II GSK 3173/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kisielewicz po rozpoznaniu w dniu 12 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej J. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 12 listopada 2015 r. sygn. akt I SA/Ol 545/15 w sprawie ze skargi J. P. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie umorzenia należności z tytułu składek postanawia: odrzucić skargę kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 12 listopada 2015 r. sygn. akt I SA/Ol 545/15 oddalił skargę J. P. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie umorzenia należności z tytułu składek. Odpis wyroku wraz z uzasadnieniem oraz pouczeniem o prawie i trybie jego zaskarżenia został uznany za doręczony skarżącemu w dniu 11 grudnia 2015 r. (zwrot przesyłki – k. 41 akt sądowych). W dniu 16 listopada 2015 r. skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Postanowieniem z dnia 8 lutego 2016 r., sygn. akt I Sa/Ol 545/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, po rozpoznaniu sprzeciwu skarżącego na postanowienie starszego referendarza sądowego WSA w Olsztynie z dnia 5 stycznia 2016 r. odmawiające przyznania prawa pomocy, zmienił zaskarżone postanowienie w pkt 2 i ustanowił dla skarżącego adwokata. Pismem Okręgowej Rady Adwokackiej w O. z dnia 5 kwietnia 2016 r. wyznaczony przez ORA w O. adwokat został zawiadomiony o wyznaczeniu go w sprawie pełnomocnikiem z urzędu. W dniu 12 maja 2016 r. ustanowiony dla J. P. pełnomocnik z urzędu wniósł skargę kasacyjną od wyroku z dnia 12 listopada 2015 r. W skardze kasacyjnej nie został zawarty wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna podlega odrzuceniu. Stosownie do treści art. 177 § 1 p.p.s.a., skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok lub postanowienie, w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. W rozpoznawanej sprawie termin do wniesienia skargi kasacyjnej, obliczony na podstawie przytoczonego przepisu, upłynął w dniu 12 stycznia 2016 r., natomiast skarga kasacyjna została wniesiona w dniu 12 maja 2016 r., a zatem z uchybieniem ustawowego terminu. Należy zauważyć, że ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658), dokonano z dniem 15 sierpnia 2015 r. nowelizacji ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W art. 1 pkt 50 ustawy zmieniającej wprowadzono zmiany w brzmieniu art. 177 p.p.s.a., dodając do niego m.in. § 3, zgodnie z którym w razie ustanowienia w ramach prawa pomocy adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego po wydaniu orzeczenia, na wniosek złożony przez stronę, której doręcza się odpis orzeczenia z uzasadnieniem sporządzonym z urzędu, albo przez stronę, które zgłosiła wniosek o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia, termin do wniesienia skargi kasacyjnej biegnie od dnia zawiadomienia pełnomocnika o jego wyznaczeniu, jednak nie wcześniej niż od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego art. 177 § 3 p.p.s.a. nie miał zastosowania w rozpoznawanej sprawie, bowiem w myśl art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r., jedynie przepisy p.p.s.a., w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 2-8, pkt 10-14, pkt 19-32, pkt 34-39, pkt 41-47, pkt 51, pkt 52, pkt 55, pkt 57, pkt 58, pkt 60-69, pkt 71, pkt 72 i pkt 74-81 ustawy zmieniającej stosuje się również do postępowań wszczętych przed dniem jej wejścia w życie. W pozostałym zakresie do tych postępowań stosuje się przepisy p.p.s.a. w brzmieniu dotychczasowym. Z powyższego wynika jednoznacznie, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, że wolą ustawodawcy było, aby do postępowań wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej, tj. przed 15 sierpnia 2015 r., nie stosować przepisów art. 177 p.p.s.a. w brzmieniu nadanym art. 1 pkt 50 ustawy zmieniającej. Zmiana ta nie została bowiem wymieniona w art. 2 ustawy zmieniającej. W konsekwencji, w zakresie liczenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od orzeczeń wydanych w postępowaniach wszczętych przed 15 sierpnia 2015 r. stosuje się regulację sprzed wejścia w życie ustawy zmieniającej. Należy ponadto wyjaśnić, że to, czy postępowanie zostało wszczęte przed dniem wejścia w życie omawianej nowelizacji, oceniane jest przez pryzmat daty wniesienia skargi, nie zaś przez pryzmat daty wyznaczenia pełnomocnika w sprawie. W rozpoznawanej sprawie skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie została wniesiona za pośrednictwem organu w dniu 30 lipca 2015 r. (vide: prezentata organu na skardze – k. 2 akt sądowych), a zatem przed 15 sierpnia 2015 r. Wystąpienie z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w postaci ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika nie wpływa na bieg terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Brak jest bowiem podstaw do przyjęcia, że przeszkoda w dokonaniu czynności, choćby niezawiniona przez stronę, powodowała przedłużenie terminu o okres trwania przeszkody w sposób zbliżony do zawieszenia terminu przedawnienia (por. postanowienie NSA z dnia 11 marca 2008 r., I GZ 11/08). Niemniej, jak podkreślano w literaturze, okoliczności z tym związane, np. wyznaczenie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego po upływie tego terminu, mogą stanowić przyczynę uzasadniającą złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, komentarz do art. 177, teza 7). W takiej sytuacji, aby skarga kasacyjna została rozpoznana, konieczne było złożenie wraz z nią wniosku o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Wobec braku wniosku o przywrócenie terminu, kwestia jego przywrócenia nie mogła być przedmiotem badania przez Sąd w niniejszej sprawie. Wniesienie skargi kasacyjnej z uchybieniem terminu określonego w art. 177 § 1 p.p.s.a. obligowało Naczelny Sąd Administracyjny do odrzucenia skargi kasacyjnej. Z art. 180 p.p.s.a. wynika bowiem, że Naczelny Sąd Administracyjny na posiedzeniu niejawnym odrzuci skargę kasacyjną, jeżeli ulegała ona odrzuceniu przez wojewódzki sąd administracyjny, zaś w art. 178 p.p.s.a. ustawodawca określił, że wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalną. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny postanowił jak w sentencji.