II OZ 492/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Masternak – Kubiak po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D. J. i W. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 14 marca 2016 r., sygn. akt II SA/Op 531/15 o odmowie przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi D. J. i W. J. na decyzję Wojewody Opolskiego z dnia [...] września 2015 r., nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia, po wznowieniu postępowania, decyzji w sprawie pozwolenia na budowę postanawia: oddalić zażalenie. D. J. i W. J. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę na decyzję Wojewody Opolskiego z dnia [...] września 2015 r., nr [...], w przedmiocie odmowy uchylenia, po wznowieniu postępowania, decyzji w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia P. Ł. pozwolenia na budowę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu postanowieniem z dnia 18 stycznia 2016 r., sygn. akt II SA/Op 531/15, odrzucił ww. skargę z uwagi na nieuzupełnienie przez skarżących - pomimo wezwania ich przez Sąd pismem z dnia 30 listopada 2015 r. - braków formalnych pisma, poprzez nadesłanie odpisu skargi. Powyższe postanowienie zostało przesłane każdemu ze skarżących i doręczone W. J. za pisemnym pokwitowaniem w dniu 25 stycznia 2016 r. (k. 36 akt sąd.), natomiast przesyłka skierowana do D. J., po dwukrotnym awizowaniu w dniach 25 stycznia 2016 r. i 2 lutego 2016 r., została przez operatora pocztowego zwrócona nadawcy (k. 49 akt sąd.). W piśmie z dnia 28 stycznia 2016 r. (data nadania przesyłki w placówce pocztowej) D. J. i W. J. wnieśli o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Stwierdzili, że "wystarczyłby jeden telefon i brak jednego egzemplarza skargi byłby natychmiast uzupełniony", a ponadto zadali pytanie, czy Sąd nie mógł wykonać kserokopii skargi dla P. Ł. i czy "ten drobny brak formalny" musiał skutkować odrzuceniem skargi. W załączeniu skarżący przesłali odpis skargi. W związku ze złożonym wnioskiem o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, skarżący pismem z dnia 3 lutego 2016 r. zostali wezwani przez Sąd pierwszej instancji do wyjaśnienia - w terminie 7 dni od otrzymania wezwania - przyczyn uchybienia terminowi wykonania zarządzenia Sądu z dnia 30 listopada 2015 r. i nienadesłania żądanego przez Sąd odpisu skargi poświadczonego za zgodność z oryginałem, pomimo otrzymania tego wezwania w dniu 7 grudnia 2015 r. wraz z pouczeniem o rygorze jego niewykonania. Przesłane przez Sąd wezwanie skarżąca D. J. odebrała osobiście w dniu 11 lutego 2016 r. (k. 50 akt sąd.), zaś przesyłka zawierająca wezwanie skierowane do W. J. została przez Pocztę zwrócona do Sądu jako niepodjęta w terminie, po dwukrotnym awizowaniu w dniach 9 i 17 lutego 2016 r. (k. 53 a. sąd.). W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący w piśmie z dnia 13 lutego 2016 r. wyjaśnili, że prośbę o przywrócenie terminu należy odczytywać w kontekście ich wcześniejszego pisma z dnia 28 stycznia 2016 r. Wnioskodawcy wyjaśnili, że natychmiast uzupełnili braki formalne oraz że nie są prawnikami, a brak drugiego egzemplarza skargi nie może dyskwalifikować rozstrzygnięcia w tak poważnej sprawie. Powtórzyli, że w tym piśmie nie tylko uzupełnili braki, ale dla pewności wysłali go w dwóch egzemplarzach, aby Sąd potraktował je jako skargę, a obecnie prośbę o przywrócenie terminu. Postanowieniem z dnia 14 marca 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej zwanej "P.p.s.a."), odmówił wnioskodawcom przywrócenia terminu do wniesienia skargi, wskazując, że jedyny argument, jaki skarżący przedstawili we wniosku z dnia 28 stycznia 2016 r. na uzasadnienie braku swej winy w uzupełnieniu braków formalnych skargi, to fakt, że nie są prawnikami. Pismo z dnia 13 lutego 2016 r. stanowiło w istocie powielenie treści wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi i nie zawierało żadnego przekonującego wyjaśnienia przyczyn uchybienia temu terminowi, w tym innych przyczyn uprawdopodabniających brak winy skarżących w zaistnieniu uchybienia. W szczególności, z żadnego z tych pism nie wynikały obiektywne i niezależne od skarżących przeszkody w terminowym uzupełnieniu braków formalnych skargi. Za tego rodzaju przesłankę, wykluczającą winę, nie można uznać podawanych przez skarżących okoliczności, że nie posiadają wykształcenia prawniczego. Brak fachowej wiedzy prawniczej, w ocenie Sądu, nie zwalnia skarżących z obowiązku należytej dbałości o własne sprawy i staranności w ich prowadzeniu, a tym samym nie usprawiedliwia niewykonania wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi. Tym bardziej, że wezwanie Sądu z dnia 30 listopada 2015 r., o nadesłanie jednego egzemplarza odpisu skargi poświadczonego za zgodność z oryginałem, w swojej treści skonstruowane zostało w sposób czytelny i jednoznaczny. Z tych względów właściwie zrozumienie wezwania nie powinno sprawiać jakichkolwiek trudności, a zwłaszcza do jego interpretacji nie jest wymagane posiadanie szczególnych kwalifikacji zawodowych i wiedzy prawniczej. Odnośnie podawanych we wniosku argumentów, że Sąd nie skorzystał z możliwości telefonicznego powiadomienia skarżących o obowiązku złożenia niezbędnego odpisu skargi, jak również, że nie wykonał samodzielnie kserokopii skargi, Sąd pierwszej instancji podniósł, że aby doprowadzić do merytorycznego rozpoznania sprawy przez sąd, strona musi przestrzegać przepisów dotyczących wymogów formalnych skargi oraz w terminie wykonywać wezwania sądu do uzupełnienia takich braków. Natomiast w procedurze sądowoadministracyjnej nie są przewidziane czynności sądu polegające na telefonicznym kontakcie ze skarżącymi i wzywanie ich o wykonanie zarządzeń sądu, jak również sporządzanie kserokopii pism procesowych, których strony nie złożyły w wymaganej liczbie egzemplarzy. Niedołączenie przez skarżącego wymaganej liczby odpisów skargi i odpisów załączników, zgodnie z art. 47 § 1 P.p.s.a., jest brakiem formalnym skargi, o którym mowa w art. 49 § 1 w związku z art. 57 § 1 P.p.s.a., uniemożliwiającym nadanie skardze prawidłowego biegu, który nie może być usunięty przez sporządzenie odpisów skargi przez sąd (por. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 18 grudnia 2013 r., sygn. akt I OPS 13/13 [w:] CBOSA). Zażalenie na powyższe postanowienie wnieśli D. J. i W. J., wnosząc o jego zmianę lub uchylenie. W uzasadnieniu strona zakwestionowała legalność decyzji Wojewody Opolskiego z dnia [...] września 2015 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli instancyjnej w niniejszym postępowaniu wpadkowym jest postanowienie Sądu pierwszej instancji odmawiające przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, a w szczególności to, czy Sąd ten właściwie ocenił, przy bezspornym założeniu, że wniosek ten został złożony w terminie, iż podane przez stronę okoliczności stanowiły o braku jej winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. We wniosku strona powinna przy tym uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 P.p.s.a.). W świetle wyżej cytowanych przepisów każdy, nawet najlżejszy stopień zawinienia w uchybieniu terminu wyłącza możliwość zastosowania instytucji przywrócenia terminu. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd, że uniknięcie negatywnych skutków dokonania czynności postępowania po upływie ustawowego terminu zakreślonego do jej wykonania wymaga uprawdopodobnienia nie tylko braku winy umyślnej, ale także lżejszej jej postaci, tj. niedbalstwa, rozumianego jako niedołożenie należytej staranności, jakiej można wymagać od każdej osoby dbającej o swoje interesy. Wykluczenie natomiast winy w uchybieniu terminu wymaga wykazania, iż mimo dołożenia wszelkich możliwych w danych warunkach starań, strona nie mogła przezwyciężyć przeszkody uniemożliwiającej jej dokonanie czynności postępowania w terminie ustawowym. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji zasadnie uznał, że w rozpoznawanej sprawie nie uprawdopodobniono okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Za taką okoliczność nie może być uznany podnoszony przez skarżących brak wykształcenia prawniczego. Z akt sprawy wynika bowiem bezspornie, że wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez nadesłanie jednego jej odpisu poświadczonego za zgodność z oryginałem w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia zostały skierowane do D. J. i W. J. oraz doręczone skarżącym w dniu 7 grudnia 2015 r. Należy podzielić ocenę Sądu, że powyższe wezwania zostały sformułowane w jasny i zrozumiały sposób, zatem nie wymagały od odbiorcy znajomości pojęć, czy sformułowań zaczerpniętych z języka prawniczego, czy też wiedzy prawniczej. Wezwania do nadesłania odpisu skargi z dnia 23 października 2015 r. (k. 19, 20) sporządzone w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 30 listopada 2015 r. wskazywały precyzyjnie, że chodzi o odpis skargi poświadczony za zgodność z oryginałem. Pouczono stronę, że odpisem pisma mogą być również uwierzytelnione fotokopie lub uwierzytelnione wydruki poczty elektronicznej. Skoro zatem pismo wzywające stronę do uzupełnienia braków formalnych skargi, zostało w swojej treści skonstruowane prawidłowo, nie można było uznać, iż brak szczególnych kwalifikacji i wiedzy prawniczej uniemożliwił stronie właściwe jego odczytanie. Argumentacja wniosku o przywrócenie terminu odnosiła się także do kwestionowania celowości wezwania do uzupełnienia braku skargi poprzez nadesłania jej odpisu, z uwagi na możliwość wykonania odpisu przez Sąd. Powyższe założenie jest błędne, ponieważ dołączenie przez stronę skarżącą odpisów skargi w odpowiedniej ich liczbie dla każdego z uczestników postępowania jest jednym z podstawowych obowiązków procesowych jakie spoczywają na stronie skarżącej. Sąd nie zastępuje strony w wykonaniu obowiązku dołączenia wymaganych odpisów skargi, np. wykonując jej kserokopie we własnym zakresie, co prowadzi do wniosku, że strona skarżąca – poinformowana o wszystkich brakach skargi uniemożliwiających nadanie jej prawidłowego biegu i pouczona o skutkach ich nieuzupełnienia – nie może winy niedoprowadzenia do kontroli legalności zaskarżonej decyzji przypisywać sądowi administracyjnemu (postanowienie NSA z dnia 28 stycznia 2016 r., sygn. akt II OZ 61/16). Odnosząc się do poniesionej w zażaleniu kwestii zgodności z prawem zaskarżonej decyzji Wojewody Opolskiego z dnia [...] września 2015 r., Naczelny Sąd zauważa, że będzie ona przedmiotem analizy na etapie merytorycznego rozpoznania skargi przez Sąd pierwszej instancji, w związku z czym na obecnym etapie postępowania rozważania w tym zakresie uznać należy za przedwczesne. Z przytoczonych wyżej względów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a.