II FSK 1542/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Krzysztof Winiarski (sprawozdawca), Sędziowie: NSA Jolanta Sokołowska, WSA del. Alina Rzepecka, Protokolant Szymon Mackiewicz, po rozpoznaniu w dniu 13 czerwca 2018 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej O. S.A. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 14 stycznia 2016 r. sygn. akt I SA/Gl 943/15 w sprawie ze skargi O. S.A. z siedzibą w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 17 czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji oddala skargę kasacyjną. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 14 stycznia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę O. S.A. w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 17 czerwca 2015 r. w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności w sprawie podatku od nieruchomości za 2009 r. Rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym. Decyzją z dnia 12 listopada 2014 r. organ pierwszej instancji określił stronie wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2009 r. Postanowieniem z dnia 27 listopada 2014 r. organ pierwszej instancji nadał tej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności, mając na względzie okoliczność, że termin przedawnienia zobowiązania podatkowego jest krótszy niż 3 miesiące. Nadto wskazał, że podatnik nie uiścił dobrowolnie podatku za 2007 i 2008 rok, określonego decyzjami organu pierwszej instancji. Podniósł, że w poprzednich latach, kiedy również istniał spór co do opodatkowania podatkiem od nieruchomości linii kablowych, organ podatkowy zmuszony był sięgać do środków egzekucyjnych celem wyegzekwowania należnego podatku. Po rozpoznaniu zażalenia Samorządowe Kolegium Odwoławczego w Katowicach postanowieniem z dnia 17 czerwca 2015 r. utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazano, że w chwili wydania postanowienia przez organ pierwszej instancji okres pozostały do upływu terminu przedawnienia zobowiązania wynosił niewiele ponad miesiąc, ponieważ zgodnie z art. 70 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 1997 r. Nr 137, poz. 926 ze zm.) termin przedawnienia zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2009 r. upływał z końcem 2014 r. Prawdopodobnym zatem było, że podatnik nie uiści zobowiązania w wysokości wynikającej z decyzji podatkowej. Jako istotną dla oceny zagrożenia niewykonania zobowiązania przez stronę Kolegium uznało również okoliczność, że strona w toku postępowania podatkowego nie zgadzała się z organem co do zasadności opodatkowania podatkiem od nieruchomości linii kablowych położonych w kanalizacji kablowej. W skardze na to postanowienie, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, pełnomocnik skarżącej zarzucił naruszenie art. 210 § 4 w związku z art. 239b § 2 O.p. wskutek braku uprawdopodobnienia, że zobowiązanie podatkowe wynikające z decyzji organu pierwszej instancji nie zostanie przez spółkę wykonane przed terminem przedawnienia. Odpowiadając na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalając skargę wskazał, że organy powołały się na zaistnienie przesłanki zbliżającego się terminu przedawnienia zobowiązania, a więc uprawdopodobnienia niewykonania zobowiązania powinno mieć za punkt odniesienia tę właśnie przesłankę. Za słuszne zatem uznano stanowisko organu odwoławczego, iż nie tylko chodzi tu o okoliczności subiektywne leżące po stronie podatnika, a wskazujące, że nie uiści on podatku oraz okoliczności obiektywne wynikające ze stanu majątkowego podatnika, ale także te związane z samym upływem czasu. Skoro zatem powołana została przesłanka z pkt 4, a nie np. z pkt 2 lub 3, to przy tym uprawdopodobnieniu organ nie musi odwoływać się do argumentacji i ustaleń, które miałyby na celu wykazanie braku wystarczającego majątku u podatnika, czy też podejmowania przez niego działań zmierzających do udaremnienia przyszłej egzekucji. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że biorąc pod uwagę ustalenia organów podatkowych nie sposób przyjąć, że spółka uregulowałaby zobowiązanie wynikające z nieostatecznej decyzji. Te wszystkie okoliczności – w sposób nie budzący wątpliwości przesądzają o tym, że przesłanka określona w § 2 art. 239 b O.p. została przez organy podatkowe wykazana, a zatem zarzut naruszenia tego przepisu w zw. z art. 210 § 4 O.p. nie znajduje uzasadnienia. Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wniósł pełnomocnik Spółki zarzucając naruszenie: - przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 217 § 2 w zw. z art. 122 i art. 187 § 1 w zw. z art. 219 i art. 239b § 2 O.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie, polegające na oddaleniu skargi w sytuacji, gdy organ nie uprawdopodobnił, że zobowiązanie podatkowe wynikające z decyzji Prezydenta Miasta R. nie zostanie przez Skarżącą wykonane przed terminem przedawnienia; - prawa materialnego, a mianowicie art. 239b § 2 O.p. przez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na uznaniu za zasadne nadanie decyzji nieostatecznej Prezydenta Miasta R. rygoru natychmiastowej wykonalności, w sytuacji gdy organ nie wypełnił jednej z dwóch przesłanek koniecznych do wydania postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności, tj. nie uprawdopodobnił, że zobowiązanie podatkowe nie zostanie wykonane. Mając powyższe na uwadze autor skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym zwrot kosztów zastępstwa procesowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna, jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw, nie zasługuje na uwzględnienie. Istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy ma prawidłowe odczytanie przesłanek, spełnienie których pozwala na nadanie decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności. Po pierwsze, musi zaistnieć jedna z okoliczności wymienionych w art. 239b § 1 pkt 1-4 O.p. Po drugie, musi być spełniona przesłanka z art. 239b § 2 O.p. Bezsporne jest, że w sprawie ziściła się przesłanka z art. 239b § 1 pkt 4 O.p., a mianowicie okres do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w momencie wydawania postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności był krótszy niż 3 miesiące. Decyzja określająca spółce wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2009 r. została przez organ pierwszej instancji wydana 12 listopada 2014 r. Tymczasem termin przedawnienia zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2009 r. upływał z dniem 31 grudnia 2014 r. Nadto z akt administracyjnych sprawy wynika, że odwołanie podatnika od decyzji organu pierwszej instancji (pismo strony z dnia 10 grudnia 2014 r.), kierowane do SKO w Katowicach za pośrednictwem Prezydenta Miasta R., wpłynęło do Urzędu Miasta w R. w dniu 12 grudnia 2014 r. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wbrew twierdzeniom zaprezentowanym przez stronę skarżącą, spełniona została również druga przesłanka. Zgodnie z art. 239b § 2 O.p. przepis § 1 tego artykułu stosuje się, jeżeli organ podatkowy uprawdopodobni, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane. Przesłanki z art. 239b § 2 O.p. nie można zatem odczytywać w oderwaniu od treści normatywnej art. 239b § 1 O.p. W związku z tym, jeśli okres do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego jest krótszy niż 3 miesiące (art. 239 § 1 pkt 4 O.p.), to uprawdopodobnienie przesłanki przewidzianej w art. 239b § 2 O.p. polega na wykazaniu, że zachodzą takie okoliczności faktyczne, które potwierdzają, że z tego powodu zobowiązanie podatkowe wynikające z decyzji nie zostanie wykonane. W tym zakresie bez znaczenia są wszystkie okoliczności odnoszące się np. do sytuacji majątkowej, czy też działań podatnika w stosunku do jego majątku. Okoliczności te mogłyby mieć wyłącznie znaczenie w przypadku zaistnienia pozostałych przesłanek z art. 239b § 1 pkt 1-3 O.p. Nawet bowiem przy bardzo dużym majątku, przekraczającym wielokrotnie wartość zobowiązania podatkowego określonego w decyzji organu pierwszej instancji, zobowiązanie to nie zostanie wykonane bez nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, albowiem wygaśnie na skutek przedawnienia (takie samo stanowisko zaprezentował Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w wyrokach z dnia 13 grudnia 2013 r., sygn. akt I FSK 1807/12; z dnia 15 grudnia 2015 r., sygn. akt II FSK 2903/13; z dnia 13 stycznia 2016r., sygn. akt II FSK 2317/15; z dnia 16 czerwca 2016 r., sygn. akt II FSK 519/16 – http://orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej: CBOSA). Istotne znaczenie w rozpatrywanej sprawie ma również to, że skoro odwołanie strony od decyzji pierwszoinstancyjnej wpłynęło do organu odwoławczego po 12 grudnia 2014 r. (w tej dacie odwołanie – jak już zaznaczono – otrzymał organ pierwszej instancji), to istnieje duże prawdopodobieństwo (graniczące z pewnością), że decyzja SKO nie zostałaby wydana przed końcem 2014 r. Zgodnie z art. 139 § 1 O.p. załatwienie sprawy wymagającej przeprowadzenia postępowania dowodowego powinno nastąpić bez zbędnej zwłoki, jednak nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu 2 miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, chyba że przepisy niniejszej ustawy stanowią inaczej. Przypomnieć w tym miejscu wypada, że samo sporządzenie i podpisanie decyzji (również jej wyekspediowanie przez organ) przed terminem, o którym mowa w art. 70 § 1 O.p., nie przesądza o tym, że została ona wydana przed upływem terminu przedawnienia. Decyduje o tym data jej doręczenia adresatowi (art. 212 O.p.).Tak długo jak decyzja nie zostanie doręczona stronie, nie wywiera żadnych skutków materialnych i procesowych, jak również nie podlega wykonaniu w drodze egzekucji administracyjnej (por. wyrok NSA z dnia 15 marca 2017 r., sygn. akt II FSK 3336/16). Rozważania te potwierdzają wniosek o wystarczającym uprawdopodobnieniu, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane. Uwzględniając wszystkie powyższe argumenty Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że organy prawidłowo przyjęły w sprawie wystąpienie przesłanek z art. 239b § 1 pkt 4 i § 2 O.p., pozwalających na nadanie nieostatecznej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Zarazem nie zasługują na uwzględnienie podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia art. 122 i art. 187 § 1 O.p. (powiązane z zarzutem naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 151 p.p.s.a.). Nie budzą wątpliwości uwzględnione przez Sąd pierwszej instancji okoliczności faktyczne, świadczące o istotnie krótszym niż 3 miesiące okresie do upływu terminu przedawnienia (od wydania pierwszoinstancyjnej decyzji wymiarowej), jako również to, że do wydania decyzji przez SKO przed terminem przedawnienia (biorąc pod uwagę datę wpływu odwołania), organ ten dysponowałby zdecydowanie krótszym czasem niż przewidziany w art. 139 § 1 O.p. To wszystko zostało ocenione przez Sąd pierwszej instancji, jako zaistnienie przesłanki z art. 239b § 2 O.p. Tym samym za niezasadny uznać należy również zarzut naruszenia art. 217 § 2 O.p. dotyczący obowiązku sporządzenia uzasadnienia faktycznego i prawnego postanowienia, od którego służy zażalenie. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny skargę kasacyjną oddalił na podstawie art. 184 p.p.s.a.