II GSK 2563/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Kisielewicz po rozpoznaniu w dniu 14 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej O. D. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 8 stycznia 2016 r. sygn. akt VI SA/Wa 2014/15 o odrzuceniu skargi O. D. na uchwałę Rady Miasta W. z dnia [...] września 2009 r. nr [...] w przedmiocie stypendiów sportowych postanawia uchylić zaskarżone postanowienie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 8 stycznia 2016 r., sygn. akt VI SA/Wa 2014/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. odrzucił skargę O. D. na uchwałę Rady Miasta W. z dnia [...] września 2009 r. nr [...] w przedmiocie stypendiów sportowych. Z przedstawionego przez Sąd I instancji stanu sprawy wynikało, że O. D. wniósł pismem z dnia 12 czerwca 2015 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. na uchwałę Rady Miasta W. z dnia [...] września 2009 r. nr [...] w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu przyznawania, wstrzymywania i pozbawiania oraz ustalania wysokości stypendiów sportowych W. oraz stypendiów sportowych W. "Nadzieja Olimpijska" dla zawodników osiągających wysokie wyniki sportowe we współzawodnictwie międzynarodowym lub krajowym. Sąd I instancji podniósł, że w dniu wniesienia skargi zaskarżona uchwała nie obowiązywała, gdyż obowiązująca była uchwała Rady Miasta W. z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w sprawie określenia szczegółowych zasad przyznawania i pozbawiania oraz ustalania wysokości stypendiów sportowych W. W ocenie Sądu I instancji, brak jest podstaw do przyjęcia, że uchwała, która utraciła moc obowiązującą przed wniesieniem na nią skargi, może być kontrolowana przez sąd administracyjny, zaś sąd zachował w stosunku do takiego aktu kompetencje do stwierdzenia jego nieważności. W przypadku wniesienia skargi po utracie mocy obowiązującej przez akt, podlega ona odrzuceniu jako niedopuszczalna. Z tego powodu Sąd I instancji odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Skarżący złożył od powyższego postanowienia skargę kasacyjną, w której wniósł o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Skarżący kasacyjnie zarzucił zaskarżonemu postanowieniu mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania, tj: - art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. w zw. z art. 1 p.p.s.a. przez błędne odrzucenie skargi ze względu na utratę mocy obowiązującej przez zaskarżoną uchwałę, podczas gdy uchwała zawiera niezgodne z ustawą kryteria przyznawania stypendiów sportowych, a na jej podstawie nie przyznano skarżącemu stypendium sportowego, a więc ukształtowała sytuację prawną skarżącego i wywołała określone skutki prawne, co oznacza, że skarżący może domagać się sądowej kontroli legalności tej uchwały i uchylenia jej ze skutkiem ex tunc, a sąd administracyjny ma obowiązek kontroli uchwały pomimo utraty mocy obowiązującej, - art. 1 i art. 3 p.p.s.a. przez zaniechanie kontroli, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy naruszyły prawo w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący podniósł, że utrata mocy obowiązującej aktu prawnego przed wniesieniem skargi nie oznacza, że przestaje on kształtować stosunki prawne istniejące nadal po dacie owego uchylenia. Skarżący przywołał następnie orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym sąd opowiedział się za dopuszczalnością orzekania o legalności uchylonej uchwały jednostki samorządu terytorialnego. Skarżący podkreślił, że zaskarżona uchwała, choć utraciła moc obowiązującą, istniała w obrocie prawnym przez kilka lat i w tym czasie wywoływała konkretne skutki prawne. Mimo uchylenia może ona być stosowana do sytuacji poprzedzających jej uchylenie. W związku z powyższym Sąd I instancji powinien rozpatrzyć skargę merytorycznie i ocenić zaskarżoną uchwałę - jej legalność i zgodność z obowiązującym prawem, czy zachodzą wskazywane w skardze naruszenie prawa i stopień doniosłości tych naruszeń. Wreszcie ocenić czy zachodzą podstawy do stwierdzenia jej nieważności. Utrata mocy przez zaskarżoną uchwałę wskutek jej uchylenia wywarła skutki prawne z mocą jedynie ex nunc (od daty uchylenia). Natomiast merytoryczne rozpatrzenie skargi i, przy ewentualnym jej uwzględnieniu, orzeczenie przez Sąd o stwierdzeniu nieważności uchwały działa z mocą wsteczną (ex tunc), eliminując wstecz wszelkie skutki prawne, jakie wywołała zakwestionowana uchwała. Organ nie skorzystał z uprawnienia do złożenia odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Naczelny Sąd Administracyjnego podziela stanowisko wyrażane już niejednokrotnie w orzecznictwie sądów administracyjnych oraz w doktrynie, że zmiana lub uchylenie uchwały organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego nie czyni zbędnym dokonania oceny legalności takiej uchylonej lub zmienionej uchwały, jeżeli może ona mieć zastosowanie do sytuacji z okresu poprzedzającego jej uchylenie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 marca 2005 r., sygn. akt OSK 1290/04, Tarno J. P., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, s. 345). Uchylenie bądź zmiana zaskarżonego aktu nie czyni bezprzedmiotowym rozpoznania skargi, jeżeli wywoływał on nadal skutki prawne (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lipca 2011 r., sygn. akt II OSK 1336/11, Jagielski J., Stankiewicz R. [w:] red. Hauser R., Wierzbowski M., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, s. 534). Jak słusznie zauważył skarżący kasacyjnie, konsekwencją uchylenia uchwały jest bowiem utrata przez nią mocy obowiązującej ze skutkiem ex nunc. Tymczasem dopiero stwierdzenie nieważności uchwały, czego domagał się skarżący, wykluczyłoby ją z obrotu prawnego ze skutkiem ex tunc, tj. od dnia jej podjęcia i mogłoby skutkować odmiennym rozpoznaniem wniosku skarżącego o przyznanie stypendium sportowego. Należy zatem uznać, że nieobowiązywanie uchwały Rady W. z dnia [...] września 2009 r. nr [...] w dacie jej zaskarżenia nie może stanowić, jak przyjął to Sąd I instancji, podstawy do odrzucenia skargi O. D. na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Zawarty w skardze kasacyjnej wniosek o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego nie mógł zostać uwzględniony, ponieważ jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 4/07, przepisy art. 203 i 204 p.p.s.a. nie mają zastosowania, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie sądu pierwszej instancji kończące postępowanie w sprawie, do której to kategorii należy postanowienie Sądu I instancji o odrzuceniu skargi. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.