II OSK 984/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień Sędziowie Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak Sędzia del. WSA Piotr Broda (spr.) Protokolant starszy inspektor sądowy Elżbieta Maik po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2018 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej J.F. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 11 stycznia 2016 r. sygn. akt II SA/Kr 1306/15 w sprawie ze skargi [..] sp. z o.o. w Z. na decyzję [..] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [..] z dnia [..] lipca 2015 r. nr [..] znak: [..] w przedmiocie nakazu rozbiórki 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od J. F. na rzecz [..] sp. z o.o. w Z. kwotę 260 (dwieście sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 11 stycznia 2016r. sygn. akt II SA/Kr 1306/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie po rozpoznaniu skargi [..] Sp. z o.o. w Z. na decyzję [..] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [..] z dnia [..] lipca 2015r. w przedmiocie nakazu rozbiórki uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Sąd przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy. W dniu 7 maja 2013 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla powiatu [..] - ziemskiego w [..] ( dalej: PINB ) przeprowadził oględziny kanalizacji sanitarno tłocznej na dz. nr 1[..] w m. R. w gm. Z., w trakcie których ustalił, że przedmiotowy rurociąg został zrealizowany na przełomie 2011/2012 przez [..] Sp. z o.o. w Z., bez uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę. Natomiast roboty remontowe wykonano na podstawie zgłoszenia z dnia 26 października 2011 r. Dnia 19 sierpnia 2013 r. do PINB-u wpłynęło pismo [..] Sp. z o.o. w Z., w którym inwestor przyznaje wykonanie robót bez pozwolenia na budowę w stanie wyższej konieczności, spowodowanej realnym, bardzo poważnym zagrożeniem katastrofą ekologiczną. Jednocześnie jak wynika z treści pisma użytkownik terenu J. F. nie wyraził zgody na wymianę rur po starej trasie, wyznaczając inny możliwy przebieg rurociągu, na okoliczność czego spisano odpowiednie porozumienie. W trakcie prowadzonych robót uległ poważnej awarii jeden ze starych rurociągów i jego naprawa była niemożliwa, wobec czego przystąpiono do przebudowy kanalizacji ciśnieniowej na całej trasie, pomimo braku pozwolenia na budowę. W załączeniu do pisma inwestor przedstawił: zaświadczenie Wójta Gminy Z. o zgodności zrealizowanej inwestycji z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, oświadczenie o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, oraz 4 egzemplarze projektu budowlanego, jak również porozumienie zawarte z J.F. W dniu 29 sierpnia 2013 r. J. F. złożył pismo, w którym potwierdził odstąpienie od umowy z [..] Sp. z o.o. w Z., stanowiącej podstawę do dysponowania dawną działką nr [..], obręb R. w gminie Z. Dnia 22 listopada 2014 r. [..] Sp. z o.o. złożył do PINB pisemne wyjaśnienia, w których wskazał, że modernizacja sieci kanalizacyjnej została wykonana na podstawie porozumienia z J. F. w zamian za wyrażenie zgody na podłączenie się przez niego do przedmiotowej kanalizacji oraz transformatora na działce należącej do [..], graniczącej z działką [..]. W dniu 5 czerwca 2014 r. do PINB wpłynęło pismo z [..] Sp. z o.o. w Z., w którym wskazano, że Przedsiębiorstwo wycofało z Sądu Okręgowego w K. pozew o ustalenie istnienia umowy zawartej w dniu 27 października 2011 r. pomiędzy [..] Sp. z o.o. w Z. a J. F. Decyzją nr [..] z dnia [..] października 2014r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla powiatu [..] - ziemskiego w [.] nakazał inwestorowi - [..] Sp. z o.o. w Z. oraz użytkownikowi wieczystemu działek nr [..] w miejscowości R., gm. Z.- J.F. rozbiórkę instalacji sanitarno tłocznej, której przebieg uwidoczniono na planie zagospodarowania (rys. nr 2), wchodzącego w skład przedłożonego przez inwestora projektu budowanego. Po rozpatrzeniu odwołania J. F. oraz odwołania [..] Sp. z o.o. w Z. [..] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [..] decyzją z dnia [..] lipca 2015r.,na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 z poz. zm., dalej k.p.a.) oraz art. 48 ust. 1 oraz art. 80 ust. 2 pkt 2 oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 1409 z późn. zm., dalej: p.b.) uchylił zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji w całości i nakazał Inwestorowi - [..] Sp. z o. o. w Z. dokonać rozbiórki instalacji sanitarnej - tłocznej w miejscowości R., gm. Z., wykonanego bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że wbrew zarzutom odwołania [..] Spółce z o.o. nie przysługuje status strony w postępowaniu pomimo, że jest właścicielem nieruchomości władnącej w zakresie służebności dostępu do przyłącza elektrycznego biegnącego przez działkę nr .[.].. Jednocześnie na podstawie analizy rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego organ ustalił, że przedmiotowa Spółka do dnia dzisiejszego nie została wpisana do rejestru, zatem umowa spółki uległa rozwiązaniu na podstawie art. 169 Kodeksu spółek handlowych. Organ odwoławczy wskazał, że wykonany zakres robót wymagał uzyskania pozwolenia na budowę, bowiem doszło do zmiany miejsca położenia znacznego fragmentu rurociągu w stosunku do trasy, którą poprzednio przebiegał. Wbrew twierdzeniom inwestora nie może być mowy jedynie o przebudowie. Zasadne było zatem prowadzenie postępowanie w sprawie legalności przedmiotowego obiektu w trybie z art. 48 p.b., podobnie jak zasadne było przyjęcie, że J. F.skutecznie podważył prawo inwestora do dysponowania gruntem. Uwzględniając natomiast uwagi wskazane w odwołaniu J. F. organ zadecydował, że nakaz rozbiórki winien obciążać jedynie inwestora. Powyższą decyzję zaskarżyło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie [..] Sp. z o.o. w Z., zarzucając naruszenie przepisu postępowania tj. art. 61 § 4 k.p.a. oraz naruszenie prawa materialnego, tj. art. 48 ust. 3 pkt 2 w zw. z art. 33 ust. 2 pkt 2 ustawy Prawo budowlane. W uzasadnieniu skarżąca spółka wskazała, że spółka [..] nie przestała istnieć, pomimo upływu terminu przewidzianego w art. 169 § 1 k.s.h. Upływ sześciomiesięcznego terminu powoduje bowiem jedynie rozwiązanie umowy spółki, nie zaś automatyczne unicestwienie samej spółki. Wynika to z treści przepisu art. 170 § 1 i 2 k.s.h., zgodnie z którym spółka w organizacji po upływie wskazanego terminu powinna ulec likwidacji. Rozwiązanie umowy spółki jest podstawą rozwiązania spółki w organizacji, ale nie dokonuje się to automatycznie, lecz po pewnym czasie, w zależności od podjętych czynności, o których mowa w art. 170 k.s.h. Rozwiązanie spółki następuje z chwilą zatwierdzenia przez zgromadzenie wspólników sprawozdania likwidacyjnego, gdy likwidacja jest przeprowadzana, a w przypadku niezwłocznego rozliczenia - z chwilą ostatniej wypłaty lub decyzji o zaspokojeniu lub zabezpieczeniu. Zatem organ nie zawiadomił wszystkich stron postępowania o jego wszczęciu. Nadto organ II instancji zobowiązany był ustalić, do kogo należy nieruchomość składająca się między innymi z działki numer [..], o pow. 0,65 ha, położonej w Z., której właściciel jest uprawniony z tytułu służebności obciążającej działki nr [..] w obr. R. gm. Z. Tym samym niedopełnienie przez [..]WINB obowiązku ustalenia kręgu stron postępowania a następnie zawiadomienia ich o toczącym się podstępowaniu stanowi, rażące naruszenie prawa w myśl art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Jednocześnie skarżący podniósł, że zarówno organ I jak i II instancji odmówił skarżącemu legalizacji jego samowoli budowlanej błędnie przyjmując, iż nie udowodnił on posiadania prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane (art. 33 ust. 2 pkt 2 ustawy Prawo budowlane). Zdaniem skarżącej spółki oświadczenie J. F. nie wywołało żadnego skutku prawnego, w szczególności zaś nie doprowadziło do rozwiązania lub wygaśnięcia porozumienia. Prawo do odstąpienia od umowy może bowiem wynikać albo z samej jej treści (umowne prawo odstąpienia - art. 395 k.c.), bądź też strona umowy może skorzystać z ustawowego prawa do odstąpienia od umowy (art. 491 i nast. k.c.). W odpowiedzi na skargę [..] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [..] wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wskazał, że przyczyną uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji PINB było niedokładne przeprowadzenie postępowania dowodowego, żaden bowiem z organów nie poczynił ustaleń co do ewentualnego postępowania likwidacyjnego spółki w organizacji, ani co do aktualnego właściciela nieruchomości władnącej. Sąd zwrócił uwagę, że w aktach brak jest oświadczenia J. F. z dnia 19 lica 2013r. o odstąpieniu od umowy, nie można więc dokonać oceny prawnej tego oświadczenia. Ponadto Sąd zwrócił uwagę, że jeżeli organ dysponuje dwoma sprzecznymi oświadczeniami powinien oprzeć się na oświadczeniu późniejszym, natomiast ewentualne zakwestionowanie oświadczenia cofającego zgodę należałoby do sądu powszechnego, bowiem podważanie umów cywilnoprawnych lub oświadczeń woli rodzących skutki cywilnoprawne należy do kompetencji sądu cywilnego, a nie do organów nadzoru budowlanego. Zainicjowanie postępowania cywilnego przez inwestora może stanowić podstawę do zawieszenia postępowania w trybie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł J.F. zarzucając naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 174 pkt 2 p.p.s.a. tj. art. 133 § 1 w zw. z art. 134 § 1 w zw. z art. 106 § 3 w wz. z art. 113 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez pominięcie przez Sąd I instancji znajdującego się w aktach sprawy dokumentu w postaci oświadczenia J.F. z dnia 19 lipca 2013 r., przedwczesne uznanie, iż dokument ten nie był przedmiotem badania przez organy nadzoru budowlanego i błędne uchylenie na tej podstawie decyzji [..] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [.] z dnia [..] lipca 2015 r. oraz decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu [..] w K. z dnia [..] października 2014 r. Na tej podstawie skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasadzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę kasacyjną [..] Sp. z o.o. wniosło o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. W piśmie procesowym z dnia 2 lutego 2018r. [..] kolejny raz zakwestionowało skuteczność złożonego przez J. F. oświadczenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do postanowień art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( tekst jedn. Dz. U. z 2017r., poz. 1369 ze zm. dalej: p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek nieważności postępowania wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Sprawa ta mogła być zatem rozpoznana przez Naczelny Sąd Administracyjny tylko w granicach zakreślonych w skardze kasacyjnej. Oceniając zasadność zarzutu zawartego w skardze kasacyjnej wskazać należy, że nie posiada on usprawiedliwionej podstawy. O ile zgodzić się należy ze skarżącym kasacyjnie, że w aktach sprawy znajduje się oświadczenie J. F. z dnia 19 lipca 2013 r., o odstąpieniu od umowy, to fakt ten pozostaje bez wpływu na prawidłowość wydanego w sprawie przez Sąd I instancji orzeczenia. W celu skutecznego oparcia skargi kasacyjnej na podstawie przewidzianej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. konieczne jest bowiem wykazanie przez skarżącego kasacyjnie, że wytknięte Sądowi I instancji uchybienie procesowe mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie przez "wpływ", o którym mowa w pkt 2 art. 174 p.p.s.a., rozumieć należy istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej, a wydanym w sprawie zaskarżonym orzeczeniem sądu pierwszej instancji, który to związek przyczynowy, jakkolwiek nie musi być realny, to jednak musi uzasadniać istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego wyniku sprawy. Obowiązkiem strony wnoszącej skargę kasacyjną, wynikającym z art. 176 p.p.s.a., jest nie tylko wskazanie podstaw kasacyjnych, lecz również ich uzasadnienie, co w odniesieniu do zarzutu naruszenia przepisów postępowania powinno wiązać się z uprawdopodobnieniem istnienia wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy. Autor skargi kasacyjnej zobowiązany jest więc uzasadnić, że następstwa zarzucanych uchybień były na tyle istotne, że kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego orzeczenia, a w sytuacji, gdyby do nich nie doszło, wyrok sądu administracyjnego pierwszej instancji byłby inny. Między uchybieniem procesowym, a wydanym w sprawie wyrokiem podlegającym zaskarżeniu musi istnieć związek przyczynowy wskazujący na potencjalną możliwość innego wyniku postępowania sądowego. Istotny wpływ na wynik przedmiotowej sprawy oznacza prawdopodobieństwo takiego oddziaływania naruszeń prawa procesowego na treść wyroku, które prowadziłyby do innego rozstrzygnięcia, niż zapadło w rozstrzyganej sprawie. Stawiając zarzut tego rodzaju należy zatem wykazać, że gdyby nie doszło do naruszenia wskazanych przepisów postępowania, to rozstrzygnięcie sprawy najprawdopodobniej mogłoby być inne. Naruszenie przepisów postępowania nie zawsze bowiem musi prowadzić do wadliwego rozstrzygnięcia sprawy (por. wyroki NSA z dnia 13 listopada 2015 r. sygn. akt I OSK 1060/14 LEX nr 1989804, z dnia 13 stycznia 2016 r. sygn. akt I GSK 1021/14 LEX nr 2032540, z dnia 17 listopada 2015r. sygn. akt II OSK 609/14 LEX nr 1990888). Tymczasem w niniejszej sprawie autor skargi kasacyjnej zarzucając pominięcia przez Sąd I instancji znajdującego się w aktach sprawy dokumentu wskazał jedynie, że było to podstawą uchylenia decyzji organów obu instancji. Przyjąć zatem należy, że skarga kasacyjna wniesiona w rozpoznawanej sprawie dotknięta jest brakiem formalnym w tym zakresie, albowiem nie wykazano w niej wymaganego istotnego wpływu wytkniętych nieprawidłowości na rozstrzygnięcie sprawy. Jak zasadnie wskazał Sąd I instancji podstawą uchylenia decyzji organów obu instancji było niedokładne przeprowadzenie postępowania dowodowego, żaden bowiem z organów nie poczynił ustaleń co do ewentualnego postępowania likwidacyjnego spółki w organizacji, nadto nie dokonał ustaleń w zakresie dotyczącym właściciela nieruchomości władnącej jako podmiotu, któremu przysługuje służebność założenia i przeprowadzenia po działce nr [..] ( z której wyodrębniono działki nr [..]) napowietrznego przyłącza elektrycznego, a także dostępu w każdym czasie i bez żadnych ograniczeń w celu usunięcia awarii bądź też konserwacji tego przyłącza. Nie ulega bowiem wątpliwości, że podmiotowi temu przysługuje przymiot strony w niniejszym postępowaniu, z kolei rolą organu prowadzącego postępowanie jest czuwanie by wszystkie strony brały udział w postępowaniu na każdym jego etapie. Nadto w sprawie istnieje konieczność poczynienia rozważań w zakresie oceny skuteczności dokonanego odstąpienia od umowy J. F. Wskazać przy tym należy, że Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela w tym zakresie pogląd, zgodnie z którym rozstrzygnięcie sporu w tym zakresie należy do właściwości sądu powszechnego, a wystąpienie ze stosownym powództwem stanowić będzie zagadnienie prejudycjalne i w konsekwencji podstawę do zawieszenia postępowania administracyjnego. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. skargę kasacyjną jako niezasadną oddalił. O kosztach postępowania kasacyjnego Sąd orzekł na podstawie art. 204 pkt 2 p.p.s.a.