IV SA/Wa 1827/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), Sędziowie sędzia WSA Aneta Dąbrowska, sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska, Protokolant st. sekr. sąd. Katarzyna Tomiło-Nawrocka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi E. K., A. M. i G. W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości - oddala skargę - Zaskarżoną decyzją Wojewoda [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a.", utrzymał w mocy orzeczenie Starosty P. z [...] lutego 2014 r., o odmowie zwrotu nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków nr [...] (o pow. [...] ha), położonej w P. przy ul. [...], stanowiącej własność Gminy Miasto P. Decyzję tą wydano wobec wniesienia odwołania przez E. K., G. W. i A. M. (spadkobierców p. Z. P.), żądających uprzednio zwrot przedmiotowej działki, zwanych dalej "Wnioskodawcami". Uzasadniając zaskarżoną decyzję, organ administracji wskazał następujące uwarunkowania prawne i faktyczne, które uwzględnił orzekając w sprawie: - decyzją z [...] października 1963 r., wydaną przez Kierownika Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w P., na podstawie przepisów ustawy z dnia 22 maja 1958 r. o terenach dla budownictwa domów jednorodzinnych (Dz.U. Nr 31, poz. 138 ze zm.) i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 12 grudnia 1958 r. w sprawie postępowania przy podziale i rozgraniczeniu nieruchomości (Dz.U. z 1959 r. Nr 1, poz. 1), został zatwierdzony podział nieruchomości położonych w m. P. między ulicami [...], [...] i [...], objęty planem podziału stanowiącym załącznik nr 1 do decyzji; w wyniku tego wydzielono i utworzono m.in. działkę nr [...] o pow. [...] m2, (współwłasność: p. W. M. – część [...] i Skarb Państwa – część [...]), - według ewidencji gruntów i budynków dawnej działce nr [...] odpowiadała działka ew. nr [...] (pow. [...] ha), stanowiąca współwłasność w [...] części S., J. i G. W. oraz w części [...] Gminy Miasto P., - Sąd Rejonowy w P., postanowieniem z [...] sierpnia 2013 r. (sygn. akt [...]), zniósł współwłasność zabudowanej działki gruntu położonej w P., przy ulicy [...] (nr ew. [...]) w ten sposób: "(...)zabudowaną działkę gruntu oznaczoną nr [...] o obszarze [...] ha przyznać na współwłasność G. W., J. W., S. W. w udziałach wynoszących po [...] części, zaś działkę gruntu nr [...] o obszarze [...] ha przyznać na wyłączną własność Gminie Miasto P. (...).", - w świetle zgromadzonych dokumentów archiwalnych, w myśl przepisów ustawy o terenach dla budownictwa domów jednorodzinnych w miastach i osiedlach, zgodnie z rejestrem pomiarowym z dnia 25 czerwca 1965 r. "(...) nowego stanu własności sporządzonego w oparciu o akceptowany projekt podziału obszaru P. ul [...] wyznaczonego na cele budownictwa jednorodzinnego uchwałą P.P.R.N. w P., wpisanym do ewidencji w składnicy geodezyjnej za numerem [...] (...)" zostały wyznaczone na gruncie nowe granice działek; projekt szczegółowy zagospodarowania przestrzennego i opis techniczny (k. 416-427 akt adm.) uwzględniał m.in. budynki mieszkalne adaptowane i projektowane, budynki usługowe adaptowane i projektowane oraz budynki gospodarcze, - zgodnie z tym projektem działka nr [...] (obecnie [...]) znajduje się w tzw. bloku [...] (k. 422 akt adm.), w zabudowie wolnostojącej, dla której przewidziano wielkość działek w granicach 525-815 m2 i uwzględniającym istniejące budynki mieszkalne i gospodarcze; nieprawdziwy jest zatem zarzut odwołujących że "(...) nie ma on nic wspólnego z realizacją osiedla [...] i dotyczy bloku mieszkalnego pobudowanego w odległości ok. 500 m od przedmiotowej działki i że na mapie nie ma żadnego projektu budynku gospodarczego", - zgodnie z założeniami obszar o powierzchni 222 m2, pochodzący z gruntów p. Z. P., przyłączono celem powiększenia działki do obowiązującej normy obszarowej w tym okresie, wynikającej ze wskazanego planu szczegółowego, zatwierdzonego decyzją z [...] października 1963 r., - podzielono stanowisko organu I. instancji; wskazano na art. 14 ustawy o terenach dla budownictwa domów jednorodzinnych: "(...)Jeżeli wydzielenie gruntów przypadających na poszczególnych właścicieli nieruchomości wymagałoby utworzenia działki nie odpowiadającej najmniejszej powierzchni przewidzianej dla danych terenów, działkę taką należy uzupełnić innymi gruntami, tak aby odpowiadała przewidzianym najmniejszym rozmiarom (...) uzupełnienie to powinno nastąpić gruntami które w myśl art. 11 przechodzą na własność Państwa."; wskazano, że w okolicznościach niniejszej sprawy stanowi to spełnienie celu wywłaszczenia, - z kolei, jak wskazał organ, zbudowanie budynku gospodarczego w latach siedemdziesiątych ubiegłego wieku, bez pozwolenia na budowę, na miejscu dawniej istniejącego drewnianego chlewka (zeznania z protokółu rozprawy), jak również przytoczona w odwołaniu kwestia samowoli budowlanej (płotu betonowego), przez właściciela sąsiedniej działki nie stanowi przedmiotu niniejszego postępowania, - także zarzut dotyczący nieprawidłowych wpisów w księgach wieczystych i uchybienie organu I. instancji w tym zakresie, przez nie odniesienie się do tego w wydanej decyzji nie ma wpływu na merytoryczne rozstrzygniecie zaskarżonej decyzji; powoływany akt notarialny (z [...] maja 1967 r.) dotyczy zakupu od C. L. zam. w osiedlu [...], przy ulicy [...], gromady [...], powiatu o.) przez K. W. i jego żonę B. W. "(...)udziału ½ części nieruchomości (przy ulicy [...] pod nr [...]) składającej się z placu obszaru około 500 metrów kwadratowych i znajdującego się na tym placu domu mieszkalnego, murowanego z cegły, pięcioizbowego (...)"; w sytuacji gdy dokonano zniesienia współwłasności, dotyczy on wyłącznie działki [...] (własność braci W.), - odnośnie zarzutu odwołania, że w wydanej decyzji o zwrocie na rzecz p. E. K. innej działki (nr [...]) był ten sam stan faktyczny wskazano, że teren ten był w projekcie zabudowy bloku śródmiejskiego przewidziany do zagospodarowania pod zieleń miejską; z kolei ocena, czy zwrot nieruchomości został dokonany prawidłowo nie stanowi przedmiotu niniejszego postępowania, - w kwestii naprawienia przez Państwo krzywdy, stwierdzono, że przejęcie gruntów następowało na podstawie wówczas obowiązujących przepisów. W skardze, Wnioskodawcy, sformułowali zarzuty naruszenia przepisów: - prawa materialnego - art. 137 ust. 1 pkt. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2014 r., poz. 518 ze zm.), poprzez błędną jego interpretację i niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że "obszar pochodzący z gruntów Z. P. o pow. 222 m2 przyłączono celem powiększenia działki do obowiązującej normy obszarowej w tym okresie wynikającej z ww planu szczegółowego zatwierdzonego w/cyt decyzją z dnia [...].X.1963 r. w okolicznościach niniejszej sprawy stanowi to spełnienie celu wywłaszczenia", podczas gdy spełnieniem celu wywłaszczenia nieruchomości p. Z. P., w skład których wchodzi przedmiotowa działka ew. nr [...] i powierzchni [...] m2, była budowa Osiedla [...], które nigdy nie powstało, zaś przedmiotowa działka nigdy nie została w żaden sposób zabudowana, ani zagospodarowana, - postępowania: - art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., poprzez brak należytego rozpatrzenia całokształtu materiału dowodowego w sprawie i właściwej jego oceny, a w szczególności pominięcie: faktu, że działkę ew. nr [...] Burmistrz Miasta P. chciał zbyć w drodze przetargu, ustnego nieograniczonego (w 2011 roku); uzasadnia to stwierdzenie, że cel wywłaszczenia na tej działce nie został spełniony, a działka stała się zbędna; ustaleń z wizji lokalnej 30 listopada 2011 r. na okoliczność obecnego stanu zagospodarowania przedmiotowej działki oraz wyjaśnień p. E. K., z których wynika, że działka ew. nr [...] jest niezabudowana, a obecny budynek gospodarczy powstał w miejsce dawnego i położony jest na działce [...], a więc poza przedmiotową działką naruszenia te miały istotny wpływ na wynik sprawy; - art. 6 i 8 K.p.a., poprzez bezzasadne stwierdzenie braku związku pomiędzy obecną sprawą zwrotu przedmiotowej działki, na której - według organu - cel wywłaszczenia został zrealizowany, a zwrotem Skarżącym, na tym samym terenie, działki ew. nr [...] w oparciu o decyzję Starosty P. z [...] lutego 2001 r. wobec uznania, że cel przejęcia działki budowa osiedla "[...]" nie został zrealizowany, mimo rozpatrywania obu spraw w tym samym stanie faktycznym i prawnym; narusza to zasadę praworządności i zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji. W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie, odwołując się do argumentacji zawartej w zaskarżonym akcie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd oddalił skargę, gdyż nie zasługuje ona na uwzględnienie, albowiem zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza prawa. Trafnie organ skonstatował brak przesłanek dla orzeczenia o zwrocie nieruchomości. Zarówno ocena stanu faktycznego sprawy jak i uwarunkowań prawnych, dokonane przez organ administracji, były prawidłowe. Z uwagi na ich uprzednie zreferowanie, powtarzanie argumentacji organu byłoby bezzasadne. Sąd przyjmuje ją za własną. Odnosząc się do zarzutów skargi stwierdzić trzeba, co następuje. Wbrew sformułowanym w niej zarzutom w sprawie w istocie nie są kwestionowane żadne istotne elementy stanu faktycznego. Należą do nich: - wydzielenie z gruntu przejętego od poprzednika prawnego Wnioskodawców (zaznaczony na mapie – k. 424 akt adm.), fragmentu terenu, który w następstwie zatwierdzenia podziału został przyłączony do innej nieruchomości, tworząc działkę nr [...], - utworzona działka odpowiadała standardom zagospodarowania przyjętym dla danego obszaru, w ramach tworzenia terenów budownictwa jednorodzinnego, - utworzona działka została zagospodarowania, zgodnie z przyjętymi założeniami dla tworzonych terenów budownictwa jednorodzinnego, w ramach zamierzenia o nazwie Osiedle [...] – w części północnej znajduje się budynek mieszkalny zaś w części centralnej – niejako w drugiej linii zabudowy zrealizowano budynek o charakterze gospodarczym; budynek gospodarczy powstał na fragmencie terenu przyłączonym do utworzonej działki nr [...]. Wobec takich okoliczności trafna była konkluzja organu, że cel wywłaszczenia w danym przypadku został osiągnięty. Natomiast bez znacznie jest odłączenie - w późniejszym okresie - części utworzonej uprzednio działki - fragmentu, na którym nie zrealizowano żadnych stałych naniesień – oraz to, że działka ta została przeznczona przez aktualnego właściciela – Gminę - na sprzedaż. Z zachowanego materiału dowodowego wynika, że celem wywłaszczenia była realizacja Osiedla [...]. Zgodnie z treścią ustawy o terenach dla budownictwa domów jednorodzinnych celem zamieszczonych w niej regulacji było tworzenie przez organy władzy stosownego szczebla tzw. "terenów budownictwa jednorodzinnego" (art. 2 ust. 1). a tereny te definiowano jako te "na których zgodnie z planową zabudową może być realizowane budownictwo domów jednorodzinnych i małych domów mieszkalnych ze środków własnych ludności" (art. 1). Plany zabudowy terenów budownictwa jednorodzinnego miały zawierać w szczególności podział terenów budownictwa jednorodzinnego na bloki budowlane lub inne zespoły przestrzenne, przeznaczone pod zabudowę domami jednorodzinnymi (art. 6 ust. 1 zd. 2 pkt 1). Z kolei – gdy w ramach danego bloku budowlanego "znajdują się nieruchomości nie podzielone na działki budowlane albo gdy istniejące działki budowlane nie odpowiadają ustaleniom szczegółowego planu zagospodarowania przestrzennego (art. 6 ust. 1), przeprowadza się z urzędu lub na wniosek zainteresowanych właścicieli nieruchomości podział (parcelację) istniejących nieruchomości na podstawie planu podziału (parcelacyjnego)". Tego rodzaju przypadek miał właśnie miejsce w danej sprawie i okoliczność ta nie była kwestionowana. Jednocześnie zabudowa dla danego bloku – gdy chodzi o przedmiotową nieruchomość - została zrealizowana zgodnie z planem. Nie jest nawet kwestionowana realizacji zakładanej zabudowy w drugiej pierzei zabudowy – według założeń planowej zabudowy danego terenu. W tej sytuacji zasadna jest konstatacja, że cel wywłaszczenia - w kontekście, będącego przedmiotem rozważań, fragmentu nieruchomości - został zrealizowany. Bez znaczenia jest kwestia, że w stosownych planach zakładano realizację zamierzenia w znacznie szerszych granicach. Przedmiotem rozważania w danej sprawie jest bowiem kwestia, czy cel wywłaszczania został zrealizowany, co do nieruchomości, której zwrotu domagają się Skarżący. Skoro wykracza poza granice niniejszej sprawy kwestia realizacji całego zamierzenia o nazwie Osiedle [...], nie ma w niej znaczenia sygnalizowany przez Skarżących zwrot innych fragmentów działki, należącej wcześniej do poprzedników prawnych Wnioskodawców. O ile istniałaby potrzeba oceny znaczenia zwrotu innych nieruchomości, istotna w sprawie byłaby przywoływana przez organ administracji okoliczność ich położenia w ramach konkretnych bloków zabudowy (tu wskazywano na inny blok). Tylko w kontekście zamierzonego przeznaczenia nieruchomości, w ramach planu zabudowy, możliwa jest ocena czy cel wywłaszczenia został w konkretnym przypadku osiągnięty. Bez znaczenia jest podnoszona okoliczność późniejszej sprzedaży fragmentu wytyczonej uprzednio działki. W sprawie jest bezsporne, że dołączony fragment działki był wykorzystywany, już po wywłaszczeniu uprzedniego właściciela, zgodnie z celem wywłaszczenia – był zabudowy w zakładanym zakresie i wykorzystywany, jako część nieruchomości pod budownictwo jednorodzinne. Późniejsze zniesienie współwłasności i zamiar zbycia niezabudowanego fragmentu działki nie oznacza, że nie została ona uprzednio wykorzystana na cele wywłaszczenia, w rozumieniu art. 137 ust. 1 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami (pojęcie "zrealizowania celu wywłaszczenia") – w danym przypadku zagospodarowana w określony sposób dla celów budownictwa jednorodzinnego. W istocie - po okresie wykorzystania na dany cel, zgodnie z obowiązującym ówcześnie planem miejscowym – jego współwłaściciele postanowili o wykorzystaniu fragmentu działki ew. nr [...] (uprzednio [...]) na inne cele. Służył temu podział na dwie, odrębne nieruchomości a potem czynności celem zbycia jednej z nich. Tego rodzaju przypadek wykracza poza przesłanki wskazane w przywołanym w skardze art. 137 ust. 1 pkt 2, jako uzasadniające zwrot wywłaszczonej nieruchomości (jej fragmentu) uprzedniemu właścicielowi (jego następcom prawnym). W tym świetle chybione są zarzuty naruszania przepisów postępowania (wszelkie istotne okoliczności zostały wyjaśnione i są zasadniczo bezsporne) jak i przepisów prawa materialnego, zakreślających przesłanki zwrotu nieruchomości. Wymaga podkreślenia, że jest także bez znaczenia poodnoszona kwestia braku zabudowy stricte na fragmencie gruntu, o którego zwrot ubiegają się Skarżący. Nie była ona bowiem na danej części terenie zakładana, gdy chodzi o cel wywłaszczenia. Dany fragment działki miał stanowić wyłącznie część składową nieruchomości, planowo zabudowanej w innych fragmentach. Z przytoczonych wyżej przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.