I SA/Wa 1530/15

WyrokWSA w Warszawie2015-12-10

Skład orzekający: Joanna Skiba, Dariusz Chaciński, Tomasz Szmydt

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy nieruchomość należąca do Skarbu Państwa, przekazana w odpłatne użytkowanie przedsiębiorstwu państwowemu przed 27 maja 1990 r., podlegała komunalizacji z mocy prawa na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych?
Ratio decidendi
Nieruchomość stanowiąca własność Skarbu Państwa, która w dniu 27 maja 1990 r. była przekazana w odpłatne użytkowanie przedsiębiorstwu państwowemu na podstawie stosownej decyzji lub umowy, nie należała do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego i w związku z tym nie podlegała komunalizacji z mocy prawa na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej (KKU) uchylającej wcześniejszą decyzję KKU z 2009 r. i utrzymującej w mocy decyzję Wojewody z 2008 r., która stwierdzała, że Gmina K. nie nabyła z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. własności nieruchomości. Gmina K. wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym błędną wykładnię art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy wprowadzającej ustawy o samorządzie terytorialnym oraz błędne ustalenie biegu terminu do wznowienia postępowania. Skarżąca kwestionowała ustalenie KKU, że nieruchomość nie należała do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego.
Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba Sędziowie WSA Dariusz Chaciński WSA Tomasz Szmydt (spr.) Protokolant referent stażysta Joanna Berbecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi Gminy Miasta K. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie uchylenie decyzji oddala skargę. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa, decyzją z dnia [...] lipca 2015 r., [...], po przeprowadzeniu postępowania o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] lutego 2009 r., nr [...], stwierdzającą nabycie z mocy prawa, z dniem 27 maja 1990 r. przez Gminę K., własności nieruchomości, położonej w jednostce ewidencyjnej [...], obręb [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. [...] ha, uregulowanej w księdze wieczystej KW nr [...] uchyliła decyzję z dnia [...] lutego 2009 r. i utrzymała w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2008 r., nr [...], mocą której stwierdzono, że Gmina K., nie nabyła z mocy prawa, z dniem 27 maja 1990 r., nieodpłatnie opisanej wyżej nieruchomości. W uzasadnieniu decyzji Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wskazała, że Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r., działając na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.) stwierdził, że Gmina K. nie nabyła z mocy prawa, z dniem 27 maja 1990 r., nieodpłatnie wskazanej wyżej nieruchomości zabudowanej, oznaczonej jako działka nr [...]. Organ pierwszej instancji zaznaczył, że przedmiotowa nieruchomość w dniu 27 maja 1990 r. stanowiła własność Skarbu Państwa, ale nie należała do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego, gdyż mocą decyzji Urzędu Dzielnicowego [...], Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami z dnia [...] grudnia 1988 r., nr [...] o opłatach z tytułu zarządu na rzecz B.", pozostawała w jego zarządzie. Odwołanie od tej decyzji złożył Prezydent Miasta K. podnosząc, że decyzja o opłatach z tytułu zarządu nie stanowi dowodu na przekazanie nieruchomości w zarząd w rozumieniu ówczesnych przepisów. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa, decyzją z dnia [...] lutego 2009 r. uchyliła w całości decyzję Wojewody [...] i orzekła stwierdzenie nabycia z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. przez Gminę K. własności przedmiotowej nieruchomości. Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] wnioskiem z dnia 9 marca 2010 r., wystąpił o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją z dnia [...] lutego 2009 r. Jako podstawę wznowienia wnioskodawca podał art. 145 § 1 pkt 5 kpa, wskazując jednocześnie stosowne dokumenty mające potwierdzać brak spełnienia przesłanek do komunalizacji przedmiotowej nieruchomości z mocy prawa. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa postanowieniem z dnia [...] listopada 2010 r., nr [...] wznowiła postępowanie w sprawie zakończonej decyzją z dnia [...] lutego 2009 r., a następnie decyzją z dnia [...] maja 2011 r., nr [...] odmówiła uchylenia decyzji z dnia [...] lutego 2009 r. podnosząc, że decyzja o ustaleniu opłaty, a także protokół zdawczo-odbiorczy nie stanowią o przekazaniu nieruchomości w zarząd przedsiębiorstwu państwowemu. Istnieniu prawa zarządu przeczą ponadto wykreślenia przedsiębiorstw państwowych z księgi wieczystej prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości, mające miejsce przed dniem 27 maja 1990 r. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję złożył Urząd Skarbowy [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 11 stycznia 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 1408/11 oddalił skargę podnosząc, że brak decyzji o ustanowieniu zarządu na rzecz przedsiębiorstwa państwowego B. powoduje, iż nieruchomość nie należała do tego przedsiębiorstwa, lecz do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego i jako taka podlegała komunalizacji z mocy prawa na rzecz właściwej gminy. W ocenie WSA w sprawie nie było również podstaw do zastosowania art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 18 grudnia 2013 r., sygn. akt I OSK 1371/12, uwzględnił skargę kasacyjną od powyższego wyroku, uchylając zaskarżony wyrok oraz decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] maja 2011 r. z uwagi na fakt, że w składzie orzekającym, który wydał decyzję z dnia [...] maja 2011 r. oraz decyzję z dnia [...] lutego 2009 r. orzekał ten sam członek Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej. Pismem z dnia 26 września 2014 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] uzupełnił wniosek o wznowienie postępowania poprzez doręczenie ostatecznej decyzji Prezydium Rady Narodowej Miasta K. - Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej z dnia [...] sierpnia 1972 r., nr [...] o przekazaniu w odpłatne użytkowanie na czas nieokreślony B. w K. m.in. nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów, jako działka nr [...], dla której prowadzona była księga wieczysta KW nr [...]. Po przeprowadzeniu postępowania wznowieniowego Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wskazała, że z zawiadomienia Państwowego Biura Notarialnego w K. z dnia [...] sierpnia 1990 r. oraz z pisma Wydziału Geodezji Urzędu Miasta K. z dnia [...] listopada 2007 r. szczegółowo wynika jakiemu podziałowi uległa działka nr [...], z której ostatecznie powstała objęta zaskarżoną decyzją działka nr [...] o pow. [...] ha. Organ wskazał, że materialnoprawną podstawę decyzji Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] lutego 2009 r. stanowi art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych. Zgodnie z tym przepisem, mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, staje się w dniu wejścia w życie tej ustawy, tj. w dniu 27 maja 1990 r., z mocy prawa, mieniem właściwych gmin. Z brzmienia tego przepisu jednoznacznie wynika, że przedmiotem komunalizacji jest wyłącznie mienie ogólnonarodowe (państwowe). Decydujące znaczenie dla komunalizacji następującej z mocy prawa ma stan faktyczny i prawny mienia ogólnonarodowego istniejący w dacie wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 r., tj. dzień 27 maja 1990 r. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa podkreśliła, że w pierwszej kolejności organ administracji winien ustalić, czy przedmiotowe mienie, które stanowiło własność Skarbu Państwa, w dniu 27 maja 1990 r. było mieniem państwowym, a następnie po pozytywnym ustaleniu w tym zakresie - czy należało w tym dniu do podmiotów wskazanych w art. 5 ust. 1 ustawy z 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych. Po ustaleniu, że mienie spełniało przesłanki do jego komunalizacji z mocy prawa, organ winien w dalszej kolejności ustalić, czy nie wystąpiły przesłanki wskazane w art. 11-12 powołanej ustawy. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa zaznaczyła, że z akt sprawy, a w szczególności z odpisu księgi wieczystej KW nr [...], prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości wynika, iż w dniu 27 maja 1990 r., stanowiła ona własność Skarbu Państwa. Dla ustalenia, czy przedmiotowa nieruchomość należała do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego niezbędne jest wyjaśnienie, co należy rozumieć pod pojęciem "należące do". Organ wskazał, że Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 6 lutego 2013 r., sygn. akt I OSK 1697/11 dokonał wykładni pojęcia "należące do", wskazując że pojęcie "należenia'" mienia jest pojęciem normatywnym i wiąże się z regulacją zawartą w art. 6 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości w brzmieniu obowiązującym na dzień wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 r., w myśl, którego, terenowe organy administracji państwowej zarządzały gruntami, które nie zostały oddane w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste, a więc w tej sytuacji należały do organu administracji państwowej. Skoro zatem, w myśl art. 6 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, w brzmieniu obowiązującym na dzień 27 maja 1990 r., terenowy organ administracji państwowej, sprawując zarząd gruntu, który nie został oddany w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste, mógł powierzyć sprawowanie zarządu takiego gruntu, utworzonemu w tym celu przedsiębiorstwu bądź innej państwowej jednostce organizacyjnej, oznaczało to, że organ ten był uprawniony do tego gruntu. Jeśli zatem organ mógł, w taki władczy sposób, zadysponować wspomnianym gruntem, to w sensie normatywnym, należało przyjąć, że grunt ten "należał do" terenowego organu administracji państwowej. Gospodarka gruntami i wywłaszczanie nieruchomości należały do właściwości rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej (art. 3 ust. 1 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości). Z kolei w ust. 2 art. 3 ustawa o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości stanowiła, że ilekroć w ustawie jest mowa o radach narodowych lub terenowych organach administracji państwowej bez bliższego określenia, rozumie się przez to rady narodowe stopnia podstawowego lub terenowe organy administracji państwowej stopnia podstawowego o właściwości szczególnej do spraw geodezji i gospodarki gruntami. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa podkreśliła, że przedmiotowa nieruchomość, mocą ostatecznej decyzji Prezydium Rady Narodowej Miasta K. - Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej z dnia [...] sierpnia 1972 r., nr [...] została przekazana w odpłatne użytkowanie na czas nieokreślony B. w K., dla którego organem założycielskim był ówczesny Minister Przemysłu. Bez znaczenia dla oceny skutków prawnych ww. decyzji jest zarządzenie Nr [...] Naczelnego Dyrektora Zjednoczenia [...] z dnia [...] listopada 1977 r. w sprawie podjęcia działań, zmierzających do dalszego integrowania środków i obiektów majątkowych oraz wspólnego wykorzystania tych środków i obiektów w ramach Zjednoczenia, jako wielkiej organizacji gospodarczej (WOG). Zdaniem organu skutków prawnych wynikających z ostatecznej decyzji z dnia [...] sierpnia 1972 r. nie niweczy również późniejsze wykreślenie z księgi wieczystej prawa użytkowania przysługującego B. w K. W związku z powyższym organ uznał, że zgodnie z brzmieniem art. 6 w zw. z art. 3 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, w brzmieniu obowiązującym na dzień 27 maja 1990 r., przedmiotowa nieruchomość nie należała do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego. Reasumując, w ocenie Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej, przedmiotowa nieruchomość nie podlegała komunalizacji na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych. Organ wskazał ponadto, że przepis art. 146 § 1 kpa, stanowi, iż uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 kpa nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło dziesięć lat, zaś z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 3-8 oraz w art. 145a i art. 145b, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat. Z tym drugim okresem mamy do czynienia w niniejszej sprawie, ponieważ podstawę wznowienia postępowania stanowił art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Organ przytoczył stosowne stanowisko doktryny i orzecznictwo dotyczące biegu terminów, o których mowa w art. 146 § 1 kpa, podkreślając, że z akt sprawy wynika, iż decyzja Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] lutego 2009 r. została doręczona Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w dniu [...] września 2011 r., o czym rozstrzygnął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym postanowieniem z dnia 19 grudnia 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 2143/11. Orzeczenie to wiąże inne sądy oraz wszystkie organy administracji publicznej, w tym Krajową Komisję Uwłaszczeniową. Oznacza to, że w niniejszej sprawie nie wystąpiła negatywna przesłanka określona w art. 146 § 1 kpa, uniemożliwiająca wyeliminowanie z obrotu prawnego wadliwej decyzji i orzeczenie, co do istoty sprawy. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła Gmina Miejska K. zarzucając zaskarżonej decyzji: - naruszenie art. 77 § 1 kpa w związku z art. 7 kpa poprzez niewyczerpujące i niedostateczne rozpatrzenie materiału dowodowego, w szczególności poprzez niewyczerpującą i niedostateczną analizę i ocenę wpisów dokonanych w KW [...], naruszenie art. 146 § 1 kpa poprzez jego błędną wykładnię, w szczególności poprzez przyjęcie, że termin winien być liczony od dnia "doręczenia" decyzji Naczelnikowi Urzędu Skarbowego [...], a nie od dnia ostatniego doręczenia stronom, które uczestniczyły w postępowaniu sygn. akt. [...], naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych. W oparciu o powyższe zarzutu wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] lipca 2015 r. oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi przytoczono argumenty na poparcie podnoszonych zarzutów wskazując w szczególności, że skarżąca nie kwestionuje, iż działka nr [...] została przekazana w 1972 r. w użytkowanie B. w K.. Jednakże od momentu przekazania w użytkowanie do dnia 27 maja 1990 r. upłynęło ponad 17 lat. W okresie tym mogło dojść do przekazania użytkowania innej jednostce, jak i do jego wygaśnięcia. O tym, że taka sytuacja mogła mieć miejsce świadczy wpis dokonany w dniu [...] czerwca 1982 r. w księdze wieczystej [...] na wniosek z dnia 14 czerwca 1982 r., kiedy to w tej księdze (obejmującej wówczas działkę [...]) wykreślono zarząd i użytkowanie Z. w K. (wpisane w miejsce zarządu i użytkowania B. w K.), pozostawiając jedynie Skarb Państwa jako właściciela. Skarżąca podkreśliła, że w aktach KW [...] zachowały się dokumenty wskazujące, iż ówczesny organ właściwy w sprawach gospodarki terenami państwowymi - Urząd Dzielnicowy [...] Wydział Geodezji i Gospodarki Gruntami - wniósł o wykreślenie wpisu prawa użytkowania Z. w K. w KW [...] (pismo z dnia 20 grudnia 1985 r.), a po stwierdzeniu, że wykreślenie to zostało już dokonane w dniu [...] czerwca 1982 r., nie zakwestionował prawidłowości tego wpisu (pismo z dnia 23 lipca 1986 r.). Zdaniem skarżącej organ winien był w sposób wyczerpujący dokonać analizy i oceny wpisów dokonanych w KW [...]. Organ ograniczył się tymczasem jedynie do lakonicznego stwierdzenia, że skutków prawnych wynikających z decyzji z [...] sierpnia 1972 r. nie niweczy późniejsze wykreślenie z księgi wieczystej prawa użytkowania przysługującego B.. Skarżąca zarzuciła ponadto, że Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa błędnie przyjęła, iż z postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 grudnia 2012 r. sygn. akt I SA/Wa 2143/11 wynika, iż decyzja Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] lutego 2009 r. została doręczona Naczelnikowi Urzędu Skarbowego [...] - w rozumieniu art. 109 kpa, jako stronie postępowania - w dniu 6 września 2011 r., co skutkuje tym, że od tej daty należy liczyć bieg 5-letniego terminu, o którym mowa w art. 146 § 1 kpa. Skarżąca wskazała, że skarga na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] lutego 2009 r. została złożona przez Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] w dniu 9 września 2011 r., a więc w ciągu 3 dni od "doręczenia" decyzji Naczelnikowi. W takiej sytuacji bezzasadne byłoby przywracanie terminu do wniesienia skargi, a o przywróceniu tego terminu orzeka postanowienie WSA w Warszawie z dnia 19 grudnia 2012 r., sygn. akt. I SA/Wa 2143/11. Skarżąca zaznaczyła, że Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu sygn. akt I OZ 355/12 z dnia 23 maja 2012 r. (wydanym wcześniej w sprawie, w której wydane zostało postanowienie I SA/Wa 2143/11 z dnia 19 grudnia 2012 r.), wyjaśnił, że przy ustalaniu początku biegu terminu 30 dni do wniesienia skargi bierze się pod uwagę wyłącznie daty, w jakich nastąpiło doręczenie decyzji stronom, które uczestniczyły w postępowaniu. Zdaniem skarżącej analogiczna zasada obowiązuje przy ustalaniu terminów wynikających z art. 146 § 1 kpa, termin ten winien być zatem liczony nie od dnia "doręczenia" decyzji Naczelnikowi Urzędu Skarbowego [...], lecz od dnia ostatniego doręczenia stronom, które uczestniczyły w postępowaniu (stanowisko takie przedstawił Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym przez Krajową Komisję Uwłaszczeniową wyroku z dnia 12 stycznia 2009 r., sygn. akt II OSK 1776/07). Skarżąca podkreśliła ponadto, że w postanowieniu sygn. akt. I OZ 355/12 z dnia 23 maja 2012 r. Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził, że decyzja z dnia [...] lutego 2009 r. została doręczona Naczelnikowi, lecz że Naczelnik "dowiedział się o treści decyzji" (strona 5 uzasadnienia). Tym samym skarga jest uzasadniona. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). W ocenie Sądu skarga jest niezasadna, bowiem zaskarżona decyzja z dnia [...] lipca 2015 r. nie narusza prawa. Przedmiotową decyzją Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa, po przeprowadzeniu postępowania wznowieniowego w sprawie zakończonej ostateczną decyzją z dnia [...] lutego 2009 r., nr [...], stwierdzającą nabycie z mocy prawa, z dniem 27 maja 1990 r. przez Gminę K., własności nieruchomości, położonej w jednostce ewidencyjnej [...], obręb [...], oznaczonej w ewidencji gruntów, jako działka nr [...] o pow. [...] ha, uregulowanej w księdze wieczystej KW nr [...], uchyliła decyzję z dnia [...] lutego 2009 r. i utrzymała w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2008 r., nr [...], mocą której stwierdzono, że Gmina K. nie nabyła z mocy prawa, z dniem 27 maja 1990 r., nieodpłatnie opisanej wyżej nieruchomości. Zauważyć należy, że wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy zakończonej decyzją ostateczną, w sytuacji gdy zaistnieją przesłanki określone w art.145 § 1 kpa lub art. 145a § 1 kpa i art. 145b § 1 kpa. Wznowienie postępowania stanowi odstępstwo od ustanowionej w art. 16 § 1 kpa ogólnej zasady trwałości decyzji administracyjnej. Jak wynika z analizy akt rozpoznawanej sprawy we wniosku o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją z dnia [...] lutego 2009 r. powołano się na przesłankę określoną w art. 145 § 1 pkt 5 kpa, zgodnie z którym w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. Stosownie do treści art. 149 § 1 kpa wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia. Postanowienie to stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 2 kpa). Po przeprowadzeniu zaś postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy, organ administracji publicznej wydaje decyzję określoną w art. 151 kpa. Zauważyć przy tym trzeba, że art. 146 § 1 kpa stanowi, iż uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 kpa nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło dziesięć lat, zaś z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 3-8 oraz w art. 145a i art. 145 b, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat. Nie uchyla się decyzji także w przypadku, jeżeli w wyniku wznowienia postanowienia mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej (art. 146 § 2 kpa). W rozpoznawanej sprawie Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa postanowieniem z dnia [...] listopada 2010 r., nr [...] wznowiła postępowanie zakończone ostateczną decyzją z dnia [...] lutego 2009 r., a następnie zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2015 r., działając na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 kpa uchyliła przedmiotową decyzję i utrzymała w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2008 r., stwierdzającą, że Gmina K., nie nabyła z mocy prawa, z dniem 27 maja 1990 r., nieodpłatnie opisanej wyżej nieruchomości. Zaznaczyć przy tym należy, że zaskarżona decyzja wydana została na skutek uchylenia przez Naczelny Sąd Administracyjny wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 stycznia 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 1408/11 i decyzji Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] maja 2011 r., nr [...] odmawiającej uchylenia decyzji z dnia [...] lutego 2009 r. (wyrok NSA z dnia 18 grudnia 2013 r., sygn. akt I OSK 1371/12). Zdaniem Sądu zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, organ prawidłowo bowiem stwierdził, że w sprawie zaistniała przesłanka określona w art. 145 § 1 pkt 5 kpa oraz że nie zachodzi żadna z negatywnych przesłanek wznowienia postępowania określonych w art. 146 kpa. Jak wyżej wskazano przedmiotem postępowania wznowieniowego zakończonego zaskarżoną decyzją była ostateczna decyzja Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] lutego 2009 r., mocą której organ orzekł o nabyciu z mocy prawa, na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. Nr 32, poz. 191 ze zm.), z dniem 27 maja 1990 r. przez Gminę K. własności opisanej wyżej nieruchomości, oznaczonej jako działka nr [...]. Zgodnie z powyższym przepisem mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, staje się w dniu wejścia w życie tej ustawy, tj. w dniu 27 maja 1990 r., z mocy prawa, mieniem właściwych gmin. W następstwie przeprowadzonego postępowania wznowieniowego Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa uchyliła powyższą decyzję uznając, że objęta przedmiotową decyzją nieruchomość nie podlegała komunalizacji w trybie powołanego przepisu, nie należała ona bowiem do podmiotu wskazanego w tym przepisie. Zdaniem Sądu stanowisko organu jest prawidłowe. Jak słusznie zauważył organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji istotne znaczenie dla ustalenia czy określona nieruchomość należała do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego ma wyjaśnienie pojęcia "należące". W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że ujęte przez ustawodawcę pojęcie "należące" oznacza kategorię prawną, a nie kategorię faktyczną, a więc chodzi tutaj o posiadanie określonego tytułu prawnego do nieruchomości. Jeżeli więc właścicielem nieruchomości wpisanym w księdze wieczystej jest Skarb Państwa i był nim w czasie wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 r., gmina mogła stać się właścicielem tej nieruchomości na podstawie art.5 tej ustawy. Organ orzekający o komunalizacji z mocy ustawy musi natomiast zbadać, czy mienie, które podlegać ma komunalizacji, stanowi własność Skarbu Państwa oraz czy należało ono w dacie wejścia w życie ustawy, tj. w dniu 27 maja 1990 r. do rady narodowej i terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego. Jeżeli ustalenia organu komunalizacyjnego (wojewody) są pozytywne, to wydaje on stosownie do treści art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. decyzję stwierdzającą nabycie przez gminę własności z mocy prawa określonego mienia ogólnonarodowego. Decyzja ta ma charakter deklaratoryjny i jedynie potwierdza to, co nastąpiło z mocy prawa. O przynależności mienia do terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego decydowała natomiast treść art. 6 ust. 1 obowiązującej wówczas ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Stosownie do tego przepisu terenowe organy administracji państwowej zarządzały gruntami, które nie zostały oddane w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste. Z przepisu tego wynikało, że nieruchomości, które nie zostały przez terenowy organ administracji państwowej rozdysponowane w sposób tam określony, "należały" do tego organu niezależnie od tego, jaki podmiot faktycznie władał danym mieniem. Jeżeli zaś określona nieruchomość w dniu 27 maja 1990 r. była w sposób prawem przewidzianym oddana w zarząd lub użytkowanie państwowej jednostce organizacyjnej, nie można było wówczas uznać jej za nieruchomość "należącą" do terenowego organu administracji państwowej. Przy czym ustanowienie zarządu czy użytkowania wymagało w tym czasie stosownej formy prawnej, tj. decyzji lub umowy, co wynikało z treści art. 38 ust. 2 obowiązującej wówczas ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Innymi słowy jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. istniała stosowna decyzja lub umowa odnosząca się do konkretnej nieruchomości, to należało przyjąć, że nieruchomość ta nie należała do terenowego organu administracji państwowej, a tym samym nie podlegała ona komunalizacji w trybie art. 5 ust. 1 pkt 1 tej ustawy. Z akt rozpoznawane sprawy jednoznacznie wynika, że sporna nieruchomość, stanowiła w dacie komunalizacji własność Skarbu Państwa, co potwierdza m.in. treść księgi wieczystej KW nr [...]. Okoliczność powyższa nie jest przez strony kwestionowana. Jak wynika również z akt sprawy na mocy ostatecznej decyzji Prezydium Rady Narodowej Miasta K. Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej z dnia [...] sierpnia 1972 r., nr [...] objęta zaskarżoną decyzją nieruchomość została przekazana w odpłatne użytkowanie na czas nieokreślony B. w K., dla którego organem założycielskim był ówczesny Minister Przemysłu. Istotne jest przy tym, że wskazana decyzja wydana została przed dniem 27 maja 1990 r. i ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, aby została ona wyeliminowana z obiegu prawnego. Zdaniem Sądu zatem dokonana przez Krajową Komisję Uwłaszczeniową ocena, że działka nr [...] w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 r., tj. w dniu 27 maja 1990 r. nie stanowiła mienia należącego do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego, a tym samym nie podlegała komunalizacji z mocy prawa na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, jest prawidłowa. Jak słusznie zauważył też organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji bez znaczenia dla oceny skutków prawnych wskazanej decyzji ma okoliczność wykreślenia z księgi wieczystej prawa użytkowania przysługującego B. w K.. Z akt sprawy nie wynika bowiem, aby przed dniem 27 maja 1990 r. wydana została decyzja o wygaszeniu wskazanemu podmiotowi prawa użytkowania przedmiotowej nieruchomości, ustanowionego decyzją z dnia [...] sierpnia 1972 r. Nie ulega zaś wątpliwości, że tylko w przypadku wydania stosownej decyzji wygaszającej, ustanowione wcześniej prawo przestaje istnieć. W świetle powyższego stwierdzić trzeba, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem i brak jest podstaw do jej uchylenia. Rozpoznając przedmiotową sprawę Sąd nie dopatrzył się również naruszenia wskazanych w skardze przepisów kpa. Wbrew twierdzeniom strony skarżącej postępowanie przeprowadzone zostało zgodnie z wymogami procedury określonymi w art. 7 kpa, art. 77 § 1 kpa i art. 80 kpa. Wniesiona skarga jest więc bezzasadna i brak jest podstaw do jej uwzględnienia. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło