IV SA/Wa 2751/15

WyrokWSA w Warszawie2016-01-08

Skład orzekający: Alina Balicka, Aneta Dąbrowska, Marzena Milewska-Karczewska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy działka gruntu wydzielona pod drogę lokalną, oznaczoną w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego symbolem "L", przechodzi z mocy prawa na własność gminy i czy właścicielowi przysługuje odszkodowanie, mimo że część tej działki znajduje się na terenie przeznaczonym pod usługi lokalne?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że działka gruntu wydzielona pod drogę lokalną (klasy "L", będącej drogą gminną, a więc drogą publiczną) zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, przechodzi z mocy prawa na własność gminy. W związku z tym, właścicielowi przysługuje odszkodowanie na podstawie art. 98 ust. 1 i 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Sąd oddalił skargę Prezydenta Miasta W. na decyzję Wojewody uchylającą decyzję odmawiającą ustalenia odszkodowania.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku Z. G. o ustalenie odszkodowania za działkę gruntu wydzieloną pod drogę. Prezydent Miasta W. odmówił ustalenia odszkodowania, uznając, że działka nie przeszła na własność miasta, ponieważ była wydzielona tylko częściowo pod drogę, a częściowo pod usługi lokalne, a także z uwagi na błędy w ustaleniu linii rozgraniczających drogę. Wojewoda uchylił tę decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, uznając, że działka przeszła na własność miasta z mocy prawa i przysługuje odszkodowanie. Prezydent Miasta W. zaskarżył decyzję Wojewody do WSA.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Alina Balicka, Sędziowie sędzia WSA Aneta Dąbrowska (spr.), sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska, Protokolant ref. staż. Paweł Smulski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi Prezydenta Miasta W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia odszkodowania za nieruchomość oddala skargę Wojewoda [...] decyzją z [...] lipca 2015 r. – zaskarżoną skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – uchylił decyzję Prezydenta m. W. z [...] marca 2015 r. odmawiającą ustalenia na rzecz Z. G. odszkodowania za nieruchomość stanowiącą działkę ewidencyjną nr [...] o pow. [...] m2 z obrębu [...], położoną w rejonie ul. [...] w W. wydzieloną pod drogę i przekazał sprawę Prezydentowi m. W. do ponownego rozpatrzenia. Stan sprawy przedstawia się następująco: Z. G. wniósł o ustalenie i wypłatę odszkodowania za grunt stanowiący działkę ewidencyjną nr [...] wydzielony pod przewidzianą do realizacji drogę oznaczoną symbolem [...]. Prezydent m. W. decyzją z [...] marca 2015 r. - działając na podstawie art. 98 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami [(t.j. Dz. U. z 2014r., poz. 580) – dalej w skrócie: "u.g.n."] - odmówił ustalenia odszkodowania za grunt wydzielony pod drogę, położony w rejonie ul. [...] w W., stanowiący działkę ewidencyjną nr [...] o powierzchni [...] m2 z obrębu [...]. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji podał, że Prezydent m. W. decyzją Nr [...] z [...] listopada 2009 r. zatwierdził projekt podziału nieruchomości uregulowanej w księdze wieczystej KW Nr [...] o powierzchni [...] ha oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka ewidencyjna nr[...] w obrębie [...] na m. in. działkę nr [...] o powierzchni [...] ha. Przedmiotowa decyzja stała się ostateczna w dniu [...] listopada 2009 r. Podział dokonany został na podstawie art. 93 ust. 1 i 3, art. 96 ust. 1 i art. 97 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami na wniosek Z. G. W uzasadnieniu decyzji podziałowej podano, że wg ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru Z. i K. przedmiotowa nieruchomość znajduje się na terenie przeznaczonym pod usługi lokalne U. Wschodnia część nieruchomości (projektowana działka nr [...]) położona jest w pasie projektowanej ul. [...] ([...]) oraz w strefie uciążliwości hałasowej od tej ulicy. Ponadto przez działkę przebiega projektowany gazociąg wysokiego ciśnienia PN 2,5 Mpa. W środkowej części przedmiotowej nieruchomości przewidziano realizację drogi oznaczonej symbolem [...]. W planie przewidziano również poszerzenie ul. [...] ([...]) co nastąpi kosztem przedmiotowej części nieruchomości. Ponadto wschodnia część nieruchomości (projektowana działka nr [...]) w części dotyczącej terenu projektowanej linii energetycznej 400kV, oznaczonej na rysunku planu symbolem E pozostaje bez obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego. Dalej organ podał, że stosowna uchwała właściwego organu administracji publicznej o zaliczeniu projektowanej w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego drogi oznaczonej [...] do poszczególnych kategorii dróg publicznych nie została podjęta. Delegatura Biura Gospodarki Nieruchomościami Dzielnicy [...] Urzędu m. W. pismem z [...] stycznia 2012 r. poinformowała, iż działka ewidencyjna nr [...] o powierzchni [...] ha z obrębu [...] nie stała się z mocy prawa, w trybie art. 98 u.g.n., własnością m. W. w dniu [...] listopada 2009 r., tj. w dniu, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna, ponieważ nie leży w liniach rozgraniczających drogi posiadającej jedną z kategorii drogi publicznej, tj. gminnej, powiatowej, wojewódzkiej lub krajowej o czym mowa w art. 98 u.g.n., co oznacza brak podstaw do wypłaty odszkodowania za działkę nr [...]. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że za działkę wydzieloną pod drogę w rozumieniu art. 98 u.g.n., która przechodzi z mocy prawa na własność gminy, rozumie się działkę przeznaczoną na urządzenie drogi publicznej w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego lub w przypadku braku takiego planu, decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru Z. i K. wynika, że działka ewidencyjna nr [...] została wydzielona pod drogę lokalną oznaczoną na rysunku planu symbolem [...] i teren usług lokalnych oznaczony na rysunku planu symbolem U. A dalej i z decyzji podziałowej wynika jednoznacznie, że działka ewidencyjna nr [...] została wydzielona jedynie w części jako droga, a w części jako teren usług lokalnych. Z. G. nie kwestionował decyzji podziałowej i nie składał odwołania co do przyjętego w decyzji podziałowej charakteru wydzielonej działki gruntu w części jako drogi, a części jako terenu usług lokalnych. Istotną kwestią jest fakt, że geodeta działający na zlecenie Z. G. błędnie opracował obowiązujące linie rozgraniczające drogi [...] a następnie w oparciu o błędnie obliczone współrzędne zaprojektował działkę nr [...] przeznaczoną pod drogę[...]. W takim stanie wydzielona została działka nr [...]. W związku z powyższym, podział nie był zgodny z planem, a działka ta znajduje się na terenie o różnym przeznaczeniu. Wydzielenie działki jedynie w części pod planowaną drogę, a następnie ubieganie się o odszkodowanie obligatoryjnie powinno być poprzedzone opracowaniem aktualnych linii rozgraniczających planowaną drogę. Decyzja podziałowa w przedmiotowej sprawie nie wywołała skutku wynikającego z przepisu art. 98 u.g.n. Miasto W. nie może powoływać się na swoją własność, ponieważ nie może zostać ujawnione w księdze wieczystej jako właściciel przedmiotowego gruntu. Właścicielem przedmiotowego gruntu w dalszym ciągu jest Z. G.. Z uwagi na powyższe wniosek Z. G. o ustalenie odszkodowania za działkę ewidencyjną nr 10/12 - na podstawie art. 98 ust. 3 u.g.n. – według organu pierwszej instancji nie mógł zostać pozytywnie rozpatrzony. Od powyższej decyzji odwołał się Z. G., wnosząc o jej uchylenie z uwagi na naruszenie zasad przepisów art. 98 ust. 1 u.g.n., a także art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a. polegające na błędnej ocenie materiału dowodowego dotyczącego ww nieruchomości. Wojewoda [...] decyzją z [...] lipca 2015 r. uchylił decyzję organu pierwszej instancji z [...] marca 2015 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podał, że ustawowy obowiązek wypłaty odszkodowania powstaje wtedy, kiedy decyzja o zatwierdzeniu podziału dokonanego na wniosek właściciela lub użytkownika wieczystego nieruchomości stanie się ostateczna. Odjęcie własności działek gruntu miało charakter publicznoprawny, ponieważ następowało z mocy samego prawa w związku z wydaniem i uzyskaniem waloru ostateczności przez decyzję administracyjną o zatwierdzeniu projektu podziału nieruchomości w rejonie ul. [...] w W. Oznacza to, że odszkodowanie należne za odjęcie w sposób władczy prawa własności działek gruntu wydzielonych przy podziale nieruchomości ma charakter publicznoprawny, jako zobowiązanie gminy (podmiotu publicznoprawnego) wobec właściciela nieruchomości, za pozbawienie go własności - wspomnianych działek gruntu z mocy samego prawa. Z dołączonej do akt sprawy pierwszej instancji decyzji podziałowej, co organ pierwszej instancji podkreślił w uzasadnieniu decyzji odszkodowawczej wynika, że podstawą prawną decyzji o podziale z dnia 4 listopada 2009 r. był art. 93 ust. 1, art. 96 ust. 1 i art. 97 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj. Dz.U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603, ze zm.). Zaś mylne jest twierdzenie, jakoby brak w podstawie prawnej decyzji o podziale art. 98 ust. 1 u.g.n. przesądzał o tym, że podziału nie dokonano z przeznaczeniem pod drogi publiczne, a tym samym zainteresowanemu nie przysługuje roszczenie odszkodowawcze. Za zupełnie błędną należy też uznać przyjętą przez organ wykładnię art. 98 ust. 1 u.g.n., który uzależnia nabycie praw do nieruchomości od zaliczenia drogi do kategorii dróg publicznych. Z treści tej regulacji wynika bowiem, że dla nabycia prawa własności nieruchomości nie jest konieczne wybudowanie drogi na nowowydzielonej działce oraz zaliczenie tej drogi do jednej z kategorii dróg publicznych. Nie budzi najmniejszych wątpliwości, iż przeniesienie własności działki na podmiot publiczny następuje ex lege gdy 1) podział nieruchomości nastąpił na wniosek właściciela, oraz 2) gdy działka jest przeznaczona pod budowę drogi publicznej. Organy administracji nie muszą podejmować działań konstytuujących nowy stan prawny. Skutek w sferze cywilnego i administracyjnego prawa rzeczowego decyzji o zatwierdzeniu podziału nieruchomości następuje z mocy art. 98 ust. 1 u.g.n.; rola podmiotów administracji sprowadza się do ujawnienia nowego stanu prawnego w księdze wieczystej. Z przepisów ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym wynika, że dla realizacji celów publicznych istnieje obowiązek sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Wydzielenie zatem w ramach geodezyjnego podziału nieruchomości części przeznaczonej pod drogę publiczną może nastąpić tylko wtedy, jeżeli przebieg takiej drogi określony został w planie miejscowym, skoro dla wydzielenia i urządzenia drogi publicznej, jako celu publicznego, istnieje obowiązek sporządzenia planu miejscowego. Bez określenia przebiegu drogi publicznej w planie miejscowym, nie jest możliwe jej wydzielenie w ramach geodezyjnego podziału (chyba że będzie to działka gruntu stanowiąca drogę wewnętrzną), a tym samym nie powstaje obowiązek przejęcia jej własności z mocy prawa przez podmioty publicznoprawne. W niniejszej sprawie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ pierwszej instancji stwierdził, że działka ewidencyjna nr [...] o pow. [...] m2 z obrębu [...] zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego obszaru Z. i K. znajduje się częściowo w pasie projektowanej ulicy lokalnej bez nazwy, oznaczonej na rysunku symbolem [...] oraz w strefie terenów usług lokalnych oznaczonej na rysunku symbolem U, Południowo - zachodnia część działki nr ew. [...] znajduje się w zasięgu potencjalnego oddziaływania trasy komunikacyjnej planowanej drogi [...]. Jednak z decyzji o zatwierdzeniu projektu podziału z [...] listopada 2009 r., która zgodna jest ustaleniami planu miejscowego i stała się ostateczna, wynika, że projektowana działka gruntu nr 10/12 przeznaczona jest pod drogę oznaczoną symbolem [...]. Skutek prawny decyzji zatwierdzającej geodezyjny podział nieruchomości w postaci przejęcia z mocy prawa własności części nieruchomości, wydzielonych pod drogi publiczne, następuje tylko wtedy, gdy postępowanie podziałowe wszczęto na wniosek właściciela lub użytkownika wieczystego nieruchomości. Podmiot publiczny na podstawie powyższej regulacji staje się właścicielem nieruchomości niezależnie od swych planów wobec budowy drogi. W rezultacie, za mylne uznać wypada stanowisko, iż do przejścia prawa własności na gminę lub inny podmiot publiczny zobowiązany do budowy i utrzymania dróg publicznych, konieczne jest wejście gruntu w skład istniejącej sieci dróg. Potwierdza ten wniosek m. in. wyrok WSA w Lublinie z dnia 19 stycznia 2012r. sygn. akt II SA/Lu 921/11. Nie można utożsamiać ustalenia przeznaczenia terenu w planie miejscowym pod drogę publiczną z ustawowo zdefiniowaną drogą publiczną jako budowlą o nadanej kategorii drogi publicznej. Formalne uznanie drogi za drogę publiczną nastąpić może dopiero po wybudowaniu drogi jako obiektu budowlanego, a więc po uzyskaniu przez nią prawnie określonych warunków techniczno-użytkowych odpowiednich do kategorii, do której droga ma być zaliczona. Wydzielenie w ramach geodezyjnego podziału części nieruchomości pod drogę publiczną jest zatem jednocześnie podziałem prawnym tej nieruchomości, ponieważ w jego wyniku następuje zmiana podmiotu własności w tej części. Nowy właściciel (gmina, powiat, samorząd województwa i Skarb Państwa) uprawniony jest do ujawnienia swojego prawa własności w księdze wieczystej, założonej dla tej części na wniosek organu reprezentującego dany podmiot (odpowiednio: zarządu gminy, powiatu, województwa albo starostę reprezentującego Skarb Państwa w ramach ustawowo zleconych do wykonywania zadań administracji rządowej). Orzeczenie w przedmiocie ustalenia odszkodowania przysługującego za działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne, na zasadzie art. 98 ust. 3 u.g.n. nie jest uwarunkowane ujawnieniem prawa własności jednostki samorządu terytorialnego do tych działek (por. wyrok WSA w Poznaniu sygn. akt II SA/Po 1216/11 z 22.03.2012 r.). Organ pierwszej instancji powinien mieć również na uwadze, że drogi lokalne stanowią jedną z klas dróg publicznych, która to klasyfikacja została wprowadzona w celu określenia wymagań technicznych i użytkowych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie (art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych oraz § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 43, poz. 430). Ponadto jak wynika z § 4 ust. 2 cyt. rozporządzenia, parametry techniczne i użytkowe dróg publicznych odpowiadających klasie "L", mogą mieć tylko drogi gminne, które mają znaczenie lokalne i służą miejscowym potrzebom. Organ odwoławczy doszedł do przekonania, że wszystkie przytoczone wyżej okoliczności potwierdzają stanowisko skarżącego o publicznym przeznaczeniu wydzielonej działki. Skutkować to musi konsekwencjami prawnymi, jakie wynikają dla prawa własności z art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Treść planu zagospodarowania przestrzennego winna przesądzać kwestię kategorii planowanej drogi publicznej z uwagi na daleko idące skutki przewidziane w art. 98 ust. 1 u.g.n., polegające na przejściu prawa własności działek drogowych na właściwe podmioty - gminę, powiat, województwo bądź Skarb Państwa, w zależności od kategorii planowanej drogi. Art. 2 ust. 1 ustawy o drogach publicznych dzieli drogi publiczne na drogi krajowe, wojewódzkie, powiatowe i gminne. W § 4 ust. 1 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie wskazano klasy dróg - A, S, GP, G, Z, L i D. Z § 4 ust. 2 wynika, że drogi zaliczone do jednej z kategorii, w rozumieniu przepisów o drogach publicznych, powinny mieć parametry techniczne i użytkowe odpowiadające następującym klasom dróg: drogi krajowe - klasy A, S, GP i wyjątkowo klasy G, drogi wojewódzkie - klasy G, Z i wyjątkowo klasy GP, drogi powiatowe - klasy G, Z i wyjątkowo klasy L, drogi gminne - klasy L, D i wyjątkowo klasy Z. (por. wyrok WSA w Gdańsku sygn. akt II SA/Gd 109/14 z dnia 9 kwietnia 2014 r.) Przejęcie z mocy prawa własności części nieruchomości wydzielonych pod drogi publiczne następuje za odszkodowaniem wypłacanym przez odpowiedni podmiot publicznoprawny, który nabył prawo własności. W świetle okoliczności faktycznych przedmiotowej sprawy organ odwoławczy stwierdził, iż postępowanie organu pierwszej instancji dotknięte jest uchybieniami, które miały istotny wpływ na wynik sprawy. Przede wszystkim organ administracji z naruszeniem przepisów regulujących postępowanie dowodowe, tj. art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., dokonał wybiórczego zgromadzenia materiału dowodowego i poczynił na jego podstawie ustalenia. Organ błędnie interpretując przepis art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami skupił się na ustaleniach, że prawo własności ww nieruchomości nie zostało ujawnione na rzecz m. W. w księdze wieczystej. Mając powyższe rozważania na uwadze organ odwoławczy doszedł do przekonania, że należy uwzględnić odwołanie i na zasadzie art. 138 § 2 uchylić zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia. Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organ administracji powinien zatem kierując się zasadami procesowymi wynikającymi z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a. podjąć wszelkie działania zmierzające do zgromadzenia kompletnego materiału dowodowego (zlecenie wyceny nieruchomości, ewentualne przeprowadzenie rozprawy administracyjnej) i na jego podstawie dokonać prawidłowej subsumcji do przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami. Powyższe dało podstawy do wydania decyzji na zasadzie art. 138 § 2 K.p.a. Prezydent m. W. reprezentujący Miasto W. w skardze na decyzję Wojewody [...] z [...] lipca 2015 r. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenia: 1) prawa materialnego, tj. - art. 98 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U z 2015 r. poz. 782) przez błędne przyjęcie, że wobec działki ewidencyjnej [...] z obrębu [...] nastąpił skutek w postaci wywłaszczenia na rzecz gminy m. W. w sytuacji, gdy tylko część nieruchomości była przeznaczona drogę, - art. 98 ust. 3 u.g.n. w związku z art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. przez błędne przyjęcie, że w okolicznościach przedmiotowej sprawy, w sytuacji gdy działka gruntu nr 10/12 przeznaczona była częściowo pod ulicę a częściowo pod usługi powinno zostać ustalone i wypłacone odszkodowanie; 2) przepisów postępowania, tj. - art. 7, art. 77 § 1 K.p.a. przez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, w szczególności w zakresie kwestii przeznaczenia nieruchomości stanowiącej działkę ewidencyjną nr 10/12 w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, - art. 138 § 2 przez nieprawidłowe uchylenie decyzji Prezydenta m. W. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania w sytuacji, gdy decyzja Prezydenta m. W. odpowiadała prawu. Skarżący uważa, że wydzielenie gruntu pod drogę publiczną oznacza, że obszar wydzielonej działki przeznaczony jest pod drogę publiczną w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego albo w decyzji o ustaleniu lokalizacji celu przestrzennego. Tylko w takiej sytuacji 98 ust. 1 u.g.n. znajdzie zastosowanie, tj. gdy dzielona nieruchomość jest objęta planem miejscowym lub decyzją o ustaleniu lokalizacji celu publicznego. W przedmiotowej sprawie, jak wynika z pisma Zarządu Dzielnicy [...] m. W. z dnia [...] grudnia 2014 r., zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego obszaru Z. i K. działka [...] znajduje się częściowo w pasie projektowanej ulicy lokalnej bez nazwy, oznaczonej na rysunku symbolem [...] oraz w strefie terenów usług lokalnych, oznaczonej na rysunku planu symbolem U. Południowo-Zachodnia część działki [...] znajduje się w zasięgu potencjalnego oddziaływania trasy komunikacyjnej planowanej drogi [...]. Ponadto z pisma Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami z dnia [...] stycznia 2015 r., wynika, że geodeta działający na zlecenie wnioskodawcy dokonującego podziału, tj. właściciela dawnej działki nr [...] z obrębu [...] błędnie opracował obowiązujące linie rozgraniczające drogi [...], a następnie w oparciu o błędnie obliczone współrzędne zaprojektował działkę nr [...] przeznaczoną pod drogę [...]. W takim stanie mapa z projektem podziału została przyjęta i zaewidencjonowana przez Ośrodek Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej pod [...] w dniu [...] października 2009 r. Analiza opracowanych linii rozgraniczających, które zostały naniesione na mapę z projektowanym podziałem przyjętą do Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej pozwoliła na stwierdzenie, że działka ewidencyjna nr [...] jest przesunięta w prawo krótszym północnym bokiem o ok. 4 m względem przebiegu aktualnych linii rozgraniczających drogi oznaczonej w planie symbolem [...] obowiązującego miejscowego planu Z. i K. W związku z powyższym niewielki fragment działki w części wschodniej znajduje się na terenie usług lokalnych oznaczonym w obowiązującym miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego symbolem U. W przypadku zaistnienia przesłanek z art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami zachodzi najdalej idący skutek - wywłaszczenie nieruchomości. Zgodnie z ustawą o gospodarce nieruchomościami wywłaszczenie może nastąpić tylko na cele publiczne. Celami publicznym jest natomiast, zgodnie z art. 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami, wydzielanie gruntów pod drogi publiczne. W literaturze i orzecznictwie wskazuje się pojęcie drogi publicznej wynika z art. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U z 2007 r., Nr 19 poz. 115 ze zm.). W piśmiennictwie wskazane zostało, że przejście gruntu na rzecz podmiotów publicznoprawnych, o czym stanowi art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami nastąpi tylko wówczas, gdy wniosek dotyczy zatwierdzenia podziału w ramach którego następuje wydzielenie odrębnej działki w całości przeznaczonej pod drogę publiczną. Należy bowiem zauważyć, że nie może dojść do sytuacji, w której wywłaszczenie dotyczyłoby gruntu, który w części przeznaczony byłby pod cel publiczny, a w części pod usługi. Byłoby to bowiem sprzeczne zarówno z przepisami ustawy o gospodarce nieruchomościami jak i przepisami Konstytucji Rzeczpospolitej, która w art. 21 ust. 2 stanowi, że wywłaszczenie jest dopuszczalne tylko na cele publiczne i za słusznym odszkodowaniem. Ponadto wskazać trzeba na uregulowania zamieszczone z przepisach o ewidencji gruntów i budynków. Stosownie do § 9 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 21 marca 2001 r. (Dz. U. z 2015 r. poz. 542) o ewidencji gruntów i budynków działkę ewidencyjną stanowi ciągły obszar gruntu, położony w granicach jednego obrębu jednorodny pod względem prawnym, wydzielony z otoczenia za pomocą linii granicznych. A zatem nie mogło dojść do sytuacji, w której przejęcie pod drogę publiczną dotyczyłoby jedynie części działki a w pozostałej części pozostałaby własnością osoby fizycznej. Wprawdzie z decyzji podziałowej wynika, że działka [...] z obrębu [...] przeznaczona jest pod drogę oznaczoną symbolem [...], ale przedmiotowej decyzji nie można odczytywać w oderwaniu od zapisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, który jest prawem miejscowym. Wobec takiego przeznaczenia przedmiotowej nieruchomości nie można przyjąć, że przedmiotowa działka przeszła na rzecz m. W. i w konsekwencji brak jest podstaw do ustalenia odszkodowania za tę nieruchomość. Wojewoda [...] – w odpowiedzi na skargę – wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270, ze zm.) - dalej w skrócie: P.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związany - stosownie do art. 134 P.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skargi, nie uwzględnił skargi. W konsekwencji uznał, iż decyzja Wojewody [...] z [...] lipca 2015 r. nie narusza prawa w stopniu dającym podstawy do wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Tym samym – w wyniku analizy akt sprawy i treści wyżej wymienionej decyzji – Sąd nie stwierdził naruszenia przywołanych w zarzutach skargi i z urzędu przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy i naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Powyższe uznanie Sądu należy wiązać z treścią art. 98 u.g.n. stanowiącego podstawę prawną decyzji o odmowie i wypłacie odszkodowania. I tak art. 98 ust. 1 u.g.n. stanowi, że działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne: gminne, powiatowe, wojewódzkie, krajowe - z nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek właściciela, przechodzą, z mocy prawa, odpowiednio na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne. [...]. Przepis stosuje się odpowiednio przy wydzielaniu działek gruntu pod poszerzenie istniejących dróg publicznych; ust. 2 - właściwy organ składa wniosek o ujawnienie w księdze wieczystej praw gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa do działek gruntu wydzielonych pod drogi publiczne lub pod poszerzenie istniejących dróg publicznych. Podstawą wpisu tych praw do księgi wieczystej jest ostateczna decyzja zatwierdzająca podział; ust. 3 - za działki gruntu, o których mowa w ust. 1, przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem lub użytkownikiem wieczystym a właściwym organem. [...]. Jeżeli do takiego uzgodnienia nie dojdzie, na wniosek właściciela lub użytkownika wieczystego odszkodowanie ustala się i wypłaca według zasad i trybu obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości. Z przytoczonej regulacji prawnej wynika, że podstawowe znaczenie dla przyznania odszkodowania, ustalenia i wypłacenia ma treść decyzji zatwierdzającej podział, bowiem to na podstawie tej decyzji dochodzi do wydzielenia działki gruntu pod drogę publiczną (gminną, powiatową, wojewódzką, krajową), która przechodzi z mocy prawa odpowiednio na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne. Zatem to z decyzji zatwierdzającej podział musi wynikać, że wydzielona działka gruntu została wydzielona pod drogę publiczną, a nie jedynie pod drogę - jako ciąg komunikacyjny, który nie ma charakteru publicznego. Decyzja lub orzeczenie o podziale nieruchomości – w myśl art. 96 ust. 4 u.g.n. - stanowią podstawę do dokonania wpisów w księdze wieczystej oraz w katastrze nieruchomości. Podziału nieruchomości – zgodnie z art. 93 ust. 1 u.g.n. – można dokonać, jeżeli jest on zgodny z ustaleniami planu miejscowego. W razie braku tego planu stosuje się przepisy art. 94. Zgodność z ustaleniami planu w myśl ust. 1 dotyczy zarówno przeznaczenia terenu, jak i możliwości zagospodarowania wydzielonych działek gruntu (art. 93 ust. 2 u.g.n.). Przy czym organ administracji właściwy do rozpoznania wniosku o odszkodowanie nie jest władny do badania – czy podział nieruchomości zatwierdzony decyzją został dokonany zgodnie z ustaleniami planu, w konsekwencji czy decyzja o zatwierdzeniu podziału jest zgodna z prawem. Zadaniem organu właściwego w sprawie odszkodowania jest ustalenie czy w danym stanie faktycznym zostały spełnione przesłanki z art. 98 u.g.n. do przyznania odszkodowania. Przechodząc zatem na grunt decyzji Prezydenta m. W. z [...] listopada 2009 r. zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] położonej przy ul. [...] należy wskazać, że z rozstrzygnięcia tej decyzji wynika, iż na skutek podziału powstały działki gruntu od [...] do [...] wykazane na mapie sytuacyjnej z projektem podziału przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego pod nr ewidencyjnym [...] i tylko dwie z wydzielonych działek zostały określone jako przeznaczone pod drogi, mianowicie: 1) projektowana działka gruntu nr [...] przeznaczona została pod poszerzenie ul. [...] oznaczonej symbolem [...]; 2) projektowana działka gruntu nr [...] przeznaczona została pod drogę oznaczoną symbolem [...]. Dalej też w rozstrzygnięciu zapisano, że na podstawie art. 93 ust. 3 u.g.n. przy wydzielaniu projektowanych działek należy zapewnić dostęp do drogi publicznej poprzez ustanowienie odpowiednich służebności gruntowych przejścia i przejazdu lub nabycia udziałów w prawie własności działek spełniających ten warunek. Z kolei w uzasadnieniu decyzji z [...] listopada 2009 r. podano, że "Wg ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru Z. i K. przedmiotowa nieruchomość znajduje się na terenie przeznaczonym pod usługi lokalne U. Wschodnia część nieruchomości (projektowana działka nr [...]) położona jest w pasie projektowanej ul. [...] ([...]) oraz w strefie uciążliwości hałasowej od tej ulicy. Ponadto przez działkę przebiega projektowany gazociąg wysokiego ciśnienia PN 2,5 Mpa. W środkowej części przedmiotowej nieruchomości przewidziano realizację drogi oznaczonej symbolem [...]. W planie przewidziano również poszerzenie ul. [...] ([...]) co nastąpi kosztem przedmiotowej części nieruchomości. Ponadto wschodnia część nieruchomości (projektowana działka nr [...]) w części dotyczącej terenu projektowanej linii energetycznej 400kV, oznaczonej na rysunku planu symbolem E pozostaje bez obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego"; "stosowna uchwała właściwego organu administracji publicznej o zaliczeniu projektowanej w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego drogi oznaczonej symbolem [...] oraz [...] (proj. [...]) do poszczególnych kategorii dróg publicznych nie została podjęta". Organ pierwszej instancji w decyzji z [...] marca 2015 r. ustalił po pierwsze, że z uchwały Nr [...] Rady Gminy [...] z dnia [...] czerwca 2002 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru Z. i K. (Dz. Urz. Woj. Maz. z [...] r., Nr [...], poz. [...]) wynika, iż działka ewidencyjna nr [...] została wydzielona pod drogę lokalną oznaczoną na rysunku planu symbolem [...] i teren usług lokalnych oznaczony symbolem U; po drugie, że z decyzji podziałowej wynika jednoznacznie, iż działka ewidencyjna nr [...] została wydzielona jedynie w części jako droga, a w części jako teren usług lokalnych. Z kolei organ odwoławczy, niejako odnosząc się do powyższego, zauważył iż "Jednak z decyzji o zatwierdzeniu projektu podziału z dnia [...] listopada 2009 r., która zgodna jest ustaleniami planu miejscowego i stała się ostateczna, wynika, że projektowana działka gruntu nr [...] przeznaczona jest pod drogę oznaczoną symbolem [...]". I Sąd, trzymając się ściśle przytoczonej treści rozstrzygnięcia decyzji zatwierdzającej podział, podziela ustalenie organu odwoławczego w zakresie stwierdzenia, że wydzielenie działki gruntu nr [...] nastąpiło jedynie pod drogę oznaczoną w planie symbolem [...], określoną prawidłowo zaś przez organ pierwszej instancji jako drogę lokalną. Drogi klasy lokalne, oznaczone symbolem "L" (drogi lokalne) są drogami zaliczanymi do kategorii "drogi gminne", czyli jednej z kategorii dróg publicznych (art. 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych – obecnie: Dz. U. z 2015 r., poz. 460 w zw. z § 4 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie – obecnie: Dz. U. z 2016 r., poz. 124). Wszystko to dowodzi, że decyzją zatwierdzającą podział doszło do wydzielenia działki gruntu nr [...] pod drogę lokalną o symbolu [...], jako drogę publiczną, zgodnie z wymogiem art. 98 ust. 1 u.g.n., dającego z kolei - w uregulowaniu ust. 3 - możliwość uzyskania odszkodowania. Inaczej ujmując należało stwierdzić, że w okolicznościach niniejszej sprawy, Wojewoda [...] prawidłowo ustalił, że zostały spełnione wszystkie przesłanki pozwalające przyjąć, iż działka ewidencyjna nr [...] została wydzielona pod drogę publiczną i w istocie z mocy prawa przeszła na własność Miasta W., czyli zaistniały podstawy do ustalenia odszkodowania na rzecz uczestnika postępowania na prawach strony. Oznacza to, że organ pierwszej instancji zgodnie ze wskazaniem organu odwoławczego powinien podjąć działania zmierzające do zgromadzenia materiału dowodowego związanego z wyceną nieruchomości. W świetle powyższego zastosowanie przez organ odwoławczy art. 138 § 2 K.p.a. było zasadne. W tym stanie rzeczy Sąd - na mocy art. 151 P.p.s.a. - oddalił skargę.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło