania decyzji do stanu faktycznego obowiązującego w dniu wydania decyzji. " (Podobnie: wyrok WSA w Krakowie z dnia 16 kwietnia 2010 r., sygn. akt: II SA/Kr 541/09; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 22 lipca 2014r, o sygn. akt: IV SA/G1 1087/13). KRRiT zatem zgodnie z utartą linią orzeczniczą ustaliła z Pocztą Polską S.A. stan zadłużenia Skarżącego na moment wydawania decyzji, a następnie tylko i wyłącznie w tym zakresie wydała merytoryczne rozstrzygnięcie. W pozostałym zakresie postępowanie zostało uznane za bezprzedmiotowe. Co wprawdzie nie znalazło wyrazu w sentencji decyzji, jednakże uchybie to nie miało wpływu na wynik sprawy, gdyż w świetle powyższych orzeczeń Organ nie mógł merytorycznie rozpatrywać sprawy co do wyegzekwowanej zaległości. Interes Strony nie został więc naruszony, bo nie było prawnej możliwości merytorycznego orzekania w zakresie wyegzekwowanej zaległości. Nawiązując do dalszych argumentów Skarżącego dotyczących działań Poczty Polskiej S.A. należy wskazać, że KRRiT nie jest ani wierzycielem, ani organem egzekucyjnym w sprawach należności z tytułu opłat abonamentowych. Nie zostały również KRRiT przyznane żadne kompetencje w zakresie nadzoru nad postępowaniem egzekucyjnym. W sprawie opłat abonamentowych, w przeciwieństwie do postępowań, których przedmiotem jest podatek, nie zachodzi tożsamość Organu naliczającego podatek, egzekwującego i przyznającego ulgę. Zgodnie z art. 56 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w całości lub w części: 1) w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej; 2) w razie śmierci zobowiązanego, jeżeli obowiązek nie jest ściśle związany z osobą zmarłego; 3) w razie utraty przez zobowiązanego zdolności do czynności prawnych i braku jego przedstawiciela ustawowego; 4) na żądanie wierzyciela; 5) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach. Jak wynika więc z powyżej przytoczonej regulacji w sytuacji, gdy brak ostatecznej decyzji przyznającej ulgę dłużnikowi, zawieszenie postępowania egzekucyjnego może nastąpić np. na wniosek wierzyciela. W niniejszym postępowaniu wierzycielem jest Poczta Polska S.A., co zostało potwierdzone wprost przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 16 marca 2010 r., wydanym sprawie o sygn. akt: K 24/08 - "Zgodnie z § 5 ust. 1 i § 6 ust. 1 rozporządzenia egzekucyjnego po bezskutecznym upływie siedmiodniowego terminu określonego w upomnieniu kierownik COF - będący wierzycielem w rozumieniu ustawy egzekucyjnej (na podstawie art. 7 list. 5 ustawy abonamentowej i art. la pkt 13 ustawy egzekucyjnej, zgodnie z którym wierzycielem jest "podmiot uprawniony do żądania wykonania obowiązku (...) w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym") - wystawia tytuł wykonawczy na formularzu TYT-1 ("Tytuł wykonawczy jednopozycyjny stosowany w egzekucji należności pieniężnych", według wzoru określonego w załączniku nr 4 do rozporządzenia egzekucyjnego; o ile minister właściwy do spraw finansów publicznych udostępnił kierownikowi COF program umożliwiający drukowanie dwuwymiarowego kodu kreskowego, będzie to formularz TYT-1 A). (...) W powyższym kontekście przypomnieć trzeba treść art. 6 § la ustawy egzekucyjnej, zgodnie z którym na bezczynność wierzyciela (czyli kierownika COF) w podejmowaniu czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych służy skarga podmiotowi, którego interes prawny lub faktyczny został naruszony w wyniku niewykonania obowiązku (czyli media publiczne) oraz organowi zainteresowanemu wykonaniem tego obowiązku (czyli KRRiT)." Wystąpienie z żądaniem zawieszenia postępowania egzekucyjnego było w przedmiotowej sprawie zależne od uznania Poczty Polskiej S.A., a w żadnym wypadku zwłoka jej w tym zakresie nie może być uznana za okoliczność obarczającą w przedmiotowej sprawie KRRiT. Nadzór nad wykonywaniem kontroli obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz obowiązku pobierania opłaty abonamentowej sprawuje minister właściwy do spraw łączności. Żaden akt prawny nie upoważnia KRRiT do sprawowania kontroli nad Pocztą Polską S.A. Odnosząc się do stwierdzeń Skarżącego co do zwrotu wyegzekwowanych należności należy wskazać ponownie, że KRRiT może tylko i wyłącznie umarzać lub rozkładać na raty zaległości w płatności opłat abonamentowych. Przytoczony już wyżej przepis art. 10 ustawy o opłatach abonamentowych, jak i żaden inny nie upoważniają zatem KRRiT np. do udzielania ulgi przewidzianej w art. 67a § 1 ordynacji podatkowej (odroczenia zapłaty zaległości podatkowej) lub do dokonania zwrotu nienależnie pobranej lub wyegzekwowanej opłaty abonamentowej, która jest należnością Skarbu Państwa. Należy ponadto uznać, że w przedmiotowej sprawie brak jest podstaw do zwrotu wyegzekwowanych już opłat abonamentowych. Nawet bowiem w wypadku uznania, czemu sprzeciwiają się przytoczone wyżej orzecznictwo i poglądy doktryny, że w sytuacji wyegzekwowania należności organ powinien kontynuować postępowanie i zakończyć je decyzją o umorzeniu zaległości kwota wyegzekwowanych zaległości w płatności opłata abonamentowych nie mogłaby być uznana za nadpłatę podatku, gdyż w chwili zapłaty podatek w tej wysokości istotnie ciążył na zobowiązanym. Co więcej, przepisy Ordynacji podatkowej definiując pojęcie nadpłaty nie przewidują, że powstaje ona w wyniku umorzenia wcześniej zapłaconego, zaległego podatku. Należałoby zatem uznać, że wpłata podatku została dokonana należnie i ew. może podlegać zwrotowi na szczególnych zasadach, innych od reguł postępowania z nadpłatą, których jednak żadne przepisy obowiązującego prawa nie określają. Na marginesie można ponadto wskazać, że KRRiT nie jest także organem właściwym do zwrotu nadpłaty z tytułu opłat abonamentowych. Jak wspomniano wyżej, opłaty abonamentowe są pobierane przez operatora wyznaczonego. Ponadto m.in.: w placówce tego operatora składa się świadczenie o spełnianiu warunków do korzystania z tych zwolnień i przedstawiono dokumenty potwierdzające uprawnienie do tych zwolnień (art. 4 ust. 3 ustawy), odbiorniki radiofoniczne i telewizyjne podlegają zarejestrowaniu w jego placówkach (art. 5 ust. 1 ustawy), kontroluje on wykonywania obowiązku rejestracji, kierownicy jego jednostek są uprawnieni w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków określonych w ustawie oraz kierownik jego jednostki wydaje decyzję, w której nakazuje rejestrację odbiornika oraz ustala opłatę za używanie niezarejestrowanego odbiornika. Wspomniany wyżej zakres zadań nałożony przez ustawę na operatora wyznaczonego wskazuje, że to on powinien być uznany za właściwy do rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Istotny jest zwłaszcza fakt pobierania przez niego opłat abonamentowych. Opłaty te są przekazywane na wyodrębniony rachunek KRRiT. Jednakże Organ ten nie ma kompetencji do swobodnego nimi dysponowania. Zgodnie z art. 8 ustawy o opłatach abonamentowych - "wpływy, o których mowa w art. 2 ust. 1, art. 5 ust. 3 i art. 7 ust. 4, z wyłączeniem potrąceń przewidzianych w art. 6 ust. 2 i art. 7 ust. 8, są przeznaczane wyłącznie na realizację przez nadawców publicznej radiofonii i telewizji misji, o której mowa w art. 21 ust. 1 ustawy o radiofonii i telewizji, w wysokości nieprzekraczającej wydatków ponoszonych w związku z realizacją tej misji." Jak wynika z literalnego brzmienia ww. przepisu KRRiT nie ma prawa przeznacza powyższych środków na jakikolwiek inny cel niż ten wskazany w przedmiotowym przepisie. Z tego też KRRiT nie może być uznana za właściwą do rozstrzygnięcia wniosku o ewentualny zwrot nadpłaty opłaty abonamentowej. Mając na względzie treść art. 151 ustawy z dnia 30.8.2002r., - Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm.). należało orzec jak w sentencji.