II GSK 1666/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marzenna Zielińska Sędzia NSA Andrzej Skoczylas Sędzia del. NSA Stanisław Śliwa (spr.) Protokolant Tomasz Haintze po rozpoznaniu w dniu 13 października 2016 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Szpitala A od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 11 grudnia 2015 r., sygn. akt I SA/Kr 1750/15 w sprawie ze skargi Szpitala A na decyzję Zarządu Województwa Małopolskiego z dnia [...] grudnia 2012 r., nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu części dofinansowania ze środków z budżetu Unii Europejskiej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Szpitala A na rzecz Zarządu Województwa Małopolskiego 600 (sześćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wyrokiem z dnia 11 grudnia 2015 r. sygn. akt I SA/Kr 1750/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny (WSA) w Krakowie oddalił skargę Szpitala A na decyzję Zarządu Województwa Małopolskiego z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu dofinansowania otrzymanego ze środków europejskich. Decyzją z dnia [...] października 2012 r. nr [...] Zarząd Województwa Małopolskiego, zwany w dalszej części także "Zarządem" zobowiązał Beneficjenta tzn. Szpital A z siedzibą przy ul. [...] w [...], do zwrotu środków europejskich w wysokości [...] zł wraz z odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych, począwszy od dnia przekazania środków na rachunek Beneficjenta, tj. od dnia [...] marca 2011 r., udzielonych umową z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] o dofinansowanie przez pomniejszenie kolejnej płatności na rzecz Beneficjenta o kwotę podlegającą zwrotowi wraz z odsetkami liczonymi od dnia zatwierdzenia wniosku o płatność, na którym dokonane zostanie pomniejszenie. W uzasadnieniu wskazano, że w dniu [...] marca 2010 r. zawarta została między Zarządem Województwa Małopolskiego (będącym Instytucją Zarządzającą Małopolskiego Regionalnego Programu Operacyjnego na lata 2007 - 2013), a Szpitalem A (określanym następnie również jako: "Szpital", "Beneficjent" lub Zamawiający"), umowa o dofinansowanie Projektu p.n. "[...]". Na podstawie powyższej umowy środki europejskie zostały Beneficjentowi wypłacone. Zgodnie z § 4 ust. 3 przedmiotowej umowy Beneficjent zobowiązał się do realizacji Projektu z należytą starannością, w szczególności do ponoszenia wydatków celowo, rzetelnie, racjonalnie i oszczędnie, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, wytycznymi, zaleceniami i procedurami przewidzianymi w ramach Programu oraz w sposób, który zapewni prawidłową i terminową realizację Projektu, osiągnięcie celów i wskaźników zakładanych we wniosku o dofinansowanie Projektu. Na podstawie § 7 ust. 1 umowy, wydatki kwalifikowane poniesione w ramach Projektu muszą spełniać wymogi określone w dokumentach, o których mowa w § 1 pkt 13 i 14 oraz § 5a ust. 30 i 31. Wydatki poniesione z naruszeniem wyżej wymienionego warunku podlegają zwrotowi na zasadach określonych w § 6a umowy o dofinansowanie Projektu. Z kolei, na mocy § 12 wskazanej umowy o dofinansowanie Projektu Beneficjent zobowiązał się również do stosowania przepisów ustawy Prawo zamówień publicznych (określanej dalej "P.z.p.’"). Instytucja Zarządzająca Małopolskiego Regionalnego Programu Operacyjnego, (dalej w skrócie "IZ MRPO") przeprowadziła w dniach od [...] do [...] października 2010 r. kontrolę z zakresu zamówień publicznych Projektu p.n. "[...]". Wskazano, że postępowanie pn. "[...]" było przedmiotem kontroli uprzedniej Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych (dalej: "Prezesa UZP"). Prezes UZP w Informacji o wynikach kontroli uprzedniej z dnia [...] sierpnia 2010 r. stwierdził, że w postępowaniu pod nazwą: "[...]", doszło do naruszenia art. 38 ust. 4a ustawy Prawo zamówień publicznych w związku z brakiem sprostowania ogłoszenia o zamówieniu opublikowanego w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej ("Dz. Urz. U.E.") w zakresie terminu składania ofert oraz art. 25 ust. 1 P.z.p. w związku z żądaniem dokumentu przy braku opisania warunku udziału w postępowaniu. Stanowisko Prezesa zostało podtrzymane przez Krajową Izbę Odwoławczą w uchwale z dnia [...] września 2010 r., sygn. akt [...]. IZ MRPO w ramach kontroli ustaliła, że Zamawiający wielokrotnie przedłużał termin składania ofert (łącznie o 41 dni). Nie zamieścił jednak sprostowania ogłoszenia o zamówieniu w Dz. Urz. U.E. Informacja o zmianie terminów składania ofert została zamieszczona tylko na stronie internetowej Zamawiającego oraz przekazana wykonawcom biorącym udział w postępowaniu. Powyższe zaniechanie stanowi naruszenie art. 38 ust. 4a P.z.p., a w konsekwencji narusza także art. 7 ust. 1 P.z.p., Ogólne Zasady Traktatu WE oraz art. 2 Dyrektywy 2004/18 WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 31 marca 2004 r. dotyczących przejrzystości, jawności i równego traktowania wykonawców. Obowiązek zamawiającego podania terminu składania ofert lub wniosków o dopuszczenie do udziału w postępowaniu oraz wprowadzenia informacji o zmianach w tym zakresie wynika z art. 36 ust. 1 P.z.p. Dla potencjalnego wykonawcy z obszaru Unii Europejskiej, Dz. Urz. U.E. jest podstawowym źródłem informacji, a więc nieumieszczenie w nim informacji o ostatecznym i zaktualizowanym terminie składania ofert jest równoznaczne z pozbawieniem takiego wykonawcy możliwości wzięcia udziału w postępowaniu. Opisane naruszenie przesądza o wystąpieniu w sprawie ryzyka potencjalnej szkody w budżecie ogólnym Unii Europejskiej. Występujące więc w sprawie naruszenie stanowi nieprawidłowość w rozumieniu art. 2 pkt 7 rozporządzenia Rady (WE) 1083/2006, co prowadzi do obowiązku odzyskania przez państwo członkowskie nieprawidłowo wydatkowanych kwot, w szczególności nałożenia korekty finansowej. Podstawą wymierzenia korekty jest art. 26 ust. 1 pkt 15a ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju, samego zaś wymierzenia korekty dokonano w oparciu o Taryfikator tj. dokument p.n. "Wymierzanie korekt finansowych za naruszenia prawa zamówień publicznych związane z realizacją projektów współfinansowanych ze środków funduszy UE". Wskazano, że stosownie do § 5a ust. 30 umowy o dofinansowanie projektu, w przypadku naruszenia przepisów o zamówieniach publicznych w zakresie wskazanym w Taryfikatorze, kwalifikowane kwoty są odpowiednio pomniejszone o wskaźniki procentowe w tym Taryfikatorze wskazane. Ustalenie wysokości korekty może nastąpić na dwa sposoby tj. przez zastosowanie metody dyferencyjnej lub metody wskaźnikowej. Wysokość korekty co do zasady powinna odpowiadać wartości nieprawidłowości. W sytuacji natomiast, gdy skutki finansowe określonego naruszenia są pośrednie lub rozproszone, a zatem trudne do oszacowania, dla ustalenia korekty posłużyć się należy metodą wskaźnikową. Po analizie okoliczności naruszenia P.z.p. w toku postępowania o udzielenie zamówienia publicznego, IZ MRPO stwierdziła, że w przedmiotowej sprawie nie ma przesłanek do zastosowania metody dyferencyjnej. W związku z powyższym, IZ MRPO nałożyła korektę finansową na poziomie 10%, zgodnie z Tabelą 1 pkt 2 jako odpowiadającą rodzajowo kategorii naruszenia dla wydatków kwalifikowanych objętych umową nr [...] zawartą w dniu [...] września 2009 r. z Wykonawcą – "[...]" S.A. z siedzibą w W. Następnie w oparciu o art. 207 ust. 8 ustawy o finansach publicznych (dalej: "u.f.p.") Beneficjent został wezwany do zwrotu środków lub wyrażenia zgody na pomniejszenie kolejnej płatności o kwotę podlegającą zwrotowi. W piśmie z dnia 12 września 2012 r. Beneficjent ani nie wyraził zgody na pomniejszenie kolejnej płatności, ani też nie dokonał zwrotu środków na podstawie skutecznie dostarczonego wezwania do zwrotu. W takiej sytuacji, na podstawie art. 207 ust. 9 w zw. z ust. 8 i ust. 2 pkt 2 u.f.p. wydano decyzję o zwrocie dofinansowania ze środków europejskich przez pomniejszenie kolejnej płatności. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Szpital wniósł o uchylenie decyzji z dnia [...] października 2012 r. w całości i umorzenie postępowania. W uzasadnieniu wskazał, że nie dopuścił się naruszenia przepisów P.z.p. poprzez niezastosowanie art. 38 ust. 4a tego aktu. W jego ocenie, zastosowanie znajdował bowiem art. 38 ust. 6 P.z.p., jako, że doszło do modyfikacji specyfikacji istotnych warunków zamówienia w zakresie nie objętym konieczną treścią ogłoszenia o zamówieniu, które doprowadziły do przedłużenia terminu składania ofert. Zdaniem składającego wniosek, art. 38 ust. 6 P.z.p. stanowi lex specialis w stosunku do art. 38 ust. 4 i ust. 4a P.z.p., na co wskazuje ich wykładnia systemowa i historyczna. Beneficjent stwierdził także, iż brak jest podstaw do zastosowania korekty w związku z brakiem naruszenia unijnych przepisów o zamówieniach publicznych. Zwrot uzasadniony jest zaś jedynie w sytuacji, gdy doszło do naruszenia przepisów prawa zamówień publicznych wdrażających prawo wspólnotowe. Dyrektywy europejskie w zakresie zamówień publicznych, w szczególności Dyrektywa 2004/18/WE nie zawierają postanowień zobowiązujących zamawiającego do publikowania przesunięć terminów składania ofert w Dz. Urz. U.E. Sformułowanie więc takiego wymogu przez ustawodawcę krajowego stanowi wyraz zupełnie autonomicznej, nie związanej z procesem implementacji decyzji tego ustawodawcy, a w związku z tym, naruszenie takiej normy nie uzasadnia zastosowania sankcji finansowej w postaci korekty dofinansowania. Składający wniosek podkreślił ponadto, że jednostka nie jest z zasady zobowiązana do stosowania Ogólnych zasad Traktatu WE, który adresowany jest do państw członkowskich. Z kolei, art. 2 Dyrektywy 2004/18 WE Parlamentu Europejskiego i Rady stanowi zasadę prawa, a nie regułę prawną, tym samym nie można mówić o jej pełnej realizacji, a tylko o stopniu takiej realizacji. Wypełnienie takiej zasady w stopniu możliwie najwyższym jest obowiązkiem państwa implementującego, a nie jednostki. Niezależnie od powyższego, nieprawidłowość winna być zawiniona, czego w niniejszej sprawie brak. Beneficjent podniósł również, że zastosowana względem niego sankcja finansowa nie znajduje właściwego uzasadnienia w obowiązujących przepisach prawa, tj. Instytucja Zarządzająca nie była uprawniona do zastosowania 10 % korekty środków dofinansowania. Strona wskazała, że źródłem prawa powszechnie obowiązującego są w tym wypadku wyłącznie przepisy Rozporządzenia (WE) nr 1260/1999 oraz uchylającego je Rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006, zaś wytyczne ministerialne i dołączony doń Taryfikator stanowią jedynie praktykę krajową - akt administracyjny o charakterze wewnętrznym, który stanowi bezpośrednie źródło rozstrzygnięć decyzji w sprawach indywidualnych, jakkolwiek wyłącznie wówczas, jeśli jest zgodny z przepisami unijnymi zawartymi w ww. Rozporządzeniach Rady. Podkreślił, że stwierdzony brak publikacji przesunięć terminów składania ofert nie miał żadnego wpływu na pogorszenie interesu fiskalnego Unii Europejskiej. Beneficjent podniósł, że zastosowano względem niego korektę w nieprawidłowej wysokości, zarówno, co do metody, jak też pozycji Taryfikatora. Decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r., nr [...] Zarząd Województwa Małopolskiego, po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] października 2012 r. W podstawie prawnej powołał art. 25 pkt 1, art. 26 ust. 1 pkt 15 ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (t.j. Dz.U. z 2009 r., Nr 84, poz. 712 ze zm., dalej: "z.p.p.r.), art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej - K.p.a.), art. 207 ust. 12 w zw. z art. 207 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 9 i art. 61 ust. 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2009 r. Nr 157, poz. 1240 ze zm.) oraz § 6 ust. 1 umowy o dofinansowanie Projektu p.n. "[...]". Organ nie zgodził się z twierdzeniem Beneficjenta o braku naruszenia przez niego art. 38 ust. 4a P.z.p., jak też z tym, że w sprawie winien zostać zastosowany art. 38 ust. 6 P.z.p. Zmiana polegająca na wydłużeniu terminu składania ofert jest okolicznością powodującą zmianę treści ogłoszenia o zamówieniu, przy czym zasady zamieszczania informacji o zmianie ogłoszenia obowiązywały także w stanie prawnym sprzed nowelizacji P.z.p. Organ podkreślił, że po uwzględnieniu zastrzeżeń KE, P.z.p. została zmieniona ustawą z dnia 4 września 2008 r. (Dz. U. Nr 171, poz. 1058), która weszła w życie 24 października 2008 r. Z tym więc dniem została zapewniona pełna zgodność przepisów tej ustawy z przepisami unijnymi. Zgodnie z pkt 24 "Zaleceń dla Beneficjentów Funduszy UE dotyczących interpretacji przepisów ustawy Prawo zamówień publicznych", jeżeli w postępowaniu prowadzonym w trybie przetargu nieograniczonego modyfikacja treści SIWZ prowadzi do zmiany treści ogłoszenia o zamówieniu, zamawiający przekazuje informację o zakresie modyfikacji Urzędowi Oficjalnych Publikacji Wspólnot Europejskich drogą elektroniczną zgodnie z formą i procedurami wskazanymi na stronie internetowej określonej w dyrektywie (portal SIMAP; www.simap.europa.eu), za pomocą formularza "Ogłoszenia dodatkowych informacji, informacji o niekompletnej procedurze lub sprostowania". Organ zauważył, że krajowe przepisy w zakresie zamówień publicznych stanowią implementację dyrektyw wspólnotowych, a zatem także naruszenie normy prawa krajowego może stanowić podstawę zobowiązania do zwrotu środków. Dodatkowo zaznaczył, że Wytyczne w zakresie sposobu postępowania w razie wykrycia nieprawidłowości w wykorzystaniu funduszy strukturalnych i Funduszu Spójności w okresie programowania 2007 - 2013 wydane na podstawie art. 35 ust. 3 pkt 10 z.p.p.r., a więc mające charakter wiążących wytycznych, rozszerzają pojęcie nieprawidłowości na sytuację naruszenia przepisów prawa krajowego koniecznych do zapewnienia odpowiedniego stosowania przepisów prawa wspólnotowego. Wytyczne te odwołują się do postanowień Systemu informowania o nieprawidłowościach finansowych w wykorzystaniu funduszy strukturalnych i Funduszy Spójności w latach 2007 - 2013 (SION), który za nieprawidłowość uznaje jakiekolwiek naruszenie przepisu prawa polskiego skutkujące określonym uszczerbkiem (również potencjalnym) dla budżetu ogólnego UE. Odnosząc się do zarzutu braku naruszenia wskazanych norm prawa unijnego, Zarząd podniósł, że dyrektywa 2004/18/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 31 marca 2004 r. została wskazana z uwagi na implementację jej norm do prawa krajowego. Nowelizacją P.z.p., która weszła w życie w dniu 28 października 2008 r., dokonana została harmonizacja prawa krajowego z przepisami unijnymi. Natomiast nałożenie korekty finansowej było wynikiem naruszenia art. 38 ust. 4a P.z.p., a podstawę wymierzenia korekty stanowiły przepisy art. 98 ust. 2 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 z dnia 11 lipca 2006 r. ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylające rozporządzenie (WE) nr 1260/1999. Organ podniósł, że zgodnie z art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p., środki przeznaczone na realizację programów finansowanych ze środków europejskich, podlegają zwrotowi, jeśli zostały wykorzystane niezgodnie z procedurami, o których mowa w art. 184 u.f.p. Wydatki związane z realizowaniem projektów finansowanych ze środków europejskich powinny być dokonywane zgodnie z procedurami określonymi w umowie międzynarodowej lub innymi procedurami obowiązującymi przy ich wykorzystaniu. Jednocześnie postanowienia umowy o dofinansowanie projektu wskazują, że za wydatki kwalifikowane mogą być uznane jedynie koszty poniesione zgodnie z obowiązującymi wytycznymi i przepisami prawa, w szczególności z regulacjami w zakresie zamówień publicznych. Zarząd nie zgodził się również z zarzutami Beneficjenta, że "nieprawidłowość wydatkowania" powinna być przez stronę zawiniona i że dopiero taki stan aktualizuje jej odpowiedzialność majątkową. Organ podkreślił, że podstawę zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowych z udziałem środków UE stanowią przepisy art. 207 ust. 1 pkt 1-3 u.f.p. Umocowanie IZ MRPO do orzekania o zwrocie środków europejskich wynika z art. 207 ust. 9 i 11 u.f.p., a więc ma swoje źródło w regulacjach rangi ustawowej. Niezrozumiałe, zdaniem organu, jest przytaczanie przez Beneficjenta zapisów Rozporządzenia Rady (WE) nr 1260/1999, które zostało z dniem 1 stycznia 2007 r. uchylone i zawarte w nim postanowienia nie znajdują zastosowania w przedmiotowej sprawie. W ocenie Zarządu, nie można przyjąć, że naruszenie art. 38 ust. 4a P.z.p. nie mogło mieć żadnego znaczenia dla wyniku postępowania. Przedłużenie terminu składania ofert stanowi przecież ważną zmianę informacji zawartych w ogłoszeniu o zamówieniu i nieopublikowanie tej informacji w Dz. Urz. U.E. jest niezgodne z zasadami przejrzystości i równego traktowania wykonawców. Zupełnie nieuzasadnione jest także twierdzenie Beneficjenta, że dostęp do informacji o postępowaniu został odpowiednio zapewniony poprzez wskazanie w ogłoszeniu adresu strony internetowej, przy założeniu, że każdy zainteresowany wykonawca w ten tylko właśnie sposób będzie je uzyskiwał. Ponadto, sama potencjalna możliwość wystąpienia uszczerbku finansowego w budżecie Wspólnot stanowi "nieprawidłowość" w rozumieniu art. 1 ust. 2 Rozporządzenia Rady nr 2988/95 a także art. 2 pkt 7 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006. W przedmiotowej sprawie mogła zaistnieć szkoda w budżecie UE, bowiem wskutek ograniczenia dostępu do informacji o terminie składania ofert, ograniczony mógł być krąg potencjalnych oferentów. W skardze do WSA w Krakowie Szpital A wniósł o uchylenie obu zapadłych w sprawie decyzji, zarzucając naruszenie: - art. 7 K.p.a., - art. 38 ust. 6 P.z.p. poprzez jego błędną interpretację, - umowy o dofinansowanie Projektu, - art. 485 w zw. z art. 471 Kodeksu cywilnego, poprzez jego niezastosowanie, - art. 77 i art. 107 § 3 K.p.a. poprzez brak przeprowadzenia postępowania dowodowego w zakresie analizy skutków naruszenia funduszy unijnych, - art. 26 ust. 1 pkt 15a z.p.p.r. przez oparcie decyzji na tzw. Taryfikatorze, który nie przyjął wymaganej przez przepisy formy MRPO 2007 – 2013, - art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. przez zastosowanie mimo braku podstaw. Obszerne uzasadnienie skargi stanowi ponowienie argumentacji zaprezentowanej we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wyrokiem z dnia 17 grudnia 2013 r., sygn. akt III SA/Kr 159/13 WSA w Krakowie uchylił zarówno zaskarżoną, jak i poprzedzającą ją decyzję Zarządu Województwa Małopolskiego. Sąd I instancji, powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, wskazał, że postępowanie w przedmiocie ustalenia i nałożenia korekty finansowej prowadzone na podstawie art. 26 ust. 1 pkt 15a z.p.p.r. w związku z art. 98 ust. 2 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 stanowi odrębne od postępowania w przedmiocie zwrotu środków w trybie przepisów ustawy o finansach publicznych, postępowanie administracyjne, również kończące się wydaniem w trybie art. 107 § 1 K.p.a. decyzji administracyjnej w przedmiocie nałożenia korekty finansowej. Sąd stwierdził, że przed wydaniem zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji Zarządu Województwa Małopolskiego określających kwotę przypisaną do zwrotu, opartych wyraźnie o art. 26 ust. 1 pkt 15 z.p.p.r., nie zostało wcześniej wydane odrębne rozstrzygnięcie w formie decyzji ustalającej i nakładającej korektę finansową, na podstawie art. 26 ust. 1 pkt 15a tej ustawy i poprzedzone stosownym postępowaniem wyjaśniającym. Zdaniem Sądu, dopiero ostateczne ustalenie wysokości korekty finansowej daje podstawę do wydania ewentualnej decyzji w przedmiocie zwrotu należności, opartej o art. 26 ust. 1 pkt 15 z.p.p.r. oraz art. 60 pkt 6 w związku z art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. Niewydanie zatem takiej decyzji w warunkach niniejszej sprawy oznacza, że podjęte w niej rozstrzygnięcia są przedwczesne. Po rozpoznaniu skargi kasacyjnej od powyższego wyroku, Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) wyrokiem z dnia 9 lipca 2015 r., sygn. akt II GSK 1391/14 uchylił zakwestionowany wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu NSA wskazał, że kwestia będąca podstawą rozstrzygnięcia WSA w Krakowie, stanowiąc przedmiot rozbieżności w orzecznictwie sądowo-administracyjnym, została rozstrzygnięta w uchwale składu siedmiu sędziów NSA z dnia 27 października 2014r., sygn. akt II GPS 2/14, w której stwierdzono, że ustalenie i nałożenie korekty finansowej, o której mowa w art. 26 ust. 1 pkt 15a z.p.p.r., nie wymaga wydania decyzji administracyjnej. WSA w Krakowie ponownie rozpoznając sprawę, wskazanym wyżej wyrokiem z dnia 11 grudnia 2015 r. oddalił skargę Szpitala. Sąd uznał za prawidłowy pogląd wyrażony przez Zarząd Województwa Małopolskiego o konieczności zastosowania przez Beneficjenta w niniejszym stanie faktycznym przy przedłużaniu terminu składania ofert przepisu art. 38 ust 4a P.z.p., gdyż przedłużenie/zmiana terminu składania ofert oznacza zmianę specyfikacji istotnych warunków zamówienia (SIWZ) prowadzącą do zmiany treści ogłoszenia o zamówieniu, czego konsekwencją jest obowiązek zamieszczania sprostowania w Dz. Urz. U.E. Sąd wskazał na art. 41 ustawy, określający minimalną treść ogłoszenia o zamówieniu. Według pkt 10 tego przepisu obowiązkowym jest podanie "miejsca i terminu składania ofert". Podobna regulacja znajduje się w art. 36 ust 1 ustawy określającym minimalną zawartość SIWZ i tak w pkt. 11 ust 1 wskazuje się na obowiązek podania "miejsca oraz terminu składania i otwarcia ofert". Nie mają, w ocenie Sądu, znaczenia sygnalizowane przez stronę trudności w interpretacji przepisu art. 38 ust 6 P.z.p., przed dodaniem do jego treści słów: "Przepis ust 4a stosuje się odpowiednio" skoro przepis ten - jako odnoszący się do zmiany SIWZ nieprowadzącej do zmiany treści ogłoszenia o zamówieniu - nie miał w ogóle w stanie fatycznym zastosowania. Z tych samych względów nie mogły, zdaniem Sądu, uwalniać skarżącego od przypisania mu nieprawidłowości, twierdzenia o zapewnieniu potencjalnym wykonawcom dostępu do informacji o postępowaniu poprzez wskazanie w ogłoszeniu adresu strony internetowej, przy założeniu, że każdy zainteresowany wykonawca w ten sposób będzie uzyskiwał konieczne dla siebie informacje. Te okoliczności można bowiem oceniać tylko w przypadku gdyby w sprawie miał zastosowanie art. 38 ust 6 P.z.p. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd przyjął, że działanie Beneficjenta doprowadziło do naruszenia określonych w art. 7 ust 1 P.z.p. zasady przejrzystości i zasady równego traktowania wykonawców, a naruszenie to prowadzić mogło do rezygnacji z udziału w przetargu wykonawcy przekonanego o upływie terminu do złożenia oferty, podczas gdy termin ten w okresie 41 kolejnych dni był jeszcze otwarty. Oceny tej nie może przy tym zmienić sugerowana przez stronę skarżącą konieczność uwzględnienia specyficznego charakteru Beneficjenta będącego placówką medyczną zajmującą się ochroną i ratowaniem życia obywateli Województwa Małopolskiego, realizującego nadto inwestycję służącą dobru publicznemu, dla której korzystanie z dofinansowania ze środków unijnych powinno być traktowane priorytetowo, jako realizacja ważnego społecznie celu. Podnoszony przez Beneficjenta stopień zawinienia nie należy do przesłanek jakiegokolwiek przepisu mającego zastosowanie w sprawie. Konsekwencją stwierdzenia naruszenia prawa był więc wynikający z art. 98 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 obowiązek nałożenia korekty finansowej w związku z wykryciem nieprawidłowości w wykorzystaniu środków pochodzących z funduszy UE. Sąd podniósł, że pojęcie "nieprawidłowość" oznacza jakiekolwiek naruszenie przepisu prawa UE, powodujące rzeczywistą lub potencjalną szkodę w budżecie Unii. Zaaprobował, stanowisko organu odnośnie zastosowania metody wskaźnikowej, gdyż skutki finansowe stwierdzonego naruszenia nie miały charakteru bezpośredniego, a zatem były trudne do oszacowania. Prawidłowo, zdaniem Sądu, organ przyjął, że Taryfikator, nie wskazuje wprost naruszenia jakiego dopuściła się strona skarżąca tj. art. 38 ust 4a P.z.p., lecz zgodnie z tym dokumentem, jeżeli nie ma możliwości ustalenia wysokości korekty finansowej za określoną nieprawidłowość należy przyjąć wskaźnik procentowy odpowiadający najbliższej rodzajowo kategorii naruszenia. Na potrzeby niniejszej sprawy zasadnie zatem przyjęto, jako zbliżoną rodzajowo pozycję "naruszenie art. 40 ust 1 PZP" poprzez niedopełnienie obowiązku przekazania ogłoszenia o zamówieniu. Prawidłowo też organ dokonał miarkowania wysokości korekty w ramach możliwości od 25 do 10 %, stosując z uwagi na charakter podmiotu (Beneficjenta) i wagę naruszenia stawkę minimalną 10%. Odnośnie zaś do zarzutu strony, że "Taryfikator" nie stanowi źródła prawa i nie może być samoistną podstawą do nakładania korekt finansowych, Sąd wskazał, że strona była świadoma funkcjonowania dokumentu dotyczącego wymierzania korekt finansowych (taryfikatora), skoro wspomina się o tym dokumencie w umowie. Nałożenie korekt finansowych jest rezultatem postanowień umownych, które Beneficjent przyjął podpisując umowę. Szpital złożył skargę kasacyjną od powyższego orzeczenia, kwestionując go w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie do ponownego rozpoznania, ewentualnie o uchylenie obydwu zapadłych w sprawie decyzji, jak też o zasądzenie kosztów postępowania. Skarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie: 1. art. 38 ust. 4a P.z.p. przez błędną wykładnię przyjmującą, że udzielenie wykonawcom wyjaśnień, w wyniku których niezbędny jest dodatkowy czas na wprowadzenie zmian w ofertach jest zmianą SIWZ prowadzącą do zmiany ogłoszenia, 2. art. 38 ust. 6 P.z.p. przez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy przepis ten odnosi się właśnie do sytuacji udzielania wykonawcom wyjaśnień, w wyniku których niezbędny jest dodatkowy czas na wprowadzenie zmian w ofertach, 3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez brak zastosowania tj. pominięcie wadliwości procesowej w postępowaniu organu administracyjnego, stanowiącej naruszenie art. 7 i art. 77 K.p.a., polegającej na wadliwym zakwalifikowaniu stwierdzonego naruszenia do Tabeli nr 1 pkt 2 Taryfikatora ze stawką 25 % (zmniejszoną uznaniowo do 10 %), 4. art. 206 ust. 2 pkt 8 u.f.p. przez niezastosowanie tj. ustalenie korekty według innej stawki niż przewidziana we właściwej pozycji Taryfikatora, implementowanego do umowy. Skarżący kasacyjnie wskazał, że prawidłowa wykładnia art. 38 ust. 4a P.z.p. spowodowałaby jego pominięcie w sprawie, natomiast zastosowanie w to miejsce art. 38 ust. 6 P.z.p. pozwoliłoby na ocenę jego zachowania jako prawidłowego, co oznaczałoby eliminację przesłanki materialnoprawnej skarżonej decyzji, którą jest naruszenie obowiązującej procedury P.z.p., a co za tym idzie eliminację korekty i konieczność uchylenia decyzji. Ponadto, prawidłowe przeprowadzenie postępowania przez WSA w Krakowie prowadziłoby do ustalenia, że zarzucany czyn kwalifikuje się do pozycji opisanej w Tabeli 1 pkt 32 Taryfikatora, co skutkuje zmianą treści decyzji poprzez zmniejszenie wysokości zobowiązania pieniężnego z 10 % do 5 %. Zdaniem składającego skargę kasacyjną, formuła słowna art. 38 ust. 6 P.z.p. w pełni odpowiada sytuacji, w jakiej się znalazł. Sporządził on bowiem odpowiedź o charakterze technicznym, która zmieniła treść SIWZ, lecz nie zmieniła sformułowań zawartych w ogłoszeniu. W dniu 16 lutego 2010 r. udzielonych zostało kilkadziesiąt odpowiedzi, a zatem zaszła nowa, dodatkowa okoliczność faktyczna tj. czas zużyty na przygotowanie tychże odpowiedzi spowodował przybliżenie się terminu składania ofert i zagroził uczestnikom jego niedotrzymaniem. W związku z powyższym, dokonano zmiany terminu składania ofert, co zostało opublikowane, jako końcowy komunikat do udzielonych odpowiedzi z dnia 16 lutego 2010 r. i był to wynik zastosowania art. 38 ust. 6 P.z.p. Skarżący podkreślił, że przedłużenie terminu składania ofert, spowodowane modyfikacją SIWZ, nie służy temu, aby nowi wykonawcy dowiedzieli się o ogłoszeniu i mogli wziąć w nim pełnoprawny udział. Wykonawca, który przystąpiłby do udziału w przetargu już po upływie pierwotnego terminu składania ofert byłby bowiem pozbawiony podstawowego atrybutu uczestnika przetargu w postaci prawa zadawania pytań i uzyskiwania wyjaśnień. Także przewidziane w art. 182 P.z.p. terminy uniemożliwiłyby mu wniesienie odwołania do Krajowej Izby Odwoławczej. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Zarząd Województwa Małopolskiego wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga kasacyjna nie jest zasadna i nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a., wobec czego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej. W rozpatrywanej sprawie skarga kasacyjna oparta została na obydwu podstawach określonych w art. 174 P.p.s.a. Z postawionych w niej zarzutów wynika, że istota sporu prawnego w sprawie dotyczy kwestii prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, który kontrolując zgodność z prawem decyzji Zarządu Województwa Małopolskiego w przedmiocie zwrotu dofinansowania ze środków europejskich stwierdził, że decyzja ta jest zgodna z prawem. Sąd I instancji podzielił stanowisko organu, że Szpital A, jako zamawiający, naruszył określony w art. 38 ust. 4a pkt 2 i art. 7 ust. 1 ustawy - Prawo zamówień publicznych obowiązek przygotowania i przeprowadzenia postępowania o udzielenie zamówienia publicznego w sposób zapewniający zachowanie uczciwej konkurencji oraz równe traktowanie wykonawców, bowiem dokonał zmiany terminu składania ofert – w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego w ramach projektu "[...]" prowadzonego w drodze przetargu nieograniczonego. Termin składania ofert przesuwany był łącznie o 41 dni. Działanie takie stanowiło istotną zmianę specyfikacji istotnych warunków zamówienia, skutkowało zmianą treści ogłoszenia o zamówieniu. Zamawiający nie realizował obowiązku przekazania informacji o zmianie ogłoszenia o zamówieniu do Urzędu Oficjalnych Publikacji Wspólnot Europejskich. Sąd I instancji uznał, że stan faktyczny, nie uzasadniał stosowania przepisu art. 38 ust. 6 ustawy - Prawo zamówień publicznych, ponieważ odnosi się on tylko do sytuacji, polegającej na zmianie treści SIWZ nie prowadzącej do zmiany ogłoszenia o zamówieniu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, postawione w skardze kasacyjnej zarzuty do stanowiska Sądu I instancji nie są uzasadnione. Odnosząc się do oceny zasadności zarzutów naruszenia prawa materialnego określonych w punktach 1 i 2 niniejszego uzasadnienia, a mianowicie do zarzutu błędnej wykładni (i niewłaściwego zastosowania) art. 38 ust. 4a ustawy - Prawo zamówień publicznych oraz zarzutu niezastosowania art. 38 ust. 6 przywołanej ustawy z uwagi na to, że wskazane zarzuty naruszenia prawa materialnego zmierzają do wykazania, że w stanie faktycznym rozpatrywanej sprawy organ powinien zastosować art. 38 ust. 6 przywołanej ustawy, nie zaś jej art. 38 ust. 4a, jak przyjął to Sąd I instancji uznając stanowisko organu za prawidłowe, należy je rozpatrzeć łącznie. Zgodnie z art. 38 ust. 4a ustawy - Prawo zamówień publicznych – w brzmieniu obowiązującym w okresie przeprowadzenia postępowania o udzielenie zamówienia publicznego - jeżeli w postępowaniu prowadzonym w trybie przetargu nieograniczonego zmiana treści specyfikacji istotnych warunków zamówienia prowadzi do zmiany treści ogłoszenia o zamówieniu, zamawiający: 1) zamieszcza ogłoszenie o zmianie ogłoszenia w Biuletynie Zamówień Publicznych - jeżeli wartość zamówienia jest mniejsza niż kwoty określone w przepisach wydanych na podstawie art. 11 ust. 8; 2) przekazuje Urzędowi Publikacji Unii Europejskiej ogłoszenie dodatkowych informacji, informacji o niekompletnej procedurze lub sprostowania, drogą elektroniczną, zgodnie z formą i procedurami wskazanymi na stronie internetowej określonej w dyrektywie - jeżeli wartość zamówienia jest równa lub przekracza kwoty określone w przepisach wydanych na podstawie art. 11 ust. 8. Natomiast ust. 6 art. 38 tej ustawy stanowi, że jeżeli w wyniku zmiany treści specyfikacji istotnych warunków zamówienia nieprowadzącej do zmiany treści ogłoszenia o zamówieniu jest niezbędny dodatkowy czas na wprowadzenie zmian w ofertach, zamawiający przedłuża termin składania ofert i informuje o tym wykonawców, którym przekazano specyfikację istotnych warunków zamówienia, oraz zamieszcza informację na stronie internetowej, jeżeli specyfikacja istotnych warunków zamówienia jest udostępniana na tej stronie. Przepis ust. 4a stosuje się odpowiednio. Z powołanych przepisów wynika, że z punktu widzenia sytuacji odnoszących się do wpływu zmiany SIWZ na treść ogłoszenia o zamówieniu publicznym, na ich gruncie ustanowiony został dychotomiczny ich podział. Rozróżniono dwie kategorie zmian treści SIWZ oraz ich wpływu na treść ogłoszenia, tj. zmianę treści SIWZ prowadzącą do zmiany treści ogłoszenia o zamówieniu, aktualizującą po stronie zamawiającego obowiązek, o którym mowa w art. 38 ust. 4a oraz zmianę treści SIWZ nieprowadzącą do zmiany treści ogłoszenia o zamówieniu, aktualizującą obowiązek o innej już treści, który określony został w art. 38 ust. 6. Prowadzi to do wniosku, że istnienie wskazanego zróżnicowania zmian treści SIWZ, których dokonać może zamawiający oraz ich wpływu na treść ogłoszenia, wyklucza możliwość jednoczesnego zaliczenia jednej zmiany treści SIWZ do dwóch kategorii. Odnosząc się w tym względzie do istoty spornego zagadnienia uznać należy, że wymienione przepisy w odrębny i odmienny sposób określają sposób postępowania zamawiającego w sytuacji, gdy w postępowaniu prowadzonym w trybie przetargu nieograniczonego dojdzie do zmiany treści SIWZ, w zależności od tego, czy zmiany te mają wpływ, czy też nie mają wpływu na treść ogłoszenia o zamówieniu. Realizacja omawianego obowiązku przez zmawiającego, w sytuacji gdy następuje w warunkach i na zasadach określonych w art. 38 ust.4a ustawy - Prawo zamówień publicznych wiązać się będzie ze zmianą SIWZ dotyczącą na przykład: wielkości lub zakresu zamówienia, terminu jego wykonania, informacji o możliwości złożenia oferty wariantowej, sposobu dokonywania oceny spełniania warunków udziału w postępowaniu, kwoty wadium, kryteriów oceny ofert i ich znaczenia, miejsca i terminu składania ofert, terminu związania ofertą, informacji o zamiarze zawarcia umowy ramowej, informacji o przewidywanym wyborze najkorzystniejszej oferty z zastosowaniem aukcji elektronicznej, informacji o przewidywanych zamówieniach uzupełniających. Ponieważ ustawodawca na gruncie przywołanego przepisu wprowadza konieczność istnienia bezpośredniego związku między zmianą treści SIWZ i treścią ogłoszenia o zamówieniu, co wyraża się we wpływie zmiany treści SIWZ na treść ogłoszenia, skutkując koniecznością jego zmiany należy zwrócić uwagę, na regulację zawartą w art. 41 P.z.p. określającej konieczne, nakazane prawem, minimum treści ogłoszenia o zamówieniu. Z pkt 10 tego przepisu wynika, że ogłoszenie o zamówieniu zawierać powinno, między innymi, miejsce i termin składania ofert. W rozpatrywanej sprawie, poza sporem pozostaje, że strona skarżąca kasacyjnie, jako zamawiający, w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego prowadzonym w drodze przetargu nieograniczonego dokonywała kilkakrotnie zmiany terminu składania ofert, łącznie przesuwając go o 41 dni. Stanowiło to istotną zmianę SIWZ (art. 36 ust. 1 pkt 11 ustawy - Prawo zamówień publicznych), dlatego nie może budzić wątpliwości, iż wskazana zmiana SIWZ nie pozostawała bez wpływu na treść ogłoszenia o zamówieniu prowadząc tym samym do zmiany jego treści, co z kolei zobowiązywało zamawiającego do wykonania obowiązku, o którym mowa w art. 38 ust. 4a pkt 1 przywołanej ustawy. W świetle powyższego, trzeba więc stwierdzić, że przywołana powyżej zmiana treści SIWZ, z punktu widzenia obowiązku informacyjnego zamawiającego oraz zasad i trybu jego realizacji, nie mogła być oceniania w świetle art. 38 ust. 6 ustawy - Prawo zamówień publicznych. Z tego mianowicie powodu, że prowadziła ona do zmiany treści ogłoszenia o zamówieniu, zaś przywołany przepis ma zastosowanie w sytuacji, gdy zmiana SIWZ skutku takiego nie wywołuje. Za niezasadny uznać należy argument strony skarżącej kasacyjnie, który źródła uzasadnienia dla stosowania w rozpatrywanej sprawie art. 38 ust. 6 ustawy - Prawo zamówień publicznych i nie stosowania w niej art. 38 ust. 4a tej ustawy, upatruje w zmianie stanu prawnego dokonanej ustawą z dnia 2 grudnia 2009 r. o zmianie ustawy - Prawo zamówień publicznych oraz niektórych innych ustaw - z mocą obowiązującą od 29 stycznia 2010 r. - którą to nowelizacją, do ust. 6 art. 38 ustawy zmienianej dodano, że "Przepis ust. 4a stosuje się odpowiednio". W świetle wszystkich dotychczas przedstawionych argumentów nie może bowiem budzić żadnych wątpliwości, że art. 38 ust. 6 przywołanej ustawy, niezależnie od jego brzmienia, tj. sprzed, czy po nowelizacji, nie miał w zastosowania w rozpatrywanej sprawie. Treść przepisów art. 38 ust. 4a i ust. 6, w brzmieniu obowiązującym w okresie przeprowadzenia postępowania o udzielenie zamówienia publicznego, stanowiła konsekwencję zmian wprowadzonych ustawą z dnia 4 września 2008 r. o zmianie ustawy Prawo zamówień publicznych. Motywowana ona była - jak wynika z uzasadnienia projektu ustawy nowelizującej – potrzebą uwzględnienia zastrzeżeń Komisji Europejskiej odnośnie do niezgodności przepisów ustawy - Prawo zamówień publicznych ze wspólnotowymi dyrektywami 2004/17/WE, 2004/18/WE, 89/665/EWG oraz Traktatem ustanawiającym Wspólnotę Europejską. Celem wprowadzanych zmian było zapewnienie zgodności treści specyfikacji istotnych warunków zamówienia z ogłoszeniem o zamówieniu (art. 38 ust. 4a). Jak wskazano, w większości przypadków bowiem wykonawca uzyskuje informację o prowadzonym postępowaniu z ogłoszenia o zamówieniu, a dopiero później zapoznaje się ze specyfikacją istotnych warunków zamówienia. Niezgodność specyfikacji istotnych warunków zamówienia z treścią ogłoszenia może więc prowadzić do sytuacji, w której wykonawca, po zapoznaniu się z ogłoszeniem o zamówieniu, decyduje się nie brać udziału w postępowaniu. Taka sytuacja może być zaś w ocenie Komisji Europejskiej uznana za przejaw naruszenia zasad przejrzystości i równego traktowania wykonawców. Dlatego też wprowadzono obowiązek zmiany ogłoszenia w każdym przypadku, gdy zmiana specyfikacji istotnych warunków zamówienia dotyczy informacji ujawnionych w ogłoszeniu o zamówieniu. Według projektodawcy, rozwiązanie to uwzględnia stanowisko Komisji Europejskiej, zgodnie z którym informacja o zmianie specyfikacji istotnych warunków zamówienia powinna być opublikowana z zachowaniem takich samych standardów jak towarzyszące oryginalnej publikacji. Za niezasadne uznać należy również zarzuty określone w punktach 3 i 4 niniejszego uzasadnienia zmierzające do wykazania zaistnienia w rozpatrywanej sprawie naruszenia polegającego na niewłaściwym zastosowaniu Taryfikatora korekty finansowej. Sąd I instancji podzielił stanowisko Instytucji Zarządzającej odnośnie zakwalifikowania naruszenia obowiązku określonego w art. 38 ust. 4a pkt 1 ustawy - Prawo zamówień publicznych, jako kategorii nieprawidłowości wymienionej w tabeli 1 pkt 2 Taryfikatora, to jest, jako niedopełnienia obowiązku przekazania ogłoszenia o zamówieniu do UOPWE. Prawdą jest, że naruszenie przywołanego przepisu ustawy krajowej nie zostało wymienione w Taryfikatorze, jednak to samo w sobie nie uzasadnia jeszcze stanowiska, że stwierdzone w rozpatrywanej sprawie naruszenie kwalifikować należało - jak tego domaga się skarżąca kasacyjnie - do pkt 32 Tabeli nr 1 – "Błędy w ogłoszeniach" - a nie do pkt 2 Tabeli nr 1 Taryfikatora. W tej mierze, gdy w relacji do stwierdzonego w rozpatrywanej sprawie, a powyżej szczegółowo już opisanego naruszenia ustawy - Prawo zamówień publicznych, zestawić ze sobą przywołane kategorie nieprawidłowości, a mianowicie "Niedopełnienie obowiązku przekazania ogłoszenia o zamówieniu do UOPWE" (Tabela nr 1 pkt 2) i "Błędy w ogłoszeniach" (Tabela nr 1 pkt 32), za oczywiste uznać należy, że naruszenie to odpowiada, jako najbliższe rodzajowo, pierwszej spośród przywołanych nieprawidłowości. W rozpatrywanej sprawie zamawiający nie dopuścił się przecież nieprawidłowości polegającej na błędnym ogłoszeniu, lecz nieprawidłowości polegającej na tym, że wbrew obowiązkowi, w ogóle nie przekazał informacji o zmianie ogłoszenia o zamówieniu do UOPWE. Ponadto, nie można tracić z pola widzenia i tego, że zgodnie z przywołanym powyżej dokumentem "Wymierzanie korekt finansowych za naruszenie prawa zamówień publicznych związane z realizacją projektów współfinansowanych ze środków funduszy UE", jeżeli stwierdzona nieprawidłowość nie została uwzględniona w tabeli właściwej dla danego zamówienia, należy przyjąć wskaźnik procentowy odpowiadający najbliższej rodzajowo kategorii naruszenia zawartej w tej tabeli. Mając to wszystko na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 183 § 1 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 204 pkt 1 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 490 ze zm.).