IV SAB/Wr 259/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wanda Wiatkowska - Ilków Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski (sprawozdawca) po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 15 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi Fundacji A z/s w W. na bezczynność Dyrektora Instytutu B z/s we W. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia: I. stwierdzić, że bezczynność Dyrektora Instytutu B z/s we W miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; II. umorzyć postępowanie sądowoadministracyjne; III. zasądzić od Dyrektora Instytutu B z/s we W. na rzecz strony skarżącej kwotę 361,20 (słownie: trzysta sześćdziesiąt jeden 20/100) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Fundacja A (strona skarżąca, fundacji) z siedzibą w W. w skardze z dnia 9 czerwca 2015 r. (data wpływu do organu 12 czerwca 2015 r.) zaskarżyła bezczynność Dyrektora Instytutu B (dalej organ) w zakresie udostępnienia informacji publicznej żądanej we wniosku z dnia 21 sierpnia 2014 r. Żądanie skarżącej zawarte we wskazanym wniosku, dotyczyło udostępnienia: obowiązującego w dniu odbioru niniejszego pisma regulaminu, który jest podstawą przyznawania świadczeń dla doktorantów z Funduszu Pomocy Materialnej dla Studentów i Doktorantów (zwanego dalej przez stronę FPM) utworzonego zgodnie z art. 103 i 103 a Prawa o szkolnictwie wyższym ( ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. zwana dalej przez stronę PSW);wzoru decyzji z roku akademickiego 2013/2014 o: a) przyznaniu świadczenia z FPM; b) odmowie przyznania świadczenia z FPM, a w przypadku braku wzorów o przekazanie przykładowych decyzji w wymienionych sprawach (po wcześniejszej anonimizacji danych świadczeniobiorcy); 3.Protokoły z posiedzeń organów kolegialnych odpowiedzialnych za przyznawanie stypendium dla najlepszych doktorantów (art. 199 ust. 1 pkt 3 PSW) na których zapadły decyzje w sprawie przyznania lub odmowy przyznania tego świadczenia w roku akademickim 2013/2014. Przekazanie informacji miało nastąpić poprzez przesłanie jej pocztą na adres fundacji wskazany we wniosku. Uzasadniając skargę podano, iż wobec braku odpowiedzi organu na wniosek skarżącej, pismem z dnia 16 grudnia 2014 r. (wysłanym w formie elektronicznej) ponowiono żądanie udostępnienia w/w informacji objętych jednym z trzech wniosków fundacji datowanych na dzień 21 sierpnia (2014 r), w terminie do 22 grudnia 2014 r. Pozostało to jednak bez reakcji organu. Fundacja, powołując się na regulacje art. 50, 42, 43, 44 ust. 3, 46 oraz finalnie 46 ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o Polskiej Akademii Nauk wskazała, że wskazany we wniosku Dyrektor jest podmiotem zobowiązanym na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej do udzielenia informacji mającej taki charakter. Jednocześnie strona wskazała, że wniosek dotyczył realizacji zadań związanych z ustalaniem, przyznawaniem i wypłacaniem świadczeń pomocy materialnej ze środków pochodzących z budżetu państwa. W piśmie procesowym z dnia 10 września 2015 r. będącym zarówno odpowiedzią na skargę jak i na złożony przez fundację wniosek o wymierzenie organowi grzywny w trybie art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej skrót p.p.s.a.) (zarejestrowany pod sygn. akt IV SO/Wr 28/15) organ podał, że na podstawie art. 54 § 3 p.p.s.a. w całości uwzględnił skargę i uczynił zadość wnioskowi strony skarżącej. W uzasadnieniu swojego stanowiska organ wskazał, że nie dysponuje wnioskiem fundacji z dnia 21 sierpnia 2014 r. jednak po otrzymaniu skargi w dniu 12 czerwca 2015 r. kierując się zakresem wniosku wskazanym w treści skargi podjął działania zmierzające do udostępnienia żądanej informacji co uczynił pismem z dnia 16 lipca 2015 r. Potwierdzać to ma złożone w załączeniu pismo z dnia 16 lipca 2015 r. wraz z dowodem jego nadania. W piśmie procesowym z dnia 23 września 2015 r. pełnomocnik fundacji poinformował, że nie otrzymał pisma organu datowanego na 16 lipca 2015 r. nie może się zatem ustosunkować do jego treści. Wyjaśnił, że fundacja wystosowała do organu w dniu 21 sierpnia 2014 r. trzy wnioski, które przedłożył w załączeniu i na żaden z nich nie otrzymała odpowiedzi. W związku z powyższym wystosował w jej imieniu trzy skargi adresowane do tut. Sądu, żadna z nich nie została jednak w terminie przekazana przez organ do Sądu. W konsekwencji złożył wniosek o wymierzenie organowi grzywny (w odniesieniu do pierwszej z trzech skarg, a nie do wszystkich, aby nie powiększać kosztów postępowania). Na rozprawie w dniu 15 stycznia 2016 r. tut. Sąd rozpoznał sprawę zarejestrowaną pod sygn. akt IV SO/Wr 28/15 z wniosku skarżącej Fundacji o wymierzenie wskazanemu wyżej organowi grzywny za nie przekazanie sądowi skargi z dnia 9 czerwca 2015 r. (rozpatrywanej w niniejszej sprawie) wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, wymierzając organowi grzywnę w kwocie 100 zł. Obecny na rozprawie pełnomocnik organu w związku z pismem strony skarżącej z dnia 23 września 2015 r., w którym stwierdza, że nie otrzymał przesyłki z dnia 16 lipca 2015 r. złożył do akt dokument w postaci wydruku ze strony internetowej Poczty Polskiej "śledzenie przesyłek" na okoliczność doręczenia skarżącej fundacji w dniu 21 lipca 2015 r. pisma wraz z żądaną informacją publiczną. Jednocześnie wyjaśnił, że wnioskodawca powołał się na przepisy ustawy o Szkolnictwie Wyższym zamiast ustawie o Polskiej Akademii Nauk co wprowadziło organ w przekonanie, że nie jest zobowiązany do udzielenia informacji publicznej, dlatego organ po otrzymaniu skargi w czerwcu 2015 r. udzielił informacji publicznej. W konsekwencji wniósł o umorzenie postepowania z tej przyczyny, że organ uwzględnił skargę w całości. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 161 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.), sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania: 1) jeżeli skarżący skutecznie cofnął skargę; 2) w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot sprawy odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, chyba że udział w sprawie zgłasza osoba, której interesu prawnego dotyczy wynik tego postępowania, 3) gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe. Podkreślić należy, że bezprzedmiotowość postępowania zachodzi między innymi wówczas, gdy po złożeniu skargi na bezczynność organu, organ ten wyda w sprawie decyzję, bądź podejmie inne rozstrzygnięcie wstrzymujące bieg postępowania w sprawie, co wyłącza możliwość uwzględnienia tej skargi nawet wówczas, gdy decyzja ta lub inne rozstrzygnięcie zostało podjęte z naruszeniem terminu przewidzianego do ich wydania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 września 2012 r., sygn. akt II OSK 1431/12). W niniejszej sprawie przedmiotem postępowania jest bezczynność związana z udostępnieniem informacji publicznej. Należy podkreślić, że przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2014 r., poz. 782 dalej u.d.i.p.) nakładają na podmioty dysponujące informacjami publicznymi obowiązek ich udostępnienia bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.). W przypadku gdy informacja publiczna nie może zostać udostępniona w czternastodniowym terminie, należy powiadomić wnioskodawcę o powodach udostępnienia oraz o terminie, w jakim udostępni się informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (ust. 2). W przedmiotowej sprawie za niesporne należy uznać, że Dyrektor Instytutu B z/s we W., jako organ kierowniczy Instytutu (art. 52, art. 53 ust. 1 i art. 54 ust. 1 i 2 ustawy o ustawy z dnia 30 kwietnia 2010r. o Polskiej Akademii Nauk (t.j. Dz.U z 2015 r., poz.1082, dalej PAN) podmiotu realizującego zadania publiczne w dziedzinie nauki i dysponującego majątkiem publicznym jest podmiotem zobowiązanym na podstawie ustawy o dostępie do informacji publicznej do udzielenia informacji publicznej, będącej w jego posiadaniu (art. 4 ust. 1 pkt 5 i ust. 3 u.d.i.p.). Zgodnie z art.. 1 ust. 2 PAN działa poprzez utworzone przez nią instytuty naukowe. Zgodnie z art. 1 ust. 1 tej ustawy Polska Akademia Nauk jest państwową instytucja naukową. PAN jest instytucją, która służy rozwojowi, promocji, integracji i upowszechnianiu nauki oraz przyczynia się do rozwoju edukacji i wzbogacania kultury narodowej. Ponadto do podstawowych zadań PAN należy w szczególności kształcenie na studiach doktoranckich, studiach podyplomowych i w innych formach (art. 2 ust. 2 pkt 3). Z kolei instytuty PAN mają osobowość prawną, co wymaga wpisu do rejestru instytutów PAN (art. 48, art. 49 PAN), a w ramach swoich zadań instytut – jak to wynika z art. 50 ust. 1 i ust. 4 pkt 1 i 2 PAN) nie tylko prowadzi badania naukowe, ale również może prowadzić studia doktoranckie na zasadach określonych w ustawie z dnia 27 lipca 2005 r. prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. z 2012 r., poz. 572, ze zm.). Wobec tego w instytucie PAN może mieć miejsce wydatkowanie środków na pomoc materialną dla doktorantów, o której mowa w art. 199 ustawy o szkolnictwie wyższym. Tym bardziej, że w art. 79 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy o PAN wskazano, że przychodami PAN jest m.in. dotacja podmiotowa i dotacja celowa na zadania w zakresie kształcenia, o którym mowa w art. 2 ust. 2 pkt 3 tej ustawy. Zatem wskazany wyżej organ był zobowiązany do udostępnienia – żądanej przez skarżącą – informacji publicznej. Z informacji znajdujących się w aktach tej sprawy oraz sprawy o sygn. akt IV SO/Wr 28/15 wynika także, że informacja publiczna, o którą wnioskowała strona skarżąca, we wniosku z dnia 21 sierpnia 2014 r. została przez organ udostępniona pismem z dnia 16 lipca 2015 r. nadanym tego samego dnia, a odebranym przez stronę w dniu 21 lipca 2015 r. (k.31). Wspomniany organ uczynił to zatem dopiero w trzydziestym czwartym dniu po skierowaniu do tego podmiotu skargi na bezczynność. Jak podnosił pełnomocnik organu, przyczyną owej bezczynności było powołanie się przez organ na przepisy ustawy prawo o szkolnictwie wyższym co prowadziło organ do przekonania, że nie jest zobowiązany do udzielenia informacji (k. 42 sygn. akt IV SO/Wr 28/15). Z chwilą natomiast udostępnienia żądanej informacji postępowanie sądowe stało się zatem bezprzedmiotowe w zakresie zobowiązania organu do wydania określonego aktu lub dokonania stosownej czynności. To zaś jest przyczyną umorzenia postępowania sądowego, o czym sąd orzekł w pkt II sentencji na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Trzeba jednak zauważyć, że udostępnienie informacji publicznej, jak to ma miejsce w rozpatrywanej sprawie, nie zwalnia sądu z obowiązku orzekania w przedmiocie stwierdzenia, czy bezczynność miała miejsce rażącym naruszeniem prawa. Obowiązek ten wynika bowiem z art. 149 p.p.s.a. Oceniając powyższy aspekt sprawy sąd uznał, iż bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt I wyroku). Należy bowiem podkreślić, że z rażącym naruszeniem prawa mamy do czynienia wówczas, gdy bez żadnej wątpliwości można stwierdzić, że w sposób oczywisty naruszono prawo. Naruszenie to musi być także "istotne", a więc nie do pogodzenia z regułami demokratycznego państwa prawa. Z art. 13 ust. 1 u.d.i.p wynika, że udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku. Tymczasem w ocenianym przypadku, między wpływem wniosku do organu, a udzieleniem informacji publicznej – upłynęło wielokrotnie więcej czasu bo prawie jedenaście miesięcy. W kontekście powyższego, na ponowne podkreślenie zasługuje także okoliczność, iż bezpośrednim przyczyna udostępnienia skarżącej informacji publicznej żądanej we wniosku z dnia 21 sierpnia 2014 r. – było dopiero złożenie w organie adresowanej do sądu skargi na bezczynność tego podmiotu. Wcześniej bowiem, organ ten, mimo monitu (e-mail z dnia 16 grudnia 2014 r.) nie reagował na żądanie udostępnienia informacji, której dotyczy niniejsze postępowanie. W ocenie sądu, wskazane okoliczności świadczą o rażącym naruszeniu prawa, o czym sąd orzekł w pkt I sentencji wyroku, na podstawie art. 149 § 1 zd. 2. p.p.s.a.( w brzmieniu obowiązującym przed 15 sierpnia 2015 r.) zakresie rozstrzygnięcia o kosztach postępowania zauważyć należy, że. stosownie do treści art. 201 § 1 p.p.s.a. w razie umorzenia postępowania z przyczyny określonej w art. 54 § 3 p.p.s.a. skarżącemu przysługuje zwrot kosztów postępowania od organu. W ślad za stanowiskiem wyrażonym w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 listopada 2008 r., sygn. akt I OPS 6/08 uznać należy, że działalnie autokontrolne organu podjęte już po przekazaniu skargi do sądu administracyjnego, ale przed jej rozstrzygnięciem, winno wywoływać w zakresie kosztów postępowania takie same skutki prawne jak czynność podjęta przez organ wprost na podstawie art. 54 § 3 p.p.s.a. Stąd też stronie skarżącej należał się zwrot kosztów postępowania stosownie do art. 205 § 1 p.p.s.a., że do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednakże nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. Z tej też przyczyny orzeczono jak w punkcie III sentencji