II OSK 985/16
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2017-12-13
Skład orzekający: Marzenna Linska-Wawrzon, Teresa Kobylecka, Kazimierz Bandarzewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ wydający decyzję o warunkach zabudowy ma obowiązek uzgodnienia jej z konserwatorem zabytków, jeśli teren objęty jest ochroną konserwatorską, czy też może samodzielnie ocenić zgodność inwestycji z przepisami o ochronie zabytków?Ratio decidendi
Organ wydający decyzję o warunkach zabudowy ma obowiązek uwzględnić przepisy odrębne, w tym dotyczące ochrony zabytków, już na etapie analizy wniosku. Nie jest konieczne formalne uzgodnienie z konserwatorem zabytków, jeśli organ samodzielnie stwierdzi niezgodność inwestycji z przepisami o ochronie zabytków, co stanowi wystarczającą podstawę do odmowy ustalenia warunków zabudowy.Stan faktyczny
Spółka złożyła wniosek o ustalenie warunków zabudowy dla wolnostojącej tablicy reklamowej. Organy administracji odmówiły ustalenia warunków zabudowy, wskazując na niezgodność z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (ład przestrzenny, dobre sąsiedztwo) oraz z przepisami o ochronie zabytków. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę spółki. Spółka wniosła skargę kasacyjną, zarzucając organom naruszenie przepisów dotyczących ochrony zabytków i procedury uzgodnień.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon (spr.) Sędziowie NSA Teresa Kobylecka del. WSA Kazimierz Bandarzewski Protokolant sekretarz sądowy Agata Putkowska po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2017 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej [...] S.A. z siedzibą w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 9 grudnia 2015 r. sygn. akt II SA/Po 879/15 w sprawie ze skargi [...] S.A. z siedzibą w Warszawie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia warunków zabudowy oddala skargę kasacyjną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 9 grudnia 2015 r., sygn. akt II SA/Po 879/15, oddalił skargę [...] S.A. z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] czerwca 2015 r. w przedmiocie odmowy ustalenia warunków zabudowy.
Wyrok wydany został w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
Prezydent Miasta Poznania decyzją z dnia [...] grudnia.2014 r., na podstawie art. 59 ust. 1 i 2 oraz art. 60 ust. 1 w zw. z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 267 ze zm., dalej "u.p.z.p."), po rozpatrzeniu wniosku [...] S.A. (dalej [...]) z siedzibą w Warszawie, odmówił ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na zalegalizowaniu wolnostojącej tablicy reklamowej o wymiarach 5,04 x 2,38 m z fundamentem trwale związanym z gruntem (numer nośnika [...]), przewidzianej do realizacji na dz. nr ewid. [...], położonej w P. na [...].
W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, iż w celu przeprowadzenia oceny istniejącego już ładu przestrzennego, wyznaczono wokół działki budowlanej, której dotyczy wniosek o ustalenie warunków zabudowy, obszar analizowany i przeprowadzono na nim analizę funkcji oraz cech zabudowy i zagospodarowania terenu w zakresie warunków określonych w art. 61 ust. 1 u.p.z.p. Obszar analizowany wyznaczono w promieniu 99 m od granic terenu objętego wnioskiem zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobu ustalenia wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego przy minimalnej odległości, jaką wyznacza się dla działki o szerokości frontu 33 m. W obszarze analizowanym znalazły się nieruchomości położone przy ul. [...]. Jedynie na terenie inwestycji ([...]) oraz przy ul. [...] reklamy zamieszczone są na nośnikach reklamowych wolnostojących. Na pozostałych nieruchomościach umieszczone są na ścianach czy elewacjach budynków. Na podstawie wyników analizy urbanistycznej oraz zebranych opinii organ stwierdził się, że legalizacja samowolnie usytuowanej wolnostojącej tablicy reklamowej o wymiarach 5,04 x 2,38m z fundamentem trwale związanym z gruntem (numer nośnika [...]), położonej na dz. nr ewid. [...], jest niezgodna z przepisami art. 61 ust. 1 pkt 1 i pkt. 5 u.p.z.p.
Obszar analizowany stanowi przede wszystkim śródmiejska zabudowa kwartałowa, stąd budynki tworzą zwartą zabudowę pierzejową zlokalizowaną wzdłuż ulic. W przestrzeni miastotwórczej występują obok budynków także inne elementy zagospodarowania terenu, takie jak: zieleńce, pomniki, tablice informacyjne i szyldy reklamowe na ścianach budynków. W ramach tak postrzeganego śródmieścia dopuszczalne są urządzenia reklamowe i informacyjne, ale w formie charakterystycznej dla zabudowy ścisłego centrum. Elementem dominującym w tej części miasta jest ścisła zabudowa pierzejowa, w ramach której wszelkiego rodzaju szyldy reklamowe i inne tablice informacyjne są sytuowane na ścianach budynków, ewentualnie na słupach miejskiej przestrzeni informacyjnej. Cechą niepożądaną i nie kontynuującą cechy zagospodarowania terenu jest lokalizacja wolno stojących nośników reklamowych w miejscu docelowej zabudowy pierzejowej. Skoro generalną zasadą w śródmieściu jest zabudowa pierzejowa, występująca wzdłuż ulic oraz placów miejskich, to w konsekwencji musi być również takie zagospodarowanie terenu przez elementy uzupełniające (np. skwery, mała architektura, itp.), które współistnieją z dominującym układem przestrzennym. Wyklucza się lokalizację wszelkich urządzeń i budowli w miejscach będących kontynuacją pierzei ulicy.
Zdaniem organu inwestycja jest również niezgodna z przepisami odrębnymi – art. 36 ust. 1 pkt 11 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Miejski Konserwator Zabytków w piśmie z dnia 16 października 2013 r. wskazał, że przedmiotowy teren objęty jest szczególną ochroną konserwatorską na podstawie wpisu do rejestru zabytków strefy urbanistyczno-architektonicznej centrum miasta P. (decyzja nr [...] z dnia [...].03.1980 r.). Umieszczenie w tym miejscu wielkoformatowego nośnika reklamowego jest ponadto sprzeczne z zasadami polityki konserwatorskiej, mającymi przede wszystkim na celu zapewnienie zabytkom warunków trwałego zachowania w ich historycznym kontekście., a także zasadami sformułowanymi w Międzynarodowej Karcie Miast Historycznych, Waszyngton 1987, pkt 2 (ICOMOS). W piśmie z dnia 20 sierpnia 2014 r. Miejski Konserwator Zabytków argumentował, iż przedmiotowy nośnik reklamowy wpływa niekorzystnie na zabytkowe otoczenie, wprowadzając chaos przestrzenno-wizualny i przyczyniając się do obniżenia walorów urbanistycznych objętego ochroną konserwatorską zabytkowego zespołu urbanistyczno-architektonicznego, stanowiącego zabytek w rozumieniu art. 3 ust. 12 ww. ustawy.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu, po rozpatrzeniu odwołania [...] S.A., decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
Kolegium stwierdziło, na podstawie wyników przeprowadzonej w toku postępowania analizy urbanistycznej oraz zebranych opinii, że legalizacja samowolnie usytuowanej wolnostojącej tablicy reklamowej jest niezgodna z przepisami art. 61 ust. 1 pkt 1 i pkt. 5 u.p.z.p. W tym zakresie Kolegium podzieliło w całości argumentację organu I instancji.
Kolegium ponadto wskazało, iż Miejska Pracownia Urbanistyczna pismem z dnia 17 października 2013 r. poinformowała, że lokalizacja na wnioskowanej nieruchomości wolnostojącej tablicy reklamowej o wymiarach 5,04 x 2,38 m (nr nośnika 49656), jest sprzeczna z przyjętymi ustaleniami w projekcie m.p.z.p. "Plac Wiosny Ludów". W związku z pracami nad tym planem postanowieniem z dnia 22 października 2013 r. Prezydent Miasta Poznania zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia zabudowy dla przedmiotowej inwestycji, które podjął postanowieniem z dnia 12 czerwca 2014 r. Kolegium podało również, że zgodnie z orzecznictwem administracyjnym decyzja o odmowie ustalenia warunków zabudowy nie powinna być uzgadniana z właściwym konserwatorem zabytków, ponieważ tylko decyzja pozytywna ingeruje w istniejący stan zagospodarowania przestrzennego.
Kolegium stwierdziło, iż organ I instancji w sposób precyzyjny wyjaśnił dlaczego wnioskowane przedsięwzięcie budowlane nie kontynuuje cech zagospodarowania obszaru analizowanego (art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p.). Kolegium w tym miejscu dodatkowo wskazało na wyrok WSA w Poznaniu z dnia 8 sierpnia 2013 r. sygn. akt II SA/Po 462/13, gdzie wyjaśniono, iż fakt, że na działce objętej wnioskiem znajdują się już słupy z banerami reklamowymi, nie może przesądzać o fakcie spełniania przesłanek, o jakich mowa w art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p., brak jest bowiem podstaw do uznania, aby sposób zabudowy nieruchomości, na której ma zostać zrealizowana inwestycja, przesądzał o sposobie zabudowy występującej na analizowanym terenie. Jest to o tyle istotne, że jak wynika ze sporządzonej analizy, a w szczególności jej części opisowej, na terenie analizowanym nie występującą skupiska reklam, zbliżone do skupiska występującego na nieruchomości objętej wnioskiem, obejmujące również reklamy na słupach betonowych. Przyjęcie twierdzenia skarżącej, że fakt zabudowy nośnikiem reklamowym nieruchomości objętej wnioskiem powoduje, że możliwe jest wydanie kolejnej decyzji o warunkach zabudowy, prowadziłby do absurdalnego wniosku, że skoro na działce objętej wnioskiem znajduje się już słup reklamowy, to możliwe jest zabudowanie jej dowolną ilością słupów, gdyż będzie stanowiło to kontynuację zabudowy występującej na danym terenie.
Spółka [...] w skardze na powyższa decyzję zarzuciła naruszenie:
1. art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p. poprzez błędne uznanie, iż przedmiotowa inwestycja nie kontynuuje funkcji terenu i nie stanowi tzw. dobrego sąsiedztwa,
2. art. 36 ust. 1 pkt 11 ustawy z 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami w zw. z art. 61 ust. 1 pkt 5 u.p.z.p. poprzez błędne uznanie, iż inwestycja Skarżącej nie może zostać posadowiona na terenie zabytkowym będącym pod ochroną konserwatora zabytków.
SKO w Poznaniu w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku podzielił stanowisko organów obu instancji o braku spełnienia warunku określonego przepisem art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p. Na terenie działki nr 1 posadowione są nośniki reklamowe, a każdy z nich powstał w warunkach samowoli budowlanej (o czym orzekano w sprawie sygn. akt II SA/Po 881/15). Sąd stwierdził, że co do zasady punktem odniesienia dla inwestycji, której dotyczy wniosek o ustalenie warunków zabudowy, może być wyłącznie zabudowa legalna, co wyklucza uwzględnienie drugiego z nośników reklamowych na działce nr 1 na potrzeby sporządzonej analizy urbanistycznej. Sąd zwrócił uwagę, że w takim przypadku należy mieć na uwadze, że postępowanie prowadzone było na potrzeby legalizacji jednego z tych nośników reklamowych na działce nr ewid. 1. Z punktu widzenia zasad i celów postępowania uregulowanego w u.p.z.p. należy ocenić nie tylko to, czy dana zabudowa jest do pogodzenia z istniejącymi na danym terenie warunkami urbanistycznymi, ale również, czy i w jaki sposób będzie ona kształtować zasady ładu przestrzennego na tym terenie w przyszłości, gdyby doszło do zalegalizowania przedmiotowego nośnika reklamowego. Należy bowiem mieć na uwadze, że ustalenie warunków zabudowy dla każdego z tych dwóch nośników reklamowych na działce o nr ewid. 1 otworzyłoby drogę do wprowadzania do przestrzeni nowych elementów, niepożądanych z uwagi na istniejące uwarunkowania i nie do pogodzenia z potrzebą ochrony historycznego układu urbanistycznego i architektonicznego. Zasada dobrego sąsiedztwa, wynikająca z art. 61 u.p.z.p., wymaga dostosowania nowej zabudowy do wyznaczonych przez zastany w danym miejscu stan dotychczasowej zabudowy, cech i parametrów o charakterze urbanistycznym (zagospodarowanie obszaru) i architektonicznym (ukształtowanie wzniesionych obiektów). Wyznacznikiem spełnienia ustawowego wymogu są zatem faktyczne warunki panujące do tej pory na konkretnym obszarze. Jednocześnie, w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy ocenie podlega nie tylko funkcja danego obiektu, ale przede wszystkim rodzaj zabudowy. W pełni uzasadnione jest stanowisko SKO w Poznaniu, iż ustalenie warunków zabudowy dla każdego z tych nośników reklamowych na działce nr [...] spowoduje, że będziemy mieć do czynienia z zabudową grupową wolnostojących nośników reklamowych o określonych parametrach i zlokalizowanych na słupach z fundamentem trwale związanym z gruntem, jaka nie występuje w obszarze analizowanym. Na terenie analizowanym nie występują skupiska reklam, zbliżone do skupiska występującego na nieruchomości objętej wnioskiem (dz. nr 1), którego elementem są dwie reklamy na słupach betonowych a obok trzecia, co do której rozpoznano w tut sądzie skargę w sprawie II SA/Po 880/15 (również w zakresie ustalenia warunków zabudowy w związku z toczącym się postępowaniem legalizacyjnym). Co prawda na obszarze objętym analizą urbanistyczną – na działce nr 2, znajduje się legalnie posadowiony wolno stojący nośnik reklamowy, lecz jest to jedyny legalny obiekt tego rodzaju. Odniesienia dla przedmiotowej inwestycji nie mogą natomiast stanowić szyldy reklamowe i tablice zamieszczone na budynkach, bowiem nie stanowią obiektów budowlanych w rozumieniu ustawy Prawo budowlane i dla ich zamieszczenia nie jest wymagane ustalenie warunków zabudowy. Określony w art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p. wymóg dobrego sąsiedztwa nie został zatem w tym przypadku spełniony, zatem w tym zakresie zarzuty skargi Sąd uznał za nieuzasadnione. Przedmiotowy nośnik reklamowy zakłóca ład architektoniczny zabudowy pierzejowej. Brak spełnienia choćby jednej z przesłanek wskazanych w art. 61 ust. 1 u.p.z.p. jest wystarczający do wydania decyzji odmownej. Zgodnie z tym przepisem wydanie pozytywnej decyzji o warunkach zabudowy jest możliwe w wypadku łącznego spełnienia wskazanych w nim warunków.
Sąd podzielił również stanowisko organów obu instancji, iż wydanie decyzji o warunkach zabudowy dla spornego nośnika reklamowego jest niemożliwe z uwagi na nie spełnienie warunku z art. 61 ust. 1 pkt 5 u.p.z.p. Katalog przepisów odrębnych, przez których pryzmat, zgodnie z art. 61 ust. 1 pkt 5 u.p.z.p., dokonywana jest ocena zgodności zamierzenia inwestycyjnego, zależy od położenia terenu będącego przedmiotem ustaleń. Do przepisów tych niewątpliwie zaliczyć należy regulacje dotyczące ochrony zabytków. Tym samym w sytuacji, gdy teren, na którym inwestycja jest planowana, objęty jest ochrona konserwatorską, już na etapie ustalenia warunków zabudowy ocenie podlega, czy możliwe jest ustalenie warunków zabudowy dla jej realizacji (lub legalizacji). Objęcie historycznego układu urbanistycznego ochroną konserwatorską poprzez jego wpisanie do rejestru zabytków nie oznacza zakazu dokonywania przy nim jakichkolwiek zmian. Dopuszczalne jednakże jest podejmowanie przy takim zabytku wyłącznie takich działań, które nie będą skutkowały trwałym uszczerbkiem dla chronionych wartości tego zabytku – także w aspekcie zasad kształtowania ładu urbanistycznego. Z brzmienia przepisu art. 36 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami wynika, że nie wszystkie działania przy zabytku wymagają pozwolenia konserwatora zabytków, ale tylko takie, które mogłyby prowadzić do naruszenia substancji lub zmiany wyglądu zabytku wpisanego do rejestru. Sąd uznał za prawidłowe stanowisko organów obu instancji, iż realizacja nośnika reklamowego o parametrach 5,04 x 2,38 m z fundamentem trwale związanym z gruntem, zmienia strukturę przestrzenną układu urbanistycznego i co do zasady realizacja takiej inwestycji wymagałaby pozwolenia organu ochrony zabytków.
Przytoczona w uzasadnieniu decyzji organu I instancji ocena służb konserwatorskich, co do możliwości posadowienia nośnika reklamowego na danym terenie, jest elementem stanowiska organu wydającego decyzję. Na podstawie art. 96 ust. 2 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami wojewoda na wniosek wojewódzkiego konserwatora zabytków, może powierzyć, w drodze porozumienia, prowadzenie niektórych spraw z zakresu swojej właściwości, w tym wydawanie decyzji administracyjnych, gminom i powiatom, a także związkom gmin i powiatów, położonym na terenie województwa. Na mocy porozumienia z dnia 18 listopada 2003 r. zawartego pomiędzy Wojewodą Wielkopolskim a Prezydentem Miasta Poznania (Dz.U. Woj. Wielkopolskiego z 1 grudnia 2003 r. Nr 184, poz. 3434) sprawy z zakresu właściwości Wielkopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków na terenie Miasta Poznania wykonuje Miejski Konserwator Zabytków, działający na podstawie upoważnienia Prezydenta Miasta Poznania (§ 4 ust. 1 porozumienia). Oznacza to, że Miejski Konserwator Zabytków znajduje się bezpośrednio w strukturze organizacyjnej podległej Prezydentowi Miasta, a więc organu wydającego decyzją o warunkach zabudowy. W powyższym świetle argumenty podniesione w piśmie z dnia 20 lipca 2012 r., dotyczące naruszenia przez planowaną inwestycję walorów zabytkowych i historycznych obszaru objętego ochroną zabytków uznać należało, za dodatkowe okoliczności świadczące o tym, że planowana inwestycja nie stanowi kontynuacji zabudowy i cech terenu występującego na analizowanym terenie. Sąd podkreślił, że niewątpliwie, zgodnie z art. 4 pkt. 6 oraz art. 19 ust. 1a ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, okoliczności powyższe powinny zostać uwzględnione w ramach prowadzonego postępowania w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy.
W ramach przedmiotowego postępowania uzyskano stanowisko Miejskiego Konserwatora Zabytków w Poznaniu, który w pismach z dnia 16 października 2013 r. oraz z dnia 16 września 2014 r. i z dnia 20 sierpnia 2014 r., sprzeciwił się posadowieniu przedmiotowego nośnika reklamowego na terenie działki nr ewid. [...], położonej w P. na [...]. Przedmiotowy teren objęty jest szczególną ochroną konserwatorską na podstawie wpisu do rejestru zabytków strefy urbanistyczno-architektonicznej centrum miasta Poznania (decyzja nr [...] z dnia [...].03.1980 r.), a wnioskowana inwestycja narusza art. 36 ust. 1 pkt 11 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Konserwator Zabytków uznał, iż przedmiotowy nośnik reklamowy wpływa niekorzystnie na zabytkowe otoczenie, wprowadzając chaos przestrzenno-wizualny i przyczyniając się do obniżenia walorów urbanistycznych objętego ochroną konserwatorską zabytkowego zespołu urbanistyczno-architektonicznego, stanowiącego zabytek w rozumieniu art. 3 ust. 12 ww. ustawy. Sąd podzielił stanowisko organów administracji, zgodnie z którym przedmiotowa sprawa została wyjaśniona przez organy w dostateczny sposób, a wydanie warunków zabudowy jest niemożliwe z uwagi na przeprowadzoną ocenę sprawy w aspekcie zgodności z przepisami odrębnymi oraz zasadami kształtowania ładu przestrzennego.
Z tych względów Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.
[...] S.A. z siedzibą w Warszawie w skardze kasacyjnej do powyższego wyroku wniosła o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Poznaniu oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego:
art. 4 pkt 6 oraz art. 19 ust. 1a ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (dalej "ustawa o ochronie zabytków") poprzez błędną wykładnię, polegającą na tym, że przyznaje się organowi I i II instancji prawo do wydania decyzji odmawiającej ustalenia warunków zabudowy z powołaniem się na przepisy dotyczące ochrony zabytków z pominięciem właściwych w tym zakresie organów ochrony zabytków,
art. 61 ust 1 pkt 5 u.p.z.p. poprzez jego błędną interpretację polegającą na tym, że WSA przyjęło, iż w sytuacji, gdy teren, na którym inwestycja jest planowana, objęty jest ochroną konserwatorską, już na etapie ustalania warunków zabudowy ocenie podlega, czy możliwe jest ustalenie warunków zabudowy dla jej realizacji lub legalizacji, bez pozostawienia tej kwestii do rozstrzygnięcia przez właściwy organ ochrony zabytków (tj. wojewódzki konserwator zabytków lub przez Miejski Konserwator Zabytków w Poznaniu).
art. 53 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 w zw. z art. 64 ust. 1 u.p.z.p. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające de facto na pominięciu przez procedury uzgadniania decyzji w sprawie warunków zabudowy z Miejskim Konserwatorem Zabytków w Poznaniu.
Zarzucono również naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy – art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 ust. 1 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie przy ustalaniu stanu faktycznego sprawy, że organ I instancji wydający decyzję w sprawie warunków zabudowy ma obowiązek uzgodnienia przedmiotowej decyzji z właściwym konserwatorem zabytków, a konserwator zabytków winien w tym zakresie wydać – stosownie do art. 53 ust. 5 w zw. z art. 64 u.p.z.p. postanowienie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania, której przesłanki określone zostały w § 2 wymienionego przepisu.
Wobec niestwierdzenia przyczyn nieważności, skargę kasacyjną należało rozpoznać w granicach przytoczonych w niej podstaw
W pierwszej kolejności należy zaznaczyć, że wszystkie zarzuty kasacyjne koncentrują się na jednym zagadnieniu związanym z tym, że organy orzekające w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla konstrukcji wsporczej nośnika wielkoformatowej tablicy reklamowej dokonały samodzielnej oceny w przedmiocie niezgodności lokalizacji spornego obiektu z wymogami wynikającymi z ochrony konserwatorskiej, obowiązującej na danym terenie, podczas gdy – według Spółki – konieczne było w takim przypadku przeprowadzenie procedury uzgodnieniowej z właściwym konserwatorem zabytków.
Sformułowanie zarzutów kasacyjnych wyłącznie w zakresie powiązanym z art. 61 ust. 1 pkt 5 u.p.z.p. nie mogło skutecznie podważyć zaskarżonego wyroku w sytuacji, gdy według oceny organów administracji oraz Sądu Wojewódzkiego podstawową przeszkodą do wydania pozytywnej decyzji było niespełnienie warunku z art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p. Mianowicie według wniosków przeprowadzonej w sprawie analizy urbanistyczno-architektonicznej zalegalizowanie wolnostojącego urządzenia reklamowego naruszałoby ład przestrzenny charakterystyczny dla śródmiejskiej zabudowy pierzejowej. Wyjaśniono, że dotychczasowy stan zabudowy centrum miasta dopuszcza sytuowanie szyldów reklamowych i tablic informacyjnych na ścianach budynków lub na słupach miejskiej przestrzeni informacyjnej. W rezultacie stwierdzono, że wprowadzenie kolejnych wolnostojących nośników reklamowych na obszarze pierzejowej zabudowy śródmiejskiej nie stanowi kontynuacji istniejących cech zabudowy i zagospodarowania terenu znajdującego się w obszarze analizowanym, a tym samym dopuszczenie lokalizacji wnioskowanego obiektu naruszałoby zasadę dobrego sąsiedztwa.
Zaznaczyć należy, że samo niespełnienie przesłanki przewidzianej w art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p. było wystarczającą podstawą do wydania decyzji odmawiającej ustalenia warunków zabudowy w niniejszej sprawie.
Drugorzędne znaczenie miała natomiast okoliczność, że w sporządzonej analizie oraz decyzji wskazano dodatkowo na sprzeczność lokalizacji spornego obiektu z przepisami odrębnymi, wskazując na regulacje ustawy z 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Odnosząc się jednak do podstaw kasacyjnych, stwierdzić należy, że skarżąca niezasadnie zanegowała uprawnienie organu orzekającego w sprawie warunków zabudowy do badania dopuszczalności lokalizacji danego obiektu budowlanego w świetle przepisów odrębnych, w tym dotyczących ochrony zabytków. Zgodnie z art. 53 ust. 3 w zw. z art. 64 ust. 1 u.p.z.p., właściwy organ w postępowaniu związanym z wydaniem decyzji o warunkach zabudowy dokonuje analizy: (1) warunków i zasad zagospodarowania terenu oraz jego zabudowy, wynikających z przepisów odrębnych oraz (2) stanu faktycznego i prawnego terenu, na którym przewiduje się realizację inwestycji.
Z przytoczonego przepisu wyraźnie wynika, że przy rozpatrywaniu wniosku dotyczącego ustalenia warunków zabudowy organ ma obowiązek uwzględnić występujące na danym terenie uregulowania w zakresie ochrony konserwatorskiej. Obowiązkowym elementem postępowania wyjaśniającego jest sporządzenie analizy urbanistyczno-architektonicznej, która zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 26 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobu ustalania wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego – musi zawierać informacje dotyczące funkcji oraz cech zabudowy i zagospodarowania terenu w zakresie warunków, o których mowa w art. 61 ust. 1–5 u.p.z.p., a więc także dane wynikające z przepisów odrębnych. Skoro w decyzji ustalającej warunki zabudowy dla określonej inwestycji konieczne jest uwzględnienie ochrony zabytków nieruchomych i ich otoczenia (art. 19 ust. 1a ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami), to oczywistym jest, że w toku postępowania wyjaśniającego organ musi zgromadzić informacje o występujących na danym terenie uwarunkowaniach wynikających z przepisów odrębnych.
W świetle wymogu zbadania stanu faktycznego i prawnego terenu objętego analizą (art. 53 ust. 3 u.p.z.p.) organ administracji ma obowiązek uwzględnienia informacji o ustanowionej ochronie konserwatorskiej dla zabytków nieruchomych znajdujących się na danym obszarze. Tak właśnie się stało w niniejszej sprawie, w toku której organ pierwszej instancji wraz z analizą otrzymał pisma Miejskiego Konserwatora Zabytków zawierające zastrzeżenia, że lokalizacja przedmiotowego nośnika wpływa niekorzystnie na zabytkowe otoczenie wprowadzając chaos przestrzenno-wizualny i przyczyniając się do obniżenia walorów zabytkowego zespołu urbanistyczno-architektonicznego, stanowiącego zabytek. Sąd Wojewódzki w uzasadnieniu wyroku trafnie wskazał, że Miejski Konserwator Zabytków znajduje się bezpośrednio w strukturze organizacyjnej podległej Prezydentowi Miasta, a więc organu wydającego decyzję o warunkach zabudowy. Ponadto prawidłowo zaznaczył, że sprzeczność przedmiotowej inwestycji z wymogami podyktowanymi ochroną walorów zabytkowych danego obszaru potwierdzała dodatkowo, że planowana inwestycja nie spełnia warunku z art. 61 ust. 1 pkt 1, jak też pkt 5 u.p.z.p.
W takim stanie rozpatrywanej sprawy za chybione należało uznać stanowisko skarżącej co do konieczności przeprowadzenia formalnej procedury uzgodnienia decyzji z właściwym konserwatorem zabytków. Jeżeli organ pierwszej instancji stwierdził na podstawie art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p. przeszkodę do ustalenia warunków zabudowy dla wnioskowanego obiektu budowlanego, to nie miał obowiązku dokonywania uzgodnienia w trybie art. 53 ust. 4 pkt 2 u.p.z.p.
Z tych wszystkich względów skarga kasacyjna, jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw, podlegała oddaleniu zgodnie z art. 184 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło