II SA/Bd 1208/15
WyrokWSA w Bydgoszczy2016-01-05
Skład orzekający: Leszek Tyliński, Anna Klotz, Jerzy Bortkiewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo pomniejszył kwotę płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) z powodu stwierdzonych nieprawidłowości w zakresie powierzchni gruntów i przestrzegania norm, a także czy prawidłowo nie dopuścił dowodu z opinii biegłego na wniosek rolnika?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji prawidłowo pomniejszyły kwotę płatności ONW, ponieważ stwierdzone nieprawidłowości w zakresie powierzchni gruntów i przestrzegania norm znalazły potwierdzenie w zebranej dokumentacji kontrolnej. Rolnik nie wykazał inicjatywy dowodowej, nie przedstawił dowodów podważających ustalenia organów ani nie skorzystał z możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym. Zgodnie z przepisami ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, ciężar dowodu spoczywa na beneficjencie, a organ nie ma obowiązku aktywnego poszukiwania dowodów na jego rzecz.Stan faktyczny
Rolnik R. W. złożył wniosek o przyznanie płatności ONW na rok 2014. Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) przeprowadziła kontrole, w wyniku których stwierdzono nieprawidłowości dotyczące zawyżenia powierzchni gruntów oraz nieprzestrzegania norm (brak wymaganego koszenia). W związku z tym, przyznana płatność została pomniejszona o kwotę 1033,79 zł. Rolnik kwestionował wyniki kontroli i wniósł o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego, jednak organy obu instancji utrzymały w mocy decyzję o pomniejszeniu płatności. Rolnik zaskarżył decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Leszek Tyliński Sędziowie sędzia WSA Anna Klotz (spr.) sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Protokolant starszy sekretarz sądowy Dominika Znaniecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi R. W. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania oddala skargę.
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2015r. Nr [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B., na podstawie art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013 r. poz. 173), w związku z § 3 ust. 1, 2, 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania " Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 40 poz. 329 ze zm.), art. 16 ust. 5 akapit pierwszy, art. 19 ust. 2 i 3, art. 22 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UEL 25, z 28.01.2011, str. 8), rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009 r., str. 65, ze zm.), oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na rok 2014 przyznał R. W., po potrąceniu kwoty z tytułu stwierdzonych nieprawidłowości w wysokości 1 033,79 zł (kwota sankcji łącznie), płatność ONW na rok 2014 w łącznej wysokości 8 525,91 zł, w tym ONW - Nizinne strefa II (kod EFRROW [...], krajowa pozycja budżetowa [...]) w wysokości 338,03 zł, w tym środki budżetu Unii Europejskiej 215,08 zł, środki krajowe 122,95 zł, płatność została pomniejszona o kwotę 42,13 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i płatność ONW - Nizinne strefa I (kod EFRROW [...], krajowa pozycja budżetowa [...]) w wysokości 8 187,88 zł, w tym środki budżetu Unii Europejskiej 5 209,94 zł, środki krajowe 2 977,94 zł, płatność została pomniejszona o kwotę 991,66 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości.
Jak wynika z uzasadnienia decyzji, w dniu [...] marca 2014r. do Biura Powiatowego ARiMR wpłynął wniosek R. W. o przyznanie płatności ONW na rok 2014.
W dniach od [...] do [...] września 2014 r. ARiMR w przedmiotowym gospodarstwie rolnym przeprowadziła kontrolę w zakresie wzajemnej zgodności. Podczas kontroli stwierdzono naruszenie normy N.04.1 - stwierdzono, że rolnik nie przeprowadził na łąkach lub pastwiskach wymaganego koszenia i usuwania okrywy roślinnej w terminie lub nie były na nich wypasane zwierzęta. Nieprawidłowości opisane zostały w raporcie z kontroli nr [...].
W dniach od [...] października 2014 r. do [...] grudnia 2014 r. w gospodarstwie rolnym należącym do R. W. przeprowadzono kontrolę na miejscu w zakresie kwalifikowalności powierzchni oraz w zakresie programu rolnośrodowiskowego. Zgodnie z ustaleniami przeprowadzonych kontroli, wystąpiły nieprawidłowości ujęte w protokołach Nr [...] oraz Nr [...]. Z wynikami kontroli nie zgodził się R. W., który odmówił podpisania protokołu. Zakwestionował on pomiary dokonane dla działek rolnych [...][...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...], nie zgadzając się ponadto z ustaleniami raportu wzajemnej zgodności, gdyż działka rolna [...] i [...] zostały wykoszone, a na działkach rolnych [...],[...],[...],[...], [...],[...], z uwagi na realizowany pakiet 5.1, został pozostawiony obszar nieskoszony. R. W. zaznaczył, iż na działkach rolnych [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] pozostawiono obszar niekoszony zgodnie z załącznikiem graficznym.
Pismem z dnia [...] grudnia 2014 r. Biuro Kontroli na Miejscu Oddziału Regionalnego ARiMR w T. ustosunkowało się co do zgłoszonych zastrzeżeń. Z uwagi na brak zasadności, zgłoszone zastrzeżenia nie zostały uwzględnione.
Pismem z dnia [...] stycznia 2015 r. R. W. ponownie wniósł zastrzeżenia do raportu z czynności kontrolnych. Nie zgodził się z argumentacją przedstawioną w piśmie z dnia [...] grudnia 2014 r. odnośnie działek rolnych [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...], podnosząc, że jest niemożliwym, iż w ciągu 9 miesięcy nastąpił tak znaczny rozrost drzew ograniczających użytkowaną powierzchnię.
W odpowiedzi na złożone zastrzeżenia, Biuro Kontroli na Miejscu, pismem z dnia [...] marca 2015 r., ustosunkowało się do zarzutów i podtrzymało wyniki kontroli na miejscu.
Organ wskazał sposoby obliczenia płatności ONW:
1) płatność ONW strefa nizinna II
Stawka płatności do 1 ha na obszarze ONW strefa nizinna II została określona w rozporządzeniu w sprawie pomocy finansowej ONW i wynosi 264,00 zł. Powierzchnia deklarowana na obszarze ONW strefa nizinna II wynosi 1,50 ha. Powierzchnia deklarowana kwalifikowana do płatności na obszarze ONW strefa nizinna II wynosi 1,50 ha. Powierzchnia stwierdzona na obszarze ONW strefa nizinna II wynosi 1,44 ha. Powierzchnia ta została ustalona w oparciu o system informacji geograficznej, o którym mowa w art. 17 rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. Przy ustalaniu tej powierzchni uwzględniono także wyniki przeprowadzonej kontroli na miejscu. W związku z art. 16 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011, w przypadku, gdy powierzchnia zadeklarowana (kwalifikowana) we wniosku przekracza powierzchnię stwierdzoną płatność przysługuje do powierzchni stwierdzonej. Początkowa kwota płatności ONW strefa nizinna II została naliczona do powierzchni stwierdzonej i wynosi 380,16 zł. Jednakże powyższa kwota została zmniejszona ze względu na stwierdzoną różnicę pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a powierzchnią stwierdzoną oraz ze względu nieprzestrzeganie norm oraz wymogów i wyniosła 338,03 zł.
2) płatność ONW strefa nizinna I
Stawka płatności do 1 ha na obszarze ONW strefa nizinna 1 została określona w rozporządzeniu w sprawie pomocy finansowej ONW i wynosi 179,00 zł. Zgodnie z art. 16 ust. 2 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011, w przypadku stosowania degresywnych kwot pomocy uwzględnia się średnią tych wartości w stosunku do odpowiednich obszarów zadeklarowanych. Wyliczona średnia stawka płatności do powierzchni deklarowanej kwalifikowanej wynosi 164,09615033 zł. Powierzchnia deklarowana na obszarze ONW strefa nizinna 1 wynosi 58,19 ha. Powierzchnia deklarowana kwalifikowana do płatności na obszarze ONW strefa nizinna I wynosi 58,19 ha. Powierzchnia stwierdzona na obszarze ONW strefa nizinna 1 wynosi 55,94 ha. Powierzchnia ta została ustalona w oparciu o system informacji geograficznej, o którym mowa w art. 17 rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. Przy ustalaniu tej powierzchni uwzględniono także wyniki przeprowadzonej kontroli na miejscu. W związku z art. 16 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011, w przypadku, gdy powierzchnia zadeklarowana (kwalifikowana) we wniosku przekracza powierzchnię stwierdzoną płatność przysługuje do powierzchni stwierdzonej. Początkowa kwota płatności ONW strefa nizinna 1 została naliczona do powierzchni stwierdzonej i wynosi 9 179,54 zł. Jednakże powyższa kwota została zmniejszona ze względu na stwierdzoną różnicę pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a powierzchnią stwierdzoną. Kwota płatności ONW strefa nizinna 1 została pomniejszona o 738,43, czyli kwotę przypadającą na dwukrotną wykrytą różnicę pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a powierzchnią stwierdzoną. Wyliczona kwota płatności została pomniejszona ze względu na: - nieprzestrzeganie norm oraz wymogów i ostatecznie wyniosła 8187,88 zł.
Od powyższej decyzji odwołanie wniósł R. W., który nie zgodził się z pominięciem jego stanowiska w toczącym się postępowaniu.
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r. Nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Organ odwoławczy wskazał, że w jego ocenie, decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. została wydana zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.
Organ stwierdził, że w wyniku czynności kontrolnych podjętych na gruntach rolnych deklarowanych do płatności przez odwołującego się, stwierdzono nieprawidłowości polegające na zawyżeniu powierzchni. Stwierdzono ponadto, że rolnik nie przeprowadził na łąkach lub pastwiskach wymaganego koszenia i usuwania okrywy roślinnej w terminie lub nie były na nich wypasane zwierzęta.
Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR uznał, po analizie raportu, że kontrola przedmiotowego gospodarstwa rolnego została przeprowadzona w sposób prawidłowy, zgodnie z obowiązującymi procedurami, wszystkie nieprawidłowości zostały utrwalone w dokumentacji pokontrolnej a wyniki odzwierciedlają stan faktyczny istniejący w dniu kontroli. Organ nie zgodził się ponadto ze zgłoszonym w odwołaniu zarzutem, nieuwzględnienia wnoszonych uwag i zastrzeżeń. Jak również wskazał organ drugiej instancji, ciężar wykazania prawidłowości powierzchni deklarowanej we wniosku spoczywał na beneficjencie płatności, który powinien wskazać dowody podważające poczynione przez organy ustalenia. Odwołujący się kwestionował wprawdzie wyniki poszczególnych kontroli, nie przedstawił jednak, zdaniem organu, żadnych dowodów mogących podważyć te wyniki.
W skardze do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego, R. W.i poniósł zarzut pomniejszenia przyznanej płatności o kwotę 1033,79zł. Wskazał na naruszenie § 3 ust. 1, 2, 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania " Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 oraz art. 21 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich
Skarżący stwierdził, że kluczowymi przyczynami pomniejszenia kwoty przyznanej płatności jest stwierdzenie przez organ różnicy w deklarowanej powierzchni gruntów a powierzchni stwierdzonej w trakcie kontroli oraz nieprzestrzeganie przez skarżącego norm i wymogów.
Skarżący podniósł, że powierzchnia gruntu była już kontrolowana przez organ, przy czym różnice stwierdzone zostały dopiero w czasie ostatniej kontroli. W związku powyższym, zdaniem skarżącego, organ winien był dopuścić dowód z opinii biegłego, który ustaliłby rzeczywistą powierzchnię gruntu.
Jak wynika z dalszej części skargi, organ powinien wyjaśnić rozbieżność pomiędzy wynikami pomiarów gruntu, nie istnieje przy tym podstawa prawna zobowiązująca skarżącego do poszukiwania dowodów. Przepisów takich nie zawiera ustawa o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. wniósł o jej oddalenie, krytycznie odnosząc się do zarzutów zawartych w skardze.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy: art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U.2014.1438), § 2 i § 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2009r. Nr 40, poz. 329), art. 21 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U.2013.173 ), art. 16 ust. 5 akapit pierwszy rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U.UE.L.2011.25.8).
Spór w przedmiotowej sprawie dotyczy ustalenia prawidłowej powierzchni gruntów uprawnionych do pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, w związku z wnioskiem o pomoc na rok 2014.
Kontrola legalności zaskarżonej decyzji sprowadza się do ustalenia, czy prawidłowo organ przyznał R. W. płatność ONW na 2014r.
Bezsporne w przedmiotowej sprawie jest, że ARiMR w gospodarstwie rolnym skarżącego w dniach [...] - [...] września 2014r. przeprowadziła kontrolę w zakresie wzajemnej zgodności (nr dokumentu: [...]), w dniach [...]-[...] września 2014r. przeprowadziła kontrolę w zakresie kwalifikowalności powierzchni (nr dokumentu: [...]), a w dniu [...] września 2014r. przeprowadziła kontrolę w zakresie programu rolnośrodowiskowego (nr dokumentu: [...]).
Z czynności kontrolny została sporządzona pełna dokumentacja (protokoły, szkice, zdjęcia).
Skarżący nie był obecny w trakcie kontroli w zakresie wzajemnej zgodności i w zakresie kwalifikowalności powierzchni. Był o terminie kontroli powiadomiony telefonicznie. Kopie raportów z czynności kontrolnych w zakresie wzajemnej zgodności i w zakresie kwalifikowalności powierzchni zostały przekazane skarżącemu. Został on pouczony o możliwości wniesienia zastrzeżeń.
Skarżący był obecny przy kontroli w zakresie programu rolnośrodowiskowego. Na stronie 67 protokołu oświadczył ,że nie zgadza się z wynikami kontroli i wniósł o przeprowadzenie ponownej kontroli. Skarżącemu został przekazany również raport z czynności w zakresie programu rolnośrodowiskowego. Został on również pouczony o możliwości wniesienia pisemnych zastrzeżeń co do ustaleń zawartych w Raporcie z czynności kontrolnych.
W piśmie z dnia [...] listopada 2014r. skarżący wniósł zastrzeżenia do raportów z czynności kontrolnych: w zakresie programu rolnośrodowiskowego, w zakresie wzajemnej zgodności i w zakresie kwalifikowalności powierzchni i odmówił podpisania tego dokumentu kwestionując treść dostarczonych dokumentów.
Zastrzeżenia nie zostały uwzględnione, o czym organ wypowiedział się w piśmie z dnia [...] grudnia 2014r. Skarżący w piśmie z dnia [...] stycznia 2015r. odniósł się do stanowiska organu wnosząc o rzetelną ocenę, zgodną ze stanem faktycznym kontroli przeprowadzonej we wrześniu 2014r. Organ w piśmie z dnia [...] marca 2014r. uznał zastrzeżenia skarżącego za niezasadne oraz poinformował go o możliwości zapoznania się z materiałem z kontroli, w którym zgromadzono dowody w postaci fotografii, pomiarów działek rolnych, szkiców. Skarżący nie skorzystał jednak z przysługującego jemu uprawnienia.
Sąd, oceniając materiał dowodowy zgromadzony w sprawie przez organy obydwu instancji, nie dostrzegł uchybień skutkujących naruszeniem przepisów postępowania.
Kontrole przeprowadzone w gospodarstwie rolnym skarżącego zostały zrealizowane przez osoby uprawnione.
Zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. W ust. 2 art. 21 ustawa istotnie w stosunku do reguł określonych w k.p.a., modyfikuje obowiązki organu właściwego do wydawania decyzji i pozycję strony postępowania. W szczególności organ nie z urzędu, a na wniosek strony udziela jej niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków. Również jedynie na żądanie strony zapewnia jej czynny udział w postępowaniu. Nie stosuje się w tym postępowaniu art. 81 k.p.a., co oznacza, że można oprzeć rozstrzygnięcie na dowodach, co do których strona się nie wypowiedziała. Ponadto, zgodnie z art. 21 ust. 3 ustawy, strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu są zobowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.
W świetle powyższego, to na rolnika, który złożył wniosek o płatności, ustawodawca nałożył obowiązek inicjatywy w zakresie aktywnego uczestnictwa w postępowaniu i przejawienia inicjatywy dowodowej, bez oczekiwania na wezwania.
W pismach z dnia [...] listopada 2014r, [...] stycznia 2015r. i [...] kwietnia 2015r. skarżący kwestionuje wyniki pomiarów i ustalenia z kontroli organu. Nie przedstawił jednak on żadnych dowodów podważających stanowisko organu. Nie przedstawił skarżący również stanowiska eksperta w zakresie nieprzestrzegania normy N.04.1.
W ocenie Sądu, dokumentacja fotograficzna i szkice załączone do akt sprawy na płycie CD potwierdzają stanowisko organu. Skarżący miał możliwość zapoznania się z tymi dokumentami i zgłoszenia do nich zastrzeżeń. Forma sprzeciwu powinna jednak uzewnętrzniać stanowisko poparte wnioskami oraz dowodami, które podważają ustalenia organu, jak chociażby własna dokumentacja fotograficzna, czy też szkice z własnych pomiarów. Nie wystarcza, do podważenia stanowiska kontrolujących, będących uprawnionymi osobami, z odpowiednim przygotowaniem merytorycznym, dysponującymi wiedzą specjalistyczną oraz sprzętem specjalistycznym do pomiarów, subiektywne przekonanie o nieprawidłowości wyników kontroli.
Przestawione powyżej stanowisko znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych.
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20 grudnia 2007 r., sygn. akt II GSK 259/07, podkreślił, że weryfikacja danych obszarowych działek rolnych wskazanych we wniosku producenta rolnego o przyznanie płatności nie następuje na podstawie danych zawartych w ewidencjach i rejestrach, lecz przede wszystkim na podstawie kontroli na miejscu.
W wyroku z 4 kwietnia 2008 r., sygn. akt II GSK 492/07 Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił znaczenie dowodowe protokołu kontroli w sprawach dotyczących wniosku producenta o przyznanie płatności. Wskazał, iż o wadze dowodu z protokołu kontroli świadczy fakt, że kontrole przeprowadzane mogą być tylko przez określone podmioty. Dowodom tym, właśnie z racji przeprowadzania kontroli przez podmioty wyspecjalizowane (dysponujące odpowiednimi warunkami organizacyjnymi, kadrowymi i technicznymi) i bezstronne, co do zasady przypisać należy przymiot wiarygodności.
W ocenie Sądu, stanowisko organu znajduje uzasadnienie w materiale dowodowym. Organ szczegółowo w piśmie z dnia [...] maja 2015r. (k- 196 akt administracyjnych) ustosunkował się do pisma skarżącego z dnia [...] kwietnia 2015r., w którym skarżący podtrzymał zastrzeżenia złożone do przeprowadzonej kontroli. Wyjaśnienia organu poparte zostały dokumentacją fotograficzną oraz szkicami (dowody utrwalono również na płycie CD załączonej do akt). Ustalenia organu znajdują potwierdzenie w metryce działki referencyjnej dla PEG (k- 181 akt administracyjnych).
Co więcej, w uzasadnieniu decyzji organ powtórzył stanowisko zaprezentowane skarżącemu w piśmie z dnia [...] grudnia 2014r. (K- 164 akt administracyjnych). Na działkach : [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...], deklarowano łąki trwałe i przemienne. Inspektorzy pomierzyli teren faktycznie wykorzystywany jako łąka. Wyniki kontroli odnoszą się do działek użytkowanych rolniczo, a nie działek ewidencyjnych. Wyniki kontroli znajdują odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanych decyzji.
Ustalenia kontrolne zawierają dane w zakresie powierzchni deklarowanej we wniosku o płatność oraz stwierdzonej w wyniku kontroli. Wyjaśniono skarżącemu, że do pomiaru działki [...] nie został włączony fragment deklarowany na działce ewidencyjnej [...]. Wyjaśniono zastosowanie kodów DR 13+ i kod DR 52. Na tej części inspektorzy stwierdzili nieużytek w postaci suchych, przerośniętych, nie koszonych traw, chwastów z licznie występującymi samosiewami drzew. Dokumentacja fotograficzna i szkic z naniesionymi miejscami wykonanych zdjęć potwierdzają ustalenia organu. Organy szczegółowo opisały stwierdzone niezgodności na każdej z wymienionych działek oraz sposób wykonania pomiarów. Na działce [...] stwierdzono przedeklarowanie o 0,04 ha. Działkę tę pomierzono po granicy, którą stanowił od północnej strony nasyp kolejowy i zadrzewienie a od południowej strony droga dojazdowa do innych działek rolnych. Zgodnie ze szkicem, działka ta stanowi trwałą łąkę. Na działce tej wykonano fotografie od 108- do 110.Na wykonanych zdjęciach widoczny jest teren z łąką trwałą oraz z częściowym nieużytkiem.
Działki [...] i [...] zostały zadeklarowane na jednej działce [...]. Przedeklarowanie wyniosło 0,01 ha. Obie działki rozgranicza pas niekoszonej trawy na działce [...]. W stosunku do działki [...] kontrolujący ustalili, że teren znajdujący się w jej w centralnej części nie kwalifikuje się do płatności. Na fotografiach 7-10, 13, 17 widać sukcesję naturalną terenu, na którym zaniechano prowadzenia upraw. Odnośnie Działki [...] kontrola wykazała obecność fragmentu obszaru tymczasowo niekwalifikującego się do płatności w postaci składowiska bel słomy widocznych na fotografiach 112 i 115. Z uwagi na wyłączenie wewnętrzne większe od 100m2 odjęto je od powierzchni zmierzonej działki i zastosowano z uwagi na wyłączenie kod DR 51, ponieważ wyłączenie jest nietrwałe i w przyszłości teren może być zastosowany do płatności. Na całym terenie działki [...] stwierdzono łąkę niekoszoną. Pomiar wykonano po granicy upraw. Natomiast na działkach [...] i [...] zastosowano kod DR 13 +, ponieważ na obu działkach powierzchnia deklarowana była mniejsza od stwierdzonej. Tak samo stwierdzone nieprawidłowości dotyczą działki [...], na której stwierdzono wyłączenie w centralnej części działki, co potwierdza dokumentacja fotograficzna i szkic (fot.59-64).
Skarżący nie przedstawił dowodów potwierdzających prawidłowość wykoszenia na zakwestionowanych w kontroli działkach rolnych.
Działki [...] i [...], według szkicu, stanowią łąkę trwałą, niekoszoną. Nie został spełniony wymóg N.04.1 mówiący o konieczności koszenia i usuwania ściętej biomasy do dnia [...] lipca. Działki te nie zostały zgłoszone do żadnego pakietu rolnośrodowiskowego. Termin koszenia był nieprzekraczalny.
Działki [...],[...],[...],[...],[...] zadeklarowane w pakiecie 3.1 i działka [...] wnioskowana w pakiecie 5.1 – dla tych działek kontrolujący stwierdzili nieprzestrzeganie normy N.04.01 na powierzchni przekraczającej wymagane 5-10% pozostawionej powierzchni niewykoszenia. Sytuacja w terenie zezwoliła na jednoznaczne rozróżnienie granicy między powierzchnią wykoszenia, a tą, na której zaniechano prowadzenia zabiegów agrotechnicznych.
Przepisy ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich odmiennie od zasad określonych w k.p.a. w postępowaniu o przyznanie pomocy nakładają na stronę obowiązek wykazania się dowodami, a organ, przed którym toczy się postępowanie, w myśl zasady praworządności, obowiązany jest w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy.
Art. 21 ust. 1 pkt 3 powyższej ustawy nakłada na organ administracyjny obowiązek udzielania stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków, będących przedmiotem postępowania, jak również (pkt 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.
W tym postępowaniu Agencja nie ma obowiązku aktywnego poszukiwania dowodu. To na stronie oraz innych osobach uczestniczących w tym postępowaniu, zgodnie z art. 21 ust. 3 ustawy, ciąży obowiązek przedstawiania dowodów oraz dawania wyjaśnień co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Zgłoszenie takich zastrzeżeń w odwołaniu od decyzji organu I instancji, a następnie powtórzenie ich w skardze do sądu administracyjnego, bez wskazania konkretnych dowodów na poparcie ich zasadności, nie mogło odnieść zamierzonego skutku. Bierność dowodowa skarżącego daje podstawy organowi do przyjęcia dowodów z przeprowadzonej kontroli jako wystarczających do rozstrzygnięcia. ARiMR nie ma obowiązku aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie oświadczeń składanych we wniosku przez ubiegającego się o pomoc beneficjenta. Przyjęta w ustawie klauzula ciężaru dowodu nie odbiega od klauzuli ciężaru dowodu regulowanej przepisem art. 6 Kodeksu cywilnego.
W tym stanie rzeczy Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a oddalił skargę jako nieuzasadnioną.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło