I OZ 1494/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca Sędzia NSA Jolanta Sikorska po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J.R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 8 września 2016 r., sygn. akt II SA/Rz 585/15 o odrzuceniu wniosku o przywrócenie terminu do sporządzenia uzasadnienia wyroku z dnia 8 grudnia 2015 r., sygn. akt II SA/Rz 585/15 w sprawie ze skargi J.R. na postanowienie Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Rzeszowie z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie. Postanowieniem z dnia 8 września 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odrzucił wniosek J.R. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że wyrokiem z dnia 8 grudnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę J.R. na opisane w sentencji postanowienie Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Rzeszowie z dnia [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego. Odpis sentencji wyroku doręczono skarżącemu w dniu 28 grudnia 2015 r. z pouczeniem, że pisemne uzasadnienie powyższego wyroku może zostać sporządzone na wniosek zgłoszony przez stronę w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu tej sentencji. W piśmie z dnia 29 grudnia 2015 r. skarżący podał, że postanowieniem z dnia [...] został zwolniony od kosztów sądowych i wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu. Wniosek zakwalifikowano jako wniosek o zmianę postanowienia referendarza sądowego z dnia 8 lipca 2015 r., którym zwolniono skarżącego od kosztów sądowych i odmówiono ustanowienia dla niego adwokata. Po jego rozpatrzeniu postanowieniem z dnia [...] referendarz sądowy odmówił zmiany postanowienia z dnia [...] Analogicznie orzekł Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie postanowieniem z dnia [...] w wyniku rozpoznania sprzeciwu od wskazanego wyżej postanowienia. W wyniku rozpoznania zażalenia skarżącego postanowieniem z dnia 8 czerwca 2016 r. sygn. akt I OZ 542/16 Naczelny Sąd Administracyjny w pkt I uchylił postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 28 kwietnia 2016 r., a w pkt II zmienił postanowienie referendarza sądowego z dnia 8 lipca 2016 r. i przyznał skarżącemu prawo pomocy w całości przez zwolnienie od kosztów sądowych w całości i ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu postanowienia Naczelny Sąd Administracyjny poza motywami rozstrzygnięcia pouczył skarżącego w trybie 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej P.p.s.a., że nie później niż w terminie 7 dni licząc od dnia otrzymania niniejszego postanowienia winień wnieść do WSA w Rzeszowie wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 8 grudnia 2015 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia tego wniosku, zwierającym uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. NSA wskazał, że sposób sformułowania wniosku z dnia 19 grudnia 2015 r. wskazuje na nieporadność skarżącego w dochodzeniu swoich praw przed Sądem I instancji, a zwłaszcza na etapie postępowania po doręczeniu odpisu wyroku, zaś skuteczne złożenie tego wniosku otworzy skarżącemu drogę do wywiedzenia skargi kasacyjnej, do której sporządzenia i popierania nieodzowny jest adwokat z urzędu . Postanowienie doręczono skarżącemu w dniu 27 czerwca 2016 r. W dniu 6 lipca 2016 r. do Sądu wpłynął wniosek o przywrócenie terminu do sporządzenia i doręczenia uzasadnienia wyroku w sprawie o sygn. akt II SA/Rz 585/15 nadany za pośrednictwem operatora. Wniosek został sporządzony w dniu 5 lipca 2016 r. przez ustanowionego w sprawie dla skarżącego pełnomocnika z urzędu - adw. J.T. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik skarżącego przytoczył argumenty wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu i nieporadność skarżącego w poruszaniu się po procedurze sądowoadministracyjnej. Pełnomocnik uzasadniając zachowanie terminu do złożenia przedmiotowego wniosku wyjaśnił, że informację z Okręgowej Rady Adwokackiej w Rzeszowie o wyznaczeniu go pełnomocnikiem J.R. otrzymał w dniu 28 czerwca 2016 r., akta udostępniono mu w dniu 5 lipca i w tym samym dniu złożył stosowny wniosek. Termin do wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w przedmiotowej sprawie został zatem zachowany. Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia. Sąd I instancji podał, że stosownie do art. 85 P.p.s.a., czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Możliwość przywrócenia terminu przewiduje art. 86 § 1 i 2 P.p.s.a., a warunki określa art. 87 P.p.s.a. Ostatni z wymienionych przepisów stanowi, że stosowny wniosek składa się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (§ 1). W piśmie zawierającym wniosek należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2).Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (§ 4). Nadto zgodnie z § 3 tego przepisu wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi. Spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie (art. 88 P.p.s.a.). Sąd I instancji podniósł, że wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do sporządzenia uzasadnienia złożony w niniejszej sprawie podlega odrzuceniu, albowiem wnioskodawca nie dochował określonego w art. 87 § 1 P.p.s.a. 7 - dniowego terminu do jego złożenia liczonego od dnia ustania przyczyny tego uchybienia. W uzasadnieniu postanowienia NSA z dnia 8 czerwca 2016 r., którego stanowiskiem i wytycznymi po myśli art. 153 P.p.s.a. związany jest Sąd orzekający w niniejszej sprawie wynika, że skarżący nie później niż w terminie 7 dni od dnia otrzymania tego postanowienia, winien był wnieść do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 8 grudnia 2015 r., sygn. akt II SA/Rz 585/15 wraz w wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia tego wniosku, zawierającym uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak winy w tym uchybieniu. W powołanym postanowieniu Sąd przesądził zatem o tym, że przyczyna uchybienia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku ustała z dniem doręczenia postanowienia NSA z dnia 8 czerwca 2016 r. Wobec doręczenia skarżącemu odpisu tego postanowienia w dniu 27 czerwca 2016 r. ostatnim dniem do wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu był dzień 4 lipca 2016 r. Skarżący nie zastosował się do tych wytycznych, a wniosek o przywrócenie terminu został nadany przez ustanowionego w sprawie profesjonalnego pełnomocnika w dniu 5 lipca 2016 r., a zatem z uchybieniem terminu. W powyższym stanie faktycznym Sąd I instancji stwierdził, że skarżący uchybił 7 - dniowemu terminowi do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, co uzasadnia jego odrzucenie jako spóźnionego na podstawie art. 88 P.p.s.a. W ocenie Sądu I instancji, okoliczności podane przez pełnomocnika, a więc to, że o wyznaczeniu go pełnomocnikiem z urzędu dowiedział się w dniu 28 czerwca 2016 r. oraz to, że akta zostały mu udostępnione w dniu 5 lipca 2016 r. mogłyby podlegać ocenie w ramach rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 8 grudnia 2015 r. Taki wniosek był dopuszczalny bowiem 7 – dniowy termin określony w art. 87 § 1 P.p.s.a. także podlega przywróceniu, jednakże nie został przez profesjonalnego pełnomocnika skarżącego złożony. Tymczasem dopiero przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do sporządzenia uzasadnienia otworzyłoby drogę do merytorycznej oceny okoliczności powołanych przez pełnomocnika skarżącego na uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia. W zażaleniu, J.R. zaskarżył powyższe postanowienie w całości, wnosząc o jego uchylenie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisu art. 88 w zw. z art. 87 § 1 oraz przepisu art. 244 § 1 i 2 i art. 67 § 5 P.p.s.a., polegające na nieprawidłowym przyjęciu, iż termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 8 grudnia 2015 r. upłynął w dniu 4 lipca 2016 r., a więc w dniu upływu 7- dniowego terminu od doręczenia w dniu 27 czerwca 2016 r. stronie postanowienia NSA z dnia 8 czerwca 2016 r., pomimo ustanowienia dla strony adwokata na zasadzie prawa pomocy i złożenia stosownego wniosku przez adwokata w terminie 7-miu dni od tego ustanowienia - w sytuacji, gdy w przypadku ustanowienia adwokata na zasadzie prawa pomocy, termin do wniesienia przedmiotowego wniosku winien biec od daty doręczenia postanowienia ustanowionemu pełnomocnikowi, a więc od dnia 28 czerwca 2016 r. Pełnomocnik zapoznał się z treścią akt w dniu 5 lipca 2016 r. i w tym samym dniu, a więc w 7-mym dniu od ustanowienia go na zasadzie prawa pomocy, złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 8 grudnia 2015 r. Zgodnie z treścią przepisu art. 67 § 5 P.p.s.a., jeżeli ustanowiono pełnomocnika, doręczenia należy dokonywać pełnomocnikowi i w takim przypadku termin do złożenia stosownego wniosku winien biec od daty doręczenia postanowienia pełnomocnikowi. W uzasadnieniu podniesiono, że w załatwieniu odezwy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skierowanej do Okręgowej Rady Adwokackiej w Rzeszowie w dniu 23 czerwca 2016 r. skarżącemu wyznaczony został na zasadzie prawa pomocy pełnomocnik. Pismo o ustanowieniu pełnomocnika wraz z odpisem sentencji postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 czerwca 2016 r., sygn. I OZ 542/16 pełnomocnik otrzymał w dniu 28 czerwca 2016 r. Akta przedmiotowej sprawy udostępnione zostały pełnomocnikowi w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w dniu 5 lipca 2016 r. W tym samym dniu, po zapoznaniu się z ich treścią, pełnomocnik złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 8 grudnia 2015 r., sygn. II SA/Rz 585/15 wraz z tym wnioskiem. Zatem wniosek złożony został w terminie 7 - miu dni od doręczenia pełnomocnikowi pisma ORA w Rzeszowie i sentencji postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 czerwca 2016 r., sygn. I OZ 542/16. Podkreślono, że przyczyna uchybienia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 8 grudnia 2015 r. ustała z dniem, w którym powiadomiony o ustanowieniu pełnomocnik miał możliwość sporządzenia stosownego wniosku. W przypadku ustanowienia pełnomocnika w ramach prawa pomocy zgodnie z treścią przepisu art. 244 P.p.s.a. dniem, w którym ustaje przyczyna uchybienia terminu do sporządzenia stosownego wniosku, jest dzień, w którym pełnomocnik miał rzeczywistą możliwość jego wniesienia, po zapoznaniu się z aktami sprawy. W sytuacji przedmiotowej sprawy pełnomocnik otrzymał pismo z ORA w Rzeszowie o ustanowieniu go pełnomocnikiem dla J.R. w dniu 28 czerwca 2016 r., akta udostępnione zostały mu w dniu 5 lipca 2016 r. i w tym samym dniu pełnomocnik sporządził wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Zachowany zatem został 7-mio dniowy termin wynikający z treści przepisu art. 87 § 1 P.p.s.a. Stosowne wnioski pełnomocnik sporządził bez zbędnej zwłoki, w dniu w którym zapoznał się z aktami sprawy. Zgodnie z treścią przepisu art. 67 § 5 P.p.s.a., jeżeli ustanowiono pełnomocnika, doręczenia należy dokonywać tej osobie. Dodatkowo podkreślono, iż w dniu badania akt przez pełnomocnika, tj. w dniu 5 lipca 2016 r. w udostępnionych pełnomocnikowi aktach brak było zwrotnego poświadczenia odbioru przez J.R. odpisu postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 czerwca 2016 r. Do tego dnia pełnomocnik nie miał także kontaktu z klientem. Zatem w takiej sytuacji w dniu badania akt nie było możliwości ustalenia, w jakiej dacie J.R. odebrał w/w postanowienie. A zatem pełnomocnik, nie znając daty odbioru przez skarżącego przedmiotowego postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego nie mógł sporządzać niejako "na wyrost", wniosku o przywrócenie terminu do sporządzenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku WSA w Rzeszowie z dnia 8 grudnia 2015 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje Zażalenie jest zasadne. Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, ze zm.), dalej P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Stosownie do art. 87 § 1 i § 2 P.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, zaś w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 P.p.s.a.). W myśl zaś art. 88 P.p.s.a., spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Z powołanych przepisów wynika, że dla przywrócenia terminu konieczne jest, aby wskazane wyżej przesłanki zostały spełnione łącznie, przy czym w pierwszej kolejności badaniu podlega okoliczność, czy wniosek o przywrócenie terminu został złożony w siedmiodniowym terminie liczonym od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Ze wskazanego przepisu art. 87 P.p.s.a. wynika, iż siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu rozpoczyna bieg od momentu ustania przyczyny jego uchybienia. Sąd I instancji uznał, że przyczyna uchybienia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku ustała z dniem doręczenia skarżącemu postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 czerwca 2016 r., sygn. akt I OZ 542/16 o przyznaniu prawa pomocy skarżącemu w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, tj. w dniu 27 czerwca 2016 r., a zatem ostatnim dniem do wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu był dzień 4 lipca 2016 r. Z takim stanowiskiem Naczelny Sąd Administracyjny nie może się zgodzić. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w sytuacji gdy stronie zostało przyznane prawo pomocy przez ustanowienie pełnomocnika, termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu będzie liczony od chwili, gdy pełnomocnik dowiedział się o uchybieniu terminu i mógł dokonać zamierzonej czynności procesowej, natomiast dla obliczenia terminu bez znaczenia jest data, w której sama strona dowiedziała się o tym i mogła tej czynności dokonać (por. postanowienie SN z dnia 10 września 1971 r.; postanowienie NSA z dnia 27 lipca 2004 r., sygn. akt FZ 183/04). W aktach sprawy znajduje się pismo Okręgowej Rady Adwokackiej o wyznaczeniu skarżącemu pełnomocnika w osobie adw. J.T., jednakże brak jest potwierdzenia, w jakim dniu pełnomocnik dowiedział się o postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 czerwca 2016 r. Ustalenie tej daty jest istotne, albowiem od tego dnia ustała przyczyna uchybienia terminu do złożenia wniosku o sporządzeniu uzasadnienia wyroku. Okoliczność ta wymaga wyjaśnienia przez Sąd I instancji przy ponownym rozpoznaniu sprawy. Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.