II SAB/Wa 705/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj, Sędziowie WSA Ewa Grochowska-Jung (spr.), Iwona Dąbrowska, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 11 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. K. na przewlekłe prowadzenie przez Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych postępowania w przedmiocie przetwarzania danych osobowych 1. zobowiązuje Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych do rozpatrzenia wniosku skarżącego M. K. z dnia [...] marca 2012 r., w terminie 30 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że przewlekłość organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych na rzecz skarżącego M. K. kwotę 100 (słownie: sto) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania. M. K. w dniu 20 marca 2012 r. złożył do Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych skargę na nieprawidłowości w procesie przetwarzania danych osobowych, w której wskazał, iż wniósł skargę na sposób funkcjonowania systemu informatycznego elektronicznego postępowania upominawczego (EPU) prowadzonego przez Sąd Rejonowy w [...], [...], ul. [...], a także na pozyskiwanie i ujawnianie osobom postronnym danych osobowych, które w jego ocenie nie są konieczne do korzystania z tego systemu. Skarżący wskazał, że jako pełnomocnik profesjonalny (radca prawny) nie kwestionuje konieczności podania nr PESEL w celu identyfikacji i weryfikacji jego tożsamości w trakcie rejestracji w systemie EPU, jednakże wyraża on zastrzeżenia wobec faktu, że cyt.: "mój (skarżącego) numer PESEL jest drukowanie na każdym pozwie doręczanym pozwanym, a także widnieje w aktach sprawy". Skarżący podniósł, że powyższe stanowi naruszenie jego autonomii informacyjnej, godzi w jego dobra osobiste i prowadzi do bezprawnego ujawnienia jego danych osobowych (wiek, data urodzenia, nr PESEL będący loginem w wielu instytucjach, np. w portalu Sądu Okręgowego w [...]) osobom postronnym. W związku z powyższym skarżący wniósł do organu do spraw ochrony danych osobowych o "nakazanie wyeliminowania powyższych nieprawidłowości", a następnie, mając na uwadze, że postępowanie administracyjne prowadzone przez Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych jest ukierunkowane na wydanie decyzji administracyjnej na podstawie art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2002 r. Nr 101, poz. 926 z późn. zm.), dalej zwanej ustawą, sprecyzował żądanie, wnosząc o nakazanie Sądowi Rejonowemu [...] w [...] przywrócenie stanu zgodnego z prawem poprzez cyt.: "usunięcie uchybień w postaci ujawniania osobom postronnym mojego (skarżącego) danych w postaci mojego numeru PESEL z akt spraw elektronicznych postępowań elektronicznych, zakazanie udostępniania tych danych w treści pozwów i innych pism wysyłanych do stron elektronicznego postępowania upominawczego". Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych decyzją z dnia [...]września 2013 r. nr [...], po rozpoznaniu powyższego wniosku, nakazał Sądowi Rejonowemu w [...] zaprzestanie udostępniania uczestnikom postępowania elektronicznych postępowań upominawczych (EPU) danych osobowych M. K. w zakresie jego numeru PESEL. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na przewlekłość prowadzonego postępowania przez Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych, M. K. wskazał, iż postępowanie w jego sprawie toczy się już 36 miesięcy, nigdy nie został powiadomiony o tym, że organ napotyka trudności skutkujące przedłużeniem ustawowego terminu do rozpoznania sprawy. Wniósł o zobowiązanie organu do wydania decyzji w terminie 14 dni od uprawomocnienia się wyroku, stwierdzenie, że doszło do rażącego naruszenia prawa i zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podał, iż nie można uznać, że postępowanie było prowadzone w sposób przewlekły, bowiem nie można mu przypisać podejmowania czynności w sposób nieefektywny lub pozorny. Wskazał, iż po wydaniu decyzji, Prezes Sądu Rejonowego [...] w [...] złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Organ pismem z dnia [...] maja 2014 r. zwrócił się do Ministra Sprawiedliwości o złożenie wyjaśnień oraz wezwał Prezesa Sądu do uzupełnienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Jednocześnie wskazał, iż po uzyskaniu odpowiedzi od Prezesa Sądu Rejonowego [...] w [...] niezwłocznie podejmie czynności zmierzające do wydania decyzji administracyjnej. Ponadto organ wskazał, iż jest jedynym urzędem na całą Polskę bez jednostek pomocniczych, czy oddziałów zamiejscowych. Skargi wpływają z całej Polski, jak również z zagranicy, a liczba skarg w ciągu ostatnich 4 lat wzrosła o 100%, natomiast nie zwiększyła się liczba pracowników odpowiedzialnych za załatwianie skarg. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do brzmienia art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej "Ppsa", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne, 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty, 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, 4) inne niż określone w punktach 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach (...), 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a. W myśl art. 52 § 4 Ppsa, w przypadkach innych aktów, jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi i nie stanowi inaczej, należy również przed wniesieniem skargi do Sądu wezwać na piśmie właściwy organ do usunięcia naruszenia prawa. Termin, o którym mowa w § 3, nie ma zastosowania. Oznacza to, że złożenie zażalenia lub wezwanie do usunięcia naruszenia prawa wywiera skutek wyczerpania środków zaskarżenia i umożliwia stronie skuteczne wniesienie skargi na przewlekłe postępowanie. W świetle art. 52 § 4 Ppsa, wniesienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania nie jest ograniczone terminami wskazanymi w art. 52 § 3 Ppsa (por. wyrok NSA z dnia 17 lutego 2014 r., sygn. akt II GSK 1804/12, Lex nr 1497869). W niniejszej sprawie skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych jest dopuszczalna, albowiem skarżący wielokrotnie zwracał się do organu o poinformowanie go o stanie sprawy, składając kolejne ponaglenia, jak również złożył w dniu [...] września 2013 r. wniosek o sprostowanie decyzji z dnia [...] września 2013 r. Pismo z dnia [...] marca 2014 r. nazwane ponagleniem spełnia, zdaniem Sądu, wymogi wezwania do usunięcia naruszenia prawa. W reakcji na to pismo dopiero w dniu [...] czerwca 2014 r. organ poinformował skarżącego, iż jego wniosek z dnia [...] września 2013 r. zostanie rozpatrzony w ramach ponownego rozpatrzenia sprawy. Przepisy ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie zawierają definicji pojęcia "przewlekłego prowadzenia postępowania", brak wyjaśnienia tego pojęcia również na gruncie innych uregulowań ustawowych. W orzecznictwie wskazuje się, że pojęcie "bezczynności" należy rozumieć jako niewydanie w terminie decyzji lub postanowienia, względnie aktu lub czynności wskazanych w art. 3 § 2 pkt 4 Ppsa. Natomiast przez pojęcie "przewlekłego prowadzenia postępowania" należy rozumieć sytuację prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok NSA z dnia 5 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1031/12, Lex nr 1228235). Przewlekłość obejmuje opieszałe, niesprawne, nieskuteczne działanie organu w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak też nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy. Sąd dokonuje oceny skargi na przewlekłość na dzień zamknięcia rozprawy, biorąc pod uwagę czynności procesowe dokonane w toku postępowania, analizując fakty i okoliczności zależne od działania organu i jego pracowników oraz przerwy w postępowaniu wynikające z zaniechania organu lub innych uczestników postępowania. Przewlekłość jest stanem sprawy, którego zaistnienie Sąd ocenia bez względu na to, czy organ podjął, czy też nie, dalsze czynności w sprawie (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 13 sierpnia 2013 r., sygn. akt II SAB/Wr 73/13, Lex nr 1380099). Przewlekłość postępowania jest stanem sprawy, którego istnienie Sąd ocenia bez względu na to, czy organ podjął, czy też nie, dalsze czynności w sprawie. Zatem sam fakt wydania przez organ rozstrzygnięcia kończącego postępowanie nie zwalnia z oceny w postępowaniu sądowym, czy w sprawie miało miejsce przewlekłe postępowanie i (ewentualnie) z wydaniem orzeczenia w oparciu o art. 149 Ppsa, z pominięciem (wobec wskazanych okoliczności) zobowiązania organu do wydania konkretnego aktu administracyjnego. Przewlekłość postępowania jest kwalifikowaną formą bezczynności i obejmuje nie tylko niezałatwienie sprawy w terminie, ale również podejmowanie przez organ w toku postępowania – wbrew obowiązującym przepisom – wielu aktów lub czynności pozorowanych bądź zbędnych, prowadzących do nieuzasadnionego przedłużenia okresu załatwienia sprawy (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 4 marca 2014 r., sygn. akt II SAB/Lu 640/13, Lex nr 1522743). Aprobując powyższe poglądy i przenosząc je na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, iż postępowanie w sprawie skarżącego było przez Generalnego Inspektora prowadzone w sposób przewlekły. Zgodnie bowiem z przepisem art. 35 § 3 Kpa, załatwienie sprawy, wymagającej postępowania wyjaśniającego, winno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym, w ciągu miesiąca od otrzymania odwołania. Generalny Inspektor działał w sprawie opieszale, o czym świadczy to, iż po otrzymaniu skargi M. K. w dniu 20 marca 2012 r. dopiero w dniu 8 maja 2012 r. zwrócił się do skarżącego o wyjaśnienie podjęcia jakich czynności domaga się od organu. Pismem z dnia 15 maja 2012 r. skarżący odpowiadając na powyższe pismo, wskazał nieprawidłowości, których usunięcia żąda od organu. Następnie organ w dniu 20 czerwca 2012 r. wystąpił o stosowne wyjaśnienia do Prezesa Sądu Rejonowego [...]-[...]. Pisemne wyjaśnienia otrzymał w piśmie z dnia 5 lipca 2012 r. i 11 września 2012 r., natomiast dopiero w dniu [...] marca 2013 r. zawiadomił strony o zakończeniu postępowania i pouczył o treści art. 10 § 1 Kpa, a decyzję wydał dopiero w dniu [...] września 2013 r. Natomiast postępowanie odwoławcze do dnia wyrokowania nie zostało zakończone. Wskazać należy, iż na żadnym etapie postępowania organ nie wykonał obowiązków określonych w art. 36 Kpa, tj. nie informował stron o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, nie podając przyczyny zwłoki i nie wskazując nowego terminu do załatwienia sprawy. W ocenie Sądu stwierdzona przewlekłość ma charakter rażący, albowiem zestawienie kodeksowych terminów załatwienia sprawy z przebiegiem kontrolowanego postępowania administracyjnego pozwala z łatwością dostrzec oczywiste naruszenie reguł określonych w art. 35 i art. 36 Kpa, jak również naruszenie zasad postępowania wynikających z art. 7, art. 8 i art. 12 Kpa. W orzecznictwie wskazuje się, iż "rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez zbędnych wątpliwości i wahań umiemy powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty" (por. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12, publik. orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając na uwadze wskazane wyżej okoliczności oraz fakt, iż do chwili obecnej postępowanie wszczęte wnioskiem skarżącego z dnia [...] marca 2012 r. nie zostało zakończone, Sąd zobowiązał organ do rozpoznania wniosku skarżącego z dnia [...] marca 2012 r. w terminie 30 dni od doręczenia wyroku wraz z aktami sprawy. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 i 2 Ppsa orzekł, jak w sentencji wyroku. Orzeczenie o kosztach znajduje swoje uzasadnienie w art. 200 i art. 205 Ppsa.