I GZ 395/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maria Jagielska po rozpoznaniu w dniu 8 lipca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia T. C. Sp. z o.o. w K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. z dnia 12 marca 2015 r. sygn. akt III SA/Gl 281/14 w zakresie odrzucenia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi T. C. S.A. w K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w G. do ponownego rozpoznania Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. postanowieniem z dnia 12 marca 2013 r. o sygn. akt III SA/Gl 281/14, orzekając na podstawie art. 178 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., odrzucił skargę kasacyjną T. C. S.A. w K. (dalej jako Spółka) od postanowienia z dnia 26 stycznia 2015 r. odrzucającego wniosek Spółki o wyłączenie sędziów WSA w G.: Barbary Brandys-Kmiecik oraz Małgorzaty Herman w sprawie z jej skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] o odmowie stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym. Sąd wskazał, że postanowieniem z dnia 26 stycznia 2015 r. wniosek Spółki o wyłączenie wyżej wymienionych sędziów został odrzucony na podstawie art. 58 § 1 pkt 4 w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a. z uwagi na powagę rzeczy osądzonej. W skardze kasacyjnej Spółka stwierdziła, że postanowienie odrzucające wniosek o wyłączenie sędziego kończy postępowanie w sprawie i dlatego na podstawie art. 173 § 1 p.p.s.a. przysługuje od niego skarga kasacyjna. Powołując się na przepis art. 178 p.p.s.a. Sąd odrzucił skargę kasacyjną. Jak stwierdził, z treści art. 173 § 1 p.p.s.a. wynika, że skargą kasacyjną można zaskarżyć postanowienie kończące postępowanie "w sprawie", czyli postanowienie, w wyniku którego wykluczona zostaje możliwość podejmowania w danej sprawie dalszych czynności; jest to ostatnie orzeczenie organu, kończące postępowanie jako całość. Zdaniem Sądu postanowienia kończącego postępowanie w sprawie nie można przy tym utożsamiać z postanowieniem wydanym w postępowaniu jedynie wpadkowym, takim jak postanowienie w sprawie wyłączenia sędziego, bowiem dotyczy ono kwestii incydentalnej dla postępowania głównego. W ocenie Sądu przyjęcie, że zaskarżalne byłby także postanowienia kończące postępowania wpadkowe w określonej sprawie, oznaczałoby dopuszczalność zaskarżania wszelkich postanowień, co pozostawałoby w sprzeczności z założeniem o racjonalności prawodawcy ustanawiającego regulację art. 173 p.p.s.a. Skoro postanowienie w sprawie wyłączenia sędziego nie kończy postępowania "w sprawie", to nie przysługuje od niego skarga kasacyjna. W zażaleniu wniesionym do Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej jako NSA) Spółka domagała się uchylenia postanowienia Sądu z dnia 12 marca 2013 r. w całości oraz zasądzenia kosztów postępowania zażaleniowego według norm prawem przepisanych. Zarzuciła naruszenie przepisów postępowania – art. 178 w zw. z art. 173 oraz w zw. z art. 58 § 1 pkt 4 i art. 64 § 3 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że postanowienie o odrzuceniu wniosku wydane na podstawie art. 58 § 1 pkt 4 w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a. może nie być "postanowieniem kończącym postępowanie w sprawie" i może nie przysługiwać od niego skarga kasacyjna (ani żaden inny środek zaskarżenia). Uzasadniając swoje stanowisko Spółka podkreśliła, że odrzucając wniosek o wyłączenie sędziów na podstawie art. 58 § 1 pkt 4 w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a. Sąd uznał, że wniosek ten był wnioskiem w rozumieniu art. 63 p.p.s.a. i jego złożenie zainicjowało postępowanie sądowoadministracyjne. Inaczej bowiem wniosku takiego Sąd nie mógłby odrzucić na podstawie wskazanych wyżej przepisów p.p.s.a. Tak więc odrzucenie wniosku o wyłączenie sędziów było postanowieniem kończącym to postępowanie sądowoadministracyjne, czyli zgodnie z art. 173 p.p.s.a. przysługuje od niego skarga kasacyjna. Wobec tego wniesiona przez Spółkę skarga kasacyjna nie mogła zostać odrzucona. Co więcej, odrębne postępowanie w sprawie wniosku o wyłączenie sędziów toczyć się nie powinno. Zdaniem wnoszącej zażalenie wskutek wniesionej skargi kasacyjnej będzie możliwe uchylenie postanowienia kończącego postępowanie, które faktycznie zostało wszczęte i się toczyło (choć nie powinno), a następnie rozpoznanie wniosku o wyłączenie sędziów we właściwym trybie i wydanie przez Sąd orzeczenia, które co do takiego wniosku może być wydane. Stanowisko WSA wnosząca zażalenie uznała za niepojęte, ponieważ w postanowieniu z dnia 26 stycznia 2015 r. Sąd uznał wniosek o wyłączenie sędziów za "wniosek o wszczęcie postępowania" i wniosek ten odrzucił stosując przepisy o odrzuceniu skargi, a w zaskarżonym postanowieniu z dnia 12 marca 2015 r. Sąd stwierdził, że wniosek ten dotyczy "kwestii incydentalnej dla postępowania głównego", czyli że jest to wniosek, do którego w żadnym razie nie można stosować odpowiednio przepisów o skardze, a nie wniosek, o którym mowa w art. 63 p.p.s.a. Rozstrzygnięcia i uzasadnienia tych dwóch orzeczeń pozostają w rażącej sprzeczności. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. W ocenie NSA, Sąd I instancji w zaskarżonym postanowieniu z dnia 12 marca 2015 r. błędnie przyjął, że skargę kasacyjną należało odrzucić. Zgodnie z art. 173 p.p.s.a. od wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie przysługuje skarga kasacyjna. Należy zaznaczyć, że w przypadku gdy wniosek o wyłączenie sędziego nie ma usprawiedliwionych podstaw podlega on oddaleniu, nawet jeśli złożony został w tej samej sprawie po raz drugi jak to miało miejsce w tych okolicznościach, ponieważ wniosek o wyłączenie sędziego jest postępowaniem "wpadkowym" dotyczącym kwestii incydentalnej dla postępowania głównego. Należy podkreślić również, że zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych podejmowane przez sąd postanowienia w kwestiach, takich jak: przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej, przyznanie prawa pomocy, czy rozstrzyganie w przedmiocie innych wniosków stron – mają charakter wpadkowy (post. NSA z dnia 8 października 2014 r. o sygn. akt II OZ 1048/14, publik. LEX nr 1530798). Należy podkreślić, że w myśl art. 20 § 1 p.p.s.a. wniosek o wyłączenie sędziego można złożyć w sądzie, w którym sprawa "się toczy" stąd należy zgodzić się z argumentacją powołaną przez skarżącą w zażaleniu, że wniosek ten dotyczy właśnie "kwestii incydentalnej dla postępowania głównego". Zgodnie z powyższym postępowanie wpadkowe jakim jest wniosek o wyłączenie sędziego jest postępowaniem incydentalnym w ramach postępowania co do istoty sprawy i nie towarzyszy mu walor res iudicata co oznacza możliwość wielokrotnego występowania z wnioskiem i skutkuje obowiązkiem jego rozpatrzenia przez Sąd. Skoro postępowanie w przedmiocie wyłączenia sędziego jest postępowaniem wpadkowym dotyczącym kwestii incydentalnej dla postępowania głównego to postanowienie nieprawidłowo odrzucające wniosek o wyłączenie sędziego zamiast oddalające ten wniosek nie jest postanowieniem kończącym postępowanie w sprawie. Z tego powodu wniesiony środek zaskarżenia zatytułowany skarga kasacyjna powinien być zakwalifikowany przez Sąd jako zażalenie. Niewłaściwe oznaczenie rodzaju pisma nie może wywoływać dla strony ujemnych skutków, jeżeli z treści pisma wynika, jaki jest jego rodzaj. Każde pismo, niezależnie od tego, jakie oznaczenie nada mu strona, powinno być rozpoznane zgodnie z intencją strony zawartą w treści pisma. Należy dodać, że środek zaskarżenia oznaczony jako skarga kasacyjna został wniesiony z zachowaniem ustawowego terminu do wniesienia zażalenia. Mając powyższe na uwadze NSA na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.