I SA/Wa 1027/15
WyrokWSA w Warszawie2015-12-09
Skład orzekający: Marta Kołtun – Kulik, Dariusz Pirogowicz, Przemysław Żmich
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o przekazaniu nieruchomości w użytkowanie wieczyste, wydana na podstawie art. 80 ust. 2 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, może zostać uznana za nieważną z powodu naruszenia przepisów dotyczących celu wywłaszczenia, braku posiadania nieruchomości przez spółdzielnię w dniu 1 sierpnia 1988 r., czy też nieodpłatnego przeniesienia własności budynków?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że decyzja o przekazaniu nieruchomości w użytkowanie wieczyste nie naruszała rażąco prawa. Stwierdzono, że przepis art. 80 ust. 2 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości mógł być stosowany do spółdzielni będącej następcą prawnym pierwotnego posiadacza, a także do gruntów zabudowanych. Nieodpłatne przeniesienie własności budynków zostało uznane za dopuszczalne, a kwestia wykorzystania nieruchomości na cel zgodny z wywłaszczeniem nie mogła być badana w postępowaniu nadzorczym, jeśli nie złożono wniosku o zwrot nieruchomości.Stan faktyczny
Skarżący P.K., jako następca prawny dawnych właścicieli, wystąpił o stwierdzenie nieważności decyzji Zarządu Gminy z 1997 r. o przekazaniu nieruchomości w użytkowanie wieczyste Spółdzielni, zarzucając rażące naruszenie prawa. Samorządowe Kolegium Odwoławcze początkowo stwierdziło nieważność tej decyzji, jednak po ponownym rozpatrzeniu sprawy, uchyliło własną decyzję i odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Zarządu Gminy. Skarżący zaskarżył tę decyzję do WSA, podnosząc szereg zarzutów dotyczących naruszenia przepisów ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości oraz k.p.a.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Kołtun – Kulik Sędziowie: WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) WSA Przemysław Żmich Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi P. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] kwietnia 2015 r. nr [...] po ponownym rozpatrzeniu sprawy, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchyliło w całości własną decyzję z [...] stycznia 2014 r. nr [...] i odmówiło stwierdzenia nieważność decyzji Zarządu Gminy [...] z [...] września 1997 r. zmienionej decyzją tego organu z [...] grudnia 1997 r. o przekazaniu [...] Spółdzielni [...] w użytkowanie wieczyste położonej w W. nieruchomości, w części dotyczącej działek ew. nr [...] z obrębu [...].
Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] wydana został w następującym stanie faktycznym i ocenie prawnej sprawy.
Zarząd Gminy [...] decyzją z dnia [...] września 1997 r., nr [...], zmienioną własną decyzją z [...] grudnia 1997 r. nr [...] , w efekcie rozpoznania wniosku [...] Spółdzielni [...] z [...] grudnia 1988 r., przekazał [...] Spółdzielni [...] w użytkowanie wieczyste na lat 99, na podstawie art. 80 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 ze zm.) dalej: "u.g.g.", grunt o łącznej powierzchni [...] m2, składający się z szeregu działek ewidencyjnych położonych w W. w rejonie ulic [...] w tym działek nr [..] z obrębu [...], które miały pochodzi z części dawnej nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] z obrębu nr [...], wywłaszczonej na rzecz Skarbu Państwa decyzją Naczelnika [...] z [...] lutego 1975 r. nr [...] od J. K. i B. K., z przeznaczeniem pod realizację osiedla mieszkaniowego "[...]
Powyższą decyzją Zarządu Gminy przeniesiono na rzecz Spółdzielni nieodpłatnie własność wybudowanych przez nią budynków, ustalono cenę przekazywanych gruntów, stawkę opłaty rocznej, a także zwolniona ją z obowiązku wniesienia pierwszej podwyższonej opłaty za użytkowanie wieczyste.
[...] Spółdzielnia [...] powstała w efekcie podziału [...] Spółdzielni [...], co nastąpiło na podstawie uchwały nr [...] Walnego Zgromadzenia Delegatów z [...]czerwca 1990 r. Wpisana została do rejestru spółdzielni na mocy postanowienia Sądu Rejonowego [...] z 5 marca 1991 r.
Wnioskiem z 27 maja 2013 r. P.K - będący wraz J.K następcą prawnym dawnych właścicieli działki nr [...] - wystąpił o stwierdzenie nieważności decyzji uwłaszczeniowej Zarządu Gminy [...] z [..] września 1997 r., zmienionej decyzją z [...] grudnia 1997 r., w części dotyczącej działek nr [...], zarzucając jej rażące naruszenie prawa. Wskazywał mianowicie na zainicjowane wnioskiem z 3 marca 2006 r. postępowanie o zwrot nieruchomości, jako zbędnej na cel wywłaszczenia, a także wydania na rzecz Spółdzielni oraz H.B w dniu 13 grudnia 1982 r. przez Urząd Dzielnicowy [...] decyzji zezwalającej na budowę przy ul. [...] (terenie działki nr [...]) kiosku warzywno-owocowego. Powyższe świadczy jego zdaniem z jednej strony o zmianie celu wywłaszczeniowego (teren ten bowiem przeznaczony był w dacie wywłaszczenia pod zieleń osiedlową), a z drugiej o wejściu H.B jako inwestora, w związku z wybudowaniem wspomnianego kiosku (pawilonu), na tym terenie w miejsce Spółdzielni jako posiadacz gruntu, co oznaczało, że w odniesieniu do Spółdzielni nie została spełniona przesłanka posiadania nieruchomości na dzień 1 sierpnia 1988 r.
W następstwie przeprowadzonego postępowania nadzorczego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] stycznia 2014 stwierdziło nieważność ww. decyzji Zarządu Gminy [...] w zakresie określonym we wniosku. Odwołując się do treści art. 47 ust. 4 u.g.g. wskazywało, że nie można wywłaszczonej nieruchomości użyć na inny cel niż cele określone w decyzji o wywłaszczeniu dopóki nie wypowie się w sprawie żądania jej zwrotu były właściciel bądź jego spadkobierca, składając wniosek o zwrot nieruchomości lub oświadczenie o rezygnacji z przysługującego mu uprawnienia. Podnosiło przy tym, że obowiązek zwrotu nieruchomości zbędnej na cel wywłaszczenia wymagał aktywności organów zmierzającej do zapobieżenia nabycia przez Spółdzielnię prawa. Takiej zaś aktywności ze strony organu orzekającego o uwłaszczeniu zabrakło. W tej zaś sytuacji decyzja Zarządu Gminy z [...] września 1997 r., zmieniona częściowo decyzją z [...] grudnia
1997 r., rażąco naruszała przepisy ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, a tym samym obarczona była wadą, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem [...] Spółdzielnia [...] wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Decyzją z [...] kwietnia 2015 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., uchyliło w całości swoją poprzednią decyzję i odmówił stwierdzenia nieważności decyzji z Zarządu Gminy [...] z [...] września 1997 r. zmienionej decyzją z [...]grudnia 1997 r. w części odnoszącej się do działek nr [...]. Kolegium zwracało uwagę, że w postępowaniu zmierzającym do weryfikacji decyzji wydawanej na podstawie art. 80 ust. 2 u.g.g. nie jest możliwe badanie, czy nieruchomość wykorzystano na cel zgodny z wywłaszczeniem i nie istnieje obowiązek informowania byłych właścicieli lub ich następców prawnych o prowadzonym postępowaniu wywłaszczeniowym, jeśli nie złożyli oni wniosku o zwrot nieruchomości. W niniejszej zaś sprawie wniosek taki złożony został dopiero w roku 2006r. Skoro więc w dacie podejmowania ww. decyzji wniosek o zwrot nieruchomości przekazanej w użytkowanie wieczyste Spółdzielni nie został zgłoszony, to podczas uwłaszczenia nie doszło zdaniem organu do rażącego naruszenia prawa. W sprawie o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego przepisy art. 69 ust. 1 i art. 47 ust. 4 u.g.g. nie miały zastosowania. Z tego względu wobec błędnej uprzednio dokonanej oceny, iż przy podejmowaniu decyzji z 1997 r. doszło do rażącego naruszenia ww. przepisów, Kolegium uchyliło swoją poprzednią decyzję i odmówiło stwierdzenia nieważności ww. decyzji Zarządu Gminy z 1997 r.
Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł P. K., zarzucając jej naruszenie:
1. art. 80 ust. 2 u.g.g. w zw. z art.156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez przekazanie nieruchomości zabudowanych budynkami mieszkalnymi w użytkowanie wieczyste, podczas gdy jak wskazuje się w judykaturze, przepis art. 80 ust. 2 u.g.g.-przy użytkowaniu wieczystym – dotyczy w istocie wyłącznie gruntu niezabudowanego (tak SN w uchwale z 22 września 1993 r. III CZP 79/93 oraz postanowieniu z 30 marca 1998 r. III CKU 7/98);
2. art. 20 u.g.g. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez nieodpłatne przeniesienie własności budynków i urządzeń, o czym mowa w punkcie II sentencji, podczas gdy art. 20 u.g.g. obligował organ do ich sprzedaży. Brak takiego postanowienia lub zamieszczenie w decyzji postanowienia zmierzającego do obejścia ww. obowiązku powoduje, że decyzja o ustanowieniu prawa użytkowania wieczystego jest nieważna (tak SN w wyroku z 21 października 2011 r. IV CSK 174/11). Nie można zdaniem skarżącego przyjąć, iż nieodpłatne przeniesienie prawa własności budynków jest równoznaczne z ich sprzedażą. Tym samym organ wydając decyzję uwłaszczeniową naruszył art. 20 u.g.g.
3. art. 80 ust. 2 u.g.g. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez wydanie decyzji uwłaszczeniowej na rzecz [...] Spółdzielni [...] mimo że nie dysponowała ona nieruchomością w dniu 1 sierpnia 1988 r. Powstała ona bowiem z dniem 29 czerwca 1990 r. na podstawie uchwały nr [...]. W judykaturze wskazuje się zaś, iż określone w art. 80 ust. 2 u.g.g. uprawnienia nie przechodzą na następców prawnych;
4. art. 80 ust. 2 u.g.g. w zw. z art. 47 ust. 4 u.g.g. oraz art.156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez błędne rozumienie przez Kolegium zwrotu "nieruchomość wywłaszczona nie może być użyta na inne cele niż cele określone w decyzji o uwłaszczeniu", co przesądziło zdaniem organu o uznaniu, że art. 47 ust. 4 u.g.g. nie miał zastosowania w przypadku decyzji uwłaszczeniowej;
5. art. 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego rozpatrzenia i oceny materiałów dowodowego, z którego jednoznacznie wynika, iż decyzja uwłaszczeniowa wydana została z rażącym naruszeniem prawa, ze względu na przekazanie w użytkowanie wieczyste nieruchomości zabudowanej budynkami mieszkalnymi, niedysponowania przez [...] Spółdzielnię [...] ww. nieruchomością w dacie 1 sierpnia 1988 r. oraz użycie jej na inny cel niż cel wywłaszczenia.
W oparciu o tak sformułowane i rozwinięte w uzasadnieniu skargi zarzuty, skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji uwłaszczeniowej, względnie uchylenie w całości zaskarżonej decyzji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. O oddalenie skargi wniósł także uczestnik postępowania - Prezydent W..
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
skarga nie jest zasadna, gdyż rozstrzygnięcie przyjęte w zaskarżonej decyzji odpowiada prawu.
Przedmiotem prowadzonego przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postępowania nadzorczego zakończonego zaskarżoną decyzją było ustalenie, czy decyzja Zarządu Gminy [...] z [...] września 1997 r., zmieniona częściowo decyzją tego organu z [...] grudnia 1997 r., o przekazaniu w użytkowanie wieczyste na rzecz Spółdzielni [...] na 99 lat położonej w W. nieruchomości o łącznej pow. [...] m2 , w zakresie w jakim dotyczy działek ew. [...], obarczona jest którąkolwiek z kwalifikowanych wad prawnych wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a., w tym przede wszystkim wadą rażącego naruszenia prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.).
Na wstępie wyjaśnić należy, że w postępowaniu nadzorczym mającym za przedmiot ww. decyzję uwłaszczeniową legitymacja skarżącego jako strony postępowania wynikać miała ze zgłoszonych względem nieruchomości objętych uwłaszczeniem roszczeń o ich zwrot. Godzi się jednak zwrócić uwagę, że z akt sprawy wynika, że do poprzedników prawnych skarżącego należały działki oznaczone nr [...] i [...] z obrębu [...], w obszarze których nie znajduje się aktualna działka ew. nr [...] z obrębu [...]. Ta bowiem powstała z dawnej działki nr [...], której właścicielami, przed wywłaszczeniem byli małżonkowie S. i W. K.. Powyższe potwierdza znajdujące się w aktach rozliczenie powierzchni nieruchomości objętych decyzjami wywłaszczeniowymi z 1974 i 1975 r., sporządzone uprawnionego geodetę A. W. (t. nr 2 opisana jako: [...]). To z kolei prowadzić musi do wniosku, że skarżący nie jest legitymowany do skutecznego kwestionowania w tym zakresie decyzji nadzorczej. Nie dotyczy ona wszak w tej części jego praw lub obowiązków. Uprawnionym natomiast do wniesienia skargi jest, poza podmiotami publicznoprawnymi wymienionymi w art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), wyłącznie ten kto ma w tym interes prawny. Względnie ten, któremu ustawy szczególne przyznają takie prawo (art. 50 § 2 p.p.s.a.). Oparcie legitymacji skargowej na kryterium interesu prawnego oznacza zaś, że ze skargą może wystąpić - co do zasady – jedynie ten podmiot, który wykaże związek między chronionym przez przepisy prawa materialnego interesem prawnym a aktem lub czynnością organu administracji publicznej. Ma ono więc charakter materialnoprawny. Tak rozumianego własnego interesu prawnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej w zakresie odnoszącym się do działki nr [...], P.K. nie posiada. W związku z czym wniesiona przez niego skarga, w zakresie dotyczącym decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej w części dotyczącej działki nr [..], z przyczyn formalnych, podlegać musi oddaleniu.
Merytorycznemu rozpoznaniu podlegała więc jedynie ta cześć skargi, która odnosi się do decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, którą organ ów rozstrzygał o odmowie nieważności decyzji Zarządu Gminy [...] w części odnoszącej się do działki nr [...].
Materialnoprawną podstawą ww. decyzji z 1997 r. był art. 80 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. – o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. z 1991 r., Nr 30, poz. 127 ze zm.; dalej: u.g.g.), który stanowi, iż posiadaczom gruntów stanowiących własność Skarbu Państwa lub własność gminy, którzy w dniu 1 sierpnia 1988 r. nie legitymują się dokumentami o przekazaniu gruntów wydanymi w formie prawem przewidzianej i nie wystąpią w terminie do dnia 31 grudnia 1988 r. o uregulowanie stanu prawnego, mogą być przekazane grunty będące w ich posiadaniu odpowiednio w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste. Przekazanie następuje na podstawie decyzji rejonowych organów rządowej administracji ogólnej w odniesieniu do gruntów stanowiących własność Skarbu Państwa lub zarządów gmin w odniesieniu do gruntów stanowiących własność gmin, wydanych bez konieczności uprzedniego złożenia wniosków o przekazanie, w granicach określonych liniami rozgraniczającymi i ustalonymi w miejscowych planach szczegółowych zagospodarowania przestrzennego lub w planach realizacyjnych. Decyzja ta, po myśli ust. 3 ww. artykułu, stanowi podstawę do dokonania wpisu w księdze wieczystej.
Przepis ten umożliwiał zatem regulację stanów prawnych gruntów będących w posiadaniu m.in. osób prawnych, które na dzień 1 sierpnia 1988 r. nie posiadały dokumentów potwierdzających tytuł prawny do gruntu. Przy czym jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, decyzja w tym przedmiocie mogła być wydana także mimo niezłożenia przez uprawniony podmiot wniosku. Zaś samo jego złożenie przed 31 grudnia 1988 r. (a taka sytuacja zaistniała w rozpoznawanej sprawie), nie prowadzi do braku możliwości wydania przez uprawniony organ decyzji na podstawie art. 80 ust. 2 u.g.g. i ma jedynie to znaczenie, że uprawniało - z mocy art. 87 ust. 4 ww. ustawy w jej pierwotnym brzmieniu - do zwolnienia z pierwszej opłaty, stanowiącej wielokrotność opłat rocznych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 marca 2011 r. sygn. akt I OSK 663/10, Lex nr 1079798).
W okolicznościach faktycznych sprawy istota sporu sprowadza się do czterech aspektów: czy norma zawarta w ww. przepisie mogła być stosowana do spółdzielni mieszkaniowej będącej następcą prawnym spółdzielni, która posiadała nieruchomość w dacie 1 sierpnia 1980 r., czy miała zastosowanie do gruntu zabudowanego, czy prawnie dopuszczalne było nieodpłatne przeniesienie własności budynków posadowionych na gruncie oddawanym w użytkowanie wieczyste, a także czy w sprawie rozstrzyganej na gruncie art. 80 ust. 2 u.g.g., znajdowała zastosowanie regulacja z art. 47 ust. 4 tej ustawy, ustanawiający zakaz użycia nieruchomości na inny cel niż określony w decyzji wywłaszczeniowej.
Odnosząc się do pierwszego z tych aspektów zauważyć należy, iż o ile istotnie decyzja wydawana w trybie ww. przepisu może co do zasady nastąpić wyłącznie na rzecz posiadacza gruntu w dacie w nim określonej, co wyklucza jego stosowanie w stosunku do następców prawnych posiadacza (por. wyrok Naczelnego Sadu Administracyjnego z 27 września 1993 r. I SA 1984/02 ONSA 1994/4/142). To niemniej – jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych - zasada ta nie powinna odnosić się do spółdzielni powstałej w następstwie podziału spółdzielni. Taką zaś jest [...] Spółdzielnia [...]- powstała z podziału [...] Spółdzielni [...], mającego miejsce w dniu [...] czerwca 1990 r. Przyjąć bowiem należy, że na powstałą spółdzielnie przechodzi uprawnienie z art. 80 ust. 2 u.g.g., o ile istniało ono w chwili podziału spółdzielni. Wynika to z unormowania zawartego w art. 111 zd. pierwsze ustawy z 16 września 1982 r. – Prawo spółdzielcze – Dz.U. z 2013 r., poz. 1443 ze zm. (por. wyrok Wojewódzkiego Sąd Administracyjny w Warszawie z 1 czerwca 2010 r. sygn. akt. I SA/Wa 1962/090, Lex nr 648409, wydany na tle sprawy o stwierdzenie nieważności w części tej samej decyzji Zarządu Gminy [...]). Nie ma racji zatem skarżący, że w uwłaszczenie ww. Spółdzielni ze względu na to, iż nie dotyczy podmiotu, który w dniu 1 sierpnia 1988 r. władał nieruchomością jako posiadacz, rażąco narusza art. 80 ust. 2 u.g.g
Samo natomiast władanie nieruchomością oznaczoną jako działka nr [...] z obrębu [...] przez poprzednika prawnego Spółdzielni w ww. dacie nie zostało skutecznie zakwestionowane. Za akt sprawy wynika przy tym, że nie było ono oparte wówczas na tytule prawnym - co z kolei pośrednio przyznawał sam inicjator postępowania uwłaszczeniowego i jego następca (vide pisma Spółdzielni z 15 września 1989 r. i 8 kwietnia 1993 r. ). W tym stanie rzeczy podjęcie na tej podstawie przez Zarząd Gminy w dniu [...] września 1997 r. decyzji, zmienionej następnie częściowo decyzją z [...] grudnia 1997 r., o ustanowieniu na rzecz [...] Spółdzielni [...] użytkowania wieczystego do gruntu tej nieruchomości nie naruszało ww. przepisu, a tym bardziej nie naruszało go w sposób rażący, w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Z akt sprawy nie wynika również by była ona obarczona jakąkolwiek inną wadą o której mowa w § 1 tegoż artykułu.
Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie nie podziela poglądu wyrażonego w przywołanych w skardze orzeczeniach Sądu Najwyższego, wedle którego omawianą regulacją nie mogły być objęte grunty zabudowane. Wprawdzie przepis art. 80 ust. 2 u.g.g. w swoim literalnym brzmieniu nie zawiera wprost rozstrzygnięcia co do losów budynków i innych urządzeń znajdujących się na gruncie przekazywanym w użytkowanie wieczyste, niemniej nie może to prowadzić do wniosku, że grunty zabudowane spod jego działania zostały wyłączone. Nie można wszak przy jego interpretacji pomijać okoliczności, że przewiduje on różne formy regulacji stanu prawnego nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa lub gminy. Wśród nich zaś przeważają takie formy jak zarząd i użytkowanie, w ramach których nie może dojść do przeniesienia własności obiektów znajdujących się na gruncie, co mogło być zasadniczym czynnikiem determinującym przyjęte przez ustawodawcę brzmienie przepisu. Uwzględniając zatem tę okoliczność, jak też racjo legis przepisu (jakim było uporządkowanie istniejących na nieruchomościach stanów prawnych), kategoryczne formułowanie poglądu o braku możliwości jego zastosowania do gruntów niezabudowanych jest zbyt daleko idące. Tym bardzie, że z punktu widzenia założonego celu ustawowego trudno by znaleźć uzasadnienie dla takiego wyłączenia. Zwłaszcza jeśli zestawi się omawiane unormowanie z innymi rozwiązaniami prawnymi o charakterze uwłaszczeniowym, gdzie tego rodzaju wyłączeń nie tylko nie zawarto, ale wprost materię odnoszącą się do przenoszenia własności budynków i urządzeń posadowionych na gruncie uregulowano (por. np. art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości – Dz.U. Nr 79, poz. 464 ze zm.).
Nie uprawnione jest również wnioskowanie o rażącym naruszeniu prawa (tu art. 20 u.g.g.) poprzez nieodpłatne przeniesienie własności znajdujących się na gruncie budynków, a nie ich sprzedaży za oznaczoną cenę. Przy ocenie tego zagadnienia, nie sposób abstrahować od tego, że budynki te wybudowane zostały ze środków własnych Spółdzielni za zezwoleniem właściwego organu nadzoru budowlanego. Powyższe wynika wprost z treści decyzji Zarządu Gminy i nie jest przez strony kwestionowane. W takiej zaś sytuacji nie ma, w ocenie Sądu, podstaw by przy przenoszeniu własności tak wzniesionych obiektów stosować odmienne zasady niż ma to miejsce w przypadku uwłaszczenia spółdzielni dokonywanego w drodze umowy zawartej w trybie art. 88 a u.g.g., gdzie w ust 2 expressis verbis przewidziano, iż następuje to nieodpłatnie. Nieodpłatne przeniesienie własności budynków i urządzeń znajduje także uzasadnienie w treści rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 lipca 1991 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 72, poz. 31 ze zm.), gdzie w § 36a zobligowano organ do zaliczenia na poczet ceny sprzedaży domu - na wniosek nabywcy - nakładów poniesionych na: 1) remont kapitalny domu lub lokalu, 2) przebudowę strychu lub innego pomieszczenia na lokal będący przedmiotem sprzedaży, 3) budowę lokalu w ramach nadbudowy lub rozbudowy domu. Można zaś wyobrazić sobie sytuację, że wartość tych nakładów (po ich waloryzacji) będzie przekraczać lub stanowić równowartość samego nabywanego budynku. Wprawdzie § 36a rozporządzenie nie dotyczy wprost sytuacji przewidzianej w art. 80 ust. 2 u.g.g., niemniej wyraża on ogólniejszą zasadę, przyjętą w ramach gospodarowania gruntami Skarbu Państwa i gminy, zgodnie z którą w wypadku przejścia własności obiektu w związku z oddaniem gruntu w użytkowanie wieczyste, powinno się uwzględniać przy ustalaniu należność za ten obiekt nakłady poczynione przez przyszłego użytkownika wieczystego. W tej sytuacji formułowane w tym kontekście zarzuty skargi uznać należy za chybione.
Nie ma wreszcie żadnych podstaw do twierdzenia, że przy wydaniu kontrolowanej w postępowaniu nadzorczym decyzji doszło do naruszenia art. 47 ust. 4 u.g.g. Jak słusznie bowiem podniosło Kolegium, w sprawie o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego w trybie przewidzianym w art. 80 ust. 2 u.g.g. - a w konsekwencji także w postępowaniu nieważnościowym dotyczącym wydanej na tej podstawie decyzji - nie mogą być badane przesłanki dotyczące zwrotu nieruchomości. Niewykorzystanie zaś nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu przy jednoczesnym braku wniosku o jej zwrot (taki wniosek skarżący złożył dopiero w roku 2006), samo przez się nie stanowi przeszkody uwłaszczenia. Niezależnie od powyższego godzi się zwrócić uwagę, że zakaz użycia nieruchomości wywłaszczonej na inne cele niż określone w decyzji o wywłaszczeniu, o którym stanowi art. 47 ust. 4 u.g.g., dotyczy sytuacji zmiany celu korzystania z nieruchomości wywłaszczonej, a więc zmiany jakościowej w stosunku do celu określonego w decyzji o wywłaszczeniu, a nie to czy jest on realizowany w ramach określonej formy prawnej władania nieruchomością. Z tego względu także ten zarzut uznać należy za nietrafny.
Skoro zatem kontrolowanej decyzji Zarządu Gminy [...] nie można postawić zarzuty, by była ona wydana z rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., to odmowa stwierdzenia jej nieważności, o czym ostatecznie Kolegium orzekło w decyzji z [...] kwietnia 2015 r. , odpowiada prawu.
Wbrew zarzutom skargi stan faktyczny sprawy (w zakresie odnoszącym się do tej części decyzji która dotyczy działki nr 6) w elementach kluczowych z punktu widzenia podjętego rozstrzygnięcia został ustalony prawidłowo i znajduje oparcie w zgromadzonych w aktach dokumentach. Przyczyny zaś, z powodu których nie stwierdzono w ww. zakresie nieważności kontrolowanej decyzji uwłaszczeniowej - po uprzednim uchyleniu na zasadzie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. wydanej przy pierwszym rozpoznaniu decyzji nadzorczej z 22 stycznia 2014 r - wyeksponowane zostały w uzasadnieniu decyzji Kolegium w sposób wystarczający, umożliwiając tym samym zrekonstruowania racji decyzyjnych, którymi organ ów się kierował. Z tego względu czynienie mu zarzutu naruszenia art. art.: 7, 77 § 1 k.p.a. nie znajduje usprawiedliwionych podstaw. Tym bardziej, że zarzuty zgłaszane w tym kontekście nie dotyczyły w istocie nieadekwatnych do obiektywnie istniejącej rzeczywistości ustaleń stanu faktycznego, ale nieprawidłowej subsumcji tych ustaleń do norm prawa materialnego. Tych zaś zarzutów Sąd nie podzielił.
Kwestia natomiast spełnienia przesłanek uwłaszczenia Spółdzielni [...] nieruchomością oznaczoną jako działka ewidencyjne nr [...], nie mogła stanowić przedmiotu rozważań Sądu, a to wobec braku legitymacji skarżącego, do skutecznego kwestionowania w tym zakresie podjętego przez Kolegium rozstrzygnięcia.
Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło