I OZ 1640/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Bożena Popowska po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia S. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 15 października 2015 r., sygn. akt II SA/Bk 638/15 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi S. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia cofniętego uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z 15 października 2015 r., sygn. akt II SA/Bk 638/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku odrzucił skargę S. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia cofniętego uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi. W motywach rozstrzygnięcia Sąd wskazał, że w dniu 4 lutego 2015 r. zaskarżona decyzja Kolegium została doręczona pełnoletniemu domownikowi – siostrze skarżącego – G. Z., na wskazany w aktach sprawy adres skarżącego. Decyzja zawierała prawidłowe pouczenie o przysługującym stronie prawie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, za pośrednictwem organu, w terminie 30 dni od daty jej doręczenia. Zgodnie z art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako "P.p.s.a."), termin do wniesienia skargi upływał 6 marca 2015 r. Tymczasem skargę na powyższą decyzję skarżący złożył dopiero w dniu 15 września 2015 r., a więc po upływie 30-dniowego terminu zakreślonego w powyższym przepisie. Z tych względów Sąd I instancji orzekł o jej odrzuceniu, na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 i § 3 P.p.s.a. Zażalenie na powyższe postanowienie wywiódł S. M. zarzucając Sądowi I instancji naruszenie art. 43 K.p.a. poprzez nieprawidłowe uznanie, że zostały spełnione zawarte w tym przepisie przesłanki doręczenia pisma dorosłemu domownikowi. W oparciu o powyższy zarzut skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do złożenia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] lutego 2015 r. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że G. Z. nie jest jego siostrą ani domownikiem. Na dowód powyższego załączył oświadczenie ww. oraz kserokopię jej dowodu osobistego. Wskazał, że G. Z. nie przekazała mu przesyłki zawierającej decyzję SKO w Ł. Dopiero w dniu 18 sierpnia 2015 r., w trakcie wizyty w Kolegium, dowiedział się o wydaniu decyzji z 3 lutego 2015 r. W tym dniu wydano mu kserokopię ww. decyzji. Zdaniem strony, od tego dnia winien być liczony termin do złożenia skargi na tę decyzję. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Istota sprawy sprowadza się do rozstrzygnięcia o prawidłowości zastępczego doręczenia stronie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2015 r. Sąd pierwszej instancji przyjął, iż sporna korespondencja została prawidłowo doręczona za pośrednictwem G. Z. - siostry i dorosłego domownika skarżącego. Skarżący kwestionuje prawidłowość tego doręczenia podnosząc, że G. Zi. nie jest jego siostrą ani domownikiem i nie przekazała mu powyższej korespondencji. W postępowaniu administracyjnym zasadą jest doręczanie pism osobom fizycznym do rąk własnych (tzw. doręczenie właściwe). Wyjątkiem od tej zasady są tzw. doręczenie zastępcze uregulowane w art. 43 i 44 K.p.a. Art. 43 K.p.a. określa komu i w jak sposób powinno nastąpić skuteczne doręczenie zastępcze. Zgodnie z tym przepisem, w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania. Ustawodawca, regulując w art. 43 K.p.a. tryb doręczenia pośredniego, określił kilka przesłanek, których łączne spełnienie umożliwia zastosowanie tej instytucji. Jednym z takich wymogów jest nieobecność adresata w mieszkaniu. Drugim istotnym warunkiem jest oddanie pisma za pokwitowaniem do rąk wskazanych osób, to jest dorosłego domownika, sąsiada lub dozorcy domu. Pojęcie "dorosłego domownika" nie zostało w art. 43 K.p.a. zdefiniowane. W orzecznictwie i doktrynie zgodnie jednak przyjmuje się, że termin "dorosły" w rozumieniu art. 43 k.p.a. oznacza to samo co "pełnoletni". Dominuje też pogląd, że status "domownika" mają zamieszkujący z nim w jednym mieszkaniu lub domu jego dorośli krewni i powinowaci. Oznacza to, że nawet nie każdą pełnoletnią osobę spokrewnioną można uznać za dorosłego domownika, któremu można oddać przesyłkę przeznaczoną dla określonego adresata. Warunkiem koniecznym bowiem jest, aby osoba spokrewniona z adresatem pisma zamieszkiwała pod wskazanym adresem, nawet jeżeli nie jest tam zameldowana. Natomiast osoby obce adresatowi nie są jego domownikami nawet, gdy mieszkają w tym samym domu lub mieszkaniu (np. jako lokatorzy czy sublokatorzy), chyba że zostały przez adresata włączone do wspólnoty domowej i prowadzą z nim (jego rodziną) wspólne gospodarstwo domowe. W rozpoznawanej sprawie, skarżący podniósł, że E. Z. nie jest jego siostrą ani domownikiem. Na podstawie akt sprawy nie jest możliwe stwierdzenie kim dla skarżącego jest E. Z. oraz w jakim charakterze przebywała ona w miejscu jego zamieszkania w dacie odebrania spornej przesyłki. Przedłożone przez skarżącego dokumenty nasuwają jednak wątpliwości co do tego, czy może być ona uznana za domownika w rozumieniu art. 43 K.p.a. i czy pokwitowanie odbioru przez nią przesyłki adresowanej do S. M. mogło być uznane za skuteczne doręczenie w trybie powołanego przepisu. W tej sytuacji należało uznać, że odrzucenie skargi S. M. było przedwczesne z uwagi na brak jednoznacznego ustalenia, czy doręczenie zastępcze zaskarżonej decyzji w trybie art. 43 K.p.a. było prawidłowe. W toku ponownego rozpoznania sprawy Sąd I instancji powinien wyjaśnić wszystkie okoliczności związane z doręczeniem zastępczym adresowanej do skarżącego przesyłki zawierającej decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2015 r., w tym przede wszystkim ustalić, czy E. Z. posiada status domownika w rozumieniu art. 43 K.p.a. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.