I SA/Wr 1758/15

WyrokWSA we Wrocławiu2016-01-14

Skład orzekający: Maria Tkacz - Rutkowska, Jadwiga Danuta Mróz, Katarzyna Radom

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad (GDDKiA), będąca trwałym zarządcą gruntów sklasyfikowanych jako użytki rolne, jest podatnikiem podatku rolnego, mimo że grunty te są przeznaczone pod budowę dróg publicznych?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że GDDKiA, jako posiadacz gruntów stanowiących własność Skarbu Państwa, które są sklasyfikowane jako użytki rolne i znajdują się w jej trwałym zarządzie na podstawie specustawy drogowej, jest podatnikiem podatku rolnego. Trwały zarząd jest formą posiadania zależnego, co kwalifikuje GDDKiA jako podatnika na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. a) ustawy o podatku rolnym. Fakt przeznaczenia gruntów pod budowę dróg i zmiana zarządcy dróg nie wpływa na status podatnika podatku rolnego, dopóki trwały zarząd nie wygaśnie w trybie administracyjnym.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta W. określającą GDDKiA zobowiązanie w podatku rolnym za 2014 r. GDDKiA posiadała w trwałym zarządzie grunty sklasyfikowane jako użytki rolne, przeznaczone pod budowę obwodnicy. GDDKiA kwestionowała swój status jako podatnika podatku rolnego, twierdząc, że nie jest właścicielem, użytkownikiem wieczystym ani samoistnym posiadaczem, a trwały zarząd jest jedynie formą władania. Podnosiła również, że od 2013 r. faktyczne władztwo nad terenami przejęło Miasto W. jako zarządca dróg.
Rozstrzygnięcie
Oddala skargę w całości.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Maria Tkacz - Rutkowska (sprawozdawca), Sędziowie: sędzia WSA Jadwiga Danuta Mróz, sędzia WSA Katarzyna Radom, Protokolant: starszy referent sądowy Magdalena Dworszczak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 stycznia 2016 r. w Wydziale I sprawy ze skargi A Oddział we W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lipca 2015 r. nr SKO [...] w przedmiocie podatku rolnego za 2014 r oddala skargę w całości. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta W. z [...] kwietnia 2015 r., nr [...] określającą Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział we W. (dalej także: GDDKiA, strona, skarżąca) zobowiązanie w podatku rolnym na 2014 r. w kwocie 1.726 zł. Powyższe rozstrzygnięcia wydane zostały w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny sprawy: Prezydent Miasta W., po uprzednim wezwaniu do złożenia deklaracji i wszczęciu z urzędu postępowania podatkowego, określił stronie zobowiązanie podatkowe w podatku rolnym na 2014 r. w wysokości 1.726 zł. Wskazał, że na mocy decyzji Wojewody D. nr [...]/12 z dnia [...] kwietnia 2012 r. zezwalającej na realizację inwestycji drogowej pod nazwą "Budowa Obwodnicy Miasta W. w ciągu drogi krajowej nr 35, od km 2 + 350 do km 8 + 250", GDDKiA stała się trwałym zarządcą nieruchomości położonych w W., z których część stanowią grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów jako użytki rolne o łącznej powierzchni 25,4816 ha. Przytaczając treść art. 1, art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 1381 ze zm., zwanej dalej u.p.r.) organ podatkowy wskazał, że grunt sklasyfikowany w ewidencji gruntów i budynków jako użytek rolny, podlega opodatkowaniu podatkiem rolnym, chyba, że został zajęty na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż działalność rolnicza - wówczas obciąża go podatek od nieruchomości. Stwierdził, że w niniejszej sprawie nie zaistniała przesłanka zajęcia użytków rolnych na prowadzenie działalności gospodarczej, a zatem grunty te podlegają opodatkowaniu podatkiem rolnym. Wyjaśnił, że zgodnie z art. 22 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowywania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2013 r., poz. 687, zwanej dalej: specustawa drogowa), zwalnia się z podatku od nieruchomości grunty i budynki wchodzące w skład nieruchomości przeznaczonych na realizację dróg publicznych, nabytych po dniu 1 stycznia 2007 r., odpowiednio na własność lub w trwały zarząd m.in. Skarbu Państwa oraz przekazanych Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad na okres wskazany w tym przepisie. Podkreślił, że w aktualnym stanie prawnym zwolnienie dotyczy tylko gruntów podlegających opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości, co wynika bezpośrednio z art. 1b ust. 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Ustawa o podatku rolnym nie zawiera natomiast takiego zwolnienia. Jeżeli zatem grunty nabyte na budowę dróg publicznych i przekazane w trwały zarząd GDDKiA są sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne, to podlegają opodatkowaniu podatkiem rolnym do czasu zajęcia ich na prowadzenie działalności gospodarczej. Zatem to na GDDKiA, w posiadaniu której są sporne grunty rolne, ciążył obowiązek złożenia deklaracji oraz rozliczenia zobowiązania podatkowego z tytułu podatku rolnego na 2014 r. Zaznaczył także, że przepis art. 22 ust. 2 specustawy drogowej w sposób wyraźny odnosi się do zwolnienia z podatku od nieruchomości, nie zaś do zwolnienia z wszystkich podatków, jakim mogą podlegać nieruchomości, w tym podatku rolnego. Przepisu tego nie można traktować jako lex specialis wobec zasad ogólnych, bowiem jego treść nie uzasadnia tego typu wykładni. Wyjaśnił również, że okoliczność przywrócenia Miastu W. statusu miasta na prawach powiatu nie wywiera wpływu na stan faktyczny sprawy. Nie zgodził się ze stanowiskiem strony, że Prezydent Miasta W. z dniem 1 stycznia 2013 r. stał się z mocy prawa zarządcą wszystkich dróg publicznych w granicach tego miasta, zgodnie z art. 19 ust. 5 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 260, zwanej dalej u.d.p.). Organ I instancji stwierdził, że strona mylnie wiąże powyższy fakt zarządzania drogami publicznymi z przeniesieniem statusu podatnika w podatku rolnym. Podatnikiem pozostaje bowiem trwały zarządca nieruchomości, czyli podmiot który otrzymał daną nieruchomość w trwały zarząd, a zatem GDDKiA. Podkreślił, że grunty stanowiące przedmiot opodatkowania w sprawie, sklasyfikowane jako użytki rolne, nie są drogami, lecz nieruchomościami przeznaczonymi pod budowę dróg. Tym samym art. 19 ust. 5 u.d.p. nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie. W odwołaniu strona, wnosząc o uchylenie decyzji, zarzuciła, że nie jest żadnym z podmiotów wymienionych w art. 3 ust. 1 u.p.r. zobowiązanych do zapłaty podatku rolnego. Przez objęcie przedmiotowych nieruchomości, trwałym zarządem GDDKiA nie stała się bowiem ani wścielam, ani wieczystym użytkownikiem, ani posiadaczem samoistnym tych gruntów. Trwały zarząd wg strony stanowi jedynie prawną formę władania przedmiotowymi nieruchomościami. Począwszy od dnia 1 stycznia 2013 r, od dnia przywrócenia Miastu W. statusu miasta na prawach powiatu, faktyczne władztwo nad tymi terenami, w tym umożliwiające podejmowanie inwestycji przejął Prezydent Miasta W., jako zarządca tych terenów. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., po rozpatrzeniu odwołania, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy podkreślił, że poza sporem pozostaje okoliczność, że na mocy decyzji Wojewody D. z dnia [...] kwietnia 2012 r., nr [...]/12 (ostatecznej z dniem 9 czerwca 2012 r.) zezwalającej GDDKiA na realizację inwestycji drogowej, strona uzyskała trwały zarząd w stosunku do będących przedmiotem tej inwestycji nieruchomości położonych w W., z których część sklasyfikowana została jako użytki rolne. W sprawie ustanowienia na rzecz GDDKiA od dnia 9 czerwca 2012 r. trwałego zarządu w stosunku do nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa (położonych na obszarze gminy W.) Wojewoda D. wydał ostateczne decyzje z dnia [...].02.2013 r., [...].02.2012 r. oraz [...].02.2012 r. Następnie, przytaczając treść art. 43 oraz art. 46 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2010 r., nr 102, poz. 651 ze zm., zwanej dalej u.g.n.), organ odwoławczy omówił instytucję trwałego zarządu i sposoby jego wygaśnięcia. Wskazał, że trwały zarząd jest formą prawną władania nieruchomościami przez jednostkę organizacyjną, a momentem nabycia tego rodzaju uprawnień w niniejszej sprawie przez GDDKiA jest data 9 czerwca 2012 r., kiedy to przymiot ostateczności uzyskała decyzja nr [...]/11 Wojewody D. z dnia [...] kwietnia 2012 r. Podkreślił, że na dzień wydania decyzji wymiarowej, nie zostało w trybie administracyjnym, decyzją ostateczną, stwierdzone wygaśnięcie trwałego zarządu GDDKiA w odniesieniu do nieruchomości będących przedmiotem postępowania wymiarowego w podatku rolnym na 2014 r. Zatem, strona do dnia wydania niniejszej decyzji wymiarowej nie utraciła wobec spornych użytków rolnych trwałego zarządu. Organ odwoławczy stwierdził także, że w powyższych okolicznościach, przywrócenie miastu W. statusu miasta na prawach powiatu nie wywiera wpływu na stan faktyczny w niniejszej sprawie. Wskazał, że wprawdzie z dniem [...] stycznia 2013 r. Prezydent Miasta W., z mocy prawa, stał się zarządcą wszystkich dróg w granicach miasta W., bowiem, zgodnie z art. 19 ust. 5 u.d.p., w granicach miast na prawach powiatu zarządcą wszystkich dróg publicznych, z wyjątkiem autostrad i dróg ekspresowych, jest prezydent miasta. Jednak faktu zarządzania tymi drogami nie należy uważać za tożsame z posiadaniem tytułu prawnego do posiadania nieruchomości w postaci trwałego zarządu. Podkreślił, że zmiana zarządcy drogi nie jest tym samym co zmiana podmiotu posiadającego tytuł prawny w formie trwałego zarządu do danej nieruchomości. Wskazał również, że "zarządca drogi" to nie to samo co posiadane "statusu trwałego zarządu" oznaczającego tytuł prawny do gruntu zajętego pod drogę. Dodatkowo podniósł, że przedmiotem opodatkowania nie były drogi, lecz nieruchomości przeznaczone pod budowę drogi, skalsyfikowane jako użytki rolne, zatem art. 19 ust. 5 u.d.p. nie znajduje zastosowania w sprawie. Na poparcie wyrażonego stanowiska, organ odwoławczy odwołał się również do danych z ewidencji gruntów i budynków podkreślając, że informacje tam zawarte są wiążące dla organów podatkowych przy wymiarze podatków. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu GDDKiA wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, zarzucając naruszenie: - art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. a u.p.r. w zw. z art. 336 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny, poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że status trwałego zarządcy posiadany przez skarżącą daje podstawy do jednoczesnego przypisania skarżącej podmiotowości podatnika i płatnika podatku rolnego, o którym mowa w art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. a u.p.r.; - art. 3 ust. 1 pkt 1 oraz art. 3 ust. 1 pkt 2 u.p.r. w zw. z art. 336 ustawy Kodeks cywilny, poprzez ich niezastosowanie i nieobciążenie Prezydenta Miasta W. zobowiązaniem podatkowym na rok 2014, w sytuacji w której Prezydent Miasta W. jest samoistnym posiadaczem użytków rolnych; Ponadto, w sytuacji w której powyższe zarzuty nie zostałyby uwzględnione przez Sąd, zaś Prezydent Miast W. zostałby uznany za posiadacza zależnego gruntów rolnych, zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie art. 3 ust. 5 u.p.r. poprzez jego niezastosowanie, wyrażające się w braku solidarnego zobowiązania skarżącej i Prezydenta Miasta W. do zapłaty podatku rolnego na rok 2014. W uzasadnieniu skargi strona zarzuciła brak podstaw prawnych do przypisania jej statusu podatnika w podatku rolnym. Podniosła, że stanowisko organów podatkowych w tym zakresie nie znajduje umocowania w treści art. 3 ust. 1 u.p.r., zawierającym zamknięty katalog podmiotów zobowiązanych do zapłaty podatku rolnego. Wskazała, że nie jest ani właścicielem, ani użytkownikiem wieczystym, ani posiadaczem samoistnym opodatkowanych gruntów. Zdaniem skarżącej, w stanie faktycznym sprawy nie znajdzie zastosowania także regulacja z art. 3 ust. 1 pkt 4 lit.a u.p.r., albowiem skarżąca nigdy nie weszła w posiadanie opodatkowanych gruntów. Odnośnie przesłanki samego posiadania, skarżąca – przywołując definicję posiadania jako faktycznego władztwa nad rzeczą – zarzuciła, że takowego władztwa nie posiadała odnośnie do opodatkowanych gruntów, a sprawowany przez nią trwały zarząd należy odnieść jedynie do formy prawnej władania tymi nieruchomościami, której nie należy utożsamiać z przesłanką posiadania tych nieruchomości. Czyniąc to rozróżnienie skarżąca powtórzyła jednocześnie wcześniej prezentowany w sprawie pogląd, w myśl którego, z dniem 1 stycznia 2013 r., czyli z dniem przywrócenia miastu W. statusu miasta na prawach powiatu, faktyczne władztwo nad opodatkowanymi gruntami wykonywane jest przez Prezydenta Miasta W. jako zarządcy tych terenów. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie i podtrzymało swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Na podstawie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2014, poz. 1647 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012, poz. 270 ze zm. – dalej: P.p.s.a.), ogranicza podstawy prawne uwzględnienia skargi do stwierdzenia naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W zakresie tak określonej kognicji skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy przypomnieć, że, zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy z 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn. Dz. U. z 2010 r. nr 193, poz. 1287 ze zm. – dalej p.g.i.k.), wpisy zawarte w ewidencji gruntów i budynków są podstawą planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczenia nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych. W orzecznictwie sądów administracyjnych dość powszechnie przyjmowany jest pogląd, w świetle którego, stosownie do przywołanej regulacji, organ podatkowy nie może samodzielnie dokonywać klasyfikacji funkcji nieruchomości, lecz powinien odwołać się do odpowiednich zapisów ewidencji gruntów i budynków (por. m.in. uchwała 7 sędziów NSA z dnia 27 kwietnia 2009 r., II FPS 1/09 publ CBOSA – www.nsa.gov.pl). Oznacza to, że co do zasady o sposobie kwalifikacji gruntu, dla celów podatkowych podatku od nieruchomości, rolnego i leśnego decyduje nie tyle sposób rzeczywistego wykorzystania nieruchomości, ile jej funkcja (przeznaczenie) wskazana w ewidencji gruntów i budynków. Stanowią tak też ustawy podatkowe regulujące opodatkowanie podatkiem od nieruchomości, podatkiem rolnym i podatkiem leśnym. Zgodnie z art. 1 u.p.r., opodatkowaniu tym podatkiem podlegają grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne lub jako grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych, z wyjątkiem gruntów zajętych na powadzenie działalności gospodarczej innej niż działnosci rolnicza. Za działalność rolniczą uważa się produkcję roślinną i zwierzęcą, w tym również produkcję materiału siewnego, szkółkarskiego, hodowlanego oraz reprodukcyjnego, produkcję warzywną, roślin ozdobnych, grzybów uprawnych, sadownictwa, hodowlę i produkcje materiału zarodowego zwierząt, ptactwa i owadów użytkowych, produkcję zwierzęcą typu przemysłowego fermowego oraz chów i hodowle ryb (art. 2 ust. 2 u.p.r.). Na gruncie ustawy o podatku rolnym zapisy ewidencji gruntów i budynków, uwzględniając też uregulowania zawarte w ustawie Prawo geodezyjne i kartograficzne, mają dla organu podatkowego charakter wiążący i nie mogą być przez ten organ samodzielnie korygowane bez uprzedniej zmiany zapisów zawartych w tej ewidencji. W rozpoznawanej sprawienie nie jest sporne, że wskazane w decyzji organu I instancji grunty zostały w ewidencji gruntów i budynków sklasyfikowane jako użytki rolne. Prawidłowo zatem przyjęły organy podatkowe, że grunty te, nad którymi GDDKiA uzyskała trwały zarząd, to użytki rolne i w związku z tym do opodatkowania tych gruntów zastosowanie mają przepisy ustawy o podatku rolnym. Uwzględniając także brzmienie art. 1 ust. 1 u.p.l., należy stwierdzić, że tylko w przypadku zajęcia nieruchomości sklasyfikowanych jako użytki rolne na działalność gospodarczą wyłączone jest opodatkowanie tych nieruchomości podatkiem rolnym, przy czym nie ma znaczenia, czy na gruntach sklasyfikowanych jako rolne faktycznie wykonywana jest dzielność rolnicza w rozumieniu art. 2 ust. 2 u.p.r. W tym zakresie sąd nie podziela stanowiska wyrażonego w wyroku WSA we Wrocławiu z 17 grudnia 2014 r. sygn.. akt I SA/Wr 2107/14). Ponieważ działalność rolnicza, jak wynika z definicja zamieszczonej w art. 2 ust. 2 u.p.r., jest także rodzajem działalności gospodarczej dlatego zastrzeżono, w art. 1 tej ustawy, że wyłączeniem z opodatkowanie podatkiem rolnym objęte są grunty zajęte na prowadzenie innej działalności gospodarczej niż działalność rolnicza. Zgodnie z definicją ogólną zawartą w art. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 672 ze zm.) działalnością gospodarczą jest zarobkowa działalność wytwórcza, budowlana, handlowa, usługowa oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze złóż, a także działalność zawodowa, wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły. W niniejszej sprawie nie doszło do zajęcie przez GDDKiA gruntów, sklasyfikowanych jako użytki rolne, na działalność gospodarczą. Strona, która nabyła użytki rolne z mocy prawa w trwały zarząd (art. 20 specustawy drogowej) nie może bowiem prowadzić działalności gospodarczej o jakiej mowa w ustawie o swobodzie działalności gospodarczej. GDDKiA jest urzędem centralnym administracji rządowej. Status prawny strony reguluje ustawa o drogach publicznych. Zgodnie z art. 18 ust. 1 tej ustawy Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad jest centralnym organem administracji rządowej, który wykonuje swoje zadania przy pomocy GDDKiA (art. 18a ust. 1 u.d.p.). GDDKiA wykonuje również zadania zarządu dróg krajowych. Przepisy te oznaczają, że GDDKiA ma charakter podmiotu pomocniczego przy realizowaniu kompetencji przez Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad. Ponadto ze statutu nadanego GDDKiA przez Ministra Infrastruktury zarządzeniem nr 5 z dnia 29 marca 2002 r. w sprawie nadania statutu Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad (Dz. Urz. Ministra Infrastruktury a 2002 r., nr 3, poz. 8 ze zm.), które obowiązuje od dnia 1 kwietnia 2002 r. wynika, że GDDKiA jest centralnym urzędem administracji rządowej, obsługującym Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad. Z obowiązujących przepisów wynika zatem, że GDDKiA jest urzędem centralnym administracji rządowej, powołanym do obsługi konkretnego centralnego organu administracyjnego jakim jest Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad, który nie posiada osobowości prawnej (na co wskazuje się w doktrynie), oznacza to, że GDDKiA wykonuje powierzone jej ustawą zadania, nie wyczerpując tym znamion definicji działalności gospodarczej określonej w art. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (por wyrok WSA w Gliwicach z dnia 4.02.2013 r., sygn. akt I SA/Gl 797/12, publ. CBOSA). Skarżąca realizuje więc wyłącznie swoje cele statutowe określone przepisami ustawy o drogach publicznych i wydanymi na jej podstawie aktami wykonawczymi i nie prowadzi działalności gospodarczej, o której mowa w art. 1 u.p.r. Nie ma tym samym podstaw do twierdzenia, że na skutek wykonywania przez GDDKiA trwałego zarządu gruntów sklasyfikowanych jako użytki rolne doszło do wyłączenia tych gruntów, na podstawie art. 1 u.p.r., z opodatkowania podatkiem rolnym jako zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej Zgodnie z art. 3 ust. 1 u.p.r., podatnikami podatku rolnego, są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym, spółki, nieposiadające osobowości prawnej będące: (1) właścicielami gruntów, z zastrzeżeniem ust. 2; (2) posiadaczami samoistnymi gruntów; (3) użytkownikami wieczystymi gruntów; (4) posiadaczami gruntów, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego jeżeli posiadanie : (a) wynika z umowy zawartej z właścicielem, z Agencją Własności Rolnej Skarbu Państwa lub innego tytułu prawnego albo (b) jest bez tytułu prawnego, z wyjątkiem gruntów wchodzących w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa lub będących w zarządzie Lasów Państwowych; w tym przypadku podatnikami są odpowiednio jednostki organizacyjne Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa i Lasów Państwowych. W rozpoznawanej sprawie GDDKiA jest posiadaczem gruntów stanowiących własność Skarbu Państwa sklasyfikowanych jako użytki rolne w ewidencji gruntów i budynków. Posiadanie to związane jest z trwałym zarządem tych gruntów nabytym nieodpłatnie, z mocy prawa, na podstawie art. 20 ust.1 specustawy drogowej,. GDDKiA. Trwały zarząd tych gruntów GDDKiA uzyskała z dniem 9 czerwca 2012 r. , tj. z dniem w którym stała się ostateczna wydana przez Wojewodę Dolnośląskiego decyzja nr [...]/12 z dnia [...] kwietnia 2012 r. o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej "Budowa obwodnicy miasta W. w ciągu drogi krajowej nr 35, od km2+350 do km 8+250". Do dnia wydania decyzji ostatecznej w przedmiocie podatku rolnego na 2014 r. nie wydano ostatecznej decyzji stwierdzającej wygaśnięcie trwałego zarządu GDDKiA w odniesieniu do nieruchomości będących przedmiotem wymiaru podatku rolnego na 2014 r. Trwały zarząd jest formą prawną władania nieruchomością przez jednostkę organizacyjną (art. 43 i nast. ustawy o gospodarce nieruchomościami). Jest to swego rodzaju administracyjny instrument służącym do dokonywania przesunięć majątkowych w ramach złożonej struktury. W takim wypadku oddając nieruchomości w trwały zarząd, Skarb Państwa przekazał ich posiadanie, które czyni z zarządzającego podatnika podatku leśnego albo rolnego. Skarżąca władała nieruchomością, wykonując zadania do jakich została powołana, a czyniła to wykonując uprawnienia płynące z własności państwowej (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 24.06.2008 r., sygn. akt I SA/Bd 172/08, publ. CBOSA: orzeczenia.nsa.gov.pl). Instytucja trwałego zarządu zawiera w swej konstrukcji prawnej element posiadania w rozumieniu art. 336 Kodeksu cywilnego, a trwały zarządca jest posiadaczem nieruchomości. Nie ulega przy tym wątpliwości, że posiadanie wykonywane w ramach trwałego zarządu jest posiadaniem zależnym, wykonywanym w ramach uprawnień przyznanych aktem prawnym. Stanowi zatem posiadanie, o jakim mowa w art. 3 ust. 1 pkt 4 lit.a) u.p.r. (por. wyrok NSA z dnia 30.03 2010 r., sygn. akt II FSK 1914/08 publ. CBOSA: orzeczenia.nsa.gov.pl). Tym samym, stosownie do art. 3 ust. 1 pkt 4 lit.a) u.p.r., GDDKiA jest podatnikiem podatku rolnego. Taki pogląd przedstawił wcześniej, na gruncie analogicznego stanu faktycznego, WSA w Gliwicach w wyroku z dnia 4.03.2015 r. sygn. akt I SA/Gl 883/14 (pub. CBOSA), Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w całości pogląd ten podziela. Niezasadne są podnoszone przez stronę skarżącą zarzuty, że jako podmiot sprawujący trwały zarząd gruntami uznanymi za użytki rolne nie mieści w zamkniętym katalogów podatników podatku rolnego, zawartym w art. 3 ust. 1 u.p.r. Sąd, podobnie jak organ podatkowy, podziela stanowisko strony skarżącej, że nie jest ona ani właścicielem, ani wieczystym użytkownikiem użytków rolnych objętych opodatkowaniem podatkiem rolnym. Z zaskarżonej decyzji wynika, że za podatnika podatku rolnego GDDKiA uznano na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 4 lit.a) u.p.r., tj. przyjmując, że jest posiadaczem użytków rolnych stanowiących własność Skarbu Państwa na podstawie innego tytułu prawnego. Tym innym tytułem prawnym jest nabyty nieodpłatnie z mocy prawa, na podstawie art. 20 specustawy drogowej, trwały zarząd przedmiotowymi nieruchomościami. Tym samym skarżąca jest jednym z podmiotów wymienionych w art. 3 ust.1 pkt 4 lit.a) u.p.r. Na zakres opodatkowania GDDKiA nie ma także wpływu fakt, że z dniem 1 stycznia 2013 r. Prezydent Miasta W. z mocy prawa stał się zarządcą wszystkich dróg publicznych, z wyjątkiem autostrad i dróg ekspresowych, w granicach miasta W. (art. 19 ust. 5 u.d.p.). Z treści art. 18 ust. 1 u.d.p. wynika, że centralnym organem administracji rządowej właściwym w sprawach dróg krajowych jest Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad. Wprawdzie przepis art. 19 ust. 5 u.d.p. wyłącza zarząd drogami krajowymi znajdującymi się w granicach miast powiatowych spod jego kompetencji na rzecz prezydenta danego miasta, nie oznacza to jednak, zdaniem Sądu, że dotychczasowy zarządca stał się zarządcą niewłaściwym. Co więcej, brak w przepisach obecnie obowiązującej ustawy o drogach publicznych regulacji, z których można by wnioskować, że wcześniej ustalony trwały zarząd na nieruchomości znajdującej się w obszarze miasta, przechodzi obligatoryjnie, na podstawie tej ustawy, na rzecz prezydenta danego miasta (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 24.02.2012 r. sygn. akt I SA/Wa 1691/11, także postanowienie NSA z dnia 2.08.2011 r. sygn. akt I OW 51/11, publ. CBOSA). Nadal zatem w 2014 r. GDDKiA posiadała sporne grunty w trwałym zarządzie. Zasadnie też podniósł organ odwoławczy, że w niniejszej sprawie przedmiotem opodatkowania nie były drogi, ale grunty sklasyfikowane jako użytki rolne przeznaczone pod budowę dróg, zatem trudno przyjąć, aby w przypadku tych gruntów miał zastosowanie art. 19 ust. 5 u.d.p. To zaś oznacza, że to GDDKiA jako trwały zarządca spornych nieruchomości jest podatnikiem podatku rolnego na 2014r. Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił jako bezzasadną.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło