I OZ 850/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kremer po rozpoznaniu w dniu 16 maja 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R. S., D. T., C. I., T. S., E. W., A. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 9 lutego 2017 r., sygn. akt II SA/Wr 789/15 oddalające wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 7 grudnia 2015 r. sygn. akt II SA/Wr 789/15 odrzucającego skargę R. S., D. T., C. I., T. S., E. W., A. S. o nakazanie Prezydentowi Wrocławia przesłania wymienionych w skardze operatów szacunkowych i dowodów przedstawionych przez skarżących do organizacji zawodowej rzeczoznawców majątkowych postanawia oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 9 lutego 2017 r., sygn. akt II SA/Wr 789/15 (dalej postanowienie z 9 lutego 2017 r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił wniosek R. S. (dalej skarżący) o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 7 grudnia 2015 r. sygn. akt II SA/Wr 789/15 (dalej postanowienie z 7 grudnia 2015 r.) odrzucającego skargę R. S., D. T., C. I., T. S., E. W., A. S. o nakazanie Prezydentowi Wrocławia przesłania wymienionych w skardze operatów szacunkowych i dowodów przedstawionych przez skarżących do organizacji zawodowej rzeczoznawców majątkowych. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że odpis postanowienia z dnia 7 grudnia 2015 r. WSA we Wrocławiu, odrzucającego skargę, doręczono skarżącemu oraz jego pełnomocnikowi przyznanemu na zasadzie prawa pomocy –w dniu 14 grudnia 2015 r. (k. 361 i 362 akt). W dniu 29 grudnia 2015 r. do akt sprawy wpłynęła opinia pełnomocnika skarżącego o bezzasadności wnoszenia skargi kasacyjnej od ww. postanowienia. Następnie WSA we Wrocławiu postanowieniem z dnia 21 stycznia 2016 r., odrzucił skargę kasacyjną od postanowienia z dnia z dnia 7 grudnia 2015 r. wniesioną osobiście przez stronę skarżącą (k. 414 akt). Zażalenie na to z kolei postanowienie zostało odrzucone postanowieniem z dnia 4 lutego 2016 r. (k. 453 akt). Następnie Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 14 kwietnia 2016 r., sygn. akt I OZ 355/16, oddalił zażalenie na postanowienie z dnia 4 lutego 2016 r. Pismem z dnia 9 stycznia 2017 r. Wicedziekan Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych we Wrocławiu poinformował, że nowym pełnomocnikiem skarżącego wyznaczono r.pr. K. T. Pismem z dnia 3 lutego 2017 r. skarżący wniósł skargę kasacyjną od postanowienia z dnia 7 grudnia 2015 r., wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności procesowej. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że nie ponosi winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, ponieważ poprzednio zastępujący go pełnomocnik – pomimo wyraźnego żądania – odmówił wniesienia skargi kasacyjnej. Dopóki nie wyznaczono nowego pełnomocnika dla skarżącego, nie miał on możliwości wniesienia skargi kasacyjnej od postanowienia z 7 grudnia 2015 r., a więc dopiero ustanowienie nowego pełnomocnika umożliwiło wystąpienie z wnioskiem o przywrócenie terminu. W ocenie Sąd I instancji błędny jest pogląd wyrażony we wniosku o przywrócenie terminu, jakoby do chwili wyznaczenia nowego pełnomocnika "z urzędu" dla skarżącego trwała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Skarżący był reprezentowany w sprawie w terminie otwartym do złożenia skargi kasacyjnej od postanowienia z dnia 7 grudnia 2015 r. przez profesjonalnego pełnomocnika, który uznał, że brak jest podstaw do jej wniesienia. W orzecznictwie prezentowane jest stanowisko, że sam fakt odmowy sporządzenia skargi kasacyjnej nie jest okolicznością uzasadniającą przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej . Zażalenie na to postanowienie wywiódł skarżący zarzucając naruszenie art. 87 § 2 p.p.s.a. przez jego błędną interpretację i uznanie, że w sprawie nie miały miejsca okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej oraz art. 87 § 1 w zw. Z art. 177 § 1 p.p.s.a. przez uznanie, że wyznaczenie nowego pełnomocnika z urzędu w sprawie nie stanowi przesłanki do złożenia zasadnego wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Skarżący wniósł o zmianę postanowienia i przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od postanowienia z 7 grudnia 2015 r. oraz przyznanie od organu na rzecz pełnomocnika z urzędu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Wymogi takiego wniosku określa art. 87 p.p.s.a. Wśród nich wskazuje się na konieczność uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Zatem wnioskujący ma wskazać konkretne fakty lub okoliczności, które ten brak winy uprawdopodobniają, a przy tym wskaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia prośby o przywrócenie terminu. Pełnomocnik ustanowiony dla strony w ramach prawa pomocy (art. 244 p.p.s.a.) powinien – stosownie do posiadanej wiedzy fachowej – ocenić, czy wniesienie kasacji nie byłoby oczywiście bezzasadne. Jeżeli tak, to powinien odmówić sporządzenia kasacji, uzasadniając swoje stanowisko przez wydanie stosownej opinii. Opinia taka stanowi skonsumowanie przyznanego stronie prawa pomocy – zob. post. NSA z 10 stycznia 2005 r., OZ 992/04 (niepubl.). Dowodem na to jest, nie budzący wątpliwości w orzecznictwie sądowym pogląd, że sporządzenie takiej opinii przez ustanowionego w sprawie adwokata z urzędu uzasadnia przyznanie mu wynagrodzenia za faktycznie udzieloną stronie pomoc prawną – por. szerzej post. NSA z 22 grudnia 2004 r., OZ 720/04 (ONSAiWSA 2005, nr 5, poz. 93). Jeżeli pełnomocnik odmawia sporządzenia skargi kasacyjnej, bo uważa jej wniesienie za bezzasadne, o czym informuje stronę, przedstawiając jej stosowną opinię, to należy to uznać za rezygnację strony z wniesienia skargi kasacyjnej, jako że nie ma ona zdolności postulacyjnej w tym zakresie (art. 175 p.p.s.a.w zw. z art. 95 § 2 k.c., postanowienie NSA z 17.5. 2006 r., II OZ 512/06, postanowienie NSA z 12.6. 2015 r., II OZ 539/15). W rezultacie należy przyjąć, że uchybienie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w rozpoznawanej sprawie nastąpiło z winy skarżącego, R. S., ponieważ na mocy art. 95 § 2 k.c. obciążają go skutki działań podjętych przez jego pełnomocnika. Twierdzenia zażalenia, że skarżącemu powinno zostać umożliwione złożenie skargi kasacyjnej na tej podstawie, że pełnomocnik z urzędu dokonał niekorzystnej dla niego w skutkach czynności procesowej (opinia o braku podstaw do złożenia skargi kasacyjnej) nie są trafne. Pełnomocnik miał prawo tak postąpić, a to że jednocześnie uniemożliwił reprezentowanej stronie dochodzenie swych praw nie ma wpływu na ocenę braku winy skarżącego w uchybieniu terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej. Skoro pełnomocnik miał umocowanie strony to ona ponosi konsekwencje jego działania i nie może się od nich uwolnić wskazując na negatywny ich skutek dla własnej sytuacji procesowej. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu I instancji, że w sytuacji kiedy profesjonalny pełnomocnik nie widzi podstaw do wywiedzenia skargi kasacyjnej i zgodnie z przepisami prawa uzasadnia na piśmie swoje stanowisko, nie należy tego traktować jako uchylania się od obowiązku reprezentowania mocodawcy w sprawie, co można byłoby uznawać za okoliczność wskazującą na brak winy strony skarżącej. W konsekwencji brak jest podstaw do zastosowania art. 86 § 1 p.p.s.a. i przywrócenia terminu, ponieważ niewniesienie skargi kasacyjnej przez pełnomocnika skarżącego w terminie nie stanowi okoliczności uzasadniającej obecnie (wobec zmiany osoby pełnomocnika) przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.